Да канца месяца замежнікі змогуць бесперашкодна праехаць праз міжнародныя пункты пропуску, каб наведаць грандыёзны фестываль.

ДПК Беларусі паведамляе, што ў Беларусі ўводзіцца бязвізавы ўезд для замежнікаў, якія збіраюцца наведаць «Славянскі базар».

Ужо з 4 ліпеня замежныя госці і ўдзельнікі маштабнага фестывалю змогуць без праблем уехаць у краіну праз міжнародныя пункты пропуску. Для гэтага замежнікам неабходна будзе паказаць пашпарт і білет на «Славянскі базар» (падыдзе ў электронным выглядзе).

Трапіць у Беларусь без візы гасцям і ўдзельнікам фестывалю можна будзе да 31 ліпеня. Аднак варта памятаць, што адзін білет дазваляе аднакратна ўехаць у Беларусь без візы аднаму замежнаму грамадзяніну не пазней за дату правядзення пазначанага ў ім мерапрыемства.

Дарэчы, у пачатку снежня 2025 года Прэзідэнт Беларусі працягнуў дзеянне бязвізавага ўезду ў краіну для грамадзян 38 дзяржаў. Ён будзе дзейнічаць да 31 снежня 2026 года, а ўмовы нязначна змяніліся з 2022 года, калі падобную практыку ўвялі ўпершыню.

Грамадзяне суседніх дзяржаў – Польшчы, Літвы і Латвіі – могуць знаходзіцца ў краіне да 90 каляндарных дзён у годзе.

Для астатніх гэты тэрмін знаходжання ў Беларусі складае 30 дзён.

Важна памятаць, што скарыстацца бязвізам у Беларусь можна неабмежаваную колькасць разоў, аднак колькасць дзён знаходжання не павінна перавышаць 90 у каляндарным годзе.

10 чэрвеня адзначаецца 128 гадоў з дня нараджэння віцебскай мастачкі Евы Левінай-Разенгольц. Сярод яркіх віцебскіх мастакоў пачатку XX стагоддзя яе імя дужа і не прыкметнае. Але зробленае ёю ў мастацтве, перажытае ёю заслугоўвае глыбокай пашаны.

Левіна-Разенгольц з ліку людзей, якія перажылі найглыбейшы зрух свайго светаадчування, апынуўшыся ў віры катастрафічных падзей мінулага стагоддзя. У 51 год яна была рэпрэсаваная і 10 гадоў правяла ў ссылцы.

Мастацтвазнаўца Міхаіл Межанінаў вось што заўважыў пра яе працы і яе пакутлівы мастацкі і жыццёвы лёс.

«Першыя ж працы, выкананыя ў Маскве пасля вяртання з высылкі, так істотна адрозніваюцца ад усяго таго, што яна рабіла да арышту, што ў іх амаль нельга пазнаць ранейшую Левіну-Разенгольц. (...) Мастачка аддаецца маляванню чорнай тушшу. Што ж справакавала нагэтулькі рэзкія змены ў яе творчасці? Ну, зразумела, нястрымны разгул злобы, з якой яна сутыкнулася твар у твар ў няволі, не змог не пакінуць незайгойныя раны ў душы. Але, як гэта ні дзіўна, карагандзінскія акварэлі дыхаюць яснай гармоніяй яе маладых прац».

Калі рэабілітаваная мастачка вярнулася з лагера, ёй было 58 гадоў. Наперадзе заставалася яшчэ 19 маскоўскіх гадоў жыцця. І пражыла іх Ева Паўлаўна ў пакутлівых творчых пошуках. Ці можна назваць гэты час шчаслівым перыядам яе жыцця? Яна, канешне ж, трымала ў памяці ўсе свае папярэднія гады. Памятала і Віцебск, дзе ў 1914 годзе скончыла Аляксееўскую гімназію. Трымала ў памяці Першую сусветную вайну, у час якой служыла сястрой міласэрнасці ў ваенна-палявым шпіталі, – захавалася сямейнае паданне пра тое, што ў юную прыгажуню Еву закахаўся стары генерал.

У 1917 годзе, калі ўжо награвалася само паветра ад рэвалюцыйных падзей таго часу, Ева ў Томскім універсітэце атрымала дыплом зубнога доктара. Што ж, магла б выбудаваць для сябе кар’еру ціхага і, магчыма, грашова забяспечанага медыцынскага работніка. Магла б, але неадольная цяга да мастацтва перакроіла ўсё яе жыццё.

У 1917–1918 гады яна жыве ў Маскве, бярэ ўрокі малявання і скульптуры ў вядомага на той час скульптара Сцяпана Эрзі. Як толькі скульптар пакінуў Маскву і ў 1919 годзе пераехаў на Урал, пакідае Маскву і Ева Разенгольц. Вяртаецца ў родны Віцебск.

1919–1920-я гады ў Віцебску насычаны мастацкімі з’явамі. І ўсё ж у 1920 годзе Ева пераязджае ў Маскву. Працягвае мастацкую адукацыю ў студыі А. Галубкінай. Паступае ў славуты ВМАТЭМАЙ. Займаецца ў майстэрні Роберта Фалька, дэкана факультэта жывапісу.

Фальк лічыў Еву Разенгольц любімай і самай таленавітай вучаніцай. Адзначаў, што яна адчувае колер. Дарэчы, дыпломная праца Разенгольц «Старыя (Старыя яўрэі)» патрапіла ў Траццякоўскую галерэю.

ВМАТЭМАЙ Ева скончыла ў 1925 годзе са званнем мастака 1-й ступені, удзельнічала ў выстаўках таварыства «Маскоўскія жывапісцы» і ў 1-й Усебеларускай мастацкай выстаўцы.

Адбываюцца змены ў асабістым жыцці. Памірае бацька, Ева выходзіць замуж за студэнта геаграфічнага факультэта Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта, пачынаючага пісьменніка Барыса Левіна.

З Левіным, які таксама нарадзіўся на Віцебшчыне, у вёсцы Загарадна Лёзненскага раёна, мастачка пражыве восем гадоў. У 1929 годзе народзіцца іх дачка Ева Барысаўна Левіна, будучы геолаг, географ і мастацтвазнаўца.

У 1926 годзе Ева Разенгольц ажыццяўляе паездку ў Еўропу. Наведвае Францыю і Англію. Судакранання з якім мастацтвам шукала ў Францыі Ева Разенгольц? Магчыма, яна сустракалася і з іншымі знаёмымі яшчэ з віцебскага перыяду жыцця мастакамі?

У Маскве ўдзельнічае ў выстаўках таварыства «Рост» – маладзёжнага мастацкага аб’яднання, у 1929 годзе паступае на вышэйшыя педагагічныя курсы пры ВМАТЭІНе.

З 1932 года Ева Паўлаўна працавала мастаком па роспісе тканіны на Дарагамілаўскай фабрыцы. З 1934 года займала пасаду старшага кансультанта па афармленні тканіны пры Наркамаце лёгкай прамысловасці.

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны разам з дачкою – у эвакуацыі ў Чыстопалі ў Татарстане. Невялікі гарадок на беразе Камы, за 134 км ад Казані, даў прытулак тысячам выгнаннікаў. У 1942 годзе Ева Паўлаўна вяртаецца ў Маскву. А ў 1949 годзе мастачка арыштавана і асуджана на 10 гадоў пазбаўлення волі.

Дарэчы, перад арыштам яна пераехала ў Віцебск і працавала ў родным горадзе стаматолагам. Але і адтуль яе вырвалі і пагналі дарогай выпрабаванняў… Жыла ў Краснадарскім краі. Працавала на лесапавале, маляром (лічы, па спецыяльнасці!), санітаркай, медсястрою. У 1954–1956 гады – у Карагандзе. Працавала мастаком-дэкаратарам Казахскага драматычнага тэатра.

У Казахстане нараджаюцца новыя працы Евы Левінай-Разенгольц. І пасля, вярнуўшыся ў Маскву, яна сама пачынае як мастак нараджацца наноў.

Міхаіл Алпатаў – адзін з самых аўтарытэтных мастацтвазнаўцаў другой паловы XX стагодзя, аўтар трохтомнай «Усеагульнай гісторыі мастацтваў». Яго мастацтвазнаўчыя кнігі перакладзены на 17 моў народаў свету, і яго меркаванню можна смела давяраць. Вось што ён пісаў пра Еву Разенгольц.

«Я ведаў Еву Паўлаўну Левіну-Разенгольц яшчэ ў 1950-х гадах. Я быў прыведзены да яе як да вучаніцы Роберта Рафаілавіча Фалька, які быў тады ў бальніцы. Яна гаварыла пра тое, што Фальк «благаславіў» яе і прадказаў поспех яе працам. Гэтыя раннія эцюды ў манеры Фалька я ўбачыў пасля і знаходзіў іх выдатнымі. Але галоўнае было яшчэ наперадзе.
Ева Паўлаўна паказала мне спачатку свае раннія эцюды неба, дзе было адлюстравана неба з шырока напісанымі ў вялікай колькасці воблакамі. У іх было нешта трывожнае і неспакойнае. На першым плане стаялі голыя дрэвы з бязлістымі галінамі. Дрэвы хіліліся пад уздзеяннем ветру. Сукаватыя галіны іх былі жорстка аголены. Ніякага іншага жыцця не было навокал.
Па дзіўнай дамоўленасці я не пытаўся, чаму тут толькі дрэвы і вецер вакол іх. Трэба было глядзець і не пытацца… Пасля ў карцінах усё змянілася. Зніклі дрэвы, неба заняло ўсю паверхню карцін, а дрэвы зусім зніклі. Фармат таксама змяніўся, замест ляжачага з’явіўся стаячы. У карцінах стала вальней, разрывы ў небе сталі большыя, болей заўважныя. Пасля, можа быць, гэта было і раней, акварэль змянілася малюнкам пяром, з’явіліся людзі, вылучаныя святлом. Людзей было шмат, яны ўтваралі натоўп. Што рабілі гэтыя людзі, цяжка было патлумачыць словамі. Людзі то стаялі купкамі, то штурхалі адзін аднаго наперад, як быццам нешта знаходзілі і імкнуліся да святла. Святло вельмі няроўна вылучала іх. Некаторыя з іх падалі, выпрамляліся і прымалі позы, як нейкія гутаперчавыя хлопчыкі. Часам у натоўпе з’яўляўся рытм, нешта танцавальнае. Гэтыя натоўпы бязмэтна выклікалі неспакой і трывогу. Пра сябе я адзначаў, што ў гэтых лістах ёсць нешта агульнае з натоўпам у малюнках Рэмбрандта…
(…) Я захапляўся гэтым, і мяне радавала, што ёсць гледачы, якія бачылі гэтыя карціны і перажывалі іх гэтак жа моцна. Моўчкі я дзякаваў лёсу за цудоўнае бачанне, якім абавязаны Еве Паўлаўне. Толькі тады я зразумеў, што ўсё мастацтва Евы Паўлаўны – гэта сімвал. Побач з ім усё астатняе ў жывапісе пакідае ўражанне грубасці. Тут адбывалася сустрэча Евы Паўлаўны з Фалькам, які ішоў тым самым шляхам, шукаючы збліжэння…
На Захадзе Жорж Руа можа параўнацца з такім самым падаўленым настроем. Але пры ўсёй вастрыні яго людзей-грэшнікаў прырода застаецца абыякавай і сонца жоўтым дыскам азарае ўвесь свет. А ў Евы Паўлаўны сонца сваім святлом пранізвае ўсё. Гэта завяршэнне доўгіх і пакутлівых яе пошукаў».

Пошукі мастачкі прадыктаваў яе пакутлівы лёс, які яна прайшла годна, не зламалася і вынесла са сваіх самых цяжкіх гадоў сваё ўласнае светабачанне. Таму і зараз яе працы з цыклаў «Дрэвы», «Балоты», «Людзі» («Рэмбрандтаўская серыя»), «Неба», «Фрэскі», «Замаскварэчча» радуюць, абуджаюць свядомасць гледача.

Карціны, малюнкі нашай зямлячкі з Віцебска захоўваюцца ў Дзяржаўным музеі выяўленчых мастацтваў імя А.С. Пушкіна і ў калекцыі Дзяржаўнай Траццякоўскай галерэі, а большасцю – у прыватных зборах калекцыянераў Расіі і іншых краін свету. Таксама асобныя працы Е. Разенгольц знаходзяцца ў Дзяржаўным музеі мастацтваў Рэспублікі Каракалпакстан імя І. Савіцкага (Нукус, Узбекістан), у музеі «Новы Іерусалім» у горадзе Істра Маскоўскай вобласці, у Музеі арганічнай культуры ў Каломне Маскоўскай вобласці, Музеі рускага мастацтва (Мінеапаліс, штат Мінесота, ЗША), Яраслаўскім мастацкім музеі.

Ева Паўлаўна Левіна-Разенгольц памерла 18 жніўня 1975 года ў Маскве. Пахавана на Вастракоўскіх могілках, якія знаходзяцца на тэрыторыі раёна Трапарова – Нікуліна.

Будзеце ў Маскве – завітайце на вуліцу Азёрная, 47. Могілкі ўжо закрытыя. Можна спакойна пагуляць, угледзецца ў дагледжаныя і забытыя месцы апошняга спачыну многіх знакамітасцяў. Знойдзеце магілу Евы Паўлаўны – пакладзіце кветкі і нізка пакланіцеся. Зробленае ёю ў мастацтве, перажытае ёю заслугоўвае глыбокай пашаны.

А памяць пра Еву Левіну-Разенгольц варта ўшанаваць дома. У Беларусі, у Віцебску – чаму б, напрыклад, не наданнем яе імя адной са школ мастацтваў горада?

Добра было б і выстаўку Евы Левінай-Разенгольц правесці ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі – якраз да 130-годдзя з дня нараджэння мастачкі. Гэта была б сапраўды інтэрнацыянальная выстаўка, бо працы давядзецца збіраць з розных куточкаў постсавецкай прасторы.

Заходняя Дзвіна «разразае» гарадскі пасёлак Сураж на дзве часткі. Каля 50 чалавек жывуць на правым беразе – адрэзаныя ад школы, аптэкі, банка і пошты. Дабрацца да «вялікай зямлі» можна толькі на пароме. А зімой – наогул ніяк: пераправа працуе толькі ў цёплы сезон.

«40 гадоў жыву – і ўсё мучымся!» – кажа мясцовая жыхарка. Для прыезджых паром – атракцыён. Для мясцовых – адзіны спосаб трапіць у цывілізацыю. Паром называецца «Тытанік», а ў рух гэту махіну прыводзіць трактар BELARUS.

Сураж стаіць за 40 км ад Віцебска, за 14 км ад мяжы з Расіяй. Калісьці тут праходзіў легендарны гандлёвы шлях «з варагаў у грэкі». Сёння – ціхая гавань на 700 чалавек, дзе рытм жыцця дыктуе расклад пераправы.

Times.by пабываў па абодва бакі Дзвіны і даведаўся, як гэта, калі твой дзень залежыць ад парома, – больш падрабязнасцей у рэпартажы.

У Беларусі прадстаўніца каціных мае ахоўны статус, але ў апошнія гады на здабычу рысі выдзяляюць нязначную квоту.

Ва ўгоддзях Міёрскай паляўнічай гаспадаркі заўважана рысь, паведамілі ў прэс-службе Беларускага таварыства паляўнічых і рыбаловаў (БТПР).

Дзікую кошку знялі ў лесе, і, мяркуючы па відэа, адчувала яна сябе ў поўнай бяспецы. Пасля такога «пазіравання» на камеру рысь прылегла ў траве і занялася навядзеннем парадку ў сваім густым меху. Як і ўсе сапраўдныя кошкі, рабіла яна гэта паважна і грацыёзна.

Цяпер у Беларусі налічваецца каля 2 тыс. рысяў, хоць яшчэ ў 1993 годзе іх колькасць складала ўсяго 400–450 асобін. Небяспека знікнення прыгожай дзікай кошкі з прыроды прымусіла ўключыць яе ў Чырвоную кнігу Беларусі.

У апошнія гады ў рысі і мядзведзя бінарны прыродаахоўны статус – гэта значыць, што яны адначасова знаходзяцца пад аховай і з'яўляюцца паляўнічымі відамі.

Рысь жыве на ўсёй тэрыторыі нашай краіны. Дзікая кошка харчуецца выключна свежым мясам: за раз яна можа «ўмяць» 400–900 г, а ў шэрагу выпадкаў і 1,2 кг.

«Аснову рацыёну складаюць казулі, зайцы, рабчыкі, вавёркі, цецерукі і глушцы. Таксама зафіксаваны выпадкі палявання на аленяў і ласёў-сяголеткаў», – расказалі ў БТПР.

Міжнародны гандаль з выкарыстаннем грошай краін-партнёраў робіць прадказальным цэнаўтварэнне.

Доля нацыянальных валют у разліках у знешнім гандлі па выніках мінулага года склала 70%, заявіў першы намеснік старшыні праўлення Нацыянальнага банка Аляксандр Ягораў.

Паводле яго слоў, разлікі ў нацыянальнай валюце ў знешнім гандлі Беларусі па выніках 2025 года выйшлі на паказчык у 70%.

«Гэта каласальны рывок: амаль у 2 разы за 6 гадоў», – асабліва адзначыў Ягораў на відэа прэс-службы Нацбанка.

У Беларусі для разліку гэтага паказчыка выкарыстоўваюць максімальна жорсткія крытэрыі. Пры падліку ў статыстыку ўключаюцца толькі разлікі ў валюце краіны-партнёра.

«Калі мы гандлюем з Расіяй, гэта разлікі ў беларускіх або расійскіх рублях. Калі з Кітаем – у беларускіх рублях або юанях. Але калі, напрыклад, здзелка з Казахстанам і выкарыстоўваюцца расійскія рублі, у гэту статыстыку гэта ўжо не трапляе», – растлумачыў першы намеснік старшыні Нацбанка.

Аляксандр Ягораў лічыць, што пры куплі тавараў з-за мяжы напрамую ў нацыянальных валютах павышаецца прадказальнасць цэн. Прадпрыемствам не трэба ў сваёй рабоце ўлічваць магчымы скачок курсу долара.

«Гэта прамы ўклад у нізкую інфляцыю ў нашых магазінах», – звярнуў увагу ён.

Раней Times.by пісаў, што ў красавіку інфляцыя ў гадавым выражэнні склала 5,4%. У параўнанні з сакавіком 2026 года цэны ў сярэднім выраслі на 0,8%. У 2026 годзе ўлады плануюць утрымаць рост цэн у межах 7%.

Сярод навінак лета-2026 – купель з падагрэвам пад адкрытым небам і абсталяваная пляцоўка для пікніка.

У гэтым сезоне ў Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры» будуць праводзіць лазневыя вечарыны. Таксама там запрацуюць новыя турыстычная стаянка і гасцявыя катэджы, паведамілі ў прыродаахоўнай установе.

Будаўнікі актыўна абнаўляюць месцы адпачынку: завяршаюць рамонт альтанак і пляцовак для захоўвання дроў, рамантуюць масткі-кладкі для выхаду да вады і ўсталёўваюць новыя туалеты.

У цэлым у нацпарку чакаюць гасцей на 81 турыстычнай стаянцы. Адна з іх новая: яна знаходзіцца на беразе возера Струста і называецца «Паўвостраў».

Яшчэ адна добрая навіна: база адпачынку «Дрывяты» прырасце 16 нумарамі, у корпусе №1 завяршаецца рамонт.

На базе адпачынку «Золава» заканчваюць рэканструкцыю 1-га і 2-га катэджаў і пачнуць працаваць гасцявыя домікі №3 і №4.

Раней Times.by расказваў, што ў гэтым сезоне на гары Маяк аднавіла работу назіральная вышка. Славутасць знаходзіцца на Браслаўшчыне паміж азёрамі Снуды і Струста.

Тыраж складзе 5 тысяч экзэмпляраў, а прымеркаваны выпуск будзе да 865-годдзя стварэння Крыжа прападобнай Еўфрасінні Полацкай.

Мінсувязі выпускае ў Беларусі паштовы блок пад назвай «Спадчына прападобнай Еўфрасінні Полацкай».

Дызайнам займалася Алена Мядзведзь, а выкананы блок будзе ў паўнаколерным афсетным друку. Яго памер складзе 62х92 мм, а марка на ім будзе дасягаць маштабу 40,3х68,2 мм.

Паштовы блок «Спадчына прападобнай Еўфрасінні Полацкай» выпусцяць тыражом 5 тыс. экзэмпляраў.

У 2026 годзе спаўняецца 865 гадоў з часу стварэння Крыжа прападобнай Еўфрасінні Полацкай. Гэты артэфакт у 1161 годзе стварыў майстар-ювелір Лазар Богша па заказе Еўфрасінні для Спаскай царквы. Ён быў страчаны ў 1941-м, а адноўлены ў 1997 годзе.

На паштовым блоку Крыж Еўфрасінні Полацкай размешчаны на фоне фрэсак Спаса-Праабражэнскай царквы, якая з’яўляецца адзіным у Беларусі помнікам, дзе амаль цалкам захаваўся фрэскавы роспіс XII стагоддзя.

Дарэчы, не так даўно Times.by пабываў у манастыры Еўфрасінні Полацкай.

Праз дзевяць стагоддзяў заснаваны ёю Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр застаецца адным з найважнейшых духоўных цэнтраў Усходняй Еўропы. Сюды прыязджаюць пакланіцца старажытным святыням, падзякаваць за дапамогу і папрасіць аб самым патаемным.

Разам з манахіняй Юстынай мы прайшлі па тэрыторыі абіцелі, зазірнулі ў храм XII стагоддзя з унікальнымі фрэскамі і даведаліся, чым жыве манастыр сёння.

Кіраўнік дзяржавы акцэнтаваў увагу на тым, што развіццё супрацоўніцтва з КНР стала правільным гістарычным выбарам.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з намеснікам старшыні Кітайскай Народнай Рэспублікі Хань Чжэнам, паведамляе прэс-служба кіраўніка дзяржавы.

Падчас сустрэчы беларускі лідар расказаў пра адносіны з Кітаем, акцэнтаваўшы ўвагу на тым, што пачатак супрацоўніцтва з КНР стаў правільным гістарычным выбарам.

«Добра, што вы прыехалі ў гэты час да нас. У вас ёсць магчымасць бліжэй на практыцы пазнаёміцца з нашай краінай. Што датычыцца нашых адносін, яны складваліся на працягу апошніх дзесяцігоддзяў. У Беларусі пра Кітай вельмі шмат гавораць. За гэтымі размовамі, палітычнымі нашымі адносінамі рушыў услед вельмі бурны рост гандлёва-эканамічных адносін. І мы вельмі задаволены, што ў свой час Гасподзь дапамог нам сарыентавацца менавіта на Кітайскую Народную Рэспубліку», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Не проста партнёры, а надзейныя сябры

Прэзідэнт адзначыў, што паміж дзвюма краінамі склалася ўсепагоднае і ўсебаковае стратэгічнае партнёрства, вынікам якога можна назваць усеабдымнае супрацоўніцтва ва ўсіх сферах.

«Выбачайце за нясціпласць, але смею сказаць пра тое, што Кітайская Народная Рэспубліка, кіраўніцтва рэспублікі, нават калі б і хацела нам прад'явіць нейкія прэтэнзіі, не змагло б. Таму што мы свята выконваем усе нашы дамоўленасці. Любыя перагаворы, з кім бы ні вялі – з расіянамі, еўрапейцамі або ж амерыканцамі, – КНР заўсёды выводзіцца за дужкі. Нашы адносіны не падлягаюць нават абмеркаванню», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што Пекін можа разлічваць на Мінск «як на самых надзейных сяброў і прыхільнікаў».

Хань Чжэн выказаў згоду з тым, як Прэзідэнт Беларусі ахарактарызаваў узровень узаемадзеяння паміж дзвюма краінамі.

«Як вы толькі што правільна згадалі, пад кіраўніцтвам кіраўнікоў дзяржаў адносіны дасягнулі высокага ўзроўню – усепагоднага ўсебаковага стратэгічнага партнёрства», – падкрэсліў намеснік старшыні Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Новыя гарызонты

Ён падкрэсліў, што лідары краін у мінулым годзе сустракаліся двойчы і «намецілі новыя грандыёзныя планы для далейшага ўмацавання двухбаковых адносін».

Размова ідзе пра падпісаную Аляксандрам Лукашэнкам у маі 2026 года Дырэктыву «Аб практычным напаўненні ўсепагоднага і ўсебаковага стратэгічнага партнёрства Рэспублікі Беларусь з Кітайскай Народнай Рэспублікай».

У гэтым дакуменце, на думку намесніка старшыні КНР, вызначаны вектары шматпланавага беларуска-кітайскага супрацоўніцтва.

«Гэта ў поўнай меры адлюстроўвае ваша высокае разуменне развіцця нашых адносін і гаворыць пра тое, што наша супрацоўніцтва мае стратэгічнае значэнне», – падкрэсліў Хань Чжэн.

Акрамя прыгожых лакацый для здымкаў, экскурсантаў таксама чакае практыка працатэрапіі.

Сезон ярка-жоўтых фота ў рапсавых палях плаўна змяніўся не менш эфектным: півоні раскрываюцца пышнымі аблокамі колеру, а лавандавыя плантацыі напаўняюць паветра фіялетавым шлейфам водару.

Гаспадаркі, якія займаюцца вырошчваннем гэтых раслін, не трацяць час дарэмна і актыўна запрашаюць беларусаў на экскурсіі.

Півоневая казка

Гаспадарка «Знаходка Палесся» пад Тышкавічамі ў Брэсцкай вобласці заяўляе аб самай вялікай плантацыі півоняў у краіне. Госці змогуць прагуляцца па радах даўжынёй 250 м, атрымаць асалоду ад выгляду і водару кветак і, вядома, фатаграфавацца. Аб гэтым гаворыцца ў анонсе ў Instagram.

Турыстам пакажуць тэхналогію вырошчвання, раскажуць аб сартах і правілах збору. Жадаючым дазволяць сабраць уласны букет: фермеры бясплатна зрэжуць пяць кветак, якія спадабаліся.

«Сезон цвіцення гэтай каралеўскай кветкі вельмі кароткі. Таму паспейце атрымаць асалоду ад гэтай цудоўнай прыгажосці», – заклікаюць арганізатары.

Цана паездкі стартуе ад BYN 170, але беларусаў гэта не збянтэжыла: публікацыя аб мерапрыемстве сабрала сотні каментарыяў за некалькі гадзін.

Працатэрапія ў лавандавым полі

Экаферма «Лавандавы кут», размешчаная ў 25 км ад Магілёва, прапануе пачаць раніцу з лёгкай размінкі і прыбірання – праполкі раслін у пальчатках. Арганізатары раяць узяць з сабой зручнае адзенне для працы і прыгожы ўбор для фотасесіі пасля яе.

Пасля актыўнасці гасцей чакае фуршэт непасрэдна ў полі: гарбата і лавандавае віно – «для бляску ў вачах на фота». Кошт экскурсіі па кветкавых плантацыях – BYN 160.

Чытайце таксама на Times.by, якія незвычайныя кветкі цяпер можна ўбачыць у Батанічным садзе Мінска.

Аўтакрама для сельскага жыхара – не толькі магчымасць закупіцца прадуктамі. Гэта сувязнае звяно паміж вялікай зямлёй і вясковым побытам.

Магазін прыязджае два-тры разы ў тыдзень, і прадавец на маршруце – гэта сацыяльны работнік, псіхолаг і сябар у адной асобе.

У Беларусі працуюць 470 аўтамагазінаў Белкаапсаюза, больш за ўсё ў Мінскай і Гродзенскай вобласці – 90 і 89 адпаведна.

Аўтакрамы спажывецкай кааперацыі ездзяць у 12,6 тыс. вёсак і забяспечваюць прадуктамі і таварамі 425 тыс. чалавек. Пры гэтым у 4,6 тыс. населеных пунктаў пражывае менш за дзесяць чалавек.

Times.by разам з аўтакрамай пабываў у Валожынскім раёне, які ў 70 км ад Мінска, і пераканаўся, што такая праца – шмат у чым яшчэ і сацыяльная місія, а калі ёсць місія – усё набывае яшчэ большы сэнс.

Як аўтакраму рыхтуюць да маршруту

Мы стаім на складзе спажыўкааперацыі ў Валожыне і чакаем загрузкі аўтакрамы. На гадзінніку роўна 8:00, і сёння па плане аб’ехаць 15 вёсак. Гэта сярэдняя колькасць населеных пунктаў, таму што бываюць дні, калі іх больш за 20.

У вясенне-летні перыяд маршрут прырастае новымі прыпынкамі – туды дабаўляюць садовыя таварыствы і дачныя кааператывы. Пры гэтым аўтамагазін спажыўкааперацыі ездзіць нават у тыя вёскі, дзе жыве адзін чалавек. Максімальная ж адлегласць, якую за дзень пераадольвае аўтакрама ў Валожынскім раёне, – каля 150 км.

Тым часам грузчык выкочвае са склада на спецыяльнай калясцы смятану і малако, іх пакуюць у халадзільнік аўтамагазіна. Іх тут некалькі, таму што трэба давезці свежымі і мяса, і рыбу, і каўбасы, і малочныя прадукты разам з марожаным. Апошняе, дарэчы, у цёплую пару года – адна з самых хадавых пазіцый, бывае, што яго раскупляюць яшчэ да завяршэння маршруту.

Нам застаецца даўкамплектаваць аўтамагазін свежай капустай, лімонамі, апельсінамі і бананамі – і ў дарогу. Прадавец Таццяна Ярашэвіч тавары педантычна пераправярае: падносіць да іх спецыяльны тэрмінал і сканіруе штрыхкод – так яна разумее, што тавар загрузіла.

Усяго ў аўтакраме да 700 найменняў тавараў, гэта не толькі прадукты харчавання, але і бытавая хімія, сродкі гігіены і розныя дробязі. Пры гэтым праз кантакт-цэнтр Белкаапсаюза па адзіным нумары людзі могуць загадзя заказаць непрывычны для асартыменту тавар – і яго прывязуць. Так дастаўлялі пральныя машыны, камбікорм, грунт, каністры, валёнкі і нават торты і кветкі да свят.

«Адна жанчына папрасіла прывезці 15 мяшкоў бульбы! – успамінае Таццяна. – Дамовіліся з ёй у першы заход даставіць 8 – уся аўтакрама была застаўлена, на прыпынках, калі трэба гандляваць, я ледзь пераступала паміж гэтымі мяшкамі, але просьбу пакупніцы мы выканалі. А яшчэ дзядулька з адной вёскі задумаў рамонт і заказаў шыфер. Што рабіць – прывезлі!»

Таццяна працуе прадаўцом у аўтакраме сем гадоў. Яна нарадзілася ў вёсцы, пасля дзявятага класа паступіла ў гандлёва-эканамічны каледж у Маладзечне, а скончыўшы, прыйшла ў Валожынскае райпо. Спачатку працавала ў звычайным сельскім магазіне, потым перайшла ў аўтакраму – там і засталася.

«Бацькі перажывалі, калі пасля каледжа пачала працаваць прадаўцом, але я неяк паціху ўцягнулася… У рабоце ў аўтакраме зімой і летам – свае нюансы, – расказвае яна. – Зімой на вуліцы холадна, з-за гурбаў больше складана ездзіць па вёсках, але прыпынкаў на маршруце менш і працоўны дзень карацейшы. Летам на сяле больш людзей, нехта на час пераязджае з горада, а гэта значыць, што мы можам вярнуцца пасля маршруту на базу да паловы дзявятай вечара. Ды і дні бываюць вельмі гарачыя – у такія асабліва цяжка працаваць».

Напарнік Таццяны – вадзіцель Руфат Касумаў. Ён родам з Азербайджана, але ўжо 15 гадоў жыве ў Беларусі: ажаніўся і пераехаў у аграгарадок побач з Валожынам. Руфат працуе ў аўтакраме ўсяго некалькі тыдняў, але кажа, што яму гэты занятак падабаецца, асабліва тое, што працуе на свежым паветры.

«Спакойна, ніхто не напружвае – завёў машыну і рабі сваю працу, – шчыра кажа Руфат. – Калектыў у нас дружны, а ў вёсках людзі добрыя і простыя».

Руфат заводзіць аўтакраму – і мы адпраўляемся ў дарогу.

Што часцей за ўсё купляюць

Першы наш прыпынак – вёска Палубоўцы. Мясцовыя жыхары ўжо сабраліся і чакаюць аўтамагазін, перапынкамі абмяркоўваючы лакальныя навіны, напрыклад хто высадзіў расаду таматаў у адкрыты грунт, а хто – не. Некаторыя прыйшлі за пакупкамі разам з хатнімі гадаванцамі – сабакамі. Рыжы сабака Боба весела віляе хвастом, але ад камеры фатографа сарамліва ўцякае.

Прадаўца Таццяну Ярашэвіч у Палубоўцах усе ведаюць і чакаюць, а калі што трэба, могуць нават патэлефанаваць на асабісты нумар тэлефона. Паколькі аптэка ў суседнім аграгарадку працуе не кожны дзень, Таццяна дапамагае пенсіянерам з дастаўкай лекаў з горада.

Адзін з сённяшніх пакупнікоў – Алег Сцяпанавіч Пачахоўскі, яму 85 гадоў. Аўтакрама спыняецца непасрэдна насупраць яго дома – жонка інвалід, ды і сам ён кажа, што дайсці кудысьці далей ужо няпроста.

Усё жыццё Алег Сцяпанавіч жыве ў Палубоўцах, працаваў трактарыстам у мясцовым калгасе, выхаваў траіх дзяцей. У аўтакраме ён затарваецца добра і ўсё беражліва складвае ў каларытны плецены блакітны кошык: некалькі бутэлек малака, хлеб, батон, квас, смятану, глазураваныя сыркі, сардэлькі…

«I яшчэ – цi ёсць каўбаса пальцам пiханая? Як бацька мой некалi рабiў», – пытаецца ён у прадаўца.

Таццяна дастае каўбасу, якая цалкам задавальняе запыт пакупніка, а Алег Сцяпанавіч удзячна ўсміхаецца ў адказ.

«Што папросiм, тое яна прывязе, – кажа ён пра Таццяну. – I сумкi ў хату можа паднесцi. Добры магазiн, лепшага нам i не трэба».

Ад вёскі Палубоўцы да Мінска – крыху больш за 50 км. Некаторыя мясцовыя жыхары нават ездзяць у сталіцу на працу. Сярод іх – Галіна Мёдава. Яна нарадзілася ў Палубоўцах, але 21 год пражыла ў Расіі, цяпер вярнулася на радзіму. У аўтакраме Галіна купляе не толькі прадукты на кожны дзень, але і нешта, што можна ўзяць з сабой на працу ў выглядзе перакусу.

«Раней у нас была вялікая вёска: і магазін, і клуб, і нават бібліятэка. Цяпер у асноўным дзеці прыязджаюць на выхадныя ў бацькоўскія дамы, – расказвае яна. – Аўтакрама, вядома, нас выратоўвае: мне трэба сетка капусты або цыбулі – прывязуць, трэба камбікорм для курачак – можна заказаць».

Карыстаючыся нагодай, што ў вёску прыехалі журналісты, Галіна звяртае ўвагу, што Палубоўцы – у буфернай зоне побач са свінакомплексам, а гэта значыць, што мясцовым жыхарам нельга трымаць парасят. І, вядома, добрай падмогай, на яе погляд, стала б, калі б перыядычна ў вёску прывозілі на продаж свежую свініну і прапаноўвалі яе па выгадных цэнах.

Пакуль мы размаўляем, у аўтакраме ўжо атаварыліся каля дзесяці чалавек, самыя папулярныя прадукты – хлеб, малако, смятана, газіраваныя напіткі, каўбаса…

У наступны раз аўтакрама сюды прыедзе праз два дні, а мы развітваемся і рухаемся далей.

Прадаўца сустракаюць з кветкамі

На маршруце сустракаюцца вёскі, дзе за пакупкамі прыходзіць па два-тры чалавекі. Прыпынак звычайна 15–25 хвілін у залежнасці ад колькасці пакупнікоў.

Пад’язджаем да Папкоў – тут прадаўца Таццяну чакаюць з кветкамі, і гэта не жарт. Трохгадовая Соня, дачка сям’і мінчан, якія купілі ў вёсцы дом і прыязджаюць на лета, заўсёды збірае для яе палявыя кветкі.

Мама дзяўчынкі Крысціна Карыткіна кажа, што аўтакрама ў іх вёсцы – сапраўднае свята. Соня яе вельмі чакае і нават у дні прыезду раніцай на гадзіну раней прачынаецца, а напярэдадні вечарам вырашае, што будзе купляць.

«Таццяна для нас ужо як член сям’і. Мы нават падарункамі абменьваемся на святы», – адзначае Крысціна.

Дваццаць гадоў таму яе бацькі купілі ў Папках дом, а нядаўна – і яна з мужам. Цяпер кожнае лета яны тут: завялі кур, далі прытулак сабаку і двум катам.

«Сабаку мы знайшлі – нехта выкінуў і катоў знайшлі – так у нас паціху жыўнасць і з’яўляецца», – усміхаецца Крысціна.

Колькі можна нагандляваць за дзень

Пасля насычанага дня маршрут заканчваецца, і аўтакрама вяртаецца на склад у горад каля шасці гадзін вечара. Таццяна наводзіць парадак у машыне і выводзіць касу – добрым паказчыкам лічыцца, калі за дзень нагандляваць прыкладна на BYN 2,5 тыс. Такая сума на маршрутах Мінскай вобласці ў цёплую пару года – не мяжа, некаторыя аўтакрамы за дзень выходзяць і на суму большую.

Заўтра Таццяна будзе працаваць па такім жа графіку: у 7:30 загрузка на хлебазаводзе, затым заехаць на склад і папоўніць асартымент іншымі таварамі.

«У нас такая праца, што трэба быць не толькі прадаўцом, але і псіхолагам, – развітваючыся з намі, кажа яна. – Важна падстройвацца пад людзей: я заўсёды ведаю, хто што будзе купляць і што і каму прапанаваць. Вядома, праца няпростая, але цікавая. Ты не сядзіш на адным месцы, а людзі заўсёды табе рады і чакаюць. Іншыя прафесіі я для сябе нават не разглядаю».

Вялікі сямейны забег «Дзяцінства на старце!» сабраў дзясяткі дзяцей і іх бацькоў у парку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка 7 чэрвеня.

Times.by высветліў, хто ў беларускіх сем’ях бегае ад душы, а каму даводзіцца займацца спортам за кампанію.

Дартс, шахматы і шашкі, настольны тэніс, танцы і, вядома, дыстанцыя для бегу – парк 50-годдзя Кастрычніка змяніўся ў першыя выхадныя чэрвеня. Аналагічныя спортпляцоўкі арганізавалі па ўсім Мінску ў рамках праекта «Спорт для ўсіх».

У суботу мы ўжо паглядзелі, як займаюцца спортам мінчане каля гасцініцы «Беларусь». У нядзелю прыйшлі пабалець за ўдзельнікаў вялікага сямейнага забегу.

Стартаў сёння некалькі. Першы – сямейны, дзе ўдзельнічаюць бацькі разам з дзецьмі. Дыстанцыя – 500 м. Хлопчыкам і дзяўчынкам ад 10 да 15 гадоў прапануюць бегчы самастойна 1 км – без дарослых. Пры гэтым дзяўчынкі і хлопчыкі спаборнічаюць асобна і ў розных узроставых катэгорыях: 10–12 і 13–15 гадоў.

«Мы ўдзельнічаем ужо другі год. У мінулым годзе бегла я з дзецьмі, а ў гэтым усе разам пабяжым, нават наш тата, – кажа Ганна. – Ён на самай справе не планаваў бегчы, але вядучы ўбачыў нашага малодшага члена сям’і – чыхуахуа Мілку – і прапанаваў наклеіць нумар і яму».

Мілка вельмі маленькая, і яе могуць затаптаць, таму галава сям’і пабяжыць з ёй на руках. Калі людзей вакол будзе менш, сабаку плануюць спусціць на зямлю і фінішаваць адначасова ўсёй сям’ёй, узяўшыся за рукі.

А пакуль мы знаёміліся, дарослыя і дзеці ўжо пастроіліся на старце. Дружна палічылі ад 10 да 1 і рушылі ўслед за накіравальнікам.

Вадзім з сынам Даніілам фінішавалі трэцімі.

«Сын займаецца лёгкай атлетыкай, а я бегаю для сябе. Дачка таксама спартсменка, будзе сёння выступаць у асобнай намінацыі. Жонка – заўзятарка, далучацца не плануе, ды мы і не настойваем. У «Спорце для ўсіх» удзельнічаем упершыню, але мы бегалі не раз у іншых праектах», – расказаў Вадзім.

Мужчына перакананы, што дзяцей трэба прывучаць да спорту, падаючы асабісты прыклад. У адваротным выпадку нічога не атрымаецца. За перамогай сям’я не гналася, бег для іх – задавальненне.

Ірына проста ўлюбёная ў бег, разам з сяброўкай трэніруецца 2–3 разы ў тыдзень, гэтымі днямі вярнулася з забегу «Першых» у Брэсце. Дамачадцы Ірыну падтрымліваюць, хоць і са стрыманым энтузіязмам.

«Я стараюся ўцягваць да бегу ўсю нашу сям’ю. Не заўсёды атрымліваецца, – смяецца яна. – У мінулым годзе мы таксама ўдзельнічалі ў сямейным забегу «Спорт для ўсіх». Ды і паўмарафон бегаем».

У некаторых сем’ях галоўныя спартсмены – дзеці. Напрыклад, пераможніца забегу сярод дзяўчынак 10–12 гадоў Дар’я. «Я займаюся біятлонам і валейболам. Сюды прыехала за перамогай», – сказала як адрэзала дзяўчынка. Уся сям’я Дашы прыехала з ёй з Бешанковіцкага раёна, каб падтрымаць.

«Усталі ў пяць раніцы, каб своечасова прыехаць, – расказаў бацька ўдзельніцы. – На сямейны забег не паспелі, ды і мы больш гульнявыя віды спорту любім».

Сярод хлопчыкаў 13–15 гадоў упэўнена перамог Мікіта. Яму 14 гадоў, але гэта не першая яго ўзнагарода, сярод іншых у яго актыве – другое месца Рэспубліканскіх спаборніцтваў па лёгкай атлетыцы.

Прызёрам, якія занялі 1-е, 2-е, 3-е месца ў кожнай намінацыі, уручылі падарункі ад арганізатараў – Прэзідэнцкага спартыўнага клуба.

Times.by – медыяпартнёр праекта «Спорт для ўсіх».

У свеце – каля 1,3 тысяч відаў рададэндранаў і больш за 10 тысяч сартоў. Віды – гэта тое, што расце ў прыродзе само па сабе, а сарты – вынік працы селекцыянераў.

У Беларусі рададэндраны ў прыродзе можна ўбачыць толькі ў лясах Жыткавіцкага, Лельчыцкага і Ельскага раёнаў Гомельскай вобласці. Пялёсткі ў гэтых кветак жоўтыя, а водар – чароўнай архідэі. Як яны туды трапілі, невядома, паколькі родам рададэндран з Паўночна-Усходняй Азіі.

Аднак, каб атрымаць асалоду ад прыгажосці незвычайнага куста, неабавязкова ехаць у Гомельскую вобласць. У калекцыі Цэнтральнага батанічнага саду ў Мінску – 65 відаў і 150 сартоў рададэндранаў, растуць яны і ў беларускіх садаводаў.

Times.by даведаўся ў навуковага супрацоўніка Цэнтральнага батанічнага саду Нацыянальнай акадэміі навук і куратара калекцыі рададэндранаў Таццяны Ленкавец, якія сарты лепш за ўсё падыходзяць для нашага клімату і як садаводу-навічку пазбегнуць тыповых памылак.

Якія сарты ў нас добра растуць і ці ёсць беларускія?

У 1966 годзе дырэктар батанічнага саду ў Мінску накіраваў маладога вучонага ў камандзіроўку ў батанічны сад у Талін. Адтуль ён вярнуўся не з пустымі рукамі, а прывёз дзесяць саджанцаў рададэндранаў – з іх і пачалася беларуская калекцыя.

Тое, што куст капрызны ў доглядзе і любіць толькі паўднёвыя шыроты, міф. Вучоным удалося стварыць такія сарты, якія добра адаптуюцца пад розны клімат.

«Напрыклад, сарты фінскай селекцыі вылучаюцца добрай марозаўстойлівасцю і выдатна перанеслі апошнюю экстрэмальную беларускую зіму са снегападамі і нізкімі тэмпературамі. У батанічным садзе фінскіх сартоў некалькі, адзін з іх называецца «Хельсінскі Універсітэт». Сёння ён усыпаны ружовымі кветкамі», – расказвае Таццяна Ленкавец.

У гэтым годзе рададэндраны ў батанічным садзе пачалі цвісці ў пачатку красавіка. Гэта раннія віды, і ўсе яны далёкаўсходнія: сіхацінскі, даурскі, «Ледэбура». Прычым апошні можа зацвісці ў другі раз за сезон – у верасні – кастрычніку.

Рададэндраны сярэдняга перыяду цвіцення радуюць вока зараз, а позняга – распусцяцца ў сярэдзіне чэрвеня. Сярод такіх позніх – від Rhododendron hirsutum або жорсткаваласісты, прыкладна праз тыдзень ён раскрые свае ярка-чырвоныя пялёсткі.

У батанічным садзе ёсць і сарты ўласнай селекцыі – «Балтэзерс», «Янка», «Аксаміт» і «Акадэмік Смольскі», названы ў гонар былога дырэктара, вучонага-батаніка Мікалая Смольскага.

«Балтэзерс» уяўляе сабой кампактны куст з чырвонымі кветкамі.

«Янка» ж больш шырокі, высокі і размашысты, а пялёсткі кветак у яго – ружовыя.

Многія рададэндраны названы ў гонар першаадкрывальнікаў, прычым імі неабавязкова былі батанікі. Напрыклад, рададэндран Смірнова атрымаў імя ў гонар расійскага ўрача.

Асаблівае месца ў калекцыі займаюць японскія рададэндраны: хоць куст з'явіўся ў Японіі, ён выдатна прыжыўся ў Беларусі. Гэта лістападныя расліны – восенню ў іх ападае лісце, а вясной з'яўляецца новае.

Сорт «Сільвер Сліпер» падобны на марожанае пламбір, а «Меліна» вылучаецца кампактным памерам і насычанымі ружовымі пялёсткамі.

Што лепш для Віцебскай вобласці, а што – для Брэсцкай?

Рададэндраны не асабліва патрабавальныя ў доглядзе, аднак вельмі важна ведаць нюансы выбару лакацыі для куста.

«Самыя частыя памылкі пачынаючых садаводаў заключаюцца ў тым, што яны не задумваюцца, дзе лепш за ўсё высадзіць куст», – тлумачыць Таццяна Ленкавец.

Вечназялёныя і паўвечназялёныя рададэндраны любяць лёгкі паўцень і не прызнаюць санцапёку і скразняку. Зімой у вечназялёных захоўваецца лісце, а ў паўвечназялёных частка яго ападае.

«Побач з рададэндранамі не павінна быць раслін з паверхневай каранёвай сістэмай. Асабліва для іх небяспечная бяроза, якая паглынае вельмі шмат вільгаці. З-за гэтага дрэва суседні рададэндран можа пацярпець», – адзначае Таццяна Ленкавец.

Высаджваць рададэндраны можна ў любую пару года з вясны па восень. Аднак калі зрабіць гэта вясной, то да зімы расліна прывыкне да глебы і замацуецца каранямі. У сярэднім рададэндраны пачынаюць цвісці на чацвёрты год жыцця.

Пры пасадцы важна ўлічваць і рэгіянальны прынцып: паколькі ў Віцебскай вобласці больш халаднавата, чым у Брэсцкай, там лепш пасадзіць кацяўбінскія рададэндраны або фінскай селекцыі. Гэта больш марозаўстойлівыя расліны. Для Брэсцкай падыдуць практычна любыя варыянты, якія растуць у Еўропе.

«Таксама на сваім участку аптымальна высадзіць рададэндраны рознага перыяду цвіцення. Так вы створыце сад безупыннага цвіцення і будзеце сузіраць прыгажосць прыкладна з красавіка па канец чэрвеня», – адзначае эксперт.

Як падрыхтаваць лунку для пасадкі?

Пад саджанец рададэндрана абавязкова трэба падрыхтаваць пасадачную лунку.

Спачатку выкопваем яму глыбінёй 30–40 см – празмерна капаць не трэба, таму што ў куста паверхневая каранёвая сістэма. Важна адразу ўлічваць габарыты дарослага куста, таму пад яго варта выдзеліць на ўчастку дастаткова месца.

Лунку запаўняем субстратам з 2/3 частак торфу і адной часткі зямлі з гэтай жа ямы. Торф патрэбны, каб захаваць кіслотнасць глебы, што важна для расліны.

Месца вакол саджанца можна ўсыпаць карой хвойных парод дрэў: яна дапаможа ўтрымаць вільгаць і падкісліць глебу, а таксама затрымае рост пустазелля.

Як даглядаем?

Рададэндран адносіцца да сямейства верасовых. Гэта значыць, што для куста падыходзяць такія ж угнаенні, як і для буякоў. Ранняй вясной трэба ўнесці азотныя, а пасля цвіцення ўгнаіць глебу фосфарна-калійнай падкормкай.

Расліна не выносіць лішку вільгаці, таму паліваць яе трэба па меры падсыхання зямлі.

Дарослыя кусты на зіму не ўкрываюць, а вось маладыя саджанцы, якім адзін-два гады, можна абараніць ад холаду яловымі галінкамі.

Выдаляць старыя суквецці ў рададэндранаў трэба адразу пасля цвіцення, не чакаючы іх усыхання. У гэты ж час, пакуль маладыя парасткі яшчэ не адраўнелі, можна правесці абрэзку і надаць кусту форму. Сухія, зламаныя і хворыя галіны можна прыбіраць з расліны і вясной, і летам.

Горад з пазнавальным характарам, тысячагадовай гісторыяй і самай вялікай канцэнтрацыяй помнікаў у Беларусі застаецца цэнтрам прыцяжэння.

Сэрца любога сярэдневяковага горада – замак, і Гродна тут не выключэнне. Толькі гэтаму беларускаму гораду пашанцавала куды больш, чым астатнім.

Тут ёсць не проста два замкі – Стары і Новы на высокім беразе Нёмана, а дзве паўнавартасныя захаваныя каралеўскія рэзідэнцыі, чым не можа пахваліцца ніхто з нашых суседзяў.

Знаёмства з гісторыяй горада, вядома, лепш пачынаць са Старога замка, дзе ўжо паспелі правесці першую чаргу рэканструкцыі і адбудавалі нанава сцены, узведзеныя вялікім князем літоўскім Вітаўтам.

Лакацыя атрымалася інстаграмная, і гэта не выпадкова. На галерэі каля брамы нават зрабілі спецыяльную пляцоўку, каб турыстам было больш зручна разглядаць горад і раку з вышыні.

Наперадзе яшчэ другая чарга рэканструкцыі – трэба будзе адрэстаўрыраваць палац Стафана Баторыя. Тады ўвесь замак атрымае завершаны выгляд.

Непасрэдна насупраць яго раскінуўся прыгажун Новы замак. Гэта не проста рэзідэнцыя апошняга караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага – гэта месца, дзе паставілі тоўстую кропку ў гісторыі гэтай дзяржавы. Менавіта тут апошні кароль Рэчы Паспалітай падпісаў акт адрачэння ад прастола ў 1795 годзе.

Цяпер у двух замках працуюць музейныя экспазіцыі, якія расказваюць пра розныя эпізоды беларускай гісторыі. Знаёміцца ў антуражы жывога іх сведчання заўсёды больш цікава, таму завітайце абавязкова.

Другі па значнасці цэнтр прыцяжэння любога гістарычнага мястэчка – гэта яго рыначная або ратушная плошча. На жаль, гродзенская Ратуша да нашых дзён не дажыла, але на цэнтральнай плошчы можна палюбавацца касцёлам святога Францішка Ксаверыя. У ім захаваўся дзіўны па сваёй прыгажосці алтар, а на вежы да гэтага часу працуе найстарэйшы ў Еўропе вежавы гадзіннік.

Цэнтральная плошча – добры пункт для пачатку прагулкі па пешаходнай вуліцы Гродна, дзе максімальная канцэнтрацыя ўтульных кафэ і маленькіх рамесных кропак.

Непадалёку размяшчаецца і ўнікальны для нашай краіны Музей гісторыі рэлігіі. Знаходзіцца ён у сценах былога палаца Храптовічаў і валодае ўнікальнай калекцыяй артэфактаў. Там можна пераканацца ў тым, што на беларускіх землях у эпоху Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай была атмасфера верацярпімасці і рэлігійнай свабоды.

У Гродне можна ўбачыць і адзіную дзеючую гістарычную лютэранскую кірху.

Горад над Нёманам можа пахваліцца тым, што захаваў сваё гістарычнае аблічча. Пераканацца ў гэтым лепш самастойна, а калі падрыхтавацца загадзя, то на яго вузкіх вулачках удасца ўбачыць яшчэ больш знакавых помнікаў архітэктуры.

У гэтыя выхадныя ў розных лакацыях Мінска стартаваў сезон адкрытых бясплатных трэніровак праекта «Спорт для ўсіх». Крутыя актыўнасці 6–7 чэрвеня плануюць наведаць 7,1 тыс. удзельнікаў, пры гэтым праект будзе працаваць да канца верасня.

Суботні летні дождж не паўплываў на планы тых, хто сапраўды любіць спорт. Людзі актыўна ішлі на трэніроўкі і наведвалі па некалькі заняткаў, каб паспрабаваць як мага больш новых для сябе напрамкаў.

А гэта значыць, што маштабны летні праект «Спорт для ўсіх» – не толькі пра спорт, а яшчэ і пра зараджаную пазітывам атмасферу, супольнасць аднадумцаў і сапраўдны спартыўны дух.

Сярод навінак гэтага сезона – трэніроўкі на падвесных палотнах. Гэта ёга ў гамаках і аэрастрэтчынг. Яны праходзяць у лакацыі ў цэнтры горада, у скверы каля гасцініцы «Беларусь».

Медыяпартнёр праекта «Спорт для ўсіх» Times.by пабываў на гэтай пляцоўцы і паглядзеў, як праходзіць першы дзень адкрытых трэніровак.

Чым прыцягваюць заняткі на свежым паветры

На гадзінніку 14:30 дня, субота, літаральна ў ста метрах ад гасцініцы «Беларусь» у цэнтры сталіцы ў скверы пад шатром ідзе трэніроўка «Здаровая спіна». Удзельнікі рознага ўзросту і полу выконваюць практыкаванні на дыванках пад зладжаным кіраўніцтвам трэнера-ўніверсала і настаўніка фізкультуры Святланы Элькановіч.

Амаль увесь дзень ідзе дождж, але хіба ён спыніць чалавека, зараджанага на спорт?

«Гэту трэніроўку вырашылі правесці пад шатром, а першы мой занятак сёння быў на пляцоўцы без навеса. На працягу яго дождж ішоў тры разы, і ніхто з 25 удзельнікаў не ўстаў з дыванка і не пайшоў, – расказвае трэнер. – Мы займаліся ад пачатку да канца, а гэта гаворыць аб тым, што людзі прыходзяць усвядомлена і іх не палохае надвор’е».

Святлана ўдзельнічае ў праекце «Спорт для ўсіх» другі год запар і адзначае, што менавіта тут адчуваецца нейкая асаблівая драйвовая атмасфера.

«Праект дае ўсё – і добры настрой, і пазітыўныя эмоцыі, і здароўе. Людзі малайцы, у выхадны дзень яны не паехалі на шашлыкі, а прыйшлі сюды. І нават калі пакуль яны не такія спартыўныя, як ім хацелася б, яны ўжо зрабілі крок да таго, каб стаць лепш. Гэта выдатна!» – працягвае яна.

Сярод тых, хто прыйшоў на трэніроўку «Здаровая спіна», юрыст Дзмітрый Мацкевіч. Ён расказвае, што сёння гэта яго чацвёрты фітнес-занятак. Дзмітрый займаецца бегам як аматар, але для падтрымання агульнага тонусу ходзіць і на фітнес. Ён упэўнены, што бегунам важна трэніраваць і мышцы спіны.

«У нашай бегавой супольнасці толькі і гавораць пра «Спорт для ўсіх»! – адзначае ён. – У мінулым годзе хоць і ведаў пра праект, але ні разу не наведаў трэніроўкі, а ўчора пабываў на адкрыцці сезона, вельмі спадабалася, як усё арганізавалі, таму сёння я тут».

Трэніроўкі ў гамаках могуць стаць адным з хітоў сезона

Побач з лакацыяй, дзе ідзе занятак «Здаровая спіна», зманціравана спецыяльная ўстаноўка, куды падвесілі гамакі. На іх займаюцца аэрастрэтчынгам і ёгай. Заняткі на падвесных палотнах – адна з навінак праекта ў гэтым сезоне.

З-за моцнага дажджу адну трэніроўку па ёзе ў гамаках давялося адмяніць, але, як толькі хмары крыху рассеяліся, людзі сталі бадзёра збірацца на аэрастрэтчынг.

Сярод удзельнікаў занятку – мінчанка Юлія Лысакоўская, якая прыйшла з дзевяцігадовым сынам Мікітам. З раніцы яны былі на велакарнавале, а затым далучыліся да адкрытых трэніровак. Цікава, што на закрыцці сезона праекта «Спорт для ўсіх» у мінулым годзе Мікіта выйграў сіні веласіпед. Яны з гордасцю дэманструюць падарунак і кажуць, што сёння на ім у веламарафоне і ўдзельнічалі.

«Сын захапляецца веласпортам, а я катаюся разам з ім, – усміхаецца Юлія. – Аэрастрэтчынгам жа сёння буду займацца ўпершыню».

Эканаміст-фінансіст Ірына Галубкова таксама прыйшла на трэніроўку ў гамаках. Яна ўжо знаёмая з гэтым спартыўным напрамкам і ўпэўнена, што такія заняткі вельмі карысныя для здароўя. У мінулым сезоне Ірына была актыўным удзельнікам праекта «Спорт для ўсіх», вырашыла прадоўжыць і ў гэтым.

«Мне вельмі падабаецца, што трэніроўкі праходзяць на свежым паветры, што тут можна зарадзіцца станоўчай энергіяй і сустрэць цікавых людзей», – пералічвае яна плюсы праекта.

Трэнер-універсал Аліна Рамкевіч расказвае, што аэрастрэтчынг і ў цэлым трэніроўкі на падвесных палотнах папулярныя ў Мінску гадоў сем. Яны дапамагаюць расслабіць спіну пасля працоўнага дня за камп’ютарам у офісе, развіць гібкасць і ўмацаваць мышцы таза, бёдраў і пазваночніка.

«Па шчыльным запісе ў групу на аэрастрэтчынг бачу, што напрамак выклікае цікавасць, – кажа Аліна. – І ў цэлым у апошні час людзі сталі больш займацца спортам, што вельмі здорава, таму што ўмацоўваць свой арганізм трэба замалада».

Спартыўны менеджар лакацыі каля гасцініцы «Беларусь» Марына Ясевіч адзначае, што сярод самых папулярных (мяркуючы па рэгістрацыі ў першыя выхадныя чэрвеня) напрамкаў на іх пляцоўцы можна адзначыць трэніроўкі ў гамаках і на міні-батутах, барэ (чымсьці нагадвае балет) і сайклінг на велатрэнажорах.

«Нас радуе, што людзі прыходзяць, нягледзячы на дождж, і яны зацікаўленыя ў трэніроўках, – кажа яна. – І ведаеце, я сёння глядзела, як займаюцца, і такое адчуванне, быццам і сама патрэніравалася. Вось такая класная атмасфера!»

Праект «Спорт для ўсіх» арганізаваны Прэзідэнцкім спартыўным клубам і Мінгарвыканкамам. У гэтым сезоне трэніроўкі праходзяць у шасці сталічных лакацыях – парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка, парку імя Паўлава, скверы каля гасцініцы «Беларусь», пляжы №3 Цнянскага вадасховішча, Яблыневым скверы і парку Цівалі.

Бясплатныя заняткі будуць праходзіць кожныя выхадныя да канца верасня. Каб далучыцца да трэніровак, новым удзельнікам праекта трэба зарэгістравацца на сайце «Спорту для ўсіх», а ранейшым – абнавіць свае даныя ў асабістым кабінеце.

Не хочацца ісці ў зал, але ёсць жаданне нарэшце ўстаць з канапы і прывесці сябе ў форму? Выйсце ёсць: усё лета і пачатак восені ў сталіцы будуць праходзіць лёгкія трэніроўкі для ўсіх жадаючых. І самае прыемнае ў тым, што яны бясплатныя.

Праект «Спорт для ўсіх» вярнуўся ў Мінск і сабраў мінулым пятнічным вечарам сотні мінчан каля Нацыянальнай бібліятэкі. Удзельнікі скакалі на батутах пад дыджэйскія хіты, круцілі педалі, танцавалі лаціну і зараджаліся на трэніроўцы па пілатэсе з барабаннымі палачкамі.

Навошта людзі ходзяць на спорт, чым здзівіць другі сезон праекта і які прыз чакае тых, хто не прапусціць ніводнага занятку, – у рэпартажы Times.by.

Задача – выйсці з зоны камфорту

«Спорт для ўсіх» – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама. Упершыню ён прайшоў у 2025 годзе. Ідэя такая: аб'яднаць у адным месцы трэндавыя актыўнасці і адцягнуць жыхароў сталіцы ад спраў надзённых, запрасіўшы займацца фізкультурай на свежым паветры. І пад наглядам, вядома, кваліфікаваных інструктараў.

Ініцыятыва настолькі спадабалася многім беларусам, што нават арганізатары не чакалі такога актыўнага водгуку: за першы сезон праведзена 3 тыс. трэніровак, удзел у якіх прынялі каля 20 тыс. чалавек.

«Мінулагодняя статыстыка была сфарміравана ў першую чаргу за кошт вялікай цікавасці жыхароў Беларусі, перш за ўсё мінчан. Усё ж такі Мінск – гэта спартыўная сталіца», – кажа памочнік старшыні Прэзідэнцкага спартыўнага клуба Павел Ягораў.

Паводле яго слоў, першапачаткова арганізатары перажывалі за тое, што ўдзельнікі праекта – у большасці сваёй людзі непадрыхтаваныя. Але хутка ўсвядомілі: у гэтым жа і заключаецца сутнасць новага фізкультурнага руху.

«Задача была – вывесці з зоны камфорту людзей, якія саромеюцца хадзіць у трэнажорную залу, таму што бачылі ў сацыяльных сетках спартыўных і стройных хлопцаў і дзяўчат. Літаральна за тры месяцы тут на праекце гэтыя хваляванні былі зведзены на нішто», – сцвярджае суразмоўца.

Яшчэ больш актыўнасцей

Кожны сезон праекта ўнікальны. У мінулым годзе было пяць трэніровачных лакацый – у гэтым годзе іх шэсць. У мінулым годзе было тры месяцы актыўнасцей – у гэтым годзе чатыры.

Акрамя таго, у гэты раз спартыўная праграма стала больш насычанай: штогадзінна на кожнай лакацыі будуць праводзіць ад двух да пяці заняткаў у адрозненне ад двух фітнес-урокаў у мінулым годзе.

Эксклюзіўнасці другому сезону надаюць новыя трэндавыя актыўнасці ў духу «ад поўнага рэлаксу» да «сапраўднага экстрыму». Сярод іх – ёга на гамаках, аэрастрэтчынг, табата, сайклінг, стык-рок і барэ. Усе гэтыя незразумелыя словы на справе – эфектыўныя трэнінгі, якія дапамагаюць умацаваць мышцы, палепшыць выгляд, развіць гібкасць і, вядома, пахудзець.

У гэтым годзе ў Мінску будуць працаваць шэсць такіх пляцовак: у парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка, парку імя Паўлава, скверы каля гасцініцы «Беларусь», пляжы №3 Цнянскага вадасховішча, Яблыневым скверы на вуліцы Каліноўскага і парку Цівалі. Заняткі – кожныя выхадныя з 10 раніцы да 8 вечара. Завершыцца чатырохмесячны спартыўны марафон 27 верасня.

Пакуль праект – выключна сталічны, але ў хуткім часе, магчыма, ён прапішацца і ў рэгіёнах.

«Мы, вядома, марым пра гэта, для нас гэта вельмі сур'ёзная планка. На Мінску мы адпрацоўваем дарожную карту маштабавання праекта на абласныя гарады. На самай справе мы нават яшчэ не ўвесь Мінск ахапілі, працуем толькі ў шасці лакацыях. Але ўсё наперадзе, мы да гэтага імкнёмся», – запэўніў Павел Ягораў.

Не трэба саромецца

Атмасфера на старце новага сезона была, як модна цяпер выказвацца, вайбавая. Лета, сонца, музыка, спорт – для многіх ідэальны вечар пятніцы выглядае менавіта так.

Той, у каго пасля джампінгу (кардыя на міні-батутах) засталіся сілы, мог паспрабаваць сябе ў іншых актыўнасцях. Пад хіты розных гадоў людзі скакалі, прысядалі, адціскаліся, уставалі, круцілі педалі, зноў скакалі і зноў прысядалі. А група падтрымкі, якая засталася ў баку – у асноўным хлопцы, – уключылі рэжым назірання і як маглі падбадзёрвалі сваіх другіх палавінак, адстукваючы рытм красоўкамі і спрабуючы перасіліць нясмеласць.

Шукаем у натоўпе тых, хто застаўся жывымі пасля энергічнага джампінгу, і задаём банальнае пытанне: па якой прычыне вы тут сёння?

«З праектам я пазнаёмілася ў мінулым годзе, хадзіла на пілатэс і на праграму «Здаровая спіна». Мне вельмі спадабалася. Потым была паўза. Цяпер вырашыла, што трэба працягваць удзельнічаць у другім сезоне, тым больш гэта бясплатна і на свежым паветры. Больш у мяне не будзе адгаворак, каб сядзець і чыліць дома на канапе, – устаём і займаемся!» – адзначае заматываваная ўдзельніца Кацярына Багдановіч.

А вось Андрэй апынуўся на спартыўнай пляцоўцы праекта ўпершыню. Кажа, што чатыры гады займаўся джампінгам, таму на батуце адчувае сябе ўпэўнена.

«Джампінг – гэта першае, што я паспрабаваў з групавых заняткаў, акрамя трэнажорнай залы. Можна скакаць мякка, можна больш інтэнсіўна – я стараюся інтэнсіўна. Планую ў розных актыўнасцях сябе паспрабаваць – і сайклінг, і стэп-аэробіка, і што-небудзь яшчэ больш фізічнае. Не заўсёды будзе час на трэніроўкі, таму па выхадных я часта працую. Але буду шукаць выйсце з сітуацыі», – прызнаецца хлопец.

Алена працуе медсястрой і вельмі любіць танцаваць, таму выбрала зумбу – музычны фітнес пад лацінаамерыканскі рытм.

«Гляджу на розныя іншыя актыўнасці і думаю: зумбай у гэтым сезоне я не абмяжуюся. Усё буду спрабаваць! Сёння прыйшла сюды адна, але ў наступны раз падцягну сяброў», – абяцае яна, а мы ідзём далей.

Менеджар па поспеху

Адразу пасля джампінгу пачынаецца сайклінг – высокаінтэнсіўная кардыятрэніроўка на роварах, якая імітуе гонку па перасечанай мясцовасці. Смельчакі займаюць свае месцы і праз паўгадзіны пакідаюць трэнажор, ледзь трымаючыся на нагах, – стомленыя, мокрыя, але такія шчаслівыя!

Знаёмімся з Кацяй, у якой дзве работы і вялікае жаданне трэніравацца. Яна – «менеджар па поспеху» (так яна сама кажа) у IT-кампаніі, а яшчэ майстар па кітайскім традыцыйным жывапісе і каліграфіі. Дзяўчына ўпэўнена: нягледзячы на вялікую загрузку, час на спорт знойдзецца – было б жаданне. А яно як раз такі ёсць.

«Планую хадзіць кожныя выхадныя, агітаваць сяброў і калег. Я вельмі спартыўны чалавек, займаюся фехтаваннем і танцамі – сярэдневяковымі і бачатай. І нават знайду час для ёгі і пілатэсу. Гэта важна для здароўя», – тлумачыць суразмоўніца.

Даём слова фітнес-трэнеру – таксама Каце, – якая працуе на марафоне другі год запар. На свой занятак па джампінгу яна прыехала адразу з ЗАГСа – сёння дзяўчына выйшла замуж.

«На самай справе дзякуй майму ўжо мужу, які з поўным разуменнем адносіцца да маёй работы, падзяляе маю любоў да спорту, і ён выдатна ведаў, каго бярэ ў жонкі, – з хітрынкай усміхаецца Кацярына. – «Спорт для ўсіх» – гэта заўсёды драйв, заўсёды эмоцыі, гэта класна. Мы бачым, як людзі выкладваюцца на трэніроўках. А значыць, такі праект нам патрэбны».

Проста космас

Як мы ўжо казалі, сёння многія прыйшлі не столькі паўдзельнічаць, колькі паглядзець і маральна падрыхтаваць сябе да будучых подзвігаў. Адна з такіх – касманаўт Анастасія Лянкова. Яна прызналася нам, што хацела б паспрабаваць джампінг, таму што гэта нагадвае ёй падрыхтоўку да палёту на МКС.

«У прынцыпе я люблю спорт, усяляк стараюся займацца рознымі напрамкамі, таму з задавальненнем у гэтым сезоне паўдзельнічаю ў праекце. Вельмі спадабаўся джампінг! Не ведаю, як людзі цэлую гадзіну скачуць так актыўна. У Цэнтры падрыхтоўкі касманаўтаў у нас былі батуты, і мы вучыліся каардынаваць свае дзеянні на іх. Нешта падобнае, але не так актыўна, як тут, вядома», – расказала дзяўчына.

На адкрыццё другога сезона праекта таксама прыехаў піяніст-імправізатар Аляксандр Арловіч. Times.by расказваў пра яго крутую гісторыю. Паводле слоў музыканта, ніякага дачынення да спорту ён не мае і выпрабоўваць сябе ў ролі атлета (няхай і аматара) ён пакуль не хоча – у смокінгу і за фартэпіяна яму куды больш камфортна.

«Сёння буду акампаніраваць чэмпіёнам Беларусі і Еўропы па бальных танцах на калясках. Для мяне гэта новы фармат, і я згадзіўся з задавальненнем паўдзельнічаць. Мне падабаецца, што гэта вайбавы рух, любы прахожы можа нават паўдзельнічаць. Гэта вельмі класна», – кажа Аляксандр.

Сярод удзельнікаў мы сустрэлі яшчэ адну нашу гераіню – «самага спартыўнага бухгалтара Мінска» Таццяну Сакуту. Так дзяўчыну празвалі на праекце: за мінулы сезон яна наведала больш за 200 заняткаў. А ў гэтым плануе яшчэ больш.

«Мая любімая лакацыя – парк 50-годдзя Кастрычніка. Буду там у асноўным займацца. Потым планую на Нямігу з'ездзіць да гасцініцы «Беларусь», Яблыневы сквер наведаць і, можа быць, Цнянку. Я гатова хадзіць хоць кожныя выхадныя!» – запэўнівае Таццяна.

Прыз – машына

Дарэчы, для самага актыўнага ўдзельніка праекта арганізатары падрыхтавалі прыз – электракар Geely EX2. Каб атрымаць шанц стаць яго ўладальнікам, трэба зарэгістравацца на сайце, прайсці верыфікацыю і пацвердзіць згоду на ўдзел у розыгрышы.

Далей – наведваць трэніроўкі з 6 чэрвеня па 30 жніўня і сабраць 300 балаў. Удзельнічаць у конкурсе могуць не толькі дарослыя, але і дзеці. Розыгрыш адбудзецца 6 верасня.

Падапечныя Віктара Ганчарэнкі падарылі трэнеру ўпэўненую перамогу ў першым матчы на дамашнім стадыёне.

Футбалісты зборнай Беларусі на Нацыянальным стадыёне правялі кантрольны матч з камандай Сірыі.

Ужо на 4-й хвіліне лік адкрыў Уладзіслаў Марозаў. Да перапынку ўмацаваў перавагу Арцём Канцавы. У другім тайме галамі адзначыліся Арцём Шуманскі і Яўген Яблонскі.

У Сірыі на 87-й хвіліне з пенальці забіў Аль Мавас. Вынік – 4:1, перамога зборнай Беларусі.

Перад гульнёй Віктар Ганчарэнка адзначаў, што для яго гэта асаблівы момант: «Для мяне гэта вяха ў трэнерскай кар’еры. Было шмат матчаў. Але на новым стадыёне з роднай зборнай – упершыню. Гэта дадатковыя эмоцыі і хваляванне».

Матч наведалі 13 811 гледачоў.

Зборная Беларусі 9 чэрвеня правядзе яшчэ адзін таварыскі матч, «белакрылыя» згуляюць з камандай Буркіна-Фасо, у складзе якой ёсць прадстаўнікі клубаў англійскай Прэм’ер-лігі і нямецкай Бундэслігі.

А 6 чэрвеня ў паўабаронцы Арцёма Канцавога вяселле. Віктар Ганчарэнка абяцаў адпусціць футбаліста, але з умовай, што на ўрачыстасць не адправіцца ўся каманда.

Улады рэспублікі прыкладаюць усе намаганні, каб ва ўмовах няпростай знешнепалітычнай абстаноўкі ў краіне захоўвалася спакойная атмасфера.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падчас цырымоніі адкрыцця новай бальніцы ў Гродне заявіў, што трэба зберагчы ўсё, што было створана ў краіне за гэтыя гады.

«Я хачу, каб будаўнікі будавалі, а не трымалі кулямёт або аўтамат у руках. Таму не верце нікому, што мы хочам нейкай вайны», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Паводле яго слоў, вакол рэспублікі складваецца складаная і напружаная абстаноўка, але ўнутры краіны ўдаецца захоўваць мір і спакой.

«Я гляджу і думаю пра адно: як гэта ўсё захаваць», – прызнаўся Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што азнаёміўся са справаздачамі разведкі, дзе гаворыцца пра дзеянні беларускай апазіцыі за мяжой.

«Цытата даслоўна – заявіла ўкраінцам: «У нас ёсць, што вам прапанаваць – гэта нашы беларусы». Значыць, мы што, павінны пайсці за чужую волю ваяваць ва Украіну? Мы што, хочам мясным фаршам там быць, як ваенныя кажуць? Не. Мы гэтага не хочам», – канстатаваў Лукашэнка.

На яго думку, беларусам трэба захаваць сваю краіну і ўсё, што было створана за апошнія дзесяцігоддзі. Гэта асабліва зразумела даросламу пакаленню, якое хацела б бачыць, як іх дзеці і ўнукі жывуць на сваёй зямлі.

«Так, хапае ў нас недахопаў, але мы адрозніваемся тым, што мы гэтыя недахопы бачым, у многім іх выкараняем і мы хочам вырашыць усе праблемы, якія ў нас ёсць», – запэўніў кіраўнік дзяржавы.

Усе жадаючыя зусім бясплатна могуць прыняць удзел у трэніроўках па ёзе, фітнесе, сайклінгу і іншых крутых актыўнасцях да канца верасня.

Другі сезон маштабнага аздараўленчага праекта «Спорт для ўсіх» афіцыйна стартаваў у пятніцу, 5 чэрвеня, у Мінску, перадае карэспандэнт Times.by.

Спартыўнае свята адкрылі на пляцоўцы каля Нацыянальнай бібліятэкі, дзе арганізавалі шмат актыўнасцей для ўсіх жадаючых: джампінг, дартс, настольны тэніс, кардыятрэніроўкі на велатрэнажорах, заняткі па лаціне і шмат іншага.

Праект, арганізаваны Прэзідэнцкім спартыўным клубам і Мінгарвыканкамам, у гэтым сезоне будзе праходзіць у шасці сталічных лакацыях – парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка, парку імя Паўлава, скверы каля гасцініцы «Беларусь», пляжы №3 Цнянскага вадасховішча, Яблыневым скверы і парку Цівалі.

Каб мець магчымасць трэніравацца, новым удзельнікам трэба зарэгістравацца на сайце праекта «Спорт для ўсіх», а ранейшым – абнавіць свае даныя ў асабістым кабінеце.

Арганізатары адзначаюць, што ў сезоне-2026 для ўдзельнікаў падрыхтавалі каля 40 спартыўных напрамкаў: ад ёгі, бегу, шахмат да bosu-трэнінгу, сайклінгу і power body. З навінак – выключна жаночыя трэніроўкі. Кожны занятак – з прафесійнымі інструктарамі.

У мінулым сезоне ўдзельнікамі спартыўнага марафону сталі каля 20 тыс. чалавек.

Раней абмежавальныя меры ў дачыненні да спартсменаў з Беларусі знялі некаторыя іншыя міжнародныя федэрацыі.

Міжнародны саюз веласіпедыстаў (UCI) зняў санкцыі з беларускіх гоншчыкаў, паведамілі ў прэс-службе Міністэрства спорту Беларусі.

У ведамстве адзначылі, што дзякуючы рашэнню арганізацыі атлеты з рэспублікі цяпер могуць паўнацэнна ўдзельнічаць як у асабістых, так і ў камандных турнірах, а таксама выступаць пад нацыянальным сцягам і выкарыстоўваць дзяржсімволіку. Ім таксама больш не давядзецца атрымліваць індывідуальны статус, як было да гэтага часу.

Нагадаем, спартыўныя санкцыі ў дачыненні да Беларусі міжнародныя федэрацыі пачалі ўводзіць па палітычных матывах у лютым – сакавіку 2022 года. Праз чатыры гады, 7 мая 2026-га, Міжнародны алімпійскі камітэт аднавіў беларускіх спартсменаў у правах, дазволіўшы ім выступаць на ўсіх турнірах са сцягам і з гімнам.

Услед за гэтым шэраг міжнародных федэрацый зняў спартыўны бан з атлетаў з Беларусі.

Так, у аўторак, 2 чэрвеня, абмежаванні былі адменены ў дачыненні да беларускіх фехтавальшчыкаў – адпаведнае рашэнне прыняў выканаўчы камітэт Міжнароднай федэрацыі фехтавання (FIE).

Штогод 5 чэрвеня праваслаўныя шануюць памяць прападобнай Еўфрасінні Полацкай – нябеснай заступніцы беларускай зямлі.

Праз дзевяць стагоддзяў заснаваны ёю Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр застаецца адным з найважнейшых духоўных цэнтраў Усходняй Еўропы. Сюды прыязджаюць пакланіцца старажытным святыням, падзякаваць за дапамогу і папрасіць аб самым патаемным.

Напярэдадні свята журналісты Times.by адправіліся ў Полацк. Разам з манахіняй Юстынай мы прайшлі па тэрыторыі манастыра, зазірнулі ў храм XII стагоддзя з унікальнымі фрэскамі і даведаліся, чым жыве манастыр сёння.

Месца, дзе час цячэ інакш

З самай раніцы да брамы манастыра ідуць людзі: маладыя сем’і з дзецьмі, пажылыя сямейныя пары, паломнікі і турысты з розных гарадоў Беларусі, Расіі і іншых краін. Хтосьці спяшаецца да мошчаў прападобнай, хтосьці ставіць свечкі, а хтосьці проста сядзіць на лаўцы пад разгалістымі дрэвамі, атрымліваючы асалоду ад цішыні.

Сам манастыр патанае ў зелені. У двары няспешна гуляе кот, цвітуць клумбы, чуваць звон. Здаецца, мітусня вялікага свету застаецца недзе далёка-далёка.

Але за гэтай супакойваючай атмасферай стаіць штодзённая праца сясцёр, якія працягваюць справу, пачатую амаль тысячу гадоў таму.

Князёўна, якая стала манахіняй

Будучая святая нарадзілася ў Полацку напачатку XII стагоддзя ў сям’і князя Георгія Усяславіча і княгіні Сафіі. Дачку назвалі Прадславай. З ранніх гадоў дзяўчынка выяўляла незвычайную любоў да малітвы і кніжнага вучэння.

Калі ёй споўнілася 12 гадоў – узрост, прыдатны па тых часах для дынастычнага шлюбу, – Прадслава вырашыла цалкам прысвяціць сваё жыццё Богу.

Таемна пакінуўшы бацькоўскі дом, яна прыйшла ў манастыр да сваёй цёткі, ігуменні Раманіі, і папрасіла пастрыгчы яе ў манахіні. Цётка доўга не рашалася: перад ёй стаяла юная князёўна – прыгожая, адукаваная, з добрай будучыняй. Але настойлівасць і духоўная сталасць дзяўчыны аказаліся мацнейшымі за сумненні. Неўзабаве яна прыняла манаскі пастрыг з імем Еўфрасіння.

Пазней прападобная пасялілася пры Полацкім Сафійскім саборы. Яна жыла ў невялікай келлі-галубцы і перапісвала кнігі. Для XII стагоддзя гэта было рэдкасцю: большасць жанчын былі непісьменнымі, і перапісчыкамі звычайна станавіліся мужчыны. Гатовыя рукапісы яна прадавала, а атрыманыя грошы раздавала тым, хто меў патрэбу.

Менавіта там, згодна з паданнем, і атрымала знак звыш. Тройчы ёй з’яўляўся анёл і ўказваў на месца пад назвай Сяльцо (на той момант падворак полацкіх епіскапаў), дзе Еўфрасінні трэба было заснаваць манастыр.

«Анёл сказаў: «Тут табе належыць быць». У тую ж ноч падобны прывід быў і полацкаму епіскапу Ілію. Так пачалася гісторыя нашага манастыра», – расказвае манахіня Юстына.

Царква, пабудаваная за 30 тыдняў

У Сяльцо Еўфрасіння прыйшла толькі з адной манахіняй. Паступова вакол яе пачала фарміравацца жаночая абшчына. Першымі насельніцамі сталі сёстры – родная Градзіслава і стрыечная Звеніслава, якія прынялі ў манастве імёны Еўдакія і Еўпраксія.

У гэты час на тэрыторыі манастыра стаяў драўляны Спаскі храм. На яго месцы пазней была ўзведзена мураваная Спаса-Праабражэнская царква, якая захавалася да нашых дзён.

Згодна з жыціем, будаўніцтва суправаджалася цудамі. Мураваны храм узвялі ўсяго за 30 тыдняў – тэрмін, які і сёння здаецца амаль неверагодным для XII стагоддзя.

«Калі работы падыходзілі да канца, нечакана скончылася плінфа – тонкая цэгла асаблівай формы. Будаўнікі звярнуліся да ігуменні. На наступны дзень пасля яе малітвы ў печы цудоўным чынам з’явілася новая цэгла, і будаўніцтва ўдалося завяршыць», – звяртае ўвагу суразмоўніца.

Таямніца старажытных фрэсак

Галоўная каштоўнасць Спаса-Праабражэнскага храма – фрэскі XII стагоддзя. Іх рэстаўрацыя і навуковыя даследаванні пачаліся ў 1992 годзе і працягваліся больш за трыццаць гадоў. Толькі 15 студзеня 2025 года храм урачыста адкрылі пасля завяршэння маштабных работ.

Навукоўцы называюць царкву помнікам сусветнага значэння. Тут захавалася каля 92% арыгінальных фрэсак, агульная плошча роспісаў перавышае 1000 квадратных метраў.

Даследчыкі мяркуюць, што храм распісвалі майстры з Візантыі і Грэцыі, а іканаграфічную праграму склала сама Еўфрасіння.

Акрамя традыцыйных евангельскіх сюжэтаў тут прадстаўлены цэлы цыкл выяў, прысвечаных манаству. На слупах можна ўбачыць святых падзвіжнікаў і падзвіжніц, а ў алтарнай частцы ўзвышаецца велічная Багародзіца Аранта з паднятымі ў малітве рукамі. Побач з ёй – архангелы Міхаіл і Гаўрыіл.

На сценах храма разгортваюцца галоўныя падзеі Свяшчэннай гісторыі: Благавешчанне, Нараджэнне Хрыстова, Уваскрашэнне Лазара, Успенне Багародзіцы, Уваход Гасподні ў Іерусалім і Распяцце. Справа ад уваходу можна ўбачыць райскія мясціны, злева – пекла.

«У Сярэднія вякі большасць людзей не ўмелі чытаць, але цудоўна разумелі мову іконы, – падкрэслівае сястра Юстына. – Храм быў для іх сапраўднай кнігай».

Асаблівае ўражанне пакідаюць фрэскі Страшнага суда. Сярод сцэн пакарання захавалася незвычайная кампазіцыя – пакуты за грахі языка: хлусню, паклёп, асуджэнне і брыдкаслоўе. Грэшнікі выяўлены падвешанымі за язык. Гэтая фрэска прымушае задумацца і сучаснага чалавека.

«Гледзячы на ўсе гэтыя фрэскі, малілася сама святая Еўфрасіння. Тут адчуваецца яе дух. І мы па-сапраўднаму шчаслівыя людзі, бо мы дажылі до таго моманту, калі рэстаўратары раскрылі для нас гэтую старажытную прыгажосць», – кажа манахіня.

Храм унутры храма

Злева ад уваходу ў храм бачна вузкая лесвіца, якая вядзе ў келлю прападобнай. Невялікае памяшканне памерам усяго два на два метры мае форму крыжа.

Даследчыкі лічаць, што гэта быў своеасаблівы «храм у храме» з уласным прастолам і ахвярнікам. Менавіта тут яна праводзіла доўгія гадзіны ў малітве.

Таксама ў келлі знаходзіцца кцітарская фрэска. На ёй выяўлена святая Еўфрасіння Полацкая ў поўны рост, у манаскім адзенні, якая падносіць Іісусу Хрысту мініяцюрную копію ўзведзенага ёю храма.

Памяць пра прападобную захавалася не толькі ў старажытных сценах. Жыціе расказвае, што святая Еўфрасіння валодала асаблівымі дарамі – цудатварэннем, празорлівасцю. Яна прымірала варожых князёў і простых людзей, дапамагала парадай.

«Яна не любіла, калі князь з князем сварыўся, баярын з баярынам або просты чалавек з простым чалавекам. І хацела бачыць усіх як адну душу. Таму і сёння да святой звяртаюцца не толькі з просьбамі аб вылячэнні, але і аб міры ў сям’і, у калектыве і паміж людзьмі», – адзначае манахіня.

Яшчэ адна справа Еўфрасінні – мужчынскі манастыр

Мала хто ведае, што па даручэнні прападобнай Еўфрасінні была створана і Багародзіцкая царква, пры якой яна заснавала мужчынскі манастыр. Ён праіснаваў некалькі стагоддзяў, але, на жаль, да нашага часу не захаваўся.

Таксама прападобная паспрыяла, каб з Візантыі ў Полацк быў дастаўлены ўнікальны Эфескі вобраз Найсвяцейшай Багародзіцы, напісаны, паводле падання, святым апосталам і евангелістам Лукой.

Сёння гэтая ікона знаходзіцца ў храме Аляксандра Неўскага ў пасёлку Княжае Возера Маскоўскай вобласці. А ў полацкім манастыры захоўваецца яе дакладная копія.

Зніклы крыж

У 1161 годзе па заказе Еўфрасінні майстар-ювелір Лазар Богша стварыў унікальны крыж-каўчэг, які пасля стане адной з галоўных святынь Беларусі.

У яго былі ўкладзены найвялікшыя хрысціянскія рэліквіі: часціца Дрэва Крыжа Гасподняга з кропляй Крыві Збавіцеля, часціцы камянёў Гроба Гасподняга і Гроба Божай Маці, а таксама часціцы мошчаў асабліва шанаваных святых.

Шасціканцовы крыж вышынёй каля 51 сантыметра меў кіпарысавую аснову. Ён быў упрыгожаны залатымі і сярэбранымі пласцінамі, каштоўнымі камянямі, жэмчугам і 20 эмалевымі іконкамі. Па баках знаходзіўся надпіс-завяшчанне прападобнай з забаронай выносіць крыж з манастыра – «ні князю, ні баярыну, ні ігумену, ні епіскапу, ні простаму чалавеку».

Аднак гісторыя распарадзілася інакш – рэліквія не раз пакідала родны манастыр.

На рубяжы XII–XIII стагоддзяў крыж апынуўся ў Смаленскай зямлі, затым патрапіў у Маскву, у царскую казну. Іаан Грозны, прачытаўшы страшны надпіс, загадаў вярнуць святыню.

Але ўжо ў 1579 годзе Полацк захапіў кароль Стэфан Баторый, і ў 1580 годзе крыж вынеслі з манастыра ў Сафійскі сабор, дзе ён захоўваўся аж да 1841 года. Затым рэліквія вярнулася ў манастыр. Яе ўсталявалі ў келлі прападобнай Еўфрасінні. Паломнікі маглі лёгка туды захадзіць і прыкладацца да крыжа.

У 1925 годзе манастыр закрылі, а святыню рэквізавалі. Крыж пабываў у Полацкім фінаддзеле, Полацкім і Мінскім музеях і, нарэшце, у Магілёўскім гістарычным музеі. А ў гады Вялікай Айчыннай вайны ён бясследна знік, пошукі працягваюцца да гэтага часу.

У 1990-х гадах брэсцкі майстар Мікалай Кузьміч аднавіў копію рэліквіі. Праца заняла пяць гадоў: золата выдзелілі з Дзяржфонду Прэзідэнта, асновай крыжа стаў кіпарыс, спецыяльна дастаўлены з Іерусаліма. А ўнутр змясцілі тыя ж святыні, што былі ў арыгінале XII стагоддзя.

Сямікілаграмовыя вярыгі святой

Сярод свяшчэннай спадчыны манастыра асаблівае месца займаюць вярыгі прападобнай Еўфрасінні – жалезныя ланцугі вагой каля сямі кілаграмаў, якія яна насіла пад адзеннем як знак пакоры. Сёння цяжка ўявіць, як кволая жанчына пастаянна надзявала на сябе такі груз.

Доўгі час лічылася, што вярыгі страчаны. Аднак у 1990-я гады адбылася падзея, якую ў манастыры называюць сапраўдным цудам. Адна з прыхажанак расказала пра прывід, у якім прападобная Еўфрасіння ўказала месца іх знаходжання. Святыню знайшлі на гарышчы Спаса-Праабражэнскага храма. Зараз вярыгі захоўваюцца ў драўлянай рацы, дзе раней былі пахаваныя мошчы прападобнай.

«Захавалася традыцыя: калісьці вернікі праходзілі пад ракай з мошчамі Еўфрасінні, так і сёння многія паломнікі прапаўзаюць пад гэтай жа ракай, у якой цяпер знаходзяцца вярыгі святой, і звяртаюцца да яе з малітвай», – тлумачыць манахіня.

200 км на руках: як сустракалі Еўфрасінню

У сталым узросце прападобная Еўфрасіння разам з сястрой-манахіняй Еўпраксіяй і братам Давідам адправілася ў паломніцтва ў Святую Зямлю. Яна малілася каля Гроба Гасподняга і прасіла Бога завяршыць яе зямны шлях менавіта там. 5 чэрвеня (па новым стылі) 1173 года яе просьба выканалася.

Прападобную пахавалі ў Іерусаліме. Пазней з-за пагрозы захопу горада войскамі султана Салах ад-Дзіна яе астанкі перанеслі ў Кіева-Пячэрскую лаўру, дзе яны знаходзіліся больш за сем стагоддзяў.

Толькі ў 1910 годзе па ўказе імператара Мікалая II мошчы святой Еўфрасінні вярнулі ў родны манастыр.

Упрыгожаны кветкамі беласнежны параход, дзе знаходзілася рака з мошчамі прападобнай, ішоў па Дняпры ў суправаджэнні яшчэ двух караблёў з паломнікамі, выдатнымі рэлігійнымі і дзяржаўнымі дзеячамі. Затым раку 200 км – ад Оршы да Полацка – неслі на руках.

«На ўсім шляху святыню сустракалі тысячы людзей, здзяйсняліся набажэнствы, малебны і літургіі. Вернікі расказвалі пра выпадкі вылячэння. Ва ўрачыстасцях прымала ўдзел і княгіня Лізавета Фёдараўна», – пералічвае сястра Юстына.

Але наперадзе манастыр чакалі новыя выпрабаванні. XX стагоддзе прынесла войны, рэвалюцыі, закрыццё манастыра і канфіскацыю царкоўных каштоўнасцей. Канчаткова мошчы прападобнай вярнуліся ў манастыр у 1943 годзе і з таго часу яго не пакідалі.

Як жыве манастыр сёння

Сёння Полацкі манастыр – гэта вялікая духоўная сям’я, якая аб’ядноўвае каля 140 сясцёр: манахінь, інакінь, паслушніц і трудніц. Як і ў старажытнасці, жыццё манастыра падпарадкавана строгаму раскладу.

У будні дзень пачынаецца ў 5:45 з паўночніцы. Затым здзяйсняюцца малебен прападобнай Еўфрасінні і Боская літургія. У 16:45 праходзіць вячэрняе набажэнства. Па суботах і нядзелях расклад крыху змяняецца: здзяйсняюцца дадатковыя літургіі і ўсяночныя трыванні.

Паміж службамі кожная сястра нясе свой послух – працу, якую благаслаўляе ігумення Еўдакія.

«Послухі ў нас самыя розныя: і фізічныя, і разумовыя, – дзеліцца манахіня Юстына. – Ёсць падворак у вёсцы Захарнічы, дзе сёстры працуюць на кароўніку, даглядаюць сад і агарод. Іншыя працуюць на кухні, у пякарні. Хтосьці нясе разумовую працу: у бібліятэцы, канцылярыі, архіве і выдавецтве. Таксама манахіні праводзяць экскурсіі, выкладаюць у нядзельнай школе, выступаюць з дакладамі на мерапрыемствах».

У сярэдзіне рэпартажу сёстры ласкава запрасілі нас на трапезу. Пачаставалі простым і вельмі смачным абедам, прыгатаваным як раз з тых самых прадуктаў са свайго падворка: гарачы суп, рассыпістая бульба, хатнія салаты і халаднаваты кампот. Нашу ўвагу прыцягнуў нават посуд – прыгожы, вытанчаны, з маленькімі манастырскімі крыжыкамі.

На пытанне пра тое, што самае складанае ў манаскім жыцці, наша суразмоўніца Юстына адказвае шчыра: «Самае цяжкае – адсячэнне сваёй волі. У манастыры паслухмянасць тычыцца ўсяго: працы, малітвы, раскладу дня. Але менавіта праз гэта чалавек вучыцца давяраць Богу».

А самым радасным яна лічыць жыццё побач з Богам і прападобнай Еўфрасінняй: «Гэтую велізарную Боскую ласку мы адчуваем кожны дзень».

Цуды XXI стагоддзя: «Прападобная, а як жа я?»

У манастыры сведчанні аб дапамозе святой беражліва збіраюць яшчэ з пачатку 1990-х гадоў. А ў 2015 годзе тут з’явілася новая традыцыя – сёстры завялі «Летапіс цудаў». Гэта вялікі сшытак, куды прыхажане могуць запісаць свае патаемныя гісторыі. Першы сшытак ужо цалкам запоўнены, зараз цудамі напаўняецца другі.

Часцей за ўсё на старонках сустракаюцца лаканічныя, але поўныя слёз і радасці словы ўдзячнасці за самае доўгачаканае – дараванне дзіцяці.

Паводле слоў манахіні Юстыны, «цуд – не тавар у краме. Усё адбываецца па волі Божай. Але нават калі чалавек не атрымлівае таго, што просіць, шчырая малітва ніколі не застаецца без адказу».

Напрыклад, вясной 2024 года ў манастыр прыехала шматдзетная мама з Брэсцкай вобласці. З-за цяжкай міжпазваночнай грыжы 30-гадовая жанчына адчувала пастаянны боль і з цяжкасцю спраўлялася нават са звычайнымі хатнімі справамі.

Падчас экскурсіі па Спаса-Праабражэнскім храме яна ў думках звярнулася да прападобнай: «Еўфрасіння, ты столькім людзям дапамагаеш, вылечваеш іх, а як жа я?». Паводле слоў паломніцы, у той жа момант па яе спіне прабег халадок, а боль нечакана адступіў. Пасля экскурсіі жанчына змагла свабодна нахіляцца і рабіць глыбокія паклоны да зямлі.

Дапамагае святая і ў сямейных канфліктах. Нядаўна паломніца з Масквы малілася тут за свайго 15-гадовага сына. Падлетак звязаўся з дрэннай кампаніяй, кінуў спорт і не здаў экзамены. Пасля вяртання маці з Полацка хлопца нібы падмянілі: ён узяўся за розум, паступіў у каледж на бюджэт і сам папрасіў маму завезці яго ў манастыр – падзякаваць святой Еўфрасінні.

Асабліва кранальную гісторыю расказвае манахіня Магдаліна. У 2023 годзе да яе з Брэста прыехаў пляменнік з жонкай. Муж і жонка пражылі разам дваццаць гадоў, але так і не змаглі стаць бацькамі.

«Яны прыклаліся да мошчаў прападобнай, памаліліся сваімі словамі, як умелі, – успамінае сястра. – А праз месяц тэлефануюць: Вольга цяжарная! У іх нарадзілася двойня. Дзяўчынку назвалі Еўфрасінняй, а хлопчыка – Маркам. Ім 16 мая споўнілася ўжо два годзікі».

Галасы паломнікаў: навошта едуць у Полацк

Журналісты Times.by паразмаўлялі з паломнікамі ў храме. У кожнага – свая гісторыя, свая прычына наведаць старажытны манастыр.

Марыя з Санкт-Пецярбурга апынулася тут упершыню. Разам з мамай яна спецыяльна прыехала ў Полацк, каб убачыць манастыр.

«Я прыйшла і з удзячнасцю, і з просьбай. Пра што менавіта буду прасіць – пакіну паміж мной і святой, – усміхаецца дзяўчына. – Тут дзіўная атмасфера. Вельмі ўтульна. Я проста прысела на лавачку, заплюшчыла вочы... і адчула нейкі ўнутраны спакой. Гэта вельмі моцнае, намоленае месца. Мая мама марыць пераехаць у Беларусь».

Для Наталлі з Наваполацка манастыр даўно стаў часткай жыцця: «Мы часта прыязджаем у храм усёй сям’ёй – з мужам і дзецьмі. Нават сваякі з Расіі, калі бываюць у нас, абавязкова просяць прывезці іх сюды. У царкве заўсёды знаходзіш тое, чаго так не хапае ў паўсядзённай мітусні, – цішыню і заспакаенне».

Палачанка Кацярына прызнаецца, што бывае ў храме рэдка, але перад святам вырашыла абавязкова зайсці: «Хачу падаць запіскі за здароўе дзяцей і ўнукаў. Калі пераступаеш парог манастыра, усе трывогі нібы адыходзяць на другі план. На душы становіцца святлей, выходзіш адсюль з лёгкім сэрцам».

З манастыра мы з’язджалі каля пяці гадзін вечара. Але бясконцы паток людзей каля брамы і не думаў радзець – насустрач нам як раз ажыўлена крочыла вялікая група школьнікаў.

Мяркуючы па гэтым бесперапынным патоку, заснаваны прападобнай Еўфрасінняй манастыр да гэтага часу застаецца месцам прыцягнення для многіх.

Уваход на закрытую тэрыторыю парку будзе бясплатным цэлы тыдзень: з 5 па 11 чэрвеня.

У тэставым рэжыме на тэрыторыі санаторыя «Прыморскі» (в. Сёмкава) 5 чэрвеня пачне сваю работу новы арт-парк «Порт».

Гасцей запрашаюць на ўтульныя кінапаказы: днём – дзіцячыя мультфільмы, а ўвечары – паказ вядомых кінакарцін для ўсёй сям’і. Уваход на закрытую тэрыторыю парку будзе бясплатным цэлы тыдзень: з 5 па 11 чэрвеня, час работы лакацыі – з 10 да 22 гадзін.

Са сваёй ежай і напіткамі на тэрыторыю «Порта» не пусцяць, аднак арганізатары ўсё прадумалі. Для гасцей будзе працаваць фудкорт, дзе можна знайсці стравы на любы густ: бульбачка па-бельгійску і хот-догі Bulba Frites, грыль і піт-бургеры «Ружовая Пантэра», ганконгскія вафлі WOW Waffles, паназіяцкія стравы Thai Point, а таксама любімыя ўсімі дзецьмі марожанае, папкорн і цукровая вата.

Прыходзьце атрымаць асалоду ад лета на беразе Мінскага мора. За навінамі і падрабязным раскладам вулічнага кінатэатра можна сачыць у афіцыйным Instagram-акаўнце арт-парку «Порт».

Вялікае свята народных рамёстваў, музыкі і летняй весялосці на Магілёўшчыне парадуе гасцей трыма новымі пляцоўкамі.

Рэспубліканскі фестываль «Купалле» ў аграгарадку Александрыя Шклоўскага раёна пройдзе ў бягучым годзе ўжо ў 17-ы раз. Свята пачнецца 11 ліпеня ў 11:00 і прадоўжыцца да трох гадзін ночы наступнага дня.

Гасцей чакаюць выставы і падворкі беларускіх і расійскіх майстроў, стравы нацыянальнай кухні, канцэрт зорак эстрады Беларусі і Расіі, маладзёжная дыскатэка і салют.

Галоўнай гастранамічнай навінкай стане сырны фестываль. Буйныя малочныя вытворцы з усёй краіны прывязуць разнастайныя сыры і сырныя далікатэсы, якія можна будзе і прадэгуставаць, і купіць, дзеліцца падрабязнасцямі Шклоўскі райвыканкам.

Яшчэ адна фішка фестывалю – выставачны праект «Анталогія жаночай прыгажосці: ад традыцый да сучаснасці» – сумесная ініцыятыва канцэрна «Беллегпрам» і Магілёўскага абласнога краязнаўчага музея імя Раманава. Гледачам пакажуць, як мяняліся жаночыя ўпрыгажэнні і ўборы на працягу стагоддзяў. Некаторыя традыцыйныя строі можна будзе ўбачыць як на манекенах, так і на мадэлях у жывым дэфіле. Тут жа будзе працаваць выстава-продаж сучаснага адзення, тэкстылю і аксесуараў беларускіх вытворцаў.

Пляцоўку па развіцці нацыянальнага турызму прысвецяць маршрутам Магілёўскай вобласці, рэгіянальным санаторыям і прапановам па медыцынскім турызме. З дапамогай акуляраў віртуальнай рэальнасці гасцям прапануюць ажыццявіць віртуальныя экскурсіі па знакавых мясцінах рэгіёну.

Для зручнасці адпачывальнікаў побач з фестывальнай пляцоўкай абсталююць спецыяльную зону з драўлянымі лаўкамі і сталамі, а таксама фудкорты.

Галоўная сцэна свята будзе працаваць у рэжыме нон-стоп з 12 гадзін да позняга вечара. Па просьбах гасцей мінулых фестываляў партар перад ёй пашырылі з 300 да 600 месцаў.

Запальванне купальскага агню запланавана на 23:20, пасля чаго пачнецца дыскатэка.

Наша даведка

Першы фестываль «Купалле» ў Александрыі прайшоў у 2010 годзе. За гэтыя гады з мясцовага гуляння ён ператварыўся ў міжнародны форум, куды прыязджаюць тысячы гасцей.

На маляўнічым беразе Дняпра адпачываюць не толькі беларусы, але і расіяне. Нярэдка тут можна сустрэць гасцей з Кітая, Сірыі і нават Зімбабвэ. Мэта ва ўсіх адна – добра і смачна адпачыць, пры гэтым пазнаёміцца з культурай і традыцыямі нашай краіны.

Памяці легендарнай балерыны прысвецяць гала-канцэрт фестывалю «Балетнае лета ў Вялікім».

Зорцы беларускага балета Людміле Бржазоўскай 4 чэрвеня спаўняецца 80 гадоў. Памяці легендарнай балерыны будзе прысвечаны гала-канцэрт, які завершыць фестываль «Балетнае лета ў Вялікім» 14 чэрвеня.

Людміла Бржазоўская першай у гісторыі рэспублікі атрымала званне Народнай артысткі БССР у 29 гадоў. Яе параўноўвалі з Одры Хэпбёрн і Маяй Плісецкай, знакамітыя рэжысёры захапляліся ёю, а скульптар Заір Азгур называў яе «творам мастацтва».

Прыма-балерына нарадзілася ў сям’і вядомага мастака Генрыха Бржазоўскага і яшчэ ў дзяцінстве звязала сваё жыццё з харэаграфічным мастацтвам. У Вялікі тэатр оперы і балета яна прыйшла ў 1966 годзе і выступала на яго сцэне больш за 20 гадоў.

Людміла Бржазоўская была галоўнай музай і суаўтарам вялікага харэографа Валянціна Елізар’ева, які ўзначаліў мінскую балетную трупу ў 1973 годзе. З таго моманту Людміла Генрыхаўна была першай выканаўцай цэнтральных партый ва ўсіх яго знакавых балетах: Евы ў спектаклі «Стварэнне свету», Фрыгіі ў «Спартаку» і г.д. А ролю Кармэн у пастаноўцы «Кармэн-сюіта» Елізар’еў наогул ствараў спецыяльна пад Бржазоўскую.

У той жа час прыма-балерына выконвала вядучыя партыі і ў класічным рэпертуары тэатра, у тым ліку Жызель у аднайменным балеце, Адэты-Адыліі ў «Лебядзіным возеры», Кітры ў «Дон Кіхоце», Аўроры ў «Спячай прыгажуні».

У 1988 годзе яна пакінула сцэну, але не тэатр. Да канца свайго жыцця яна працавала педагогам-рэпетытарам у Вялікім і выхавала шэраг маладых артыстаў. Сярод яе вучаніц – народныя артысткі Беларусі Вольга Гайко, Людміла Кудраўцава і Ірына Яромкіна.

Людміла Бржазоўская пайшла з жыцця 6 снежня 2023 года ва ўзросце 77 гадоў. Яна пахавана на Усходніх могілках у Мінску.

Вялікі тэатр захоўвае памяць аб актрысе, і ў гэтым годзе зоркі беларускага балета дадуць канцэрт, які стане яркай завяршальнай кропкай фестывалю «Балетнае лета ў Вялікім» 14 чэрвеня.

У гала-канцэрце прымуць удзел запрошаныя госці, у тым ліку Аксана Скорык і Леа Тамасон з Марыінскага тэатра (Санкт-Пецярбург), Берфу Эльмас і Батур Бюклю са Стамбульскага дзяржаўнага тэатра оперы і балета (Турцыя), а таксама расійскі танцоўшчык, харэограф і рэжысёр Аляксандр Магілёў.

Калючы азон сенсацыі, свежасць і кававы водар ранішніх навін, мускус амбіцый і харызмы – так уявілі сабе ў рэдакцыі пах навін. Якім убачыў яго вядомы парфумер?

Аўтар культурнага аромасімвала Беларусі PaVetra Уладзіслаў Ракуноў спецыялізуецца на стварэнні персанальных водараў для людзей, праектаў, выстаў, шоу. Times.by папрасіў вядомага беларускага парфумера стварыць водар для партала добрых навін.

Уладзіслава Ракунова ў нейкай ступені можна назваць самавукам: у Беларусі парфумераў ВНУ не выпускаюць.

«Профільная ВНУ, у прынцыпе, адна на ўвесь свет – ISIPCA, міжнародны інстытут у Версалі, – расказаў Times.by парфумер. – Таму многія калегі вучацца на розных курсах, у тым ліку пры фабрыках і прафільных заводах. Мне невыказна пашанцавала: у 2006-м пазнаёміўся з легендарнай Сафіяй Гройсман, якая ў далейшым узяла мяне на навучанне».

Ураджэнка Беларусі Сафія Гройсман – парфумер з сусветным імем, аўтар шэрага бестселераў, сярод якіх Paris і Yvresse ад Yves Saint Laurent, а таксама Trésor ад Lancôme, які пабіў па продажах рэкорд Chanel №5.

Менавіта ў суаўтарстве з ёй Улад Ракуноў стварыў аромасімвал Беларусі – РаVetra, водар з адценнямі зялёнага яблыка і язміну, які ўпершыню прадставілі ў 2015-м.

«У 2023-м вырашылі зрабіць свежае РаVetra, правёўшы аналогію: Беларусь стала свежэйшай, лягчэйшай, і водар павінен гучаць інакш, – расказвае парфумер. – Новае прачытанне раскрываецца сакавітай зеленню, прычым не легкадумнай скошанай травой, але мудрай векавой дубровай. І гарманічна спалучае салодкія адценні з утульнымі драўнянымі – як прагрэтыя сонцам бярвёны бацькоўскага дома».

Чым пахнуць добрыя навіны?

Спачатку праводзім экспрэс-апытанне калег.

«Першыя асацыяцыі – газетная папера, кава, тытунь, – заяўляе Герман. – Прычым газета, вось так, адзіны СМІ, у якога пах ёсць літаральна. Калі пусціцца ў філасофію, то навіны ў электронных медыя пахнуць сенсацыяй, а яна ў сваю чаргу – калючым і свежым азонам, як паветра пасля дажджу».

«Добрыя навіны зусім дакладна пахнуць амбіцыямі, харызмай і лідарствам, – гаворыць Ілона. – У водарным выяўленні чую гэта лёгкім мускусным падтонам, яркім, але неназойлівым цытрусавым шлейфам і запамінальнай адметнасцю ў выглядзе цёплых і ўтульных драўняных акордаў. А вось электронныя СМІ зусім дакладна маюць экзатычны водар. Прычым з вострай пікантнасцю, якая раскрываецца не адразу, – да такой хочацца вяртацца, каб лепш зразумець».

Лізавета суадносіць са спалучэннем дрэва і перцу: «Для мяне гэта пах сілы – стойкі, насычаны, як і якасны матэрыял, які чапляе ўвагу і ўтрымлівае яе спакойна і з годнасцю, не скочваючыся ў танны хайп і клікбейты».

Падумаўшы секунду, яна прыпраўляе піраміду нотай язміну. Для далікатнасці – усё ж такі ў суровым свеце важных падзей заўсёды ёсць месца навінам для душы. Напрыклад, пра коцікаў.

Максім лаканічны: канкрэтна ў Times.by – водар акватычны, з характэрным адценнем марской солі, і ўдакладняе: лагатып у нас на сінім фоне.

Яўгенія ўпэўнена: у навін пах свежасці. На ўдакладняльнае пытанне, а добрыя як пахнуць, дзяўчына расплываецца ў летуценнай усмешцы, маўляў, кавай і хрусткімі цёплымі круасанамі.

Як ствараецца парфум

Стварэнне водару займае ў сярэднім месяц.

«Самы доўгі праект расцягнуўся на сем месяцаў, – успамінае Улад Ракуноў. – Але ў тым выпадку заказчык нікуды не спяшаўся. А бывае так, што водар патрэбны тэрмінова і літаральна на заўтра. Для мяне гэта не праблема, паколькі заўсёды ў наяўнасці шматлікія напрацоўкі, з якіх можам падабраць патрэбную камбінацыю».

Ёсць і экспрэс-варыянт: сабраць за пару хвілін з дапамогай парфумернага бара.

«Па сутнасці, гэта кампактная перасовачная лабараторыя з ужо гатовымі кампанентамі, якая дазваляе стварыць абсалютна любы водар ад мора на світанні да сакавітага іскрыстага кавуна, – удакладняе суразмоўца. – У адной з высоўных паліц захоўваюцца флаконы з чыстым спіртам, у які і дабаўляюцца кампаненты».

Многія парфумерныя складальныя вельмі дарагія. Так, кілаграм натуральнай амбры каштуе каля $35 тысяч. У гэтым жа дыяпазоне і кошт мускусу.

Улад Ракуноў выкарыстоўвае і сінтэзаваныя, і натуральныя інгрэдыенты.

«Нярэдка сінтэзаваныя кампаненты больш складаныя, чым натуральныя, – адзначае ён. – Больш таго, менавіта хімічныя злучэнні дазваляюць перадаць большасць прыродных адценняў, якія немагчыма атрымаць класічнымі лабараторнымі метадамі».

Размова не толькі пра наэлектрызаванае паветра перад навальніцай або саланавата-горкі марскі брыз, якія апрыёры не атрымаць ні экстракцыяй, ні адцісканнем. Напрыклад, ландыш або фрэзія апрацоўцы не паддаюцца. А ў складзе многіх кветак, фруктаў, ягад няма эфірных алеяў, з якіх атрымліваюць неабходныя кампаненты.

У Беларусі з раслін, якія змяшчаюць эфірныя алеі, – у асноўным палын і хвоя. Хаця калісьці была выключная магчымасць сінтэзаваць ванілін з драўняных апілак.

«У Беларусі існавала ўстаноўка, тэхнічныя магчымасці якой дазвалялі сінтэзаваць з апілак ванілін, – расказвае Уладзіслаў Ракуноў. – На жаль, яна канула ў нябыт з развалам СССР. А маглі б вырабляць прадукт высокага попыту. Удумайцеся: 98% сусветнага спажывання ваніліну прыпадае менавіта на сінтэзаваны. Тады як натуральны – ураджай струкоў ванілі – усяго 1,5–2%».

Што агульнага ў Chanel №5 і пральнага парашку

Водар ад Габрыэль Шанэль прадаецца ўжо больш за стагоддзе, не губляючы папулярнасці. Створаны ён на аснове альдэгідаў.

Калі нанесці іх на блотэр, адчуеце водар свежамытай пасцельнай бялізны, якая сушылася на марозе да хрусту. Калючая свежасць, знаёмая многім, – і няважна, якой маркі парашок. Магія?

«Хімія, – аджартоўваецца суразмоўца. – Пральныя парашкі і кандыцыянеры вельмі часта маюць у складзе альдэгідную ноту».

Уладзіслаў прызнаецца: пах альдэгідаў ён церпіць з цяжкасцю. Але працаваць з імі даводзіцца.

У спісе любімых у яго мінеральныя пахі – марскіх камянёў, салёных водарасцей, цытрусавыя, якія даруюць добры настрой, і драўняныя: яны надаюць водару доўгае гучанне.

Пачынаем стварэнне водару

Тэхнічнае заданне ў нас простае: водар свежага медыя, чый слоган «Час добрых навін». І ў той жа час з зорачкай: сайт – гэта не друкаваны СМІ, у якога пах ёсць у літаральным сэнсе: паперы, фарбы і іншага.

Уладзіслаў акідвае позіркам свой парфумерны бар, задумваецца на секунду і пачынае работу.

«Дабаўлю ў гэту кампазіцыю мінеральных камянёў і солі – гэты кампанент дазваляе адчуць дынаміку часу», – пачынае парфумер адмяраць кроплі патрэбнага кампанента ў мініяцюрны флакон са спіртам.

Затым шчодра дабаўляе мандарын. Аргументуе так: з вялікага сямейства цытрусавых ён асабліва прывабны і выдатна стварае добры настрой.

«Мяккі і пазітыўны пах мандарына як пажаданне: няхай работа каманды Times.by выклікае больш станоўчых эмоцый, – адзначае Уладзіслаў Ракуноў. – Навін сёння багата, а вось добрыя – рэдкасць».

Трэцяй у кампазіцыі становіцца фрэзія. Яе празрыстае кветкавае гучанне гарманічна прадаўжае настрой саланавата-мінеральнага інгрэдыенту.

Любы водар можна параўнаць з напісаннем музычнага твора. Гэта не «ўзялі сем кампанентаў, залілі ў адну бутэлечку, узбоўталі – гатова». Пах павінен быць гарманічным, акруглым, у ім усе адценні дапаўняюць адзін аднаго, раскрываюць у патрэбнай паслядоўнасці, а не «цягнуць коўдру на сябе».

Цікавы нюанс: парфумер расказвае, што ў кожнага паху ёсць свой колер. Фрэзія – блакітнага адцення, які – няхай і ў больш глыбокім тоне – прысутнічае і ў лагатыпе Times.by.

«А цяпер дабавім вострую пікантнасць, – працягвае алхімічныя пошукі Уладзіслаў Ракуноў. – Рабіць таннейшым не будзем і выбіраем шафран».

Фінальным акордам у флакон адпраўляецца вецівер з яго цёплымі драўнянымі нотамі. Ён надае водару ўстойлівасці і цяпла за кошт далікатнай дымнасці. Акрамя таго, адпавядае духу часу – дымныя адценні цяпер асабліва папулярныя.

«Кампазіцыю закрываем, і можна ўдыхаць, – гаворыць парфумер. – Але ў ідэале раю даць яму настаяцца суткі. Тады кампаненты пранікнуцца адзін адным і водар будзе поўнасцю гатовы».

Парфумерная дэгустацыя

Праз суткі арганізуем рэдакцыйны тэст. Поўны спіс інгрэдыентаў каварна трымаем у сакрэце.

Спыняем спробы прынюхацца да флакона. Парфумеры перакананыя: наносіць трэба на скуру, калі вы хочаце пачуць сам водар, а не металічныя ноты каўпачка.

«Тут 100% ёсць цытрусы, – заяўляе Стас. – Моцная такая лімонная скурачка, з гарчынкай. І хвою чую. Усё сышлося – сюды паклалі беларускі лімонны лес. Мне здаецца, гэты парфум больш для цёплага перыяду года. Нават з улікам, што ён густы такі, важкі».

«А, вось што яшчэ да елак прымешваецца, – заяўляе калега, хапаючы часопіс са стала. – Водар часопісных старонак».

«Гэта называецца пах друкарскай фарбы, – падколвае Максім. – А з флакона цягне палыном».

Ён наносіць парфум на запясце, дае пару секунд на праветрыцца і прынюхваецца яшчэ раз.

«Можа, не палын, але нешта лекавае, пэўна, ёсць, – заяўляе Максім. – Мікстура для душы, як класныя тэксты. Ну або пах, як у кабінеце стаматолага. Так навінам і належыць быць зубатымі».

Лекава-травяныя ноты адзначае і Герман.

«Праўда, кабінетам урача пахне, – шчыра абураецца ён. – Прычым не тэрапеўта, а дарагога, да якога брэкеты ставіць прыходзіш. А яшчэ цытрусавыя ноты ёсць – гэта, відаць, усмешка ў прадчуванні роўных зубоў у будучыні. І нешта салёнае… Гэта слёзы ад усведамлення, колькі гэта задавальненне будзе каштаваць. Рэзюмую: парфум гучыць дорага, як і лячэнне зубоў, калі іх не даглядаць».

«А мне шыправай зелені не паклалі, – здзіўляецца Ілона. – Затое шчодра дабавілі глыбокіх драўняных нот. Ёсць нешта такое вельмі шлейфавае, ахутваючае, але неназойлівае. І вельмі смачны букет спецый. Водар шматгранны, хочацца слухаць і ўгадваць складальныя».

Юлія ўпэўнена называе цытрус (ёсць такое) і мускус (а вось яго не заяўлена). А праз пару хвілін адзначае кветкавую ноту.

«Для навін водар дакладна падыходзіць, – рэзюмуе яна. – З аднаго боку, сур’ёзны і густы. З другога – вось гэта кветкавасць у пары з лімонам надае лёгкасць, ветлівую іранічнасць і фактурнасць».

Падвядзём вынікі: чаканне і рэальнасць супалі часткова. Але залічым гэта аргументам, што добрыя навіны ўмеюць здзіўляць. Выключна ў лепшым сэнсе.

Цана пытання

Добры парфум, на думку Уладзіслава Ракунова, не можа каштаваць танней за $40–50 за аб’ём у 30 мілілітраў. Выключэнне – мініяцюра монапаху для азнаямленчых мэт.

Атрымліваецца, духі на разліў або версіі буйных брэндаў па больш нізкіх цэнах, якія можна бачыць у гандлёвых цэнтрах на астраўках з парфумерыяй, гэта неякасная падробка?

«Гэта легальны водар, разліты на фабрыцы, – тлумачыць Улад Ракуноў. – Гэта не падробка, але копія або версія арыгінала, якая нагадвае брэндавы водар (часам перавышаючы ў стойкасці)».

Задача копій – задаволіць патрэбнасці чалавека, які не можа патраціць на парфум $400.

Калі гаварыць аб нішавай парфумерыі, то ў Еўропе або ЗША такія водары могуць каштаваць больш за $10 тыс. У Беларусі расцэнкі не такія астранамічныя, але не менш за BYN 1000–1500 за аб’ём у 50 мілілітраў.

Не верце стэрэатыпам

Пад канец мы папрасілі Улада пракаменціраваць самыя распаўсюджаныя стэрэатыпы.

Калі не адчуваеце водар на сабе – ён вам падыходзіць.
– Да любога паху вы прывыкаеце і праз нейкі час яго не адчуваеце, калі гэта не воцат, серавадарод і аміяк. І яны ў парфумерыі не выкарыстоўваюцца.

Нюх можа прааналізаваць не больш за тры водары.
– А як тады парфумеры працуюць з дзясяткамі адценняў штодзённа?

Натуральныя водары лепш за сінтэтыку.
– На мой погляд, натуральных водараў не існуе. Можна ўзяць чыстыя іланг-іланг, кедр і бергамот, змяшаць – і ўсё роўна на выхадзе атрымліваем тварэнне рук чалавечых. Дзе вы ў прыродзе бачылі, каб на кедры раслі іланг-іланг і бергамот?

Тэмпература скуры ўплывае на стойкасць водару.
– На яркасць водару ўплывае сухасць скурнага покрыва – пах убіраецца хутчэй. Хочаце, каб парфум загучаў ярчэй, – зрабіце дзясятак прысяданняў.

Амбра – усходні водар.
– Большасць запісвае амбру ў палітру ўсходніх водараў, шматзначна разважаючы «нешта цяжкае, вострае, магчыма, дымнае». А гэты пах свежы з кіслінкай. Водар мора з металічнымі адценнямі. Падобная гісторыя і з мускусам. У яго пах прыемны, цёплы, з намёкам на цялеснасць і разгарачаную скуру. У ім можна ўлавіць адценне жывёльных тонаў, таму нярэдка апісваюць пахам ільвінай клеткі. Але смол, вастрыні і бардовых кветак, пра якія так любяць разважаць канапавыя эксперты, там не знайсці.

У офіс парфум наносім мінімальна, каб не «ўдушыць» калег.
– Колькасць нанясенняў залежыць ад яркасці водару і ад зоны: чым вышэй наносіце – кропкі за вушамі, шыя, валасы, – тым больш маштабная зона паражэння: і іншых, і сябе. Чым ніжэй – тым лягчэйшы ён будзе. Адна з маіх заказчыц наносіць парфум на шчыкалаткі.

Парфум можна зрабіць з аромаалею ў аптэцы.
– Глупства атрымаецца. Эфірныя алеі ў аптэцы касметычныя і атрыманы па іншых тэхналогіях, чым кампаненты для парфумерыі. Гэта як зрабіць здымак на звычайны тэлефон і крыўдзіцца, што кадр – няхай і прыгожы – не ўзяў прэмію ад Associated Press, спаборнічаючы з фатаграфіямі, зробленымі з дапамогай прафесійнай тэхнікі майстрамі сваёй справы.

Выніковая статыстыка па здзелках куплі-продажу за май будзе крыху вышэйшай за кошт дааформленага жылля.

Ва ўсіх абласных цэнтрах краіны, акрамя Гродна, у маі ў параўнанні з красавіком прадалі менш кватэр. Скараціліся продажы і ў Мінску, паведамілі ў Дзяржкаммаёмасці.

Сярод абласных цэнтраў лідарам па колькасці здзелак стаў Гродна. У маі тут купілі 240 кватэр, у той час як у красавіку – 207.

У Гомелі колькасць здзелак у маі дасягнула 176, у Брэсце – 165, у Віцебску – 162 і ў Магілёве – 120.

А што ў сталіцы?

У Мінску ў маі зарэгістравалі 1015 здзелак куплі-продажу кватэр, а па выніку гэтага ж месяца мінулага года – 1251. Гэта значыць, што за год паказчык скараціўся на 19%, паведамілі ў Мінскім гарадскім агенцтве па дзяржрэгістрацыі і зямельным кадастры.

Цікава, што вясной – летам 2025 года мінімальныя за пяць гадоў значэнні продажаў кватэр у сталіцы знаходзіліся ў дыяпазоне 1085–1139. Гэта значыць цяпер колькасць здзелак ніжэйшая за леташні мінімум.

«Пры гэтым цэны застаюцца на высокім узроўні. Карэкцыя цэн становіцца ўсё больш відавочнай: пры захаванні або скарачэнні попыту ўтрыманне ранейшых цэнавых узроўняў выглядае ўсё больш складаным», – адзначылі ў Мінскім гарадскім агенцтве па дзяржрэгістрацыі і зямельным кадастры.

Раней Times.by расказваў, што самай дарагой кватэрай, прададзенай у красавіку ў Беларусі, стала сталічная двухпакаёўка ў доме «ля Траецкага». Яна абышлася ў суму амаль $523,8 тыс.

Дарэчы, Times.by і пляцоўка нерухомасці Realt.by запусцілі сумесны праект – «Рынак нерухомасці Беларусі як на далоні». Калі хочаце даведацца пра кошт жылля ў іншых гарадах або паглыбіцца ў аналітыку, націсніце на інформер у шапцы нашага сайта і перайдзіце ў тэматычны раздзел.

Муж і жонка Дзмітрый і Наталля шмат гадоў жывуць на хутары ў беларускай глушы. Туды не праехаць на звычайнай легкавушцы (мінімум патрэбны джып, у ідэале – «буханка»), а заблудзіць не будзе цяжка. Гэта край ваўкоў, рысяў і мядзведзяў.

Вёска Сасновы Бор, Расонскі раён, Віцебская вобласць. Пяць кіламетраў ад расійскай граніцы. Лясы тут займаюць 80% сушы, а насельніцтва складае два чалавекі на квадратны кіламетр. Там, куды мы прыехалі, гэтыя два чалавекі – даследчыкі Дзмітрый Шамовіч і яго жонка Наталля Карліёнава. Яны не лічаць сябе пустэльнікамі, хоць і жывуць удалечыні ад людзей.

Журналісты Times.by адважыліся на касплей National Geographic і адправіліся ў экспедыцыю на поўнач краіны, дзе прырода амаль некранутая. Разам з вучонымі, якія сталі нашымі праваднікамі, мы натрапілі на раз’юшанага глушца ў лесе, вызвалі няясыць, знайшлі гняздо сыча і амаль што змаглі пагладзіць ручных ваўкоў.

Як гэта – жыць у лесе сярод ваўкоў, птушак і іншай жыўнасці? Пра гэта наш дзікі рэпартаж.

Сваё логава

Вёску Сасновы Бор з усіх бакоў абкружаюць лясы. Па факце гэта хутар, дзе жылым з’яўляецца толькі адзін дом. Спераду і ззаду лес, злева і справа таксама лес – Чырванаборская пушча, якая раскінулася на дзясяткі тысяч гектараў.

Адзіная дарога праз пушчу вядзе да дома нашых герояў. Дзмітрый і яго жонка Наталля – вучоныя. Ужо шмат гадоў вывучаюць птушак, якія жывуць на беларускай поўначы, і арганізуюць вайлд-лайф-туры для фатографаў з розных краін. Кампанію ім складаюць тры сапраўдныя ваўкі, якія жывуць у вальеры пры сядзібе.

«Сэнс які: жыць на прыродзе і спалучаць прыемнае з карысным», – з ходу задае тон размове гаспадар хутара.

Назіраннем за прыродай Дзмітрый займаецца са школьных гадоў. Родам з Віцебска, дзе скончыў мясцовы біяфак, потым вучыўся ў аспірантуры Інстытута заалогіі Акадэміі навук (цяпер – НПЦ па біярэсурсах), а пасля яе заканчэння адправіўся ў паляўнічую гаспадарку «Чырвоны Бор» развіваць экалагічны турызм.

Там ён папрацаваў некалькі гадоў і настолькі прыкіпеў да расонскіх лясоў, што вырашыў купіць невялікі домік у паміраючай вёсцы. Маленькая хатка з цягам часу трансфармавалася ў вялікую сядзібу, дзе цяпер спыняюцца турысты.

Шамовіч – беларускі Беар Грылс. З прыродай на «ты» і ведае, як выжыць у лесе, нават калі пры сабе нічога няма. І тут, у Сасновым Бары, дзе ў адным месцы дом, сям’я і работа, ён па-сапраўднаму шчаслівы.

«Зразумела, што вывучаць прыроду цікава, але трэба яшчэ як-небудзь грошы зарабляць. Не хадзіць кудысьці ў офіс з 8 да 17, а займацца любімай справай. Для мяне такое – паказваць людзям мясцовую флору і фаўну. Напэўна, не часта і далёка не ва ўсіх атрымліваецца спалучыць прыемнае з карысным, але ў нас атрымалася. У гэтых лясах я ўжо 20 гадоў, тут маё асноўнае логава і гняздо», – тлумачыць суразмоўца.

Хронікі арнітолага

Птушкі – галоўнае захапленне Дзмітрыя і Наталлі. Справа жыцця, калі ўжо зусім шчыра. У Сасновым Бары, непасрэдна на ўчастку іх дома, дзейнічае станцыя кальцавання, дзе муж і жонка адлоўліваюць птушыных у перыяд сезонных міграцый. Навешваюць на іх кальцо і адпускаюць назад у прыроднае асяроддзе. Для чаго?

«Ёсць шэраг практычных задач, звязаных з птушкамі. Напрыклад, трэба праводзіць улік рэсурсных відаў, на якія вядзецца паляванне. На аснове гэтых даных выдаецца пэўная колькасць ліцэнзій на іх здабычу. Гэта па-першае. Па-другое, птушкі – гэта турпрадукт для бердвотчараў. Па-трэцяе, арнітолагі вядуць прафесійнае назіранне за тым або іншым відам, каб уносіць лепту ў агульнае пазнанне біялагічных заканамернасцей: гэта пытанні міграцыі, гнездавання, харчавання, хвароб (вядомы птушыны грып) і паводзін птушак», – тлумачыць Дзмітрый Шамовіч.

Поўнач Беларусі – паўднёвая тайга. Навокал балоты і дрымучыя лясы – ялова-хвойныя і драбналістыя пароды. Ледніковы ландшафт, вялікая лясістасць, маленькая шчыльнасць насельніцтва, адсутнасць буйных прадпрыемстваў і насычаная кармавая база прыцягваюць унікальных птушак. Тут рай для бердвотчараў.

«У гэтых краях на балотах гняздзяцца віды, якія характэрны для тундры і лесатундры, а на поўдні Беларусі іх няма. Напрыклад, сярэдні краншнэп, вялікі ўліт, сявец, той жа беркут. Ёсць совы і глушцы», – пералічвае Наталля.

Яна – вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі арніталогіі НПЦ па біярэсурсах НАН Беларусі, кандыдат біялагічных навук. Вывучае птушак больш за 20 гадоў і ведае пра іх амаль усё.

Галоўны навуковы інтарэс Карліёнавай – кулікі, якія жывуць на поўдні Беларусі ў пойме Прыпяці. Большасць з іх занесены ў Чырвоную кнігу і знаходзяцца пад дзяржаўнай аховай. Дзеля кулікоў Наталля кожны год адпраўляецца ў экспедыцыю на Чукотку, дзе даследуе лапатня – від, які знаходзіцца на мяжы знікнення.

Ляці, птушка, ляці

У Беларусі тры станцыі кальцавання птушак – «Сасновы Бор», «Ясельда» і «Тураў». Тураўская база спецыялізуецца на вывучэнні водна-балотных відаў (у прыватнасці, кулікоў), а «Ясельда» і «Сасновы Бор» арыентаваны на кальцаванне вераб’іных.

Кальцуюць птушак для таго, каб вывучыць іх біялогію: міграцыйны шлях, працягласць пералётаў, структуру і колькасць папуляцый, выжывальнасць, хуткасць размнажэння і іншыя працэсы. У «Сасновым Бары» птушыных адлоўліваюць з дапамогай спецыяльнай арніталагічнай сеткі.

Непрыкметная павуцінка з нейлону нацягваецца паміж двума вертыкальнымі шастамі, а ўздоўж палатна размешчаны гарызантальныя кішэні. Калі птушка падлятае, яна заблытваецца ў сетцы і плаўна правісае ў адну з кішэней. Гэта выключае траўміраванне і дазваляе даследчыкам лёгка і бяспечна яе выцягнуць.

«У «Сасновым Бары» кальцуюцца вераб’іныя птушкі, але часам ловяцца і драпежнікі, якія ляцяць за імі, – ястраб-перапёлачнік, вялікі крумкач, стэпавы мышалоў, канюкі, сычы. Усе даныя – від, пол, узрост, маса цела, даўжыня крыла і гэтак далей – запісваюцца ў ведамасць, пасля чаго інфармацыя перадаецца ў Беларускі цэнтр кальцавання. Потым, калі гэту птушку зловяць на іншай станцыі або ў іншай краіне, арнітолог даведаецца, адкуль яна прыляцела. Такім чынам збіраюцца звесткі пра шляхі перамяшчэння птушак», – каменціруе Наталля.

Дзякуючы кальцаванню арнітолагі бачаць, якія птушкі і куды накіроўваюцца на зімоўку. Вераб’іныя – блізкія мігранты – выбіраюць Еўропу. Толькі некаторыя з іх (напрыклад, валасянкі) ляцяць пагрэцца ў Афрыку. Кулікі, якія, як мы помнім, жывуць на поўдні Беларусі, а таксама турухтаны і дубальты адпраўляюцца ў далёкія краі – Сенегал, Габон, Малі. Малінаўка, пеўчы дрозд, вальдшнэп – на поўдзень Францыі.

Станцыя ў Сасновым Бары працуе толькі два месяцы ў годзе – з канца жніўня да канца кастрычніка, калі настае пік восеньскай міграцыі. За сезон тут кальцуюць каля 5 тыс. асобін. За час існавання станцыі было злоўлена шэсць новых відаў – пячураўка-зарнічка, аўсянка-крошка, аўсянка-рэмез, сіняхвостка, таўстадзюбая пячураўка і сібірская завірушка. Для навукі гэта вельмі важна.

«Баявы» глушэц, паўночная няясыць і важны сыч

«Сёння будзем лавіць глушца!» – з нечаканай ідэяй вяртаецца да размовы Дзмітрый і прапануе адправіцца ў лес на захадзе. Да гэтага моманту на адным з такавішчаў павінна з’явіцца гэта суперптушка.

На фотапаляванне мы адпраўляемся на «буханцы», падвеска якой ужо выпрацавала імунітэт (але не рэсурс!) да мясцовых дарожных перашкод. Паўгадзіны трасення па лясной «трасе», і мы на месцы. Лёгкі веснавы вецер калыша велічныя хвоі, а залацістыя промні перадзаходняга сонца ледзь кранаюць дрэвы, ствараючы мяккае, абвалакальнае асвятленне. Рамантыка!

Узяўшы спотынг-скоп, прынады і іншую амуніцыю, павольна і асцярожна прабіраемся скрозь гушчар. У нейкі момант Шамовіч уключае калонку, якая імітуе голас самкі. На ціхім участку лесу нас ужо чакае красун глушэц.

Дзмітрый – прафесійны лавец глушцоў, акальцаваў дзясяткі асобін. Таму ён не баіцца агрэсіўна настроенага птушынага кавалера, які абараняе сваю тэрыторыю, і настойліва ідзе расстаўляць макеты самак глушцоў.

Зразумеўшы, што на яго зямлю незаконна ступіў парушальнік, буйны самец амаль што бягом праследуе нахабніка і моцна б’е крыламі па нагах. Без нармальнай амуніцыі бердвотчар, які апынуўся ў падобнай сітуацыі, рызыкуе зарабіць мінімум гематому, максімум – пералом.

Наогул глушэц – вельмі пужлівая птушка, яна адлятае пры найменшым шораху. Але ў перыяд шлюбнай актыўнасці асобныя рэдкія самцы могуць быць бясстрашнымі. Падчас спеваў яны інакш успрымаюць гукі: губляюць чуйнасць (пры гэтым зрок застаецца выдатным), і да іх можна акуратна наблізіцца. Адсюль і назва – глушэц.

Убачыць гэту птушку ўжывую – вялікая ўдача для фотапаляўнічых. Па ўсёй Беларусі толькі на поўначы глушцовыя такавішчы назіраюцца ў такой высокай шчыльнасці. Але гэта не дае гарантыі, што вам удасца зрабіць удачны кадр. Як, напрыклад, гэты.

Або вось такі.

«Ёсць фатографы, якія шмат гадоў прыязджаюць да нас, і не заўсёды атрымліваецца так блізка зняць глушца. Таму, калі такі экзэмпляр трапляецца, гэта раскоша. Вам вельмі пашанцавала!» – канстатуе Наталля.

Мы развітваемся з глушцом і ідзём далей. «Тут недалёка дупло касматаногага сыча. Зараз пакажу», – Дзмітрый бярэ доўгую галіну і пачынае скрэбці ёю хваёвы ствол.

І сапраўды – з дупла паказваецца сыч, чый спакой мы парушылі. Агледзеўшы нас важным позіркам і з хвіліну папазіраваўшы перад камерамі, касматаногі схаваўся і больш не паказаўся.

«Гэта самка. Напэўна, непасрэдна зараз сядзіць на кладцы і абараняе яйкі», – выказалі меркаванне арнітолагі.

Сыч – гэта маленькая сава. Наша мэта – вялікая. Паводле слоў суразмоўцаў, буйны драпежнік жыве недалёка ад іх дома і часта прылятае, калі яго добра паклікаць.

Настае поўнач, на небе з-за хмар з’яўляецца месяц. У вальеры пачынаюць падвываць ваўкі, а ў лесе – вухкаць совы. На ўсё той жа калонцы прайграецца прынада – праз хвіліну на гукі адклікаецца даўгахвостая няясыць. Вухканні ў адказ становяцца ўсё бліжэй, пакуль сава не аказваецца зусім побач з намі. Дзіма свеціць пражэктарам туды, дзе, амаль зліўшыся з бярозай, сядзіць светла-шэры красун.

Праз дзве хвіліны ён адлятае.

«Гэта была камунікацыя паміж самкай і самцом. Самец рэагуе і паказвае, што гэта яго ўчастак і ён абавязаны прагнаць чужынца», – каменціруе тое, што адбываецца, Наталля Карліёнава.

Альфа, Бэта і Малыш Барон

Ваўкі – асобная гісторыя. Ужо шмат гадоў у Дзмітрыя Шамовіча і яго жонкі Наталлі жывуць тры зубастыя красуны – Альфа, Бэта і Малыш Барон. Тут іх любяць, кормяць і ласкава ляпаюць па вялікім загрыўку.

«Калі я прыехаў працаваць у «Чырвоны Бор» 20 гадоў таму для развіцця экатурызму, адным з першых праектаў быў дакументальны фільм з нямецкім тэлебачаннем. Мы здымалі кіно пра мядзведзяў наогул, але для некаторых сцэн патрэбны быў воўк. На той момант ручны воўк быў у майго сябра з Віцебска. Спецыяльна для здымак яго прывезлі ў паляўнічую гаспадарку. І тады я зразумеў: з ваўкамі можна ўзаемадзейнічаць», – успамінае заолаг.

Праз гады ў Шамовіча з’явіліся ўласныя ваўкі – два самцы і самка. Узяў яшчэ ваўчанятамі, выкарміў і стаў для іх важаком.

Яго гадаванцы здымаліся ў кіно і навукова-папулярных ТВ-перадачах, фатаграфаваліся для часопісаў і календароў. Яны, як зоркі, нават гастралявалі па краіне: пазіравалі ў дакументалках з Белавежскай пушчы і Палескага запаведніка. На рэгулярнай аснове ваўкі атрымлівалі ганарары ў выглядзе некалькіх вёдраў мяса і клопат чалавека, а Дзіма – магчымасць вывучаць паводзіны гэтага гордага ляснога звера.

Тыя ваўкі пражылі даволі доўга, самаму старэйшаму з іх было 16 гадоў. У дзікай прыродзе столькі не жывуць.

«Гэта не заапарк, у нас няма задачы паказаць ваўка за агароджай. Нашы ваўкі ў пэўнай ступені ручныя, калі можна так сказаць. Яны ўспрымаюць мяне і Наташу як членаў зграі, як кіраўніцтва зграі. З імі можна працаваць па-за вальерам», – запэўнівае Дзмітрый.

Важак зграі

Калі Дзіма падыходзіць да вальера, ваўкі пачынаюць неспакойна мітусіцца і бегаць каля агароджы. Гаспадар кладзе руку на сетку, і шэрыя змагаюцца за права яе аблізаць. Ён на вышэйшай ступені іерархіі – важак, альфа, лідар зграі.

Паводзіны ваўкоў, як і сабак, можна часта прадбачыць па мове цела: паджаты хвост азначае страх, узнятая на дыбкі поўсць і падняты хвост – гатоўнасць да канфлікту.

«Калі ён на мяне скаліцца, кавалак мяса я ў яго адбіраць не буду. Фізічна я з ім справіцца магу, але лішнія дзіркі мне не патрэбны. Увогуле гэта сацыяльныя жывёлы, але каманд тыпу «да мяне», «сядзець», «ляжаць» яны выконваць не будуць. Вы ж ніколі не бачылі ваўкоў у цырку?» – адзначае Шамовіч.

Паводле яго слоў, каб воўк быў «рабочы» (не ўцякаў пры першай жа магчымасці і не праяўляў агрэсію), трэба з вельмі ранняга ўзросту з ім займацца. У такім выпадку дзейнічае механізм імпрынтынгу – здольнасці захоўваць вобраз канкрэтнага чалавека і ўспрымаць яго як члена зграі. І каб узаемадзейнічаць з жывёламі, ён павінен стаць для іх альфа.

«Большасць ваўкоў, якія былі ў нас, дакладна гэта ўсведамлялі. Былі, вядома, нюансы ў паводзінах, але такой адкрытай агрэсіі ў мой або Наташын бок не было. Калі ты ведаеш асаблівасці канкрэтнай жывёлы, з усімі можна дамовіцца. Задачы пакусаць, збегчы або што-небудзь такое дрэннае зрабіць у іх няма. Часам трэба нагадаць, што ты тут галоўны: узяць рукой за морду і злёгку сціснуць – гэта паказчык дамінавання», – тлумачыць суразмоўца.

Сваіх ваўкоў Дзмітрый і Наталля кормяць у асноўным ялавічынай, гэта іх самы любімы ласунак. Мяса дзікага кабана і свініна, прызнаюцца гаспадары, жывёлам не даспадобы. Затое любяць яблыкі і рыбу.

«Наогул гэта ўсёедны звер. Вядома, у халодны сезон ім патрэбна буйная капытная дзічына, а летам воўк можа харчавацца ўсялякай дробяззю: мышамі, жабамі, птушанятамі. Выжыць у цёплы сезон нескладана нават ваўку-адзіночцы. Але калі пачынаюцца маразы, ім прасцей у зграі, таму што групай лягчэй здабыць вялікага звера. Адсюль і выснова, чаму гэта зграйныя жывёлы», – звяртае ўвагу Дзмітрый.

«Людзям не трэба баяцца сустрэчы з ваўком»

Воўк – адзін з самых распаўсюджаных лясных драпежнікаў, які жыве ва ўсіх рэгіёнах Беларусі. Але ўбачыць яго ў дзікай прыродзе амаль немагчыма.

«Ёсць прамая залежнасць ад часу, праведзенага ў лесе, і пастаўленай задачы: калі ў цябе няма задачы ўбачыць ваўка – ты можаш усё жыццё яго не ўбачыць. Але калі паставіць такую задачу, то гэта можна зрабіць, асабліва з сучаснымі прыборамі начнога бачання. Ёсць тэрыторыі, дзе вялікая верагоднасць сустрэць ваўка, – гэта Палескі запаведнік, зона адчужэння. Там ніхто не жыве і практычна няма паляўнічага прэса, таму папуляцыя нядрэнная», – тлумачыць заолаг.

«На такіх паўночных тэрыторыях, дзе мы жывём, добрая база харчавання, шмат капытнага звера. Але вялікая паляўнічая гаспадарка, якая вядзе актыўнае паляванне, у тым ліку на ваўкоў. Таму гэты звер трапляецца на вочы вельмі рэдка. Людзям не варта баяцца выпадковай сустрэчы з ваўком у нашых умовах. І гэта будзе ўдача, калі вы яго сустрэнеце. Трэба хутчэй браць тэлефон і здымаць, каб людзі паверылі, што вы яго бачылі», – іранізуе Дзмітрый.

У Беларусі на ваўкоў вядзецца круглагадовае паляванне. Аднак нельга сказаць, што гэты від выміраючы або знаходзіцца пад пагрозай знікнення. Адстрэльваць ваўкоў забаронена ў Бярэзінскім біясферным запаведніку, Белавежскай пушчы і ў зоне ядра іншых нацыянальных паркаў.

«Воўк, як і любы іншы від, павінен займаць сваё месца ў экасістэме. І там, дзе яму хапае рэсурсаў (ежа, прытулак і мінімальны паляўнічы прэс), яго будзе больш. Дзе рэсурсаў менш і больш пагроз, воўк не з’явіцца», – дадае эксперт.

Чыпы для ваўка

Некалькі гадоў таму Дзмітрый вывучаў ваўкоў у Палескім дзяржаўным радыяцыйна-экалагічным запаведніку і Белавежскай пушчы. З дапамогай прынад ён адлоўліваў драпежнікаў з розных зграй і апранаў на іх GPS-ашыйнікі з дазіметрамі, каб прасачыць за перамяшчэннямі і паглядзець, якую дозу радыяцыі атрымліваюць жывёлы за сваё жыццё.

«Нягледзячы на тое што ў мяне ёсць пасведчанне на права палявання, на ваўка я ніколі не паляваў як паляўнічы са зброяй. Адлоўліваў жывых ваўкоў толькі для міжнародных навуковых праектаў. Даследаванне ў Палескім запаведніку прадугледжвала задачу ацаніць узровень назапашанай радыяцыі ў целе драпежніка высокага парадку. У Белавежскай пушчы мы вывучалі біялогію ваўка: што ясі, дзе ходзіць, як размнажаецца», – тлумачыць Шамовіч.

У класічнай зграі часцей за ўсё размнажаецца альфа-пара – самец і самка, якія гэту зграю стварылі. Але ёсць іншыя палаваспелыя асобіны, якія таксама хочуць прыняць удзел у размнажэнні.

«Існуе іерархія, якая ў нармальнай сітуацыі не дазваляе гэтага зрабіць. І паколькі паляванне на ваўкоў у нашай краіне даволі інтэнсіўнае, гэты механізм часта парушаецца. У выніку атрымліваецца, што другія ваўкі (не альфы) скрыжоўваюцца паміж сабой. І з дапамогай GPS-ашыйнікаў можна паглядзець, як яны сябе рэалізуюць у дэмаграфіі», – гаворыць заолаг.

Сам-насам з прыродай

Свойскія ваўкі – своеасаблівы турыстычны прадукт. Дзеля іх у Сасновы Бор прыязджаюць фотапаляўнічыя з усёй краіны, а таксама іншаземцы. Але зарабляюць муж з жонкай у асноўным на фотатурах і бердвотчынгу, прапаноўваючы турыстам акунуцца ў свет дзікай прыроды.

Нягледзячы на тое што Дзіма і Наташа жывуць сярод ваўкоў і іншай жыўнасці, персанажамі рабінзанады яны сябе не адчуваюць.

«На самай справе мы жывём сваё самае лепшае жыццё тут. Гэта тое месца, дзе можна адчуваць сябе шчаслівым чалавекам і быць сам-насам з прыродай», – прызнаецца Наталля.

«Можа здацца, што мы жывём тут, як пустэльнікі. На самай справе цераз нас вельмі шмат людзей праходзіць: і сяброў, і валанцёраў, і турыстаў. Калі палічыць усе дні ў годзе, то, напэўна, больш будзе дзён, калі тут нехта ёсць, чым няма. Мы ж працуем з людзьмі, не толькі з жывёламі. Таму я лічу, што баланс такі добры знойдзены, і мы зусім сабе шчаслівыя. Адсюль пераязджаць не плануем – няма такой задачы і жадання», – сказаў на заканчэнне Дзмітрый.

Кіраўнікі дзяржаў абмеркавалі будучы Форум рэгіёнаў, а таксама эканамічныя пытанні.

Прэзідэнты Беларусі і Расіі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін вечарам у аўторак, 2 чэрвеня, правялі тэлефонную размову, паведаміў Telegram-канал «Пул Першага».

«Яго галоўнай тэмай сталі актуальныя пытанні двухбаковых беларуска-расійскіх адносін», – гаворыцца ў паведамленні.

Падчас размовы кіраўнікі дзяржаў закранулі тэму арганізацыі і правядзення XIII Форума рэгіёнаў, які пройдзе ў Мінску і сталічнай вобласці.

Таксама прэзідэнты абмеркавалі міжнародны парадак дня і абстаноўку ў рэгіёне.

Сярод пытанняў, якія закраналіся, былі гандлёва-эканамічныя адносіны Беларусі і РФ у сувязі з увядзеннем Масквой новай сістэмы пацвярджэння чакання тавараў (СПЧТ).

Юная беларуска стала ўладальніцай тытула Super Grand Prix Little Miss Universe 2026 і тытула Little Miss Universe.

Дзевяцігадовая мадэль Нацыянальнай школы прыгажосці Ізабела Новікава перамагла ў 21-м сезоне міжнароднага дзіцячага і юнацкага фестывалю культуры, стылю і мастацтваў Little Miss & Mister Universe ў Кітаі.

Беларуска стала ўладальніцай тытулаў Super Grand Prix Little Miss Universe 2026 і Little Miss Universe, а таксама атрымала галоўную карону, залаты сертыфікат і вялікі трафей, піша БелТА. Юная мадэль заваявала прыз глядацкіх сімпатый і стала ўладальніцай People's Choice Award 2026.

Гэта не першая перамога Ізабелы: яна стала першай маленькай віцэ-міс па выніках першага конкурсу прыгажосці краін БРІКС, які праходзіў у Казані 7 сакавіка 2026 года.

Раней Times.by расказваў, хто перамог у 35-м Рэспубліканскім фестывалі-конкурсе моды і фота «Млын моды – 2026».

Раней абмежавальныя меры ў дачыненні да спартсменаў з Беларусі знялі многія іншыя міжнародныя федэрацыі.

Выканаўчы камітэт Міжнароднай федэрацыі фехтавання (FIE) прыняў рашэнне, што, пачынаючы з чэмпіянату свету сярод дарослых 2026 года ў Ганконгу, усе ахоўныя меры ў дачыненні да беларускіх спартсменаў будуць знятыя, паведаміла ў аўторак прэс-служба FIE.

Спартсменам і афіцыйным асобам, якія маюць беларускія пашпарты, будзе дазволена ўдзельнічаць ва ўсіх індывідуальных і камандных спаборніцтвах FIE у нацыянальнай форме, пад сцягам і з гімнам сваёй краіны.

«Гэта рашэнне адлюстроўвае прыхільнасць FIE асноўным прынцыпам Алімпійскай хартыі, уключаючы недыскрымінацыю, роўнае абыходжанне і ўніверсальнасць спорту, а таксама мэтам і прынцыпам, выкладзеным у статуце FIE», – гаворыцца ў паведамленні.

Чэмпіянат свету сярод дарослых у бягучым годзе адбудзецца з 22 па 30 ліпеня.

Нагадаем, спартыўныя санкцыі ў дачыненні да Беларусі міжнародныя федэрацыі пачалі ўводзіць па палітычных матывах у лютым – сакавіку 2022 года. Праз чатыры гады, 7 мая 2026-га, Міжнародны алімпійскі камітэт аднавіў беларускіх спартсменаў у правах, дазволіўшы ім выступаць на ўсіх турнірах са сцягам і з гімнам.

Услед за гэтым шэраг міжнародных федэрацый зняў бан са спартсменаў з Беларусі.

Кульмінацыяй акцый стане святкаванне Сусветнага дня донара крыві.

Акцыі, накіраваныя на папулярызацыю донарства крыві, стартавалі ў Мінску 1 чэрвеня і працягнуцца да 14 чэрвеня – Сусветнага дня донара крыві.

У бягучым годзе марафон праходзіць пад дэвізам: «Адна кропля чалавечнасці – здайце кроў, уратуйце жыццё».

Яго галоўная мэта – падзякаваць донарам за ўклад у ратаванне чалавечых жыццяў, а таксама нагадаць грамадству, што рэгулярныя данацыі неабходны для падтрымання нязніжальнага і даступнага рэзерву крыві, піша агенцтва «Минск-Новости».

Сферу трансфузіялогіі ў Беларусі рэгулюе спецыяльны дакумент: закон «Аб донарстве крыві і яе кампанентаў» рэгламентуе бяспеку працэдур, а таксама меры заахвочвання для тых, хто дзеліцца крывёю бескарысліва, у тым ліку ўзнагароджанне нагрудным знакам узнагароды Міністэрства аховы здароўя «Ганаровы донар Рэспублікі Беларусь».

Гэта званне гарантуе донарам шэраг прэферэнцый і сацыяльных ільгот, уключаючы штомесячныя даплаты да пенсіі, зніжэнне кошту платных медыцынскіх паслуг у дзяржустановах аховы здароўя на 20%.

Рэгулярнае донарства патрабуе захавання прынцыпаў здаровага ладу жыцця. Далёка не ўсе могуць патрапіць у спіс пастаянных донараў з-за высокіх медыцынскіх патрабаванняў.

Раней Times.by сустрэўся з ганаровымі донарамі крыві і даведаўся, як пачынаўся іх шлях. Напрыклад, інструктара трэнажорнай залы Юрыя ўразіла гісторыя аўстралійца Джэймса Харысана, плазма якога ўратавала жыцці больш як 2 млн нованароджаных.

Наперадзе ў каманды Віктара Ганчарэнкі два таварыскія матчы – галоўны трэнер расказаў пра падрыхтоўку і моцныя бакі сапернікаў.

Зборная Беларусі па футболе правядзе на сваім полі два таварыскія паядынкі. У апошні час такое здараецца рэдка. Як правіла, «белакрылыя» арганізоўвалі спарынгі з камандай Расіі. На гэты раз у Мінск прыедуць зборныя Сірыі (матч 5 чэрвеня) і Буркіна-Фасо (9 чэрвеня).

Нацыянальная каманда ўжо сабралася і пачала падрыхтоўку да гульняў. Карэспандэнты Times.by пабывалі ў размяшчэнні зборнай.

Галоўны трэнер Віктар Ганчарэнка сваю работу каля руля зборнай пачаў з дзвюх сакавіцкіх перамог над Кіпрам і Арменіяй. Цяпер у яго першыя матчы перад сваімі заўзятарамі.

«У нас прыўзняты настрой. Ёсць чаканне свята. Мы нядаўна бачылі фінал Кубка Беларусі. Была цудоўная атмасфера на стадыёне. Спадзяёмся, што і на матчах зборнай будзе поўная арэна. Значыць, будуць і кіпячыя эмоцыі. Паспрабуем зрабіць усё магчымае, каб людзі пайшлі са стадыёна з добрым настроем. На жаль, так атрымліваецца, што нашы заўзятары бачаць каманду толькі ў гэтай чэрвеньскай паўзе. Таму нам трэба зрабіць усё магчымае для таго, каб добра выступіць і падарыць людзям свята», – сказаў трэнер.

Ганчарэнка адзначыў, што Сірыя і Буркіна-Фасо – разнапланавыя каманды, але сур’ёзныя па сваім узроўні. І матчы па змесце не будуць адрознівацца ад сакавіцкіх гульняў з Кіпрам і Арменіяй.

«Аб Сірыі магу сказаць так: вельмі добрая арганізацыя гульні як у атацы, так і ў абароне. Бачна работа іспанскага трэнера. Яны добра і правільна абараняюцца. Таксама могуць вялікімі сіламі ісці наперад. Зразумела, што ў любой схеме, сістэме можна нейкія недахопы знайсці. Будзем гэта рабіць. У Буркіна-Фасо ў большай ступені выдзяляюцца індывідуальныя якасці, якія вельмі моцныя ў кожнага іграка. Там кожны футбаліст умее працаваць з мячом, здольны захаваць мяч пад націскам і накіраваць атаку наперад. Паводле нашых ацэнак, будуць два розныя матчы», – сказаў Віктар Ганчарэнка.

Галоўны трэнер адзначыў, што ў складзе зборнай практычна ўсе, каго хацелі бачыць. Толькі абаронца мінскага «Дынама» Раман Бегуноў атрымаў траўму.

Абаронца «МЛ Віцебск» Захар Волкаў расказаў аб атмасферы ў камандзе.

«Зразумела, станоўчыя эмоцыі – гуляем дома. Хочам, каб прыйшло як мага больш заўзятараў. Трэба парадаваць іх добрай гульнёй і перамогай. Цяпер лёгкіх гульняў не бывае, кожны сапернік моцны па-свойму. Будзем разбіраць, глядзець, рыхтавацца. У нас дзве таварыскія гульні. Трэба найграваць сувязі. Ёсць новыя хлопцы. Для іх тут новыя патрабаванні, новы трэніровачны штаб. Важна падысці да афіцыйных гульняў у аптымальнай форме», – сказаў Захар Волкаў.

Яшчэ на выхадных кіпелі эмоцыі ў туры чэмпіянату Беларусі па футболе. А цяпер ігракі мінскага «Дынама», «МЛ Віцебск», гродзенскага «Нёмана» і іншых клубаў разам у нацыянальнай зборнай.

«Так, абмяркоўваем, падхвальваем адзін аднаго, але ў жартоўнай манеры. Што іменна? Гэта ўнутраная кухня», – усміхнуўся Волкаў.

У красавіку Times.by даведаўся, на якіх прынцыпах арганізуе сваю работу галоўны трэнер зборнай Беларусі па футболе Віктар Ганчарэнка.

Насычаную праграму распланавалі адразу на тры дні, так што кожны знойдзе адпачынак сабе па душы.

У Мінску 5 чэрвеня стартуе гарадскі фестываль «Настрой – лета».

Адкрываць маштабнае свята ў сталіцы будуць у пятніцу. З 17:00 на пляцоўцы каля Палаца спорту выступяць папулярныя артысты, уключаючы nkeeei, uniqe і ARTEM SHILOVETS. Канцэрт прадоўжыцца да 22:00.

Гарадскі фестываль «Настрой – лета» прадоўжыцца ў суботу, 6 чэрвеня. У 11:00 нарэшце стартуе велакарнавал «Viva Ровар!», які гарадскія ўлады пераносілі з-за непагоды ў Мінску.

Таксама запланавана канцэртная праграма, а хэдлайнерам гэтага дня стане группа PIZZA. У 19:00 стартуе музычны марафон з радыёстанцыямі Беларусі, які прадоўжыцца да 22:00.

Трэці дзень фестывалю «Настрой – лета» пройдзе актыўна, паколькі гасцей чакае фітнес на міні-батутах з Аленай Ткачонак. Зарэгістравацца можна ў Instagram-акаўнце @minsk.summer, а заняткі пройдуць да 14:00.

Акрамя таго, будуць паказваць фільмы, а з 16:00 чакаецца выступленне вулічных музыкантаў, якіх усе жадаючыя могуць паслухаць абсалютна бясплатна. Выхадныя абяцаюць быць насычанымі. Далучайцеся!

Першая ракетка свету ўпэўнена рухаецца да фіналу, а Наомі Осака не стала перашкодай для беларускі.

Беларуская тэнісістка Арына Сабаленка выйшла ў чвэрцьфінал «Ралан Гарос». У матчы чацвёртага круга яна ўзяла верх над японкай Наомі Осакай – 7:5, 6:3.

Сустрэча на корце Філіп Шатрые працягвалася 1 гадзіну 27 хвілін. Сабаленка пераламала ход першага сэта і ў другім упэўнена давяла матч да перамогі. У актыве беларускі – 12 эйсаў і рэалізавана чатыры брэйк-пойнты з пяці.

У 1/4 фіналу, які адбудзецца 3 чэрвеня, Сабаленка сустрэнецца з 23-й ракеткай свету расіянкай Дзіянай Шнайдэр. Гэты матч стане першай вочнай сустрэчай тэнісістак.

Арына Сабаленка з’яўляецца адзінай дзеючай чэмпіёнкай турніру Вялікага шлема, якая засталася ў сетцы «Ралан Гарос», і прадстаўніцай топ-6 сусветнага рэйтынгу ў чвэрцьфінале.

Самы спартыўны бухгалтар Мінска – так празвалі Таццяну на праекце, які змяніў яе стаўленне да фізкультуры.

«Спорт для ўсіх» – маштабны гарадскі праект, дзякуючы якому актыўны лад жыцця даступны кожнаму. Ёга і бадмінтон, валейбол і зумба, пілатэс і бег – бясплатныя трэніроўкі праходзяць у кожным раёне Мінска. Заняткі падабраныя такім чынам, што далучыцца можа любы жадаючы, незалежна ад узроўню падрыхтоўкі і ўзросту.

Новы сезон адкрываецца 5 чэрвеня. Напярэдадні новых стартаў адна з пастаянных удзельніц Таццяна Сакута расказала Times.by, як далучылася да праекта з цікаўнасці і стала самым спартыўным бухгалтарам Мінска.

З Таццянай мы сустракаемся ў адным з трэнажорных залаў сталіцы. Суразмоўніца жартуе – маўляў, каб не страціць форму да пачатку новага сезона праекта. І ўжо сур’ёзна дадае: менавіта «Спорт для ўсіх» задаў патрэбны напрамак і надаў паскарэння, каб актыўная фізічная нагрузка ў жыцці прысутнічала пастаянна. А не эпізадычна, як гэта часта бывае.

«Паскораная хадзьба, каб паспець на аўтобус, і лёгкія сілавыя з пакетамі з магазіна часам змяняліся мінімальнай зарадкай па відэаўроках, – жартуе суразмоўніца. – Але праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба наглядна паказаў, як мяняецца самаадчуванне, калі ў жыцці з’яўляецца больш сістэматызаванай актыўнасці».

І размова не пра нейкія суперкрутыя дасягненні або радыкальныя змяненні ў духу «спіну ламіла, а пасля трэніровак усё зняло як па ўзмаху чарадзейнай палачкі». Але пра пракачку трываласці: калі падымаешся пешшу на 9-ы паверх і не ловіш задышку ўжо на пятым лесвічным пралёце, а энергіі прыбаўляецца нават без літраў кававага «допінгу».

«Акрамя карысці для здароўя, такія трэніроўкі даюць жывыя стасункі, яркія эмоцыі, новых знаёмых, – дадае Таццяна. – Цяпер, калі ўсе павальна завісаюць у гаджэтах, гэта асабліва актуальна. У нас сабралася свая спартыўная сям'я, з якой мы маем зносіны, сустракаем святы, выбіраемся ў падарожжы-забегі-заезды і пасля завяршэння сезона праекта».

Прыйшла з цікаўнасці, а ўцягнулася ў паўнацэнны марафон

Пра «Спорт для ўсіх» Таццяне расказалі знаёмыя.

«У адну з субот яны паехалі на адкрытую трэніроўку ў парк 50-годдзя Вялікага Кастрычніка – адну з пляцовак, дзе праходзяць заняткі праекта, – успамінае суразмоўніца. – Потым скінулі фотасправаздачу, поўную захопленых водгукаў. Я чалавек дапытлівы і вечарам, калі разабралася з усімі справамі, пад’ехала на пляцоўку. Прыгледзелася, агледзелася і зразумела, што мне таксама вельмі патрэбна».

Усё, што неабходна для ўдзелу ў праекце, – гэта зарэгістравацца, атрымаць асабісты кабінет, і ў ім ужо можна запісвацца на заняткі, якія цікавяць. Асартымент вялікі: ад мернай ёгі да актыўнага джампінгу, ад запальнай зумбы да незвычайнага Stick Rock – пілатэсу з барабаннымі палачкамі.

«Спачатку выбрала ёгу – разважыла, што гэта самае бяспечнае для неспартыўнага чалавека рашэнне, – жартуе Таццяна. – А потым як адчула смак – праводзіла на трэніроўках літаральна ўсе выхадныя – па восем заняткаў штодзённа».

За сезон яна наведала больш за 200 заняткаў. На праекце яе празвалі самым спартыўным бухгалтарам Мінска.

Адной з самых любімых трэніровак называе джампінг – гэта інтэнсіўная кардыятрэніроўка на спецыяльных міні-батутах. Удакладняе: галоўнае – запомніць тэхніку: не выскакваць уверх, але як быццам ціснуць нагамі палатно ўніз. Бачыць збянтэжанасць на нашых тварах і смяецца – маўляў, на словах растлумачыць складана, лепш прыходзьце і паспрабуйце самастойна.

«Яшчэ адзін класны напрамак – Stick Rock: спалучэнне сілавых практыкаванняў, аэробікі і танцавальных рухаў з барабаннымі палачкамі, – расказвае Таццяна. – А вось бег адкрыла для сябе толькі пад канец сезона, аб чым шкадую. Гэтым летам наганю. Для мяне асобны вялікі плюс у тым, што на праекце гэта комплекс заняткаў, дзе і размінку праводзяць, і лайфхакамі, як правільна дыхаць падчас прабежкі, дзеляцца, паказваюць практыкаванні пасля, каб мышцы не так моцна забіваліся».

Маленькі сакрэт для вялікай кампаніі

Не кожнаму камфортна займацца ў вялікай камандзе, таму многія і выбіраюць індывідуальныя трэніроўкі. Таццяна прызнаецца: спачатку таксама крыху саромелася.

«Здаецца, што зараз усе будуць глядзець і думаць: «Вось няўмека» – я ж большай часткай напрамкаў ніколі не займалася – тое ж кардыя на батутах або workout, – успамінае суразмоўніца. – Але арганізатары настолькі крута арганізавалі ўсю экасістэму праекта, што вось гэта сарамлівасць знікла ўжо ў працэсе першага занятку».

Кампетэнтныя і таварыскія трэнеры, якія прыйдуць на дапамогу навічку і растлумачаць, куды цягнуць руку, як ставіць нагу, на які лік рабіць удых або выдых. Таварыскія вядучыя, якія задаюць кампанейскі тон у перапынках і падчас саміх заняткаў.

«Класна арганізавана дзіцячая прастора, – успамінае Таццяна. – Прычым актыўнасці і забавы разлічаны на ўсе ўзросты – ад самых маленькіх да падлеткаў, якіх захапіць і адарваць ад тэлефона – тая яшчэ задачка з зорачкай. Адна сям'я прыходзіла з малышом, якому не было яшчэ і года. Бацькі займаліся па чарзе, забаўляючы малыша на пляцоўцы для гульні. І ўсім было камфортна».

Сама Таццяна далучыла да заняткаў на свежым паветры сына. Для 13-гадовага Віталія любімай пляцоўкай стала валейбольная. Рознаўзроставая каманда падлеткаў пасябравала за час праекта і з нецярпеннем чакае пачатку новага сезона.

Некаторыя і ўвогуле прыязджалі максімальным складам: з дамашнімі гадаванцамі. Прычым чатырохногія не толькі станавіліся зоркамі фотачэленджу «Лапкі на спорце», але і прымалі самы актыўны ўдзел у трэніроўках.

Таццяна прыходзіла з… папугаем.

«На час заняткаў мой таварыш быў наглядальнікам у пераносцы, – расказвае дзяўчына. – Але дома прымаў непасрэдны ўдзел: сядзеў у мяне на плячы і кантраляваў, ці правільна прысядаю і ці роўна трымаю спіну падчас адцісканняў».

Суразмоўніца падкрэслівае: арганізатары не забываюць пра ўдзельнікаў і пасля афіцыйнага закрыцця сезона. Трэнеры падтрымліваюць сувязь у месенджарах, запісваюць анлайн-трэніроўкі і выкладваюць іх у сацыяльных сетках, арганізуюць чэленджы, даюць карысныя парады.

Новыя старты

Гэтым летам «Спорт для ўсіх» зноў адкрывае сезон заняткаў на адкрытым паветры. Таццяна заяўляе: вельмі чакае старту, каб зноў акунуцца ў атмасферу спартыўнага свята.

У новым сезоне арганізатары падрыхтавалі яшчэ больш напрамкаў – каля 40 актыўнасцей, якія пройдуць на шасці сталічных пляцоўках. «Спорт для ўсіх» прадугледзеў і інклюзіўныя фарматы, каб далучыцца да трэніровак змаглі абсалютна ўсе жадаючыя.

Падрабязнасці аб самым яркім спартыўным марафоне лета глядзіце і чытайце на Times.by – медыяпартнёры праекта «Спорт для ўсіх».

Першы фестываль пройдзе ў сярэдзіне ліпеня на тэрыторыі гарадскога парку Уга Чавеса, спаборніцкая праграма ўключае восем відаў спорту.

Адкрыта рэгістрацыя на самы маштабны вулічны спартыўны фестываль гэтага лета – Minsk Urban Fest, які пройдзе ў сталіцы ўпершыню, паведамілі ў Прэзідэнцкім спартыўным клубе.

«Прэзідэнцкі спартыўны клуб запускае Minsk Urban Fest – фестываль, які аб’яднае ўсіх, хто жыве спортам, любіць экстрым і не баіцца адрэналіну! Наш слоган «Горад кідае выклік» як мага лепш апісвае тое, што вас чакае», – расказалі арганізатары.

Фестываль пройдзе 11–12 ліпеня ў мінскім парку Уга Чавеса. У праграме – спаборніцтвы і паказальныя выступленні ў васьмі відах спорту:

• эндура‑крос;
• BMX;
• Urban Run (бег па гарадскім ландшафце);
• самакат;
• брэйк‑данс;
• функцыянальнае мнагаборства;
• стрытбол;
• скейтбордынг.

«Хочаце не проста глядзець на вулічныя віды спорту, а ўдзельнічаць? Рэгіструйцеся на сайце фестывалю з 1 чэрвеня – там жа знойдзеце ўсе рэгламенты», – адзначылі арганізатары.

Для гледачоў і ўдзельнікаў фестывалю будуць арганізаваны розныя актыўнасці і забавы.

Падрабязнасці аб самым яркім фестывалі вулічных відаў спорту лета глядзіце і чытайце на Times.by – медыяпартнёры Minsk Urban Fest.

Лейтматыў фестывалю ў гэты раз – «Свята свят», далучыцца да мерапрыемства гасцей запрашаюць прадстаўнікі 43 нацыянальнасцей.

Фестываль нацыянальных культур праходзіць у Беларусі з 1996 года.

«Асаблівасць мерапрыемства ў паэтапнасці: спачатку – у раёнах, потым – у абласных цэнтрах, фінал – у сталіцы свята – Гродне», – падкрэсліла дырэктар Рэспубліканскага цэнтра нацыянальных культур Вольга Хачкова.

У першым фестывалі прынялі ўдзел прадстаўнікі 12 нацыянальнасцей: беларусы, рускія, украінцы, палякі, яўрэі, татары, армяне, малдаване, літоўцы, азербайджанцы, карэйцы і немцы.

А пятнаццаты збярэ прадстаўнікоў ужо 43 (разам з гаспадыняй падзеі – Беларуссю) нацыянальнасцей, якія размесцяцца на 20 падворках.

Спецыяліст падкрэслівае: мерапрыемства задумвалася (і працягвае несці гэты пасыл) як фестываль нацыянальнасцей для тых, каму Беларусь стала другім домам і малой радзімай.

Усім святам свята

«Лейтматыў пятнаццатага фестывалю нацыянальных культур – «Свята свят». Каб пазнаёміцца з іх каларытам, неабавязкова ездзіць па ўсім свеце, дастаткова прыехаць у Гродна 5, 6 і 7 чэрвеня», – растлумачыла галоўны рэжысёр фестывалю, дырэктар Гродзенскага абласнога драматычнага тэатра Вольга Багдановіч.

Адкрые праграму мерапрыемстваў традыцыйнае высаджванне дрэў на Алеі дружбы. Далей будуць навінкі. Сярод іх адкрыццё бронзавай скульптуры аленя Святога Губерта – заступніка горада на Нёмане, каля ног якога размясцілася фестывальная кветка. Яна ўжо ўстаноўлена ў цэнтры Гродна ў канцы мая.

«Яшчэ адным новаўвядзеннем стане закладка капсулы памяці, – расказала Вольга Багдановіч. – Абыгралі нумералагічна: распячатаць і прачытаць праз 15 гадоў, ужо на 30-ы юбілей. Таксама ўпершыню ў праграме мерапрыемства заяўлены спектакль, які пакажам у другі дзень фестывалю: пушкінскіх «Цыган» у беларускай інтэрпрэтацыі. Рэверансамі Году беларускай жанчыны стануць эпізод шэсця, дзе сцяг фестывалю панясуць прадстаўніцы нацыянальных культур, а таксама праграма ў кінадворыку «Чырвоная зорка».

Касцюм з паясоў свету

Тэатралізаванае шэсце, якое з’яўляецца нязменным сімвалам фестывалю, у гэтым годзе адлюструе ўсе сімвалы і элементы свята за яго 30-гадовую гісторыю.

Калона, у якую выстраяцца «блокамі» прадстаўнікі 43 нацыянальнасцей, будзе несці паясы ў традыцыйных колерах і з характэрнымі арнаментамі. А потым з іх на галоўнай сцэне збяруць касцюм – як сімвал адзінства.

«Тут жа сваю творчасць пакажуць прадстаўнікі 14 культур – азербайджанцы, аргенцінцы, армяне, беларусы, грэкі, грузіны, яўрэі, індусы, карэйцы, палякі, рома, расіяне, узбекі і ўкраінцы, – удакладніў мастацкі кіраўнік фестывалю Валерый Грамада. – Будуць прадстаўлены як калектывы і ансамблі, так і індывідуальныя выканаўцы. Канцэрт закрыцця пройдзе ў суправаджэнні Прэзідэнцкага аркестра».

Другі дзень прысвечаны нацыянальным падворкам, якіх у гэты раз два дзясяткі. Самы маштабны – беларускі – размесціцца на плошчы Савецкай і збярэ ўдзельнікаў з усіх абласцей і сталіцы. Тут прадставяць як традыцыйныя рамёствы, так і рэгіянальныя брэнды. Гасцей запрашаюць навучыцца танцам, азам ганчарнага мастацтва, выцінанкі, пляценню з саломы і лазы.

Як расказала прадстаўнік упраўлення культуры Гродзенскага аблвыканкама Юлія Пекар, у першы фестывальны дзень беларускі падворак будзе адкрыты з 15:00 да 20:00, у другі – з 12:00.

Астатнія падворкі на вуліцах горада будуць працаваць з 12:00 да 18:00.

На прычалах Дамброўкі

Не менш насычаным стане трэці дзень – 7 жніўня, які традыцыйна праводзяць на Аўгустоўскім канале.

«Серыю фінальных мерапрыемстваў адкрые касцюміраванае тэатралізаванае шэсце, якое пачнецца на шлюзе Дамброўка ў 12:00, – паведаміла Юлія Пекар. – Таксама пройдзе рэгіянальны этап «Танцавальная кругаверць» і абласны фестываль традыцыйнага мастацтва «Скарбы Гродзеншчыны». Тэмай гэтага года выбралі вясельныя традыцыі рэгіёну».

У інтэрактыўнай частцы заявілі бітву лесарубаў, лоўлю рыбы ў басейне, бульбяны гастрафэст, фестываль фарбаў і нават спаборніцтвы па хадзьбе з перашкодамі.

Сярэдневяковы драўляны посуд упершыню знойдзены на месцы, дзе размяшчаўся летапісны Менск.

На Малым гарадзішчы на рацэ Менцы падчас раскопак былі знойдзены фрагменты драўлянага посуду ХІ стагоддзя, паведаміў карэспандэнту Times.by загадчык аддзела археалогіі Сярэдніх вякоў і Новага часу Інстытута гісторыі Андрэй Вайцяховіч.

Паводле яго слоў, за ўвесь час археалагічных даследаванняў на тэрыторыі гарадзішча, дзе размяшчаўся летапісны Менск, упершыню ўдалося знайсці драўляны посуд.

«Драўляныя вырабы на Менцы не захоўваюцца. Тут у нас унікальная сенсацыйная знаходка – фрагменты драўлянай абгарэлай талеркі ХІ стагоддзя», – расказаў прадстаўнік Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

Археолаг растлумачыў, што толькі дзякуючы таму, што посуд быў у агні, ён захаваўся. Апалены посуд таксама сам па сабе рэдкасць, таму што, як правіла, ён цалкам згарае пры пажары.

Андрэй Вайцяховіч выказаў меркаванне, што гэта знаходка звязана з паходам кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха, калі ў 1084 годзе ён захапіў і разбурыў Менск.

«Сляды гэтага пажару мы назіраем па ўсім гарадзішчы. Ён перакрыты больш познімі слаямі, якія адносяцца да ХІІ–ХІІІ стагоддзяў», – сказаў ён.

Разам з фрагментамі абгарэлай драўлянай талеркі былі знойдзены і сляды іншага посуду, які, мяркуючы па ўсім, быў зроблены з бяросты.

«Мы адразу пасля знаходжання змясцілі ўсе фрагменты ў спецыяльную плёнку ў вільготным выглядзе. Яны былі ўпакаваныя на працягу некалькіх хвілін для далейшай работы рэстаўратараў. Гэта вельмі важна, таму што сухія фрагменты дрэва вельмі хутка разбураюцца», – растлумачыў археолаг.

Раней Times.by ўжо расказваў аб археалагічных даследаваннях гарадзішча, дзе размяшчаўся летапісны Менск.

Вучоныя ў ходзе шматгадовых даследаванняў даказалі, што гэтая раннесярэдневяковая крэпасць і была месцам, дзе зарадзіўся Менск перш, чым быў перанесены на берагі Свіслачы.

У праграме – конкурс выканаўцаў, выстава народных промыслаў, гала-канцэрт і шмат іншага.

Міжнародны фестываль народнай музыкі «Звіняць цымбалы і гармонік» арганізуюць у Паставах гэтым летам ужо ў 35-ы раз. Культурная сталіца Беларусі 2026 года чакае гасцей з 12 па 14 чэрвеня.

Праграма фестывалю насычаная. Творчыя калектывы і выканаўцы на народных музычных інструментах пазмагаюцца ў конкурсе «Хто каго?».

Госці змогуць наведаць выставу народных мастацкіх рамёстваў і промыслаў «Горад майстроў», а таксама атрымаць асалоду ад музычнага выканання аматарскіх і прафесійных калектываў мастацкай творчасці. За ўсю гісторыю фестывалю на яго сцэне выступілі звыш 600 музычных калектываў з больш чым 20 краін свету. Яркай кульмінацыяй свята стане гала-шоу.

Традыцыйна фестываль праводзіцца ў 190 км на паўночны ўсход ад Мінска ў маляўнічым беларускім Паазер’і.

Калі для вас занадта далёка або не зусім зручна дабірацца, можна не менш ярка і музычна правесці выхадныя ў Мінску на belbet fest 13 чэрвеня.

На галоўнай сцэне стадыёна «Дынама» выступяць Swanky Tunes, 5sta Family, Ваня Дзмітрыенка, Galibri & Mavik, Насця Краўчанка, DJ Jeneva, Cosa Nostra, NILETTO, SERGEYABKINA і нідэрландская спявачка Eva Simons.

Сусветныя патрэбнасці ў мінеральных угнаеннях на 20% пакрываюцца за кошт беларускіх вытворцаў.

Беларусь адыгрывае важнейшую ролю ў забеспячэнні харчаваннем у свеце, заявіў Прэзідэнт рэспублікі Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы ў панядзелак сустрэўся з гендырэктарам Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі Аб’яднаных Нацый (ФАО) Цюй Дун’юем.

Беларускаму боку, паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, ёсць аб чым пагаварыць з кіраўніцтвам ФАО. Тым больш што і візіт Цюй Дун’юя ў беларускую сталіцу не выпадковы.

«З прычыны таго, што наша краіна адыгрывае важнейшую ролю ў забеспячэнні харчаваннем на нашай Зямлі», – цытуе Аляксандра Лукашэнку Telegram-канал «Пул Першага».

Беларускія ўлады супрацоўнічаюць з краінамі, якія маюць патрэбу ў тэхналогіях у сферы аграрнай вытворчасці.

Акрамя паставак харчавання, айчынныя прадпрыемствы дапамагаюць партнёрам наладзіць самастойную вытворчасць сельскагаспадарчай прадукцыі.

«Мы сёння адчуваем [у свеце] і дэфіцыт асабліва мінеральных угнаенняў, якія, зразумела, садзейнічаюць росту ўраджайнасці тых ці іншых культур, асабліва пшаніцы, кукурузы. І з прычыны гэтага харчовая праблема абвастраецца», – сказаў кіраўнік дзяржавы.

У сувязі з гэтым беларускі бок гатовы ўнесці свой уклад у забеспячэнне спажыўцоў у свеце і тых, хто мае патрэбу ў мінеральных угнаеннях.

Цяпер каля 20% мінеральных угнаенняў на сусветны рынак пастаўляецца беларускімі вытворцамі.

«Таму ўсялякія санкцыйныя абмежаванні, усялякія спробы ізаляваць Беларусь ад сусветнага рынку мінеральных угнаенняў контрпрадукцыйныя і вельмі негатыўна ўплываюць на забеспячэнне людзей планеты прадуктамі харчавання», – канстатаваў Аляксандр Лукашэнка.

Колькі каштуе купіць і арандаваць кватэру ў Мінску і іншых гарадах Беларусі – новы зручны сэрвіс ужо даступны для ўсіх.

Мультымедыйны інтэрнэт-рэсурс Times.by і пляцоўка нерухомасці Realt.by запускаюць сумесны праект – «Рынак нерухомасці Беларусі як на далоні».

У шапцы сайта Times.by з’явіўся віджэт, які выводзіць на экран актуальную сярэднюю цану квадратнага метра для вашага горада. Калі хочаце даведацца аб кошце жылля ў іншых гарадах або паглыбіцца ў аналітыку, націсніце на інформер і перайдзіце ў тэматычны раздзел.

Сэрвіс дае ўяўленне аб актуальных цэнах куплі, продажу і арэнды кватэр у Мінску, абласных цэнтрах. Паказвае, колькі кватэр выстаўлена на продаж і якая колькасць здзелак ажыццяўляецца штомесяц.

З дапамогай інтэрактыўнай карты вы можаце даведацца аб кошце жылля ў буйных райцэнтрах і як ён змяніўся за апошнія 12 месяцаў.

Напрыклад: у Мінску і Гомелі за апошні год «квадрат» падаражэў на 25%, у Маладзечне – на 9%, у Жодзіне – на 14%, у Мазыры і Калінкавічах – на 8%, у Баранавічах – на 10%, у Оршы – на 11%, у Магілёве і Віцебску – на 23%, а ў Гродне – на 37% (!)

Акрамя таго, ёсць эксклюзіўныя даныя па арэндзе кватэр у Мінску: колькі ў сярэднім каштуе зняць аднапакаёвую, двухпакаёвую і трохпакаёвую кватэру – і як змяніліся цэны ў гэтым сегменце за апошні год.

На дэсерт нясумная аналітыка – якая будучыня чакае беларускі рынак нерухомасці і што будзе з цэнамі. Поўная статыстыка даступная на Realt.by.

Эксперты фіксуюць запаволенне інфляцыі, а павелічэнне даходаў насельніцтва падтрымлівае спажывецкі попыт.

У Беларусі захоўваецца ўстойлівы рост рэальных заработных плат, паведамляюць аналітыкі Еўразійскага банка развіцця.

У красавіку зарплаты павялічыліся на 6,7% г/г. У бюджэтнай сферы дынаміка павелічэння ЗП застаецца вышэй за сярэднюю па эканоміцы: рост рэальнай аплаты працы паскорыўся да 9,7% г/г пасля 9,2% г/г месяцам раней.

У студзені – сакавіку 2026 года рэальныя наяўныя даходы беларусаў, паводле даных ЕАБР, выраслі на 7,6% г/г, што стварае ўмовы для далейшага павелічэння спажывецкага попыту, які расце на фоне запаволення інфляцыі.

Сярэдняя зарплата ў Беларусі ў красавіку

Як раней пісаў Times.by, cярэдняя заработная плата ў Беларусі ў красавіку склала BYN 2952,9.

У сакавіку гэты паказчык складаў BYN 2975,8. Такім чынам, усяго за адзін месяц сярэдняя зарплата беларусаў стала менш на BYN 22,9.

У рэгіянальным разрэзе зарплаты беларусаў у красавіку выглядалі наступным чынам:

• Мінск – BYN 3889,4.
• Мінская вобласць – BYN 2990,0.
• Гродзенская вобласць – BYN 2650,4.
• Брэсцкая вобласць – BYN 2610,2.
• Гомельская вобласць – BYN 2600,2.
• Віцебская вобласць – BYN 2519,2.
• Магілёўская вобласць – BYN 2472,5.

Ганне крыху за сорак, у яе дзве дачкі. Абедзве – Сафіі. У адной Соні – рэдкая «хвароба матылька», пры якой адно неакуратнае дакрананне раніць скуру. Другая Соня два гады пражыла без сям’і і баялася нават падысці да дарослага.

Старэйшай Соні цяпер дзесяць. Ганна ўбачыла дзяўчынку за дзень да яе першага дня нараджэння: «Мы пазнаёміліся – а на наступны дзень ёй споўніўся годзік. І праз месяц я забрала яе дадому».

Малодшай нядаўна споўнілася тры гады. Іх сустрэча адбылася зусім нядаўна – мінулай вясной. А ўжо летам Ганна аформіла апеку.

«Спачатку здавалася, што ў гэтым няма нічога асаблівага. Ну Соня і Соня, думала, будзем неяк адрозніваць: малодшая, старэйшая… Але ўжо ў першыя дні стала зразумела, што так не атрымаецца. І тады малодшая стала Зосяй. Гэта таксама Сафія, толькі на беларускі лад», – расказвае жанчына.

Пра тое, як яна вырашыла выхоўваць дзвюх дзяўчынак з адным імем і рознымі лёсамі, Ганна расказала Times.by.

«Нараджаць для сябе – эгаізм»

Да з’яўлення дзяўчынак усё жыццё Ганны вялося вакол работы. Яна была спачатку псіхолагам, потым – выхавальніцай у дзіцячым анкацэнтры, увесь час аддавала не сабе і нават не сваёй сям’і, а ўзаемадзеянню з чужымі дзецьмі.

Магла затрымлівацца дапазна, вяртацца дадому толькі каб паесці і паспаць. Прызнаецца, што раней жыла толькі работай. Ганне складана было адтуль сысці, складана было заставацца адной дома.

Але потым з’явілася Соня. І ўсё змянілася.

Не, я не перастала любіць сваю работу. Але раптам з’явілася нешта, што намнога больш важнае. Дзіця не проста мяняе жыццё, а разварочвае на трыста шэсцьдзясят градусаў і вяртае да самой сябе, да тых бакоў, пра якія ты нават не падазраеш. Дзякуючы мацярынству адкрываеш у сабе такія рэчы, да якіх, можа быць, ніколі б не хацеў мець дачыненне, але яны становяцца часткай цябе. Увогуле, мяне зразумеюць толькі мамачкі.

Рашэнне стаць мамай не прыйшло раптоўна.

Спачатку Ганна абзавялася ўласным жыллём. Потым зразумела, што можа клапаціцца аб жывёлах – і не аб адным: цяпер у яе тры каты і тры сабакі.

А пасля трыццаці з’явілася адчуванне, што яшчэ застаецца рэсурс, якім вельмі хочацца дзяліцца з другім: «У мяне было столькі цяпла ўнутры, што хацелася клапаціцца пра кагосьці блізкага. Аддаваць гэты рэсурс камусьці звонку. Напэўна, прыйшоў момант стаць мамай».

На той момант у жанчыны не было партнёра, а сядзець ды на неба глядзець ёй таксама не хацелася.

«Я падумала: калі ёсць дзесьці дзіця, якому патрэбна мама, чаму я не магу стаць тым самым чалавекам? Нараджаць для сябе – гэта эгаізм, як мне здаецца. А вось быць карыснай дзецям, якія ўжо нарадзіліся – чаму б і не?» – разважае Ганна.

Бацькі і сябры не адгаворвалі і не задавалі лішніх пытанняў. Проста падтрымалі без слоў, і гэта было вельмі важна.

«Я яе ўбачыла і адразу зразумела: трэба забіраць»

Калі рашэнне стала канчатковым, Ганна пачала дзейнічаць: даведалася, якія дакументы патрэбны, каб удачарыць дзяўчынку, прайшла спецыяльныя курсы ўсынавіцеляў, потым звярнулася ў органы апекі і даволі хутка атрымала дазвол.

Патрабаванні да ўсынавіцеляў не былі жорсткімі. Зарплата магла быць сярэдняя па краіне, і нават на той момант неабавязкова было мець сваё жыллё, можна было арандаваць. Галоўнае – падрыхтоўка да бацькоўства і заключэнне псіхолага.

«Я не магу сказаць, што гэта быў нейкі бясконцы складаны шлях. Не, наадварот, усё дакладна і па сутнасці. Перш чым я стала мамай, мяне да гэтага добра падрыхтавалі», – успамінае жанчына.

Соня стала першым дзіцем, з якім яе пазнаёмілі. У Ганны не было мэты доўга выбіраць і параўноўваць дзяцей. Убачыла дзяўчынку – і ўсё, узнік імпульс адразу забраць.

У судзе жанчыну прама спыталі пра тое, як яна збіраецца спраўляцца адна, без мужчыны, і як будзе расціць дзіця з дыягназам.

«Мне адкрыта казалі: а калі вы не зможаце працаваць, калі дзіцяці патрэбны пастаянны догляд – што тады? Занадта шмат «калі» было. Я вырашыла не гадаць, а даверыцца жыццю. І ўсё атрымалася. Відаць, мне гэта чамусьці было трэба», – гаворыць Ганна.

Жанчына прызнаецца, што спачатку хацела ўдачарыць дзяўчынку больш старэйшую, каб не сядзець у дэкрэце, а адразу зарабляць. Але потым ёй паказалі анкету Соні.

Там было напісана, што ў дзяўчынкі простая форма булёзнага эпідэрмалізу. Гэта рэдкае генетычнае захворванне, пры якім скура траўміруецца любым неасцярожным рухам. Дастаткова занадта моцна абняць, каб з’явіліся раны. Такіх дзяцей часта называюць «матылькамі», настолькі крохкая ў іх скура.

На той момант Ганна загугліла ўсё пра хваробу і падумала: «З простай формай дакладна спраўлюся». Пазней аказалася, што дыягназ быў іншым – дыстрафічная форма, значна больш цяжкая.

Калі Ганна прыехала знаёміцца з дзяўчынкай, гадавалую малышку вынеслі на руках. На пераноссі ў яе віднелася ранка: «Я яе ўбачыла і адразу зразумела: трэба забіраць. Простая, ясная думка, без усплёску эмоцый».

Кожны дзень цяпер – перавязкі. У першую чаргу даводзіцца думаць нават не пра тое, чым накарміць дзіця, а дзе ўзяць спецыяльныя перавязачныя матэрыялы, бінты і пластыры.

«Мы не можам проста легчы спаць, калі захочам. У нас ёсць рэжым. Мы павінны вярнуцца дадому своечасова, таму што перавязка – гэта не тое, што можна адкласці на ноч, – дзеліцца падрабязнасцямі Ганна. – Гэта цэлая сістэма, у якой мы навучыліся жыць».

Са складанасцей: цяпер у Беларусі не купіць неабходных перавязачных матэрыялаў для дзяцей-«матылькоў». А за мяжой адна іх упакоўка каштуе каля 800 еўра, прычым хапае яе на чатыры перавязкі. Выкарыстоўваць матэрыялы прасцейшыя не выходзіць: скура настолькі раніцца, што «злазіць потым разам з бінтамі».

«Мы спраўляемся дзякуючы неабыякавым людзям», – не хоча ўдавацца ў падрабязнасці мама.

З цягам часу сям’і стала лягчэй, таму што Соня падрасла. Яна лепш стала разумець сваё цела, адчуваць сябе і дапамагаць самой сабе, можа сама апрацаваць раны.

Праўда, з узростам узмацніліся і страхі. Аднойчы Соня скацілася з горкі без дазволу, і гэта павярнулася ледзь не катастрофай: «Мы прыйшлі дадому са слязамі, у яе не было скуры на ягадзіцах».

Цяпер Соня ходзіць у школу. І там таксама ёсць свае складанасці. Не заўсёды гэта прамы булінг, хутчэй адчуванне, што дзяўчынка застаецца крыху ў цені. Часам дзеці ёй кажуць: «Ты – «матылёк», мы з табой не будзем гуляць».

Ганна часта размаўляе са старэйшай дачкой. Соня смела задае пытанні пра сваё мінулае. Калі ёй было тры годзікі, пацікавілася: «Мама, а дзе я была да цябе?»

Пазней стала пытацца, ці можна ёй будзе сустрэцца з біялагічнымі бацькамі. Або якое ў яе было прозвішча пры нараджэнні.

«Я адказваю шчыра, не спрабую схавацца ад складаных тэм, – гаворыць Ганна. – Увогуле, мацярынства аказалася зусім не такім, якім я яго ўяўляла. Калі была псіхолагам, мне здавалася, што я ведаю, як усё вырашаць. А потым, калі стала мамай, зразумела, што знутры ўсё выглядае зусім інакш».

Яшчэ ні разу ў жыцці Ганна не шкадавала пра сваё рашэнне. Але задумвалася: а што, калі б у іх была поўная сям’я, з татам?

Часам Соня пытаецца, чаму ў іншых дзяцей ёсць таты, якія іх носяць на плячах, а ў яе няма. Жанчына шчыра прызнаецца, што мужчынскай фігуры ў іх сям’і не хапае: «Адна справа, калі мама гаворыць, што ты прыгожая, і зусім іншая – калі гэта гаворыць тата. Часткова мужчынскую ролю ў нашай сям’і бярэ мой тата, але ён ужо ва ўзросце, усё яму таксама не даверыш».

«У мяне былі сілы для другога дзіцяці»

Калі Соня падрасла і сама змагла спраўляцца з часткай догляду сябе, жанчына задумалася пра другое дзіця. А потым пагаварыла з дачкой: «Соня была ў поўным захапленні, падтрымлівала мяне на ўсіх этапах. Увесь час пыталася: «Ну калі ўжо? Давай хутчэй».

Ганна ўжо тады ведала: гэта будзе дзяўчынка. Нават не абмяркоўвалася, тым больш што сям’я працягвала жыць у аднапакаёвай кватэры. Калі з’явілася Зося, мама ўступіла пакой дзецям, а сама перабралася на кухню. Пазней яны пераехалі ў трохпакаёвую кватэру, дзе ў кожнай ёсць свой асабісты пакой.

Ці быў страх перад тым, як узяць другое дзіця? Страх ёсць заўсёды, прызнаецца суразмоўніца. Не толькі перад мацярынствам, у цэлым перад жыццём.

Калі жыць з думкай «а раптам нешта здарыцца», можна наогул нічога не рабіць. Ні дзяцей, ні нават ката не заводзіць. Рызыкі ёсць заўсёды, проста не трэба дазваляць ім кіраваць сваімі рашэннямі. Я ведаю, што ў мяне ёсць людзі, на якіх я магу разлічваць, якія дапамогуць. І гэтага дастаткова.

Зосю жанчына ўбачыла на сайце дзе размешчана ўся афіцыйная інфармацыя пра дзяцей, якія маюць патрэбу ў бацьках.

«Гэта, праўда, падобна на вітрыну. Ты глядзіш і выбіраеш. Гэта вельмі складана. Было дзве дзяўчынкі, паміж якімі я не магла вызначыцца. Але ў Зосі свая асаблівасць – адна ножка карацейшая за другую, гэта было відаць нават на фатаграфіі. Я падумала, што ў другой дзяўчынкі больш шанцаў хутчэй трапіць у сям’ю, і паехала ў Віцебск знаёміцца з Зосяй», – успамінае жанчына.

У першую сустрэчу дзяўчынка моцна спалохалася. Ганна прыехала ў светлым адзенні і потым зразумела: для дзіцяці яна выглядала як урач. Зося не падыходзіла, трымалася на адлегласці. Пужлівая, насцярожаная: «Я здымала яе тады на відэа. Такі маленькі, спалоханы камячок».

Але паступова Зося прывыкла да новага чалавека. Соню яна таксама ўбачыла, праўда, па відэасувязі.

У хуткім часе дзяўчынку дазволілі забраць дадому назаўсёды.

Другі раз Ганна стала мамай яшчэ хутчэй. Уся справа ў фармаце: калі Соня – удачаронае дзіця, то Зося знаходзіцца пад апекай. Жанчына свядома выбрала такую форму мацярынства.

Па-першае, гэта займае менш часу. Яна ўжо ведала, за кім іменна ідзе, і хацелася забраць дзяўчынку як мага хутчэй.

Па-другое, у дзіцяці пад апекай захоўваецца статус сіраты. А значыць, у будучыні ў дзяўчынкі ёсць права на ўласнае жыллё. Ганна разумела, што сама з кватэрай дачцэ не дапаможа, таму вырашыла не пазбаўляць яе такой магчымасці.

Навучыліся жыць усе разам яны не адразу. Напрыклад, цяпер Зося пасля абуджэння адразу цягнецца абняць ката Сярогу. Але ж іх першая сустрэча была зусім не мілай.

«Кот падышоў да дзіцяці – і Зосю накрыла паніка. Яна ніколі раней не бачыла жывёл. Ні разу ў жыцці, можаце сабе ўявіць?! Яе проста калаціла ад жаху», – расказвае Ганна.

Прайшло ўсяго некалькі дзён – і страх знік. З’явілася цікаўнасць. А потым яшчэ пару месяцаў – і сапраўдная любоў, цяпер ужо спяць у адным ложку.

Першыя тыдні пасля з’яўлення Зосі Ганна называе «мядовымі». Любві было столькі, што яна літаральна пералівалася цераз край.

Соня не адыходзіла ад малодшай сястры – купала яе, насілася з ёй, як з самым важным чалавекам у свеце: «Яна была шчаслівая».

Але вельмі хутка ў Зосі праявіўся свой няпросты характар. Ёй было цяжка засынаць, і перад сном дзяўчынка ўпадала ў двухгадзінныя істэрыкі.

Ганна спрабавала ўсё: укалыхвала, гладзіла, спявала, чытала, ляжала побач. Даводзілася літаральна вучыць таму, да чаго дзіця не прывыкла: спакою, блізкасці, засынанню не ў адзіноце.

З цягам часу стала лягчэй. Цяпер дзяўчынкі па-рознаму праяўляюць свой характар. Калі Соня настойлівая і цярплівая, то ў Зосі – эмоцый цераз край. Калі ў яе нешта не атрымліваецца, гэта аўтаматычна суправаджаецца «выбухам».

«Яна не можа сказаць, чаго хоча. І злуецца ад таго, што яе не разумеюць. Два гады ў дзіцячым доме – і як вынік: глыбінная траўма, гэта адчуваецца ва ўсім. Праўда, мне з Зосяй значна лягчэй, пасля Соні я як быццам ужо шмат чаго ўмею», – прызнаецца Ганна.

Распарадак дня цяпер арганізаваны жорстка: ранні пад’ём, у Соні – школа, у Зосі – свае дзіцячыя клопаты. Па вечарах – догляд старэйшай дзяўчынкі. І так – кожны дзень.

«Самае складанае – гэта калі ты не разумееш, як дапамагчы. Страхі таксама нікуды не знікаюць. Галоўны – за Соню. Я вельмі баюся, што могуць скончыцца перавязачныя матэрыялы. І што тады рабіць – я не ведаю. За Зосю страх прасцей: я вельмі хачу, каб яна пачала гаварыць», – дзеліцца набалелым мама.

Ганна не строіць ілюзій ні пра мацярынства, ні пра будучыню. Соня ўжо ўвайшла ў падлеткавы ўзрост – і гэта новая тэрыторыя, дзе зноў усё мяняецца: сёння ўсё добра, а заўтра дзяўчынка ляпае дзвярамі, плача і сама не разумее, што здарылася.

І ўсё ж у жыцці застаецца месца простым марам. Ганна хоча зняць дачны домік і паехаць летам з дзяўчынкамі за горад, каб мець магчымасць выйсці раніцай басанож на траву і ні аб чым не трывожыцца.

Пад канец Ганна шчыра гаворыць пра свой вопыт мацярынства: «Рэкамендую спачатку ўсім добра падумаць, перш чым прымаць рашэнне пра мацярынства. У гэтым выпадку такое рашэнне – не толькі пра вас, але і пра жыццё іншага чалавека. Нельга загадзя ўгадаць, як усё складзецца. Але трэба разумець, ці гатовы вы жыць побач з болем траўміраванага дзіцяці».

Апошні раз еўрапейскі турнір з удзелам нашых грацый, якія выступалі са сцягам і з гімнам, прайшоў у 2021 годзе.

Беларускія «мастачкі» ўвозяць два сярэбраныя медалі з чэмпіянату Еўропы, які прайшоў у Балгарыі.

Першы медаль краіне прынесла лідар каманды Аліна Гарнасько. У практыкаваннях з абручом яна ўступіла толькі адну сотую бала 15-гадовай расіянцы Сафіі Ільцераковай. Трэцяе месца заняла італьянка Сафія Рафаэлі.

Акрамя таго, напярэдадні беларуска заняла крыўднае чацвёртае месца ў індывідуальным мнагаборстве. Бронзавай медалістцы, украінцы Таісіі Анафрыйчук, Гарнасько ўступіла ўсяго паўбала. Таксама Аліна стала сёмай у практыкаваннях з мячом.

Яшчэ адно серабро беларускі заваявалі ў групавых практыкаваннях з мячамі. Паліна Аляксандрава, Сафія Барысевіч, Валерыя Мальковіч, Ганна Шакун, Кір’яна Шаўцова і Таісія Ярчак паказалі вынік 27,550 бала. Залатыя медалі дасталіся іспанкам, а бронзавыя – ізраільскім грацыям.

Таксама нашы «групавічкі» сталі чацвёртымі ў мнагаборстве, уступіўшы месцы на п’едэстале Іспаніі, Расіі і Ізраілю.

Чэмпіянат Еўропы ў Балгарыі – першы за пяць гадоў міжнародны турнір з удзелам беларусак. Апошні раз на кантынентальным першынстве нашы грацыі выступалі ў 2021 годзе. Тады турнір, як і цяпер, праходзіў у Балгарыі, «мастачкі» з Беларусі заваявалі шэсць медалёў – два серабра і чатыры бронзы.

З 2022 па 2026 гады ў дачыненні да спартсменак з Беларусі і Расіі дзейнічалі міжнародныя санкцыі. Яны былі знятыя якраз перад чэмпіянатам Еўропы ў Балгарыі. З гэтага часу нашы гімнасткі могуць выступаць на турнірах за мяжой са сцягам і з гімнам.

Кіраўнік беларускай дзяржавы назваў заявы ўкраінскага лідара балбатнёй.

Беларускіх салдат ва Украіне не было і не будзе, заявіў Аляксандр Лукашэнка, адказваючы на пытанні журналістаў падчас саміта ЕАЭС у Астане. Відэа публікуе Telegram-канал «Пул Першага».

Прэзідэнта Беларусі папрасілі пракаменціраваць агрэсіўныя заявы, якія гучаць з Кіева, аб «500 патэнцыяльных цэлях» на тэрыторыі рэспублікі.

«Яны, можа, і вызначылі 500 цэлей. Дзякуй, што ў нас 500 цэлей для іх ёсць. У нас ёсць адна цэль вельмі сур’ёзная з дакладнымі каардынатамі і зусім недалёка ад Беларусі. Гэта ж яны таксама разумеюць», – звярнуў увагу Лукашэнка.

Ён адзначыў, што словы Зяленскага гучаць як «балбатня нейкая». Пры гэтым у Беларусі бачаць, хто стаіць на граніцы з украінскага боку.

«Гэта ж людзі, злоўленыя на вуліцах: гаротнікі-ўкраінцы і воіны так званай тэрытарыяльнай абароны. Учарашнія рабочыя, механізатары, калгаснікі і гэтак далей. Што гэта за воіны? Гэта ж гарматнае мяса. Таму мы выдатна бачым. Гэта балбатня», – абазначыў беларускі лідар.

Вайна не патрэбна ні Беларусі, ні Украіне

Лукашэнка сказаў, што ўкраінскія ваенныя не хочуць ваяваць з Беларуссю. Паводле яго слоў, у Кіеве разумеюць, што беларуская граніца – гэта 1500 км дадатковага фронту.

«Ім гэта трэба? Не» – падкрэсліў Прэзідэнт.

І тут жа дадаў: беларускіх салдат ва Украіне няма, ніколі не было і не будзе.

Кіраўнік дзяржавы выказаў меркаванне, што на Зяленскага пастаянна насядаюць еўрапейцы, каб ён рабіў падобныя заявы.

«Яны яму гавораць: «А ты чаго маўчыш? Заўтра быццам будзе атака з боку Беларусі на Украіну» (...) Гэта значыць еўрапейцы яго падштурхнулі да таго, каб ён рабіў падобныя заявы. Як гэта – яны змагаюцца за Украіну, а Украіна сама маўчыць? Вось ён і ляпае», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Гэта бандыты

Ён дадаў, што ў Кіеве працягваюць рабіць стаўку на так званую беларускую апазіцыю і хочуць падрыхтаваць з іх салдат.

«Ніякая гэта не апазіцыя. Гэта бандыты. І яны разлічваюць, што там яны падрыхтуюць баевікоў з ліку беларусаў, украінцаў, палякаў і яшчэ літоўцаў, і яны рушацца і захопяць нейкі раённы цэнтр. Слухайце: не дай бог з нейкай тэрыторыі будзе ўчынена ваенная атака на тэрыторыю Беларусі – вайна атрымае зусім іншую якасць ва Украіне», – папярэдзіў беларускі лідар.

Адзін з дванаццаці галоўных хрысціянскіх свят прысвечаны адзінству трох іпастасей – Айца, Сына і Святога Духа – у адным Богу.

Дзень Святой Троіцы ў праваслаўнай традыцыі адзначаецца на 50-ы дзень пасля Вялікадня (адсюль яшчэ адна назва – Пяцідзясятніца). Паколькі ў 2026 годзе Хрыстова Уваскрэсенне было 12 красавіка, Троіца выпала на 31 мая. Каталіцкая ж царква святкуе Дзень Святой Троіцы на 57-ы дзень пасля Вялікадня – і ў гэтым годзе гэта таксама 31 мая. Так і атрымалася, што католікі і праваслаўныя адзначаюць Дзень Святой Троіцы ў 2026 годзе ў адзін дзень.

Напярэдадні Троіцы ў праваслаўных храмах праводзяць усяночнае трыванне, самі цэрквы ўпрыгожваюць свежаскошанай травой, кветкамі і маладымі галінкамі дрэў (часцей за ўсё бярозавымі). Літургія на Пяцідзясятніцу – адна з самых прыгожых і ўрачыстых службаў у годзе.

У славян была традыцыя арганізоўваць у гэты дзень народныя гулянні, а таксама збірацца на свята ў сямейным асяроддзі за шчодрым сталом з абавязковым караваем. Гэта таксама быў папулярны дзень для сватаўства: продкі верылі, што калі пасватацца ў гэты дзень, а вяселле справіць на Пакроў, гэта абяцала маладым шчаслівае сямейнае жыццё.

У каталіцкіх касцёлах у Дзень Святой Троіцы таксама праходзяць асаблівыя богаслужэнні, а свяшчэннікі апранаюць белае адзенне. Акрамя наведвання богаслужэння, ніякіх асаблівых традыцый у католікаў у гэты дзень няма.

Біянічнымі пратэзамі аснашчаны сотні тысяч людзей па ўсім свеце. Нядаўна гэта тэхналогія прыйшла ў Беларусь: некалькім пацыентам устанавілі рабатызаваныя рукі. Цяпер яны – кібаргі.

У 2025 годзе ўладальніцай «біёнікі» стала 27-гадовая Лізавета Чарняўская з Мінска. Дзяўчына нарадзілася без перадплечча на левай руцэ і з дзяцінства прывыкала абыходзіцца толькі правай. Але, як часта бывае, усё змяніў выпадак.

Ліза расказала Times.by і паказала, на што здольная яе кіберрука, якую рэакцыю выклікае ў прахожых, ці дзейнічае на яе металадэтэктар і як гэта – быць кібаргам.

Трэнд новага сезона – прыродны стыль і мнагалетнія расліны.

У сталіцы цяпер у самым разгары сапраўдны зялёны апгрэйд. Вясной супрацоўнікі «Мінскзялёнбуда» высадзілі амаль 10 тыс. дрэў і 67 тыс. кустоў.

Першымі новы яркі ўбор прымералі галоўныя дарожныя магістралі – раздзяляльныя палосы ўпрыгожылі 8 тыс. скрынь з марозаўстойлівай віёлай. Завершыць работы маюць намер да сярэдзіны чэрвеня.

«Усяго ў гэтым годзе плануем высадзіць 1 млн 260 тыс. аднагадовых кветкавых раслін. З пачатку чэрвеня заменім віёлу ў скрынях на ампельныя расліны – сурфінію і іпамею. А восенню на агароджах раздзяляльных палос з’явяцца хрызантэмы. Усяго будзе ўстаноўлена каля 38 тыс. такіх скрынь», – расказала ў эфіры тэлеканала СТБ намеснік генеральнага дырэктара «Мінскзялёнбуда» Кацярына Кароткіна.

Галоўны трэнд гэтага сезона – прыродны стыль і мнагалетнія расліны. Паркі папоўняцца прыкладна 100 тыс. новых раслін. Замест традыцыйных клумб – стыльныя кампазіцыі з міскантуса і аўсяніцы, а таксама шалфею і кацямяткі.

Але прыемны сюрпрыз наперадзе. Гарадскія прасторы ўпрыгожаць 50 тыс. далікатных руж.

Раней Times.by расказваў, што за сарваныя ў лесе першацветы з Чырвонай кнігі можна атрымаць штраф ад 20 да 30 базавых велічынь (от BYN 900 до BYN 1350). Сярод іх – ветраніца, сон-трава, пралескі, падснежнікі, крокусы і ландышы.

Наступнай саперніцай беларускі стане Наомі Осака, яны гулялі адна супраць адной усяго тры разы – двойчы была мацнейшай Арына.

Першая ракетка свету беларуска Арына Сабаленка выйшла ў чацвёрты круг Адкрытага чэмпіянату Францыі па тэнісе («Ралан Гарос»).

У 1/16 фіналу Арыне супрацьстаяла прадстаўніца Аўстраліі Дар’я Касаткіна. Сустрэча завяршылася перамогай беларускай тэнісісткі з лікам 6:0, 7:5. Саперніцы правялі на корце 1 гадзіну і 16 хвілін.

За выхад у чвэрцьфінал турніру Вялікага шлема Сабаленка пазмагаецца з японкай Наомі Осакай, якая была мацнейшай за амерыканку Іву Ёвіч (6:7, 7:6, 6:4).

Раней Times.by пісаў, што ўпершыню ў гісторыі Адкрытай эры ў 1/8 «Ралан Гарос» не змог выйсці ні адзін пераможца ТВШ. Апошнім з грандаў, хто пакінуў мужчынскую адзіночную сетку, стаў серб Новак Джокавіч, які нечакана прайграў маладому бразільцу Жуану Фансеку.

На сённяшні дзень у банку вакансій – 137 тыс. прапаноў.

Першы намеснік міністра працы і сацыяльнай абароны Таццяна Астрэйка ў інтэрв’ю газеце «Рэспубліка» расказала пра сітуацыю на рынку працы Беларусі.

У агульнарэспубліканскім банку вакансій – 137 тыс. прапаноў. З іх 70% – рабочыя спецыяльнасці.

Больш за ўсё патрэбныя кіроўцы (7,3 тыс. вакансій), прадаўцы (2,8 тыс.), электраманцёры (2,7 тыс.), трактарысты (2,3 тыс.) і ўрачы (2,3 тыс.).

Таксама высокі попыт на інжынераў – 1,1 тыс. вакансій, бухгалтараў – 1,1 тыс., ветэрынарных урачоў і майстроў – па 800 вакансій.

Паводле слоў Таццяны Астрэйка, сістэма адукацыі падстройваецца пад рынак: пашыраецца набор на інжынерныя спецыяльнасці і спецыяльнасці сельскай гаспадаркі.

Забеспячэнне кадрамі

Усяго ў эканоміцы занята 4,2 млн чалавек. Больш за 60% задзейнічана ў сферы паслуг (гасцінічны бізнес, грамадскае харчаванне, дзелавыя паслугі, IT, гандаль, індустрыя забаў).

Каля паловы працуючых – «сінія каўнерыкі» (фізічная і кваліфікаваная ручная праца).

Агульнае забеспячэнне наймальнікаў кадрамі складае 96,6%. У IT-сферы гэты паказчык дасягае 98,9%.

Усяго каля 10 гадзін палёту – і вы ўжо на пляжы пад пальмамі слухаеце шум Індыйскага акіяна.

Беларуская авіякампанія «Белавія» аднаўляе прамыя рэйсы на Шры-Ланку, паведамілі ў прэс-службе авіяперавозчыка.

«З 27 кастрычніка Belavia вяртае рэйсы на Шры-Ланку», – гаворыцца ў паведамленні.

Рэйсы будуць выконвацца кожны аўторак на шырокафюзеляжным Airbus A330-200. У «Белавія» паказалі расклад палётаў (час мясцовы):

• вылет з Мінска – у 00:50, прыбыццё ў аэрапорт Матала – у 12:40;
• вылет з аэрапорта Матала – у 14:40, прыбыццё ў Мінск – у 22:10.

Пералёт зойме каля 10 гадзін.

У маі Беларусь і Шры-Ланка падпісалі міжурадавае пагадненне аб паветраных зносінах, якое дазваляе выконваць рэгулярныя рэйсы паміж краінамі.

Непадалёку ад Смаргоні, прыкметнага гарадка на Гродзеншчыне, 155 год таму нарадзіўся чалавек, якога параўноўваюць з Ван Гогам, Мадзільяні і шмат яшчэ з кім з легендарных мастакоў і скульптараў.

Але ж любыя параўнанні – усяго толькі ўмоўнасць. Асабліва ў мастацтве. Працы экспрэсіяніста Мадзільяні, якога, мякка кажучы, не дужа шанавалі пры жыцці, на «Сотбісе» ўжо ў XXI стагоддзі прадаюцца за дзясяткі мільёнаў долараў. А часам кошт даходзіць да 150–170 мільёнаў долараў.

Іткінда ў 1930-я гады называлі ў адной тройцы з вялікімі рускімі майстрамі драўлянай скульптуры – Сяргеем Канёнкавым («рускі Радэн» жыў у той час у ЗША) і Сцяпанам Эрзей (ён у 1927–1950-я жыў у Аргенціне, а сёння ў Маскве працуе культурны цэнтр «Эрзя-цэнтр»). І нашага земляка таксама клікалі ў Амерыку.

Брат амерыканскага прэзідэнта Рузвельта, уражаны тым, як дрэва здольна адлюстроўваць характары, сутнасць мастацкіх вобразаў, набыў некалькі прац Іткінда і неаднойчы зваў творцу пакінуць Савецкую Расію. Ісаак Якаўлевіч, якому на той час было за шэсцьдзясят, адказаў амерыканскаму госцю (праўда, ёсць згадкі пра тое, што такую прапанову рабіў прэм’ер-міністр Францыі Леон Блюм): «Я сказаў яму, што іншыя мастакі могуць ад’язджаць. Таму што яны і пры цары былі ў Расіі людзьмі. А я пры цары быў чалавекам толькі да шасці вечара, а пасля шасці вечара мяне мог арыштаваць любы паліцэйскі. А зараз, калі рэвалюцыя зрабіла мяне чалавекам і пасля шасці вечара, хіба я магу з’ехаць?»

У 1937 годзе да 100-годдзя з дня смерці Аляксандра Пушкіна, якое так грандыёзна адзначалі па рашэнні Усесаюзнай Камуністычнай партыі (бальшавікоў), Іткінд стварыў адну са сваіх самых знакамітых скульптур «Паміраючы Пушкін». Слава ўзнесла мастака да новых вышынь. Але і прывяла да трагедыі. Яго арыштавалі, абвінаваціўшы ў продажы ці перадачы сакрэтаў пра Балтыйскі флот японскай разведцы. Чаму пра Балтыйскі флот? І чаму японскай, а не германскай? Аб гэтым можна толькі здагадвацца.

І загрымеў стары яўрэй ажно ў Казахстан. Пачалася новая старонка ў біяграфіі пакутніка, чалавека, адоранага вялікім талентам. Чалавека, якога жыццё з маладосці выпрабоўвала на трываласць і вернасць мастацтву.

Нарадзіўся Ісаак Іткінд 9 красавіка 1871 года ў мястэчку паблізу Смаргоні. Скончыў вышэйшую яўрэйскую духоўную школу. Як і бацька, стаў рабінам. Акрамя штодзённага чытання рэлігійных талмудаў, працаваў пераплётчыкам у мясцовай друкарні. Нават вынайшаў арыгінальны прэс, які істотна скарачаў, удасканальваў працу. Гаспадар друкарні ўзнагародзіў маладога чалавека неверагоднымі па тым часе грашыма – выдаў прэмію ў памеры 600 рублёў. Як тут не згадаць мемуары Мікіты Хрушчова, які прызнаваўся, што ў час манархіі слесарам на заводзе будучы лідар савецкай краіны зарабляў 40–45 рублёў у месяц і жыў даволі няблага.

У 1897 годзе Іткінд прачытаў пра знакамітага скульптара Марка Антакольскага, які нарадзіўся непадалёку, у Вільні. Тады пра творцу шмат пісалі. Веданне пра таленавітага, паспяховага скульптара, які займеў прызнанне ў грамадстве, надало нашаму смаргонскаму земляку ўпэўненасці. І малады чалавек вырашае заняцца скульптурай.

Так здарылася, што дом Іткіндаў наведаў яўрэйскі пісьменнік Перац Гіршбейн. Родам таксама з Гродзенскай губерні, з мястэчка Клешчалі (зараз – тэрыторыя Польшчы, Падляшскае ваяводства). Літаратар зацікавіўся таленавітым правінцыялам, напісаў артыкул пра яго нечаканыя для асяроддзя ў яўрэйскім мястэчку заняткі, пра ўнікальнае дараванне. Газету «Северо-Западное слово», дзе выйшаў матэрыял пра Іткінда, не маглі не заўважыць. Друкаванае слова аказалася настолькі пераканаўчым, што жыхары мястэчка сабралі грошы на тое, каб Ісаак атрымаў прафесійную мастацкую адукацыю.

З 1910 года Іткінд пачаў вучобу ў малявальнай школе ў Вільні. На працягу многіх гадоў школай кіраваў рускі мастак Іван Трутнеў. Вучням выкладалі тэорыю перспектывы, гісторыю мастацтваў, чарчэнне, маляванне гіпсавых мадэляў з натуры, жывапіс, акварэль і ляпніну. За час існавання школу закончылі больш за чатыры тысячы вучняў. Сярод выпускнікоў – вядомыя і ў Беларусі творцы Леў Альпяровіч, Язэп Драздовіч, Эдвард Паўловіч, Хаім Суцін (відавочна, вучыўся ў адзін час з Іткіндам), Жак Ліпшыц, Юзаф Балзукевіч, Луцыя Балзукевіч, Пінхус Крэмень… Сапраўдныя зоркі выяўленчага мастацтва!

У 1912–1913 гады Ісаак Іткінд вучыцца ўжо ў Школе ляпніны і дойлідства ў Маскве ў прыватнай студыі скульптара Сяргея Валнухіна. Акадэміка Імператарскай Акадэміі мастацтваў вылучалі як шчырае стаўленне да сваіх вучняў, так і высокая патрабавальнасць.

Несумненна, школа Валнухіна дала Іткінду надзвычай шмат і ў плане адукацыі, спасціжэння сусветнага мастацтва, і ў плане знаёмства з атмасферай, якая панавала ў рускім мастацтве, рускім дойлідстве на той час. Нельга забывацца на тое, што прафесійную адукацыю наш зямляк атрымліваў у даволі познім узросце, маючы за плячыма амаль сорак гадоў жыцця.

Любімым матэрыялам скульптара Ісаака Іткінда становіцца дрэва. Да 1917 года, які перавярнуў і сацыяльны ўклад, і мастацкую свядомасць, творцу з беларускай глыбінкі заўважылі па такіх працах, як «Горкі смех», «Вар’ят», «Мараліст». Творчасць смаргонца прыцягнула ўвагу і пралетарскага пісьменніка Максіма Горкага. У 1918 годзе ён паспрыяў правядзенню ў Петраградзе персанальнай выстаўкі Іткінда. Да ўвагі гледачоў былі прадстаўлены 42 скульптуры. З таго часу захавалася толькі тры творы: «Мой бацька», «Гарбун», «Мелодыя». Увогуле ў розных крыніцах згадваецца, што Іткінд – аўтар некалькіх сотняў, нават тысячы скульптур. Захавалася да нашых часін толькі 50 з іх.

Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі Іткінд некаторы час працуе разам з Маркам Шагалам выкладчыкам у падмаскоўнай яўрэйскай працоўнай школе-калоніі для беспрытульных дзяцей «III Інтэрнацыянал» у Малахаўцы. Зараз гэта пасёлак гарадскога тыпу ў Маскоўскай вобласці Расіі. Уваходзіць у гарадскую акругу Любярцы. Дачка Марка Шагала – Іда – таксама была сярод выхаванцаў.

А вось як згадвае Малахаўку і школу-калонію ў сваіх успамінах Марк Шагал: «Гэтым сіротам давялося паспрабаваць ліха. У дрыжыках ад холаду і голаду яны блукалі з горада ў горад на прыступках цягнікоў, пакуль аднаго з тысячы не падбіралі і не адпраўлялі ў дзетдом. І вось яны перада мною. Жылі дзеці па асобных вясковых хатах і збіраліся разам толькі на ўрокі. Па прыкладу дарослых яны праводзілі сходы, вялі дыспуты, абмяркоўвалі адзін аднаго і нават настаўнікаў, спявалі хорам «Інтэрнацыянал», размахваючы рукамі і ўсміхаючыся. І вось іх я і вучыў маляванню. Босыя, занадта лёгка апранутыя, яны гарлапанілі, перабіваючы адзін аднаго, кожны стараўся перакрычаць другога, толькі і чутна было з усіх бакоў: «Таварыш Шагал, таварыш Шагал».

Гэта менавіта Марк Шагал у Малахаўцы сказаў Іткінду пра дасягнутыя ім вышыні.

Твая скульптура, Ісаак, узышла на гімалайскую вышыню – вышыню руху духу. Яна вітае, яна зачароўвае. У цябе атрымліваецца злучыць у адзінае пластычнае і паэтычнае. Фактура дрэва ў цябе гучыць як музыка. Я ўсім кажу: Іткінд – гэта Ван Гог у скульптуры!

У 1924 годзе Ісаак Іткінд па рэкамендацыі дактароў пераязджае ў Ялту, а пасля ў Сімферопаль. Выкладае ў Сімферопальскім тэхнікуме выяўленчых мастацтваў. Сярод вучняў нашага земляка – будучы скульптар Арыядна Арэндт (1906–1997), між іншым, жонка таксама ўраджэнца Беларусі – савецкага скульптара Меера Айзенштадта (1895–1961, нарадзіўся ў Клецку, на Міншчыне).

У 1927 годзе Іткінд вяртаецца ў Ленінград. У новы перыяд жыцця і творчасці ім створаны такія працы: «Ленін», скульптурныя партрэты Фердынанда Ласаля, Карла Маркса, Фрыдрыха Энгельса, тры партрэты Аляксандра Пушкіна. У гэты перыяд Ісаак Якаўлевіч праяўляе сябе як унікальны апавядальнік. У захапленне ад яго аповядаў прыходзяць Уладзімір Маякоўскі, Усевалад Мейерхольд, Сяргей Ясенін. Яны і ўгаворваюць Іткінда пісаць.

У выніку Ісаак Якаўлевіч стварыў нямала і празаічных твораў. З-за яго неўладкаванага жыцця, пераездаў і выпрабаванняў, што выпалі на яго долю, апавяданні не захаваліся. Праўда, у 1934 годзе Аляксей Талстой набыў у Ісаака Іткінда некалькі твораў і надрукаваў іх у літаратурным часопісе «Звезда».

А ў 1937 годзе – арышт і высылка. Усе палічылі, што жыццё мастака завершылася, што ён памёр у адным з лагераў. І дата канкрэтная пры гэтым называлася – 1938 год… Так лічылі да 1944 года. 1938 годам пазначылі год смерці ў подпісах да яго скульптур і ў біяграфічнай, мастацтвазнаўчай літаратуры.

А Ісаак Іткінд з 1938 года жыў у сяле Зэрэнда (адміністрацыйны цэнтр Зэрэндзінскага раёна Акмолінскай вобласці Казахстана, за 45 км ад абласнога цэнтра – Какшатаў). Скульптар па меры магчымасцяў і сіл (а было яму ўжо даўно за семдзясят!) працаваў як мастак, як творца. Выканаў скульптурныя партрэты «Акын Джамбул», «Амангельды» (Амангельды Аманаў – казахскі рэвалюцыянер), «Абай» і іншыя.

Ніхто ў яго асяроддзі не ведаў, што «казахскую» тэму распрацоўвае не проста палітычны вязень, дзікі стары-калдун, які жыве ў зямлянцы, харчуецца карэннямі, а сусветна вядомы скульптар.

У 1944 годзе Ісаака Іткінда выпадкова «знайшоў» алмацінскі мастак Мікалай Мухін. Дапамагчы, праўда, чымсьці канкрэтным па вяртанні скульптара да заняткаў мастацтвам тады не ўдалося. Іткінд лічыўся «ворагам народа». Але Мухін дапамагаў грашыма, расказваў тым, каму мог даверыцца, пра тое, што Іткінд, пра якога добра ведалі ў 1920–1930-я гады, вось тут, побач…

Толькі праз 12 гадоў, у 1956-м, сталага веку скульптар пераязджае ў Алмату. Уладкоўваецца на працу ў Алмацінскі дзяржаўны тэатр. Днём малюе дэкарацыі. А начамі выразае з дрэва скульптуры ў падвале тэатра.

Праз два гады, у 1958-м, малады мастак тэатра вырашыў зазірнуць у падвал, дзе і знайшоў партрэты і кампазіцыі, якія пасля сталі знакамітымі: «Поль Робсан», «Дрэва-мысляр», «Стары, які смяецца», «Паганіні», «Моцарт»… Ісаака Іткінда «знайшлі» ізноў… Пра майстра пачалі пісаць у друку, яго запрашалі да ўдзелу ў выстаўках.

У «Казахстанской правде» 19 снежня 1958 года пісьменнік Андрэй Алдан-Сямёнаў, таксама былы вязень сталінскіх лагераў, напісаў пра Іткінда такія прачулыя словы: «…жылі і заўсёды будуць жыць на зямлі людзі, якія ствараюць вакол сябе атмасферу добразычлівасці, актыўнай дзейнасці і сардэчнай увагі».

Дарэчы, у запісных кніжках Алдана-Сямёнава захаваліся дакладна запісаныя выказванні Іткінда. Прывядзём некаторыя з іх:

«Мая сівізна не дазваляе мне здраджваць праўдзе»;
«Я хачу, каб кожны чалавек сам здагадваўся без усялякіх падказак, што гэта «Паэт», гэта «Музыкант», гэта «Мысляр», гэта «Прарок». Майстэрства, глыбіні не хапае нашаму брату»;
«Слава – часовы поспех на біржы жыцця».

Засталося пра нашага земляка і сведчанне рускага пісьменніка Юрыя Дамброўскага ў кнізе «Паходня».

Я баюся… Я вельмі баюся, што хутка пачнуць з’яўляцца ўспаміны пра Іткінда, пра гутаркі з ім, пра яго развагі пра мастацтва, пра майстэрства мастака, пра яго ролю ў грамадскім жыцці. Ісаак Якаўлевіч гаварыць любіў, любіў наладжваць знаёмствы, любіў размаўляць з малазнаёмымі людзьмі, гуляць з імі, абедаць з імі, расказваць пра сябе, але вось пра мастацтва ён ніколі ні з кім не гаварыў. І, верагодна, аказаўся б у самай цяжкай сітуацыі, калі б яго спыталі, што ж такое, па яго меркаванні, мастацтва: лекцыю ж Іткінда пра яго творчы метад я ўвогуле ўявіць сабе не магу. Ён быў майстрам, гэта значыць проста працаваў – і ўсё. І працаваў бойка, самаахвярна і заўсёды весела…

Памёр скульптар са Смаргоншчыны ў 1969 годзе. Засталіся працы Іткінда. У Дзяржаўным музеі мастацтваў Рэспублікі Казахстан імя Абылхана Касцеева – «Сказ пра мір», «Песня».

Ужо ў XXI стагоддзі ў Смаргонскім краязнаўчым музеі была разгорнута выстаўка «Вядомы і невядомы скульптар Ісаак Іткінд». Экспазіцыю, якая складалася з 25 фотаздымкаў унікальных прац земляка, дапамаглі аформіць Рускі музей (Санкт-Пецярбург), Усерасійскі музей А.С. Пушкіна (Санкт-Пецярбург), Дзяржаўны музей мастацтваў Рэспублікі Казахстан імя Абылхана Касцеева (Алматы, Казахстан). На выстаўцы былі прадстаўлены партрэты пісьменнікаў, спевака Поля Робсана, лаўрэата Нобелеўскай прэміі ў галіне літаратуры (першай з жанчын!) аўстралійскай пісьменніцы Берты фон Зутнер, скрыпача Паганіні, серыя партрэтаў казахаў, скульптурныя кампазіцыі «Далоў вайну!», «Твар фашызму», «Асвенцым», «Іткінд у пекле».

Вяртанне Ісаака Іткінда ў родную старонку здзейснілася. Усё часцей яго імя згадваецца ў друку і розных даведніках. Мо з часам і скульптурны партрэт, бюст, помнік у гонар Ісаака Іткінда з’явіцца ў Смаргоні ці Гродна. А мо і адну з вуліц у Смаргоні назавуць імем гэтага дзіўнага і легендарнага творцы.

Лідары дзвюх краін падчас тэлефоннай размовы сышліся на думцы, што пытанні бяспекі на кантыненце павінны вырашацца выключна пры ўдзеле еўрапейскіх дзяржаў.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка пасля пасяджэння Вышэйшага еўразійскага савета расказаў журналістам, пра што гаварыў па тэлефоне з французскім калегам Эмануэлем Макронам.

Беларускі лідар запэўніў, што прэзідэнт Францыі добра яго ведае і разумее, што яго лепш ні ад чаго не перасцерагаць.

«Я раней чым нешта рабіць, тысячу разоў падумаю (і ты ж ведаеш), думаю, а што потым? У адрозненне ад іх», – сказаў у эфіры СТБ Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы паведаміў, што быў здзіўлены, калі Макрон у тэлефоннай размове змог вымавіць яго імя і імя па бацьку.

«Ёсць інфармацыя, што вы хочаце ўступіць у вайну. Я кажу: «Ды гасподзь з табой». Перабіў нават яго. Я не планую нікуды ўступаць, навошта мне ўступаць», – прывёў дэталі размовы Лукашэнка.

Паводле яго слоў, французскі прэзідэнт у адказ на гэта заўважыў, што Беларусь і Расія правялі ядзерную трэніроўку. Макрон спытаў нават, ці не плануе беларускі бок прымяніць ядзерную зброю.

«Я публічна пра гэта сказаў: толькі ў адным выпадку, калі будзе ўчынена агрэсія супраць Беларусі», – нагадаў кіраўнік дзяржавы.

Беларускі лідар дадаў, што абмяркоўваў з французскім калегам і сітуацыю ва Украіне, і нібыта магчымую атаку на гэту краіну з поўначы разам з РФ.

Лукашэнка ў сувязі з гэтым заўважыў, што французскаму боку трэба не папярэджваць аб магчымых наступствах такіх дзеянняў, а імкнуцца да міру, як гэта робяць у Мінску.

Прэзідэнт расказаў, што прапанаваў Макрону для абмеркавання мірнага ўрэгулявання ўкраінскага крызісу прыляцець у Мінск, дзе ён бы сустрэў яго разам з прэзідэнтам РФ Уладзімірам Пуціным.

«Ён кажа: я не выключаю гэтай сустрэчы», – прывёў адказ французскага лідара Лукашэнка.

Афіцыйны Парыж таксама цікавіў ход перагавораў беларускага боку са Злучанымі Штатамі.

«Мы прыйшлі да адзінага меркавання, што ўсе пытанні еўрапейскай бяспекі і Еўропы павінны вырашацца ў Еўропе. Не Дональд Трамп павінен паляпваць там нас па галаве і штурхаць да міру, а мы павінны вырашаць гэтыя пытанні, таму што мы непасрэдна тут жывём», – падвёў вынік Лукашэнка.

Раней Times.by пісаў пра тое, што 24 мая па ініцыятыве французскага боку адбылася тэлефонная размова прэзідэнтаў Беларусі і Францыі Аляксандра Лукашэнкі і Эмануэля Макрона.

Каля 240 тыс. беларусаў адпраўлялі заяўкі на візу ў пасольствы розных краін, адмовы атрымалі ўсяго 2,3%.

Каля 12 млн заявак на шэнгенскія візы было пададзена ў свеце ў 2025 годзе, з іх каля 2%, або 240 тыс., паступіла з Беларусі. Гэта ў паўтара раза больш, чым у 2024-м.

Калі ў 2024 годзе больш за ўсё віз беларусам адобрыла Германія (больш за 50,4 тыс. дакументаў), у гэтым годзе фаварыт – Італія, якая адобрыла звыш 50,1 тыс., піша OfficeLife. Нямецкая дыпмісія ў 2025-м скараціла выдачу да амаль 37,7 тыс.

У той жа час сярэдні ўзровень адмоў па краіне знізіўся і склаў усяго 2,3%. Пры гэтым сярэднесусветны ўзровень складае 14,8%. Самы нізкі ўзровень адмоў у Італіі, таксама паказчык скараціўся ў Германіі, Венгрыі і Францыі.

Гэтыя ж краіны часцей за ўсё адабралі ў 2025 годзе шматразовыя дакументы. Ахвотна атрымлівалі дакументы беларусы і ў Польшчы – 16 280 віз (больш за 80% мультывіз). Радзей за ўсё шэнген даюць Румынія (менш за 30% мультывіз ад агульнага аб'ёму), Балгарыя (35,6%) і Славакія (39,3%).

У той жа час Літва адхіліла 464 заяўкі (больш за 11%), Латвія – 94 заяўкі (8,5%), а ў Францыі 597 адмоў (4,2%). У польскіх дыппрадстаўніцтвах адмоўны адказ атрымалі 865 чалавек (каля 4% заяўнікаў).

Беларускія ўлады паслядоўна выступаюць за пашырэнне прамысловай кааперацыі ўнутры аб’яднання і зняцце гандлёвых бар’ераў.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падчас пасяджэння Вышэйшага Еўразійскага эканамічнага савета заклікаў як мага хутчэй рэалізаваць усе пастаўленыя перад ЕАЭС мэты і задачы.

«Не папракаю, а настойліва заклікаю: раз ужо мы 12 гадоў таму пагадзіліся ісці да глыбокай эканамічнай інтэграцыі, давайце ўсе мэты і задачы саюза ўвасабляць у жыццё своечасова і ў поўным аб’ёме», – заявіў беларускі лідар.

Паводле яго слоў, дэкларацыя аб развіцці інтэграцыі «Еўразійскі эканамічны шлях» павінна рэалізоўвацца без пераносаў і спасылак на нейкія аб’ектыўныя прычыны, таму што ЕАЭС ствараўся для пераадолення рызык.

Утылізацыйны збор

Кіраўнік беларускай дзяржавы нагадаў, што на пачатку еўразійскай інтэграцыі падымалася пытанне аб інвестыцыях ва ўласную вытворчасць базы аўтакампанентаў.

«А цяпер што адбылося? Кожны закрыўся так, што мыш не праскочыць. Стаўкі ўтылізацыйных збораў хутка перавысяць кошт саміх машын», – канстатаваў ён.

Лукашэнка ў сувязі з гэтым адзначыў, што сітуацыя патрабуе выпраўлення, але рэалізацыя прамысловай палітыкі ў ЕАЭС у гэтай галіне кульгае.

«Механізм стымулявання кааперацыі запушчаны, але маштаб і эфект пакуль нязначныя. Не можам знайсці дастойныя саюзныя праекты. Адначасова ствараем дубліруючыя вытворчасці, а потым іх адзін ад аднаго ўсімі сіламі абараняем», – сказаў ён.

Рэалізацыя ідэй ЕАЭС

Прэзідэнт заклікаў сваіх калег зрабіць рашучыя крокі ў бок рэалізацыі асноўных ідэй еўразійскай інтэграцыі.

«Трэба рабіць эфектыўным наш саюз. Для гэтага мы павінны яшчэ раз прарэвізаваць нашу работу і адмовіцца ад таго, што перашкаджае працаваць», – акцэнтаваў ён увагу.

Лукашэнка папярэдзіў, што, калі нічога не зрабіць для выпраўлення сітуацыі, «ператворымся ў празасядалых, як Маякоўскі гаварыў».

На яго думку, неабходна павышаць эфектыўнасць работы ЕАЭС, інакш у адваротным выпадку еўразійская інтэграцыя страціць сваю прывабнасць.

«І калі нават хтосьці паназірае за работай, а потым стане членам Еўразійскага эканамічнага саюза, хутка расчаруецца ў эфектыўнасці яго дзейнасці», – дадаў беларускі лідар.

Модны паказ прызёраў конкурсу стаў завяршальнай кропкай фестывалю.

Яркай кульмінацыяй 35-га Рэспубліканскага фестывалю-конкурсу моды і фота «Млын моды – 2026» стала гала-шоу, на якім абвясцілі імёны пераможцаў юбілейнага сезона.

На працягу года ва ўсіх рэгіёнах Беларусі праходзілі адборачныя туры фестывалю-конкурсу. У іх прынялі ўдзел больш за 400 дызайнераў, 50 фатографаў і 200 мадэлей са 115 навучальных устаноў Беларусі.

«У гэтым годзе «Камволь» разам з «Млынам моды» ініцыявалі праект «Новая генерацыя» – некаторыя дызайнеры стваралі калекцыі з паўваўняных тканін нашага камбіната. І справіліся цудоўна: практычна ніхто не пайшоў банальным шляхам, – падзялілася меркаваннем член журы конкурсу, галоўны мастак-мадэльер «Камволь» Эльвіра Жвікава. – Мяне радуе, што ўжо ёсць пазнавальны стыль у віцебскай школы, свой почырк – у мінскай, не адстаюць і каледжы. Гэта вынік усёй каманды «Млына моды», у тым ліку спікераў, куратараў».

Куратар дызайнерскіх праграм Міжнароднай выставы Collection Premiere Moscow Галіна Істоміна адзначыла, што расце і прафесіяналізм конкурсу. Калекцыю заўсёды цікава глядзець у дынаміцы, але дызайнеру немалаважна і на прэв'ю ярка і дакладна прадставіць сваю калекцыю.

У эксклюзіўным інтэрв'ю Times.by дырэктар фонду «Рускі сілуэт» Таццяна Міхалкова прызналася, што выбраць пераможцаў конкурсу было зусім няпроста.

Члены журы спрачаліся, галасавалі і вызначылі пераможцаў юбілейнага сезона галоўнага моднага конкурсу краіны.

У намінацыі «Школа моды» перамаглі дзіцячая калекцыя «Дыванкі» Аляксандры і Настассі Дварэцкіх і лінейка «Клопат» для падлеткаў ад Ангеліны Коршак.

Сярод мужчынскіх калекцый у гэтай намінацыі перамагла Лізавета Салаўёва, а сярод жаночых – Аліна Валадзько і Паліна Казерская. Калекцыя дзяўчат выклікала фурор: яны сталі пераможцамі ў сваёй намінацыі, а яшчэ іх запрасілі ўдзельнічаць у фіналах конкурсаў «Рускі сілуэт» і «Адміралцейская ігла».

«Я ў шоку! Не чакала такога, – падзялілася эмоцыямі Аліна. – Я вельмі хвалявалася, перажывала. А тут такі водгук!»

Дзяўчаты пачыналі распрацоўваць свае калекцыі паасобку. У Аліны крыніцай натхнення быў аграгарадок Гервяты, а ў Паліны – беларуская міфалогія. Выкладчык прапанаваў дзяўчатам папрацаваць разам.

«Аліна прапанавала сілуэт і формы, а яшчэ каляровае рашэнне, а я – распрацоўвала фактуры і дэкор. Былі ў нас і спрэчкі, але мы заўсёды знаходзілі кампраміс», – падзялілася Паліна.

А яшчэ дзяўчат запрасіў на стажыроўку ў сваю школу дызайнер, член Асацыяцыі высокай моды і прэт-а-партэ Расіі, член Міжнароднай асацыяцыі «Саюз дызайнераў», стваральнік аднайменнага брэнда Сяргей Сысоеў. У гэтым годзе ён прапанаваў стажыроўку і аўтару яшчэ адной калекцыі – Маргарыце Евароўскай.

«Гэта вельмі нечакана. Вельмі хачу паказаць сябе з добрага боку і, безумоўна, прадчуваю навучальны працэс, – распавяла Маргарыта. – Я ўпершыню ўдзельнічаю ў «Млыне моды». Не ўсё атрымалася з першага разу, але рада, што мне выпала магчымасць пастажыравацца ў знакамітага дызайнера».

Узнагароджванні на гэтым не скончыліся. Цёплыя словы прагучалі і ў адрас арганізатараў фестывалю моды. Міжпарламенцкая асамблея дзяржаў-удзельніц «Садружнасці моды» ўручыла ўзнагароду за асобы ўклад у развіццё міжнароднага супрацоўніцтва і за лепшы сацыяльны праект лёгкай прамысловасці, крэатыўных індустрый дырэктару Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі Надзеі Васільчанка і загадчыку аддзела моды і дызайну цэнтра, кіраўніку праекта «Млын моды» Ігару Іванову.

Як медыяпартнёр конкурсу, Times.by таксама выбраў свайго фаварыта. Спецыяльным прызам партал адзначыў студэнтку БДУ Варвару Румянцаву.

«Я вырашыла, што стамілася ад таго, што мой дызайн пастаянна ацэньваюць: для некага ён добры, для некага дрэнны. І мой модны пратэст выліўся ў калекцыю «Нумар 13», – падзялілася дзяўчына.

«Млын моды – 2026»: як гэта было

Нагадаем, у першы дзень фестывалю адкрылася выстава работ фіналістаў намінацыі «Фота». Яна прысвечана Году беларускай жанчыны і называецца «Жанчына. Эпоха. Гераіня».

У другі дзень фестывалю адбыліся лекцыі і паказы калекцый. Times.by пазнаёміўся ў кулуарах з канкурсантамі і даведаўся, хто і навошта ўдзельнічае ў «Млыне моды».

Фінальны дзень – самы яркі: журы назвала імёны пераможцаў, а пасля ўсіх чакаў прыгожы паказ іх калекцый, а таксама замежных дызайнераў.

Times.by з'яўляецца медыяпартнёрам фестывалю-конкурсу «Млын моды».

Лета – час канікул, адпачынкаў і экзаменаў. Гэта самая гарачая пара ў аграрыяў і абітурыентаў: у адных – уборачная, у другіх – паступленне. Важныя змяненні чакаюць і іншых беларусаў – ужо ў чэрвені.

У наступным месяцы жыхароў рэспублікі чакае звычайнае павышэнне камунальных плацяжоў, абітурыентаў – здача цэнтралізаванага тэсціравання (а некаторыя з іх пачнуць падаваць дакументы ў ВНУ), школьнікаў – летнія канікулы, а падарожнікаў – новыя маршруты.

Больш падрабязна аб самых важных змяненнях дэбютнага месяца лета – у лаканічным і вельмі інфарматыўным аглядзе Times.by.

Камуналка падаражэе

З 1 чэрвеня пачнецца другі этап павышэння тарыфаў на жыллёва-камунальныя паслугі. Падаражэюць цеплаэнергія, гарачая вада і электраэнергія для ацяплення. Лічбы ў жыроўцы вырастуць нязначна – у сярэднім на BYN 3,12.

Нагадаем, у Беларусі дзейнічае двухэтапны пераразлік камуналкі – з 1 студзеня і 1 чэрвеня. Аднак у гэтым годзе ў сувязі з анамальнымі маразамі зімовае падаражанне перанеслі на сакавік.

Крэдыты патаннеюць

З 1 чэрвеня зменіцца стаўка рэфінансавання: яна складзе 9,25% замест ранейшых 9,75%. Гэта добрая навіна для тых, хто плаціць крэдыты: менавіта гэты паказчык уплывае на памер працэнтных ставак. Але не вельмі добрая для трымальнікаў банкаўскіх укладаў: працэнты па іх знізяцца.

Як эканоміка краіны адрэагуе на зніжэнне ключавой стаўкі, стане відаць пазней. Нагадаем, гэты інструмент напрамую ўплывае на ўзровень інфляцыі. У бягучым годзе рост цэн працягвае запавольвацца: за студзень – красавік інфляцыя склала ўсяго толькі 2,5%.

З’явіцца новая банкнота

З 1 чэрвеня ў Беларусі ў абарачэнне ўводзіцца новая 200-рублёвая купюра. Вялікіх змяненняў візуал банкноты не зведаў, але ёсць некалькі прынцыповых момантаў.

Па-першае, у абноўленым грашовым знаку з’явіўся подпіс старшыні праўлення Нацбанка Рамана Галоўчанкі.

Па-другое, у новай купюры павялічылі з 2 да 4 мм шырыню ахоўнай паласы. Надпіс «200 рублёў» стаў плаваючым і пералівістым, а ўсе меткі на банкноце – тактыльнымі.

Па-трэцяе, на правым баку з’явіўся подпіс – «Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П.В. Масленікава».

Новыя купюры будуць паступова ўваходзіць у абарачэнне, а банкноты старога ўзору мяняць не давядзецца.

Уводзяцца абмежаванні па картках

Яшчэ адна банкаўская навіна: трымальнікаў плацежных картак Беларусбанка чакаюць змяненні з 1 чэрвеня. Кліент зможа аформіць не больш за адну карту кожнага тыпу незалежна ад валюты рахунку і формы выпуску. Гэта значыць, што нельга будзе заказаць другую такую ж картку (напрыклад, плацежных сістэм VISA або МІР) нават у іншай валюце.

Таксама нельга будзе аформіць паўторны выпуск карткі, калі да заканчэння тэрміну яе дзеяння засталося больш за тры месяцы.

Ура, канікулы!

З 1 чэрвеня школьнікі пойдуць у адрыў – наперадзе ў іх тры месяцы без падручнікаў і канспектаў. За парты яны вернуцца толькі 1 верасня.

Важны момант: адміністрацыі школ не маюць права збіраць звесткі, дзе і з кім вучань правядзе канікулы. Больш падрабязна аб гэтым чытайце ў нашым матэрыяле.

Экзамены і выпускныя

Для старшакласнікаў летнія канікулы пачнуцца пазней. Выпускнікоў дзявятых класаў чакаюць экзамены – яны адбудуцца з 1 па 10 чэрвеня. А дзесяцікласнікаў – дзесяцідзённыя вучэбна-палявыя зборы па «дапрызыўцы», дзе яны спазнаюць армейскі побыт. Заняткі пачаліся 25 мая.

Выпускнікі 11-х класаў ужо здалі ЦЭ, наперадзе ў іх – ЦТ. Тэсціраванне пройдзе 2 і 5 чэрвеня. А 12 чэрвеня адбудуцца выпускныя вечары, на якіх хлопцы і дзяўчаты атрымаюць атэстаты. Дарэчы, у гэты дзень у некаторых раёнах Беларусі будзе абмежаваны продаж алкаголю.

У сярэдзіне чэрвеня ў каледжах прафесійна-тэхнічнага профілю стартуе прыёмная кампанія, а ў канцы чэрвеня падаць дакументы ў ВНУ змогуць абітурыенты-мэтавікі.

Цыгарэты не падаражэюць

Другі месяц запар у Беларусі не будзе мяняцца кошт цыгарэт. Імпарцёры і вытворцы прынялі рашэнне не павышаць цэны. Разам з тым на рынку з’явяцца новыя віды тытунёвых вырабаў. Кампанія ТАА «Этэрна Прайм» пачне пастаўляць у магазіны краіны Pall Mall Demi Aroma Brown, Pall Mall Demi Aroma Red па цане BYN 6,40.

Зменіцца памер дапамогі на пахаванне

Памер выплаты напрамую залежыць ад сярэдняй зарплаты па краіне за пазамінулы месяц адносна даты смерці. У чэрвені за аснову возьмуць красавіцкі паказчык – BYN 2952,9. У сакавіку дапамога была большая на BYN 22,9.

Нагадаем, што выплату назначаюць чалавеку, які арганізаваў пахаванне: сваяку, суседу, знаёмаму – ступень сваяцтва не важная. Падаць заяву трэба не пазней за шэсць месяцаў з дня смерці.

Новы авіярэйс з Мінска

З 24 чэрвеня «Белавія» пачне лятаць ва Уфу. Гэта не новы напрамак: некалькі гадоў таму авіякампанія ўжо ажыццяўляла рэйсы ў сталіцу Башкартастана.

Паміж Мінскам і Уфой самалёты з васількамі будуць курсіраваць па серадах: вылет у 09:30, прылёт у 14:20. Адваротны рэйс у 15:20, прыбыццё ў 16:20. Розніца ў часе – дзве гадзіны. Палёты ў Башкартастан будуць выконвацца на «Эмбраер-195», а час у дарозе складзе каля трох гадзін.

Цэны на білеты стартуюць ад BYN 350 у адзін бок.

Дарэчы, з 1 чэрвеня «Белавія» зменіць тарыфы на правоз багажу.

Каму адключаць ваду ў чэрвені

Планавыя адключэнні гарачай вады ў Мінску працягваюцца. У наступным месяцы часова ўспомніць пра тазікі давядзецца жыхарам многіх мікрараёнаў. Графік адключэнняў можна знайсці тут.

Каб паглядзець, ці ёсць ваш дом у спісе, зажміце на клавіятуры клавішы Ctrl+F. На мабільным тэлефоне неабходна выбраць пункт «знайсці на старонцы» ў меню браўзера, пасля чаго ўвесці адрас у радок пошуку, што з'явіцца.

Новы інвестыцыйны праект у Гомельскай вобласці робіць стаўку на прэміум-адпачынак.

Веткаўскі раён плануе развіваць турыстычную інфраструктуру. Спачатку на адной з пляцовак з’явіцца элітны комплекс з домікамі для адпачынку і рэстаранам, затым аб’ект увойдзе ў агульны раённы турыстычны кластар, паведамляе падрабязнасці Гомельскі аблвыканкам.

Паводле слоў начальніка аддзела эканомікі Веткаўскага райвыканкама Марыны Воінавай, у раёне няма буйных прамысловых прадпрыемстваў, таму малы бізнес заняў тут вядучую ролю.

Сёння на Веткаўшчыне зарэгістравана звыш 380 суб’ектаў малога бізнесу, уключаючы індывідуальных прадпрымальнікаў. Іх дзейнасць фарміруе больш за 36% даходнай часткі мясцовага бюджэту. Штогод у раёне рэгіструюць каля васьмі новых юрыдычных асоб. Найбольш запатрабаваныя напрамкі – гандаль і дрэваапрацоўка.

«У нас дзейнічаюць 35 фермерскіх гаспадарак, якія займаюцца ў асноўным вырошчваннем збожжавых і дэкаратыўных культур. Адно са знакавых месцаў – лавандавае поле «Гомельскі праванс», – адзначыла Марына Воінава. – Прадпрымальнікі плануюць і далей развіваць бізнес, радаваць і здзіўляць турыстаў. Напрыклад, на плошчы 11 гектараў пабудаваць 15 добраўпарадкаваных домікаў прэміум-класа і прасторны рэстаран. Задумка прыватніка – максімальнае яднанне з прыродай. Напрыклад, замест глухіх агароджаў – жывая загарадзь, побач рэчка».

У перспектыве гэты аб’ект павінен стаць часткай турыстычнага кластара, які таксама будзе ўключаць экскурсіі на лавандавыя палі і ў музей стараабрадніцтва і беларускіх традыцый. Інфармацыя аб праекце была агучана падчас выязнога пасяджэння дэпутатаў беларускага парламента ў Веткаўскі раён.

Раней Times.by расказваў, як у Ветцы аднавілі звычай стараабрадцаў – выпякаюць на спецыяльных дошчачках пячатаныя пернікі з «сухімі духамі». А яшчэ ў гэтыя дні ў Мінску ў Нацыянальным мастацкім музеі можна ўбачыць ручнікі з Неглюбкі – вёскі ў Веткаўскім раёне, дзе традыцыя ткацтва не перарываецца ўжо 300 гадоў.

Кіраўнік дзяржавы таксама абазначыў, што штучны інтэлект (ШІ) – гэта перш за ўсё прыкладны інструмент, які павінен працаваць на карысць людзей.

Прэзідэнт выступіў на Еўразійскім эканамічным форуме ў Астане, дзе расказаў аб падыходзе Беларусі да выкарыстання сучасных тэхналогій, а асабліва ШІ. Яго словы цытуе прэс-служба.

«Для нас штучны інтэлект не самамэта, не даніна модзе і не падстава ў пагоні за хайпам адмаўляцца ад напрацаваных дзесяцігоддзямі практык. Якраз перакананы, што гэты штучны інтэлект не на пустым месцы створаны, ён вынікае з тых практык, што ўжо створаны. Гэта перш за ўсё прыкладны інструмент, які павінен рэальна працаваць на карысць людзей і вытворчасці, павышаючы эфектыўнасць эканомікі і якасць жыцця грамадзян», – заявіў Аляксандр Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы таксама адзначыў, што Беларусь даўно выбрала ўласны шлях у лічбавым развіцці і прытрымліваецца яго.

«Гэта адмова ад сляпога капіравання замежных тэхналогій і правіл гульні на карысць стварэння айчынных кампетэнцый і сваіх рашэнняў», – удакладніў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка ў ходзе выступлення закрануў тэму таго, як ШІ можа паўплываць на чалавека ў будучыні.

Паводле слоў беларускага лідара, штучны інтэлект не заменіць чалавека, а здыме з яго руцінныя задачы. Акрамя таго, новыя тэхналогіі дапамагаюць нарасціць кампетэнцыі і магчымасці інжынераў, тэхнолагаў, аграрыяў, вучоных, чыноўнікаў.

«Таму я ў пачатку прывёў вам азначэнні штучнага інтэлекту і інфарматыкі. Размова ідзе аб павышэнні ККД чалавечай працы. Там, дзе гэта сапраўды неабходна і дарэчы. Гэта вельмі важна цяпер», – удакладніў Аляксандр Лукашэнка.

Дапамога ШІ і яго перспектывы

Прэзідэнт таксама асобна акцэнтаваў увагу на перспектывах ШІ.

«Ён не стане прычынай масавай страты працоўных месцаў, а на крадзеж асабістых даных, кібермахлярства і фэйкі ёсць адэкватныя адказы – і ў тэхнічнай, і ў праваахоўнай плоскасцях», – сказаў Лукашэнка.

І заклікаў да больш цеснага супрацоўніцтва ў галіне камп'ютарных тэхналогій у рамках Еўразійскага эканамічнага саюза.

«Разлікі паказваюць, што ніводная краіна, нават з развітой інжынернай школай і моцнымі кадрамі, паасобна не здольна забяспечыць поўны цыкл стварэння, навучання і прамысловага ўкаранення сучасных мадэлей ШІ. Таму ў гэтай сферы патрэбна больш цесная кааперацыя», – заявіў Прэзідэнт.

Кіраўнік дзяржавы зрабіў акцэнт на тым, што цяпер паміж вядучымі сусветнымі ігракамі фактычна разгарнулася бітва за кантроль над сферай камп'ютарных тэхналогій.

«Мы не павінны адстаць або трапіць у залежнасць ад «добрай» волі цэнтраў сілы, якія спрабуюць навязаць свае правілы гульні. Менавіта тут праўляецца стратэгічная роля Еўразійскага эканамічнага саюза як платформы для фарміравання тэхналагічнай кааперацыі новага тыпу», – адзначыў Лукашэнка.

Кіраўнік дзяржавы лічыць, што фундамент для лічбавага ўзаемадзеяння ў ЕАЭС ужо закладзены.

«Сфарміраваны прававыя і тэхналагічныя інструменты для пераходу ад разрозненых нацыянальных ініцыятыў да адзінай еўразійскай лічбавай экасістэмы», – падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

ШІ ўжо працуе на эканоміку

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што штучны інтэлект становіцца часткай вытворчасці ў рэальным сектары там, дзе гэта апраўдана.

«Віртуальныя мадэлі, або, як іх яшчэ называюць, лічбавыя двайнікі рэальных вытворчасцей, даюць магчымасць наладжваць тэхналагічныя працэсы да фізічнай зборкі і запуску абсталявання», – падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

Ён дадаў, што айчынныя лічбавыя платформы распрацоўваюцца ў раслінаводстве, медыцыне, прамысловасці, транспартнай галіне, лагістыцы, гандлі, дзяржкіраванні і іншых сферах.

«Штучны інтэлект выкарыстоўваецца пры стварэнні лякарстваў, дыягностыцы захворванняў, дапамагае пры правядзенні найскладанейшых аперацый у кардыялогіі, анкалогіі, уралогіі. Прычым хірургі могуць кантраляваць працэс дыстанцыйна», – канстатаваў Прэзідэнт.

У кулуарах фестывалю-конкурсу, які праходзіць у гэтыя дні ў Мінску, Times.by паразмаўляў з мэтрам моды і даведаўся, што яна думае пра беларускі дызайн.

Прэзідэнт фонду «Рускі сілуэт» Таццяна Міхалкова супрацоўнічае з беларускім фестывалем-конкурсам «Млын моды» ўжо тры дзесяцігоддзі. У эксклюзіўным інтэрв’ю для Times.by яна расказала, як змянілася беларуская школа дызайну, чаму мода – гэта пытанне нацыянальнай бяспекі і што шукае журы ў работах маладых аўтараў.

– Таццяна Яўгенаўна, вы супрацоўнічаеце з беларускім фестывалем-конкурсам моды і фота «Млын моды» ўжо 30 гадоў. Як змянілася беларуская школа дызайну?

– Беларусь – гэта асаблівае месца. Тут неверагодная канцэнтрацыя талентаў: толькі за адзін дзень мы праглядаем каля 60 удзельнікаў, а ўсяго на конкурс паступае да 500 заявак. У лепшыя гады такая колькасць заявак была ў Маскве. Калісьці мы атрымлівалі па 2–3 тысячы работ з усёй Расіі. Сёння геаграфія звузілася, ды і жадаючых займацца модай стала менш. Час цяпер такі. А ў Беларусі і якасць, і колькасць расце.

Вялікі дзякуй Міністэрству адукацыі Беларусі. Тут выдатна працуюць і ВНУ, і каледжы. Яны прадстаўляюць дзіўныя дзіцячыя калекцыі. Хоць наш конкурс не дзіцячы. Мы адбіраем работы для XIV Міжнароднага конкурсу маладых дызайнераў «Рускі сілуэт» – узроўню, дзе ўжо важна прафесійная сталасць.

Яшчэ адзін важны аспект – вытворчасць. У Беларусі захаваліся ўласныя тэкстыльныя магутнасці, напрыклад «Камволь». Гэта рэдкасць і вялікая перавага. Гэта вельмі важна, таму што многія вытворчасці закрываюцца. Здаецца, што мода – гэта легкадумна. Толькі для дзяўчыны дзесьці там папіярыцца. Не, гэта сур’ёзная частка эканомікі, сур’ёзная частка нашай бяспекі, усёй вытворчасці. Многія не задумваюцца, але кожная раніца пачынаецца з Яе Вялікасці Моды. І такім жа чынам заканчваецца дзень. Мы без яе нікуды, разумееце? І дзякуй богу, што ў Беларусі ёсць такая крыніца моднай энергіі.

– Калекцыі канкурсантаў гэтага года вы ўжо паглядзелі. Ці ёсць у беларускіх дызайнераў пазнавальная стылістыка, агульныя матывы?

– Беларускія аўтары не забываюць карані. Нацыянальны малюнак яны выкарыстоўваюць як дэталь, якая тонка прасочваецца ў кроі, фактуры, сілуэце. У работах я часта ўлоўліваю асаблівую, схаваную інтэлігентнасць – не буянства фарбаў, а стрыманую, амаль чэхаўскую атмасферу, як у лёгкай смузе. Гэта вельмі па-еўрапейску. Але Беларусь розная. Моладзь часам злучае незлучальнае: авангард, этніку, інавацыйныя матэрыялы. Напрыклад, у гэтым годзе прадставілі сумкі і гарсэты, вязаныя з лазы. Вы ўяўляеце? Гэта ноу-хау, якое нідзе больш не ўбачыш.

Мы таксама наведалі Нацыянальны мастацкі музей, дзе праходзіць выстава «Два стагоддзі моды». Гэта падарунак – убачыць гісторыю касцюма ў кантэксце мастацтва. Я, напрыклад, шукала працы Сурыкава і знайшла ў рускай хустцы частку эскіза да «Баярыні Марозавай». А яшчэ ўразілася працай скульптара Канёнкава. Ён быў хросным Наталлі Пятроўны, мамы Мікіты Сяргеевіча [Міхалкова]. Там была драўляная галоўка скульптуры. У нас дома такая ж стаіць.

– На што звяртаеце ўвагу, калі глядзіце калекцыі? Што важнейшае: канцэпцыя або тэхнічнае майстэрства?

– Складана выдзеліць адно: у нас моцнае, прафесійнае журы, і мы ўлічваем меркаванне кожнага. Як прэзідэнт фонда «Рускі сілуэт» я магу дадаткова ўключыць адну-дзве калекцыі, але рашэнне заўсёды калектыўнае. Крытэрыяў шмат, але галоўнае, каб у калекцыі была душа, каб работа была цэласнай. А яшчэ важна, які мэсэдж аўтар хоча перадаць свету. І каму. Ёсць дзіцячыя, падлеткавыя, дарослыя калекцыі. Важны адрасат.

– Фіналісты «Млына моды» часам трапляюць у штогадовы арт-каляндар фонда «Рускі сілуэт». Па якім прынцыпе вы адбіраеце дызайнераў і ўборы для гэтага праекта?

– Для нас важна паказаць не проста прыгажосць, а глыбіню: нацыянальны ўзор, культурны код, павагу да традыцыі. Асаблівую ўвагу надаём такім дэталям. За гады праз «Рускі сілуэт» прайшлі тысячы дызайнераў. Напрыклад, нядаўна Яўгенія Нохрына пазіравала ва ўборы беларускага маладога дызайнера Паўла Кавалеўскага. Мы глядзім не толькі на тэхніку, але і на тое, як аўтар працуе са спадчынай, як інтэрпрэтуе яе для сучаснага гледача.

– Што б вы пажадалі маладым дызайнерам – тым, хто ўжо ўдзельнічае ў «Млыне моды», і тым, хто толькі плануе?

– Мне давялося пражыць нямала гадоў, у мяне дзевяць унукаў і ўжо праўнук. І я перакананая: шукайце – і знойдзеце, прасіце – і дадзена будзе. Трэба рабіць сваю справу і не думаць пра ўзнагароджанне.

Самы маштабны праект гэтага лета «Спорт для ўсіх» адкрывае свой другі сезон у Мінску ў пятніцу, 5 чэрвеня. Гэта будзе горача і энергічна – сапраўдны вячэрні фестываль трэніровак пад жывы гук.

Каля Нацыянальнай бібліятэкі чакаюць усіх, хто хоча стаць часткай вялікага спартыўнага руху пра энергію і здаровы лад жыцця. Афіцыйны старт праекта адбудзецца ў 18:00. Гэта будзе дзіўнае свята драйву ў пачатку другога сезона: цэлы марафон самых любімых і энергічных трэніровак да захаду сонца. Госці змогуць паспрабаваць джампінг, «скокнуўшы вышэй за неба» пад DJ-сэт, пакруціць педалі на занятку па сайклінгу, у агульным парыве станцаваць лаціну і запаліць на трэніроўцы Stick Rock пад легендарныя рок-хіты ў выкананні кавер-бэнда.

Не абыдзецца і без сюрпрызаў: арганізатары праекта прэзентуюць галоўны прыз, які будзе разыграны сярод самых актыўных удзельнікаў па выніках сезона. Што гэта – стане вядома ўжо праз тыдзень.

Станавіцеся часткай яркага пачатку праекта «Спорт для ўсіх» – на сайце ўжо даступна рэгістрацыя на трэніроўкі фестывалю адкрыцця, а таксама расклад на першыя выхадныя чэрвеня. Нагадаем, каб мець магчымасць трэніравацца, новым удзельнікам трэба зарэгістравацца, а ранейшым – абнавіць свае даныя ў асабістым кабінеце.

У сезоне 2026 года будзе яшчэ больш спорту – каля 40 напрамкаў: ад ёгі, бегу, шахмат да bosu-трэнінгу, сайклінгу, power body. З навінак – выключна жаночыя трэніроўкі. Выбірайце свой від – і займайцеся з задавальненнем на зручнай для сябе лакацыі.

Шэсць пляцовак размешчаны ў розных частках Мінска: у парку 50-годдзя Кастрычніка на вул. Даўгабродскай, парку Цівалі або парку Паўлава, у Яблыневым скверы на вул. Каліноўскага, пляжы №3 Цнянскага вадасховішча і каля Палаца спорту. Усе трэніроўкі бясплатныя і будуць праходзіць аж да канца верасня, кожны занятак – з прафесійнымі трэнерамі і, вядома, моцнай порцыяй энергіі і натхнення.

А на 7 чэрвеня ў парку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка арганізатары праекта пры падтрымцы партнёраў запланавалі «Сямейны забег з Prizma». Запіс – таксама на сайце праекта. Кожны ўдзельнік атрымае памятны медаль, пераможцаў і прызёраў чакаюць падарункі, а ўсіх гасцей – актыўнасці праекта «Спорт для ўсіх».

Праект «Спорт для ўсіх» Прэзідэнцкага спартыўнага клуба ўжо другі год рэалізуецца пры падтрымцы Мінскага гарвыканкама і стаў сапраўдным кам’юніці тых, хто любіць рух і адкрыты новаму, хто цэніць дружбу і стасункі, хто інвесціруе ў здароўе. У 2025 годзе прайшло каля 3000 трэніровак, у іх прынялі ўдзел каля 20 000 чалавек.

Рэгіструйцеся на сайце, сачыце за раскладам пляцовак праекта і ўключайцеся ў рух!

Падрабязнасці аб самым яркім спартыўным марафоне лета глядзіце і чытайце на Times.by – медыяпартнёры праекта «Спорт для ўсіх».

Беларускія юніёры змогуць выступіць на чэмпіянаце свету, які пройдзе праз год у ЗША.

Міжнародная федэрацыя хакея (IIHF) зняла санкцыі з беларускай юніёрскай зборнай, паведамілі ў прэс-службе Федэрацыі хакея Беларусі (ФХБ).

«IIHF прыняла рашэнне аб допуску беларускіх зборных да ўдзелу ў чэмпіянатах свету ў сезоне-2026/2027», – гаворыцца ў паведамленні.

Згодна з рашэннем IIHF мужчынская юніёрская зборная Беларусі (да 18 гадоў) прыме ўдзел у чэмпіянаце свету, які пройдзе ў ЗША з 22 красавіка па 2 мая 2027 года.

Акрамя таго, у праграму сусветных першынстваў уключаны жаночая юніёрская і жаночая нацыянальная зборныя краіны.

«Федэрацыя хакея Беларусі прадоўжыць актыўную работу па хутчэйшым вяртанні нацыянальнай і маладзёжнай мужчынскіх зборных да ўдзелу ў афіцыйных міжнародных спаборніцтвах пад эгідай IIHF», – заявілі ў ФХБ.

Кіраўнік федэрацыі Аляксандр Багдановіч падкрэсліў, што ў Мінску рашэнне IIHF успрынялі як важны і пазітыўны крок для айчыннага хакея.

«Мы зробім усё магчымае, каб як мага хутчэй вярнуць на міжнародную арэну ўсе беларускія зборныя», – запэўніў Аляксандр Багдановіч.

Праход на заводскае свята будзе арганізаваны праз КПП з надглядам.

Мінская міліцыя ўзмоцніць меры бяспекі ў пятніцу, 29 мая, у сувязі з правядзеннем свята на Мінскім трактарным заводзе, паведамілі ў ГУУС Мінгарвыканкама.

Святочныя мерапрыемствы ў гонар 80-годдзя завода адбудуцца на адкрытай пляцоўцы перад цэнтральнай прахадной (вул. Даўгабродская, 29).

Праход на яе будзе арганізаваны праз КПП пасля праходжання надглядных мерапрыемстваў. Для рэчаў, якія забаронена праносіць, прадугледжана камера захоўвання.

Акрамя таго, на прылеглай тэрыторыі абмяжуюць рух і паркоўку асабістага і шэрынгавага транспарту (у тым ліку электрасамакатаў, веласіпедаў) – з 08:00 і да заканчэння свята. Таксама магчымыя і іншыя абмежаванні – інфармацыя будзе абнаўляцца ў Telegram-канале УДАІ ГУУС.

У сталічнай міліцыі заклікалі гасцей свята прыбываць загадзя і ўлічваць умовы надвор’я.

Ва ўпраўленні падкрэслілі, што ўсе нарады, якія будуць несці службу каля МТЗ, арыентаваныя на аказанне дапамогі людзям і папярэджанне правапарушэнняў.

Раней на МТЗ расказалі, што ў гонар свята на плошчы каля завода будзе арганізаваны гандаль, пройдзе выстава тэхнікі BELARUS і выступленні музычных гуртоў і калектываў, у тым ліку расійскага «Иванушки International», а завершыцца ўсё феерверкам (23:00).

Да гастрафэсту далучацца 10 кафэ і рэстаранаў горада, падаваць будуць стравы беларускай кухні.

Гастрафэст пройдзе ў Гродне падчас правядзення XV Фестывалю нацыянальных культур, паведамілі ў гарадскім выканаўчым камітэце.

Адзначаецца, што мерапрыемства будзе арганізавана па ініцыятыве мясцовых улад, каб парадаваць гараджан і гасцей абласнога цэнтра.

Свае найлепшыя арыгінальныя і выгадныя сэты прадставяць дзесяць кафэ і рэстаранаў Гродна, а галоўнай тэмай страў стане беларуская кухня.

Госці фестывалю змогуць пакаштаваць класічныя дранікі са смятанай, халаднік, мачанку і розныя дэсерты, у тым ліку панкейкі з марожаным і візітную картку Гродна – губерцікі з макам.

Гастрафэст працягнецца тыдзень перад Фестывалем нацыянальных культур і ў дні яго правядзення – з 1 па 7 чэрвеня.

Раней Times.by расказваў, што ў Гродне да гэтага культурнага мерапрыемства плануюць усталяваць скульптуру «Алень святога Губерта».

Кіраўнік дзяржавы нагадаў, як 85 гадоў таму пагранічнікі гінулі, але не здаваліся, абараняючы Радзіму ў першых баях Вялікай Айчыннай.

У Беларусі за гады незалежнасці створана высокапрафесійная пагранічная служба, заявіў Прэзідэнт рэспублікі Аляксандр Лукашэнка, віншуючы камандаванне, асабовы склад і ветэранаў органаў пагранічнай службы з прафесійным святам – Днём пагранічніка.

Дзень пагранічніка ў Беларусі штогод адзначаецца 28 мая. Свята было заснавана ў 1995 годзе прэзідэнцкім указам у знак прызнання заслуг абаронцаў дзяржаўных граніц. Урачыстыя мерапрыемствы сёння пройдуць ва ўсіх падраздзяленнях органаў пагранічнай службы.

«Больш за стагоддзе гісторыя пагранічнай службы непарыўна звязана са станаўленнем беларускай дзяржаўнасці і напоўнена яркімі прыкладамі доблесці і адвагі», – гаворыцца ў віншаванні.

Прэзідэнт нагадаў, як 85 гадоў таму ў першых баях Вялікай Айчыннай вайны героі-пагранічнікі стаялі насмерць, абараняючы свяшчэнныя рубяжы Савецкай Радзімы. Неўміручы подзвіг пагранічнікаў Аляксандр Лукашэнка назваў узорам мужнасці і стойкасці.

«За гады незалежнасці ў нашай краіне створана высокапрафесійная пагранічная служба. Сёння пагранічнікі, абапіраючыся на традыцыі і вопыт ветэранаў, умела прымяняюць найноўшыя тэхналогіі ў сферы бяспекі, надзейна супрацьдзейнічаюць усім спробам дэстабілізаваць сітуацыю на граніцах Рэспублікі Беларусь», – падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт выказаў упэўненасць, што пагранічнікі і далей будуць рабіць усё магчымае для захавання міру на роднай зямлі, рашуча спыняючы любыя замахі на незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць Беларусі.

«Жадаю ўсім ваеннаслужачым, грамадзянскаму персаналу і ветэранам органаў пагранічнай службы моцнага здароўя, шчасця, дабрабыту і мірнага неба над галавой», – дадаў Аляксандр Лукашэнка.

30 мая на тэрыторыі гісторыка-культурнага комплексу «Лінія Сталіна» адбудзецца маштабнае ваенна-гістарычнае свята. Ключавой падзеяй дня стануць дзве маштабныя рэканструкцыі: падзеі 1939 года (уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР) і гераічны бой пагранічнай заставы ў чэрвені 1941-га.

Зазірнулі за кулісы фестывалю і даведаліся, як ствараюцца аўтарскія калекцыі для подыума.

Фінал рэспубліканскага фестывалю-конкурсу моды і фота «Млын моды» працягваецца ў Мінску. Times.by пабываў за кулісамі конкурсных паказаў і даведаўся, хто, навошта і чаму ўдзельнічае ў модным праекце.

Галоўная падзея другога дня – конкурсныя паказы. Але раніца ў будучых куцюр’е пачалася з прафесійнага дыялогу з замежнымі спецыялістамі. Знакамітыя дызайнеры і кіраўнікі гучных фэшн-праектаў разважалі на тэму «Мода і крэатыўныя індустрыі сёння». У фіналістаў «Млына моды» была магчымасць задаць пытанні мэтрам і пачуць пажаданні.

Пасля натхняльных выступленняў спікераў на сцэну выйшлі ўдзельнікі. Яны расказвалі задумкі сваіх калекцый.

«Узровень у ўдзельнікаў розны. З больш чым 60 работ мне спадабаліся 10. На самай справе гэта шмат, паколькі я люблю падушніць. Яшчэ 10 работ мне зусім не спадабаліся. Для сябе я таксама адзначыў дзве калекцыі, аўтараў якіх хачу запрасіць у сваю аўтарскую школу», – падзяліўся меркаваннем расійскі дызайнер, член Асацыяцыі высокай моды і прэт-а-партэ Расіі, член Міжнароднай асацыяцыі «Саюз дызайнераў», стваральнік брэнда SERGEY SYSOEV і член журы фестывалю-конкурсу Сяргей Сысоеў.

Паводле яго слоў, самыя важныя крытэрыі – авангарднасць ідэі і якасць выканання. Таксама журы звяртае ўвагу на выкананне традыцый, уласную ідэнтычнасць.

«Вышэйшы пілатаж для мяне – гэта калі я разумею, што рэчы цікавыя па сваёй задумцы і канцэпцыі, пры гэтым іх можна запусціць у тыраж. Гэта адразу відаць», – дадаў Сяргей Сысоеў.

Пакуль журы выбірала і ацэньвала калекцыі, удзельнікі хваляваліся за кулісамі. Мы вырашылі адцягнуць іх ад перажыванняў і пазадаваць пытанні.

«Я ўдзельнічаю другі год запар. У мінулы раз у мяне была вельмі квяцістая калекцыя і яна не вельмі спадабалася журы. У гэтым годзе я зрабіла стаўку на незвычайнасць – прысвяціла капсулу пераваратням», – паказала свае творы студэнтка ВДТУ Марыта.

Натхненне прыйшло да дзяўчыны, калі яна была сам-насам з сабой: паглядзела на неба, убачыла месяц і зразумела, што поўны месяц – гэта жамчужына, а воблакі падобныя на футра. Раскручваючы канцэпцыю, дайшла да пераваратняў.

Капсула атрымалася крэатыўная: футравая шуба са шлейфам, велізарныя пушыстыя боты і шапка, жамчужныя паўпразрыстыя штаны і каўнер з шырокімі плячыма.

Больш прыземленая калекцыя ў Анастасіі. Дзяўчына сама з Гродна, але вучыцца на трэцім курсе на канструктара-тэхнолага ў ВДТУ.

«Я прывезла калекцыю «Паліфанія». З лацінскай гэта азначае шматгалоссе, сумесь эпох і культур. Натхнілася я гарсэтамі і іншымі канструкцыямі сукенак з Віктарыянскай эпохі. Паралельна ўражвалася гісторыямі пра піратаў і казкамі розных народаў», – растлумачыла дзяўчына.

Нарадзілася ідэя калекцыі з сукенкі з гарсэтам. Анастасія намалявала адзін эскіз, другі і не змагла спыніцца.

Тым часам у грымёрцы сітуацыя станавілася ўсё больш напружанай: дызайнеры апраналі мадэлей, паралельна ім рабілі прычоскі, садзілі адзенне па фігуры і г.д.

Сярод усёй гэтай мітусні мы заўважылі спакойнага і роўна дыхаючага Мікіту Захарчука – пяціразовага прызёра «Млына моды», дызайнера і выкладчыка ВДТУ. На пытанне: «Чаму ад віцебскай «тэхналожкі» так шмат удзельнікаў у гэтым годзе?» – хлопец усміхнуўся і сказаў, што гэта яшчэ не шмат.

«У мінулым годзе быў рэкорд – 20% фіналістаў былі студэнтамі ВДТУ. Звычайна нас 12–15%, у гэты раз у фінале ад нас каля 10%. Калі яшчэ я ўдзельнічаў, ад універсітэта ўдзельнічалі па тры студэнты, можа, менш. Я не ведаю, з чым гэта звязана, але цяпер нас шмат. Мы ж самая модная ВНУ краіны», – усміхнуўся Мікіта Захарчук.

У гэтым годзе ў фінал конкурсу прайшлі 13 калекцый ад «тэхналожкі»: шэсць студэнтаў Мікіты Захарчука, шэсць ад Людзмілы Тараканавай, яшчэ адзін ад Алены Мандрыкавай.

«Я заўсёды кажу студэнтам, што «Млын моды» – гэта не проста конкурс, а крос-дысцыплінарнае мерапрыемства, якое ахоплівае вельмі многія сферы жыцця. Тут яны вучацца распрацоўваць ідэі і рэалізоўваць іх, а яшчэ прэзентаваць сябе, мець стасункі з аўдыторыяй і калегамі, – растлумачыў Мікіта. – Я ўпэўнены, што месцы – гэта проста лічбы. Галоўнае – гэта ўражанні, якія студэнты бяруць з сабой».

У ВДТУ нават вучэбная праграма для студэнтаў спецыяльнасці «дызайн касцюма і тэкстылю» звязана з этапамі рэспубліканскага фестывалю-конкурсу моды і фота. Аднак у «Млыне моды» ўдзельнічаюць не толькі студэнты профільных ВНУ, на подыуме конкурсу ёсць месца і для аматараў.

Напрыклад, Варвара з Магілёўскага эканамічнага каледжа шые для душы. Выкладчыца прапанавала шыццё ў якасці захаплення, у выніку ў 2025 годзе Варвара прайшла ў фінал конкурсу і перамагла.

«Цяпер не магу не ствараць. Мне вельмі падабаецца прыдумляць канцэпцыі, потым распрацоўваць уборы. Гэта вельмі зацягвае», – падзялілася дзяўчына.

Калекцый мы абмеркавалі шмат, аднак у іх прэзентацыі актыўную ролю адыгрываюць мадэлі. У некаторых дзяўчат задача з зорачкай сёння: ім трэба будзе некалькі разоў пераапрануцца, паколькі яны ўдзельнічаюць адразу ў некалькіх дэфіле.

«Я выходжу ў трох калекцыях. Не магу з ходу сказаць, ці шмат часу паміж выхадамі, але ведаю, што некаторыя дзяўчаты выходзяць у дзвюх калекцыях запар, вось ім дакладна трэба пастарацца», – растлумачыла Дар’я.

Дзяўчына ўпершыню ўдзельнічае ў такой падзеі. Наогул яна вучыцца на біятэхнолага ў БДУ, а ў вольны ад вучобы час займаецца мадэлінгам у студэнцкім гуртку. Выкладчык па дэфіле дапамагае развівацца ў гэтым напрамку.

«Куратар даслала інфармацыю пра кастынг на «Млын моды». Я ў мінулым годзе хадзіла, але не прайшла. Працягвала трэніравацца, і вось я тут», – усміхнулася суразмоўніца.

У адзенні маладых дызайнераў будуць дэфіліраваць і пачаткоўцы, і вопытныя мадэлі. Аднак ёсць і тыя, хто выпадкова трапіў.

«Мая мама стварыла калекцыю з натуральнай скуры «Энергія прыроды». Я вырашыла ёй дапамагчы і выйсці на подыум. Мне падабаецца мода, дызайн касцюмаў, але я яшчэ не вырашыла, куды і на якую спецыяльнасць хачу паступаць», – расказала Анжаліна.

Усяго ў фестывалі-конкурсе ў гэтым годзе ўдзельнічаюць 85 чалавек. Журы трэба будзе паглядзець 63 калекцыі і выбраць лепшых студэнтаў-мадэльераў, якія прымуць удзел у гала-шоу заўтра, і прызёраў 2026 года, для якіх адчыняцца дзверы ў свет моды.

Раней Times.by расказваў, што ў Нацыянальным цэнтры мастацкай творчасці дзяцей і моладзі адкрылася выстава работ фіналістаў намінацыі «Фота». Яна прысвечана Году беларускай жанчыны і называецца «Жанчына. Эпоха. Гераіня».

Times.by з’яўляецца медыяпартнёрам фестывалю-конкурсу «Млын моды».

Усё больш міжнародных спартыўных федэрацый далучаюцца да рашэння МАК аб адмене абмежаванняў у дачыненні да беларускіх атлетаў.

Сусветная федэрацыя каратэ (WKF) зняла абмежаванні з беларускіх спартсменаў, паведамілі ў прэс-службе Міністэрства спорту і турызму рэспублікі.

«Цяпер прадстаўнікі Беларусі змогуць выступаць на афіцыйных спаборніцтвах WKF з нацыянальнай сімволікай», – расказалі ў ведамстве.

«Віншуем усіх з гэтай цудоўнай навіной!» – дадалі ў Беларускай федэрацыі каратэ.

У маі Міжнародны алімпійскі камітэт (МАК) прыняў рашэнне зняць санкцыі з беларускіх спартсменаў і дазволіць ім выступаць на міжнародных турнірах з нацыянальным гімнам і сцягам. Прыклад з МАК узялі шэраг міжнародных федэрацый, у тым ліку гімнасты, лучнікі, барцы і іншыя. Раней паведамлялася, што Міжнародная федэрацыя хакея ў бліжэйшы час плануе зняць абмежавальныя меры ў дачыненні да зборнай Беларусі.

Спецыялісты юрыдычнай службы Гомельшчыны растлумачылі нюансы заканадаўства аб садзейнічанні занятасці.

Колькі часу пасля звальнення з працы можна шукаць новае месца, каб не патрапіць у катэгорыю «не занятых у эканоміцы»? Загадчык юрыдычнай кансультацыі Добрушскага раёна Вікторыя Раманчыкава растлумачыла, як гэта рэгулюецца заканадаўствам.

Паводле яе слоў, грамадзяне, з якімі спынены працоўныя адносіны, не адносяцца да не занятых у эканоміцы на працягу квартала, наступнага за кварталам, у якім адбылося звальненне.

Прасцей кажучы, калі вы звольніліся, напрыклад, у сакавіку, у вас ёсць увесь красавік, май і чэрвень, каб знайсці працу, не рызыкуючы патрапіць у «дармаеды».

Аднак ёсць выключэнні. Тэрмін павялічваецца да 6 месяцаў з даты звальнення, калі працоўны дагавор (кантракт) быў разарваны па наступных прычынах:

• скарачэнне колькасці або штату работнікаў;
• неадпаведнасць работніка займанай пасадзе (або выкананай працы) з-за стану здароўя, які перашкаджае працягу працы;
• заканчэнне тэрміну дзеяння кантракта.

Атрымліваецца, у залежнасці ад прычыны звальнення ў вас ёсць ад 3 да 6 месяцаў, каб працаўладкавацца без рызыкі патрапіць у «дармаеды».

Таксама чытайце на Times.by, ці належыць работніку адгул пры познім вяртанні з камандзіроўкі. Растлумачэнні па гэтым пытанні прадастаўлены Беларускім прафсаюзам работнікаў аховы здароўя.

Свае работы ўдзельнікі экспазіцыі прысвяцілі беларускім жанчынам: як гістарычным асобам, так і звычайным працаўніцам сучаснасці.

Рэспубліканскі фестываль-конкурс моды і фота «Млын моды – 2026» праходзіць у Мінску ўжо ў 35-ы раз. Юбілейны сезон пачаўся даўно і цяпер набліжаецца да свайго лагічнага завяршэння.

«У адрозненне ад іншых конкурсаў мы не шукаем па крупінках творчых удзельнікаў, а праз серыю майстар-класаў, семінараў, лекцый па зададзеных тэмах ствараем з імі праекты, якія ў выніку і выходзяць у фінал. На працягу ўсяго года мы праводзілі навучальныя семінары на базе навучальных устаноў, – расказаў загадчык аддзела моды і дызайну Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі, кіраўнік праекта Ігар Іваноў. – Узровень работ, якія падавалі на конкурс, прыкметна вырас. Я думаю, што выязныя семінары пасадзейнічалі прафесійнаму росту ўдзельнікаў».

У 2026 годзе ў фінале «Млына моды» будуць прадстаўлены 63 капсульныя калекцыі ад 85 маладых беларускіх дызайнераў і 14 праектаў ад фатографаў з усёй краіны.

Па традыцыі ў першы дзень фестывалю адкрылася выстава работ фіналістаў намінацыі «Фота». Яна прысвечана Году беларускай жанчыны і называецца «Жанчына. Эпоха. Гераіня».

Як адзначыла дырэктар Нацыянальнага цэнтра мастацкай творчасці дзяцей і моладзі Надзея Васільчанка, на выставе прадстаўлены самыя разнастайныя гераіні – гістарычныя асобы і звычайныя жанчыны, у тым ліку выкладчыцы, швачкі і г.д. Такая разнастайнасць трактовак не толькі радуе, але і натхняе.

Дар'я Смяшкова з ВДТУ прадставіла канцэпцыю свайго праекта «Нялёгкая лёгкая». У яе ў сям'і дынастыя жанчын – работніц лёгкай прамысловасці: мама, бабуля і прабабка працавалі на фабрыцы «Сцяг індустрыялізацыі». Дзяўчына вучыцца па спецыяльнасці «дызайн касцюма і тэкстылю» і не адмаўляе, што, магчыма, пасля навучання прадоўжыць дынастыю.

«Фатаграфія – гэта маё хобі. Наогул мару паўдзельнічаць у «Млыне моды» як дызайнер, але яшчэ не гатова. У гэтым годзе нават пашыла сукенку для фотапраекта. Дарэчы, яе шлейф зроблены з вязаных маёй прабабкай сурвэтак. Фотасесію дапамагалі арганізоўваць сябры і мой кіраўнік Мікіта Сяргеевіч Захарчук. Атрымалася вельмі душэўна», – расказвае Дар'я.

У фотасесіі дзяўчыны прыняла ўдзел дырэктар прадпрыемства «Сцяг індустрыялізацыі», што надало яшчэ большы сімвалізм праекту. На выставе прадстаўлены далёка не ўсе кадры. Частку здымкаў, якія не ўвайшлі ў экспазіцыю, дзяўчына надрукавала, каб раздаць наведвальнікам выставы, напісаўшы на кожным натхняльнае пасланне.

У праекце Арсенія Ляхава таксама адлюстравана асабістая гісторыя. Ён называецца «Акорды Эпохі». Мадэль на экспрэсіўных фота з піяніна – яго мама. Яна працуе настаўніцай у музычнай школе.

«Я хацеў паказаць, што ў любой рабоце ёсць месца для творчасці», – каменціруе Арсеній.

Падтрымаць хлопца прыйшлі мама, сябры і аднакурснікі.

«Я таксама падавала на конкурс свой праект, але не прайшла. Нешта не так адправіла. Сёння прыйшла падтрымаць Арсенія і паглядзець работы іншых, – падзялілася вучаніца МДК сэрвісу і тэхналогій Дар'я. – У наступным годзе зноў буду ўдзельнічаць».

Вучаніца Мінскага тэхналагічнага каледжа Анастасія Матчэня выбрала для свайго праекта гістарычных асоб.

«Мяне завуць Анастасія, таму я і вырашыла прысвяціць свой праект менавіта Анастасіі Слуцкай. Я сама з Ляхавічаў, са Слуцкам ніяк не звязана, але ведаю гісторыю гэтай княгіні, – расказала ўдзельніца. – Было складана знайсці касцюм, месца і мадэль. Мне вельмі дапамагла мама. Яна і знайшла мадэль. Дзяўчыну на фота завуць Кацярына, яна ўдзельнічае ў рэканструкцыях і адразу згадзілася пазіраваць».

Сярэдневяковую карону дзяўчына вырабіла сама, таму што ні на адным маркетплейсе не знайшла нічога падобнага.

«Я для сябе адзначыла некалькі работ, але адна з іх мяне вельмі натхніла – праект «Душа па імені Стэфанія» Юліі Краўцовай. Я сама выкарыстоўваю толькі ручныя тэхнікі ў стварэнні ўбранняў, таму адразу звярнула ўвагу на касцюмы і працэс ткацтва, – падзялілася наведвальніца выставы дызайнер Карлыгаш. – У жанчыны на фота вельмі жывы погляд. Яна пакарыла маё сэрца».

Пазнаёміцца з работамі выставы «Жанчына. Эпоха. Гераіня» можна будзе ў дні работы фестывалю – з 26 па 28 мая. Ну а імёны пераможцаў стануць вядомыя ў фінальны дзень мерапрыемстваў.

Наперадзе яшчэ лекцыі, паказы калекцый, якія ўдзельнікі пашылі па распрацаваных эскізах, і яркае гала-шоу.

Times.by з'яўляецца медыяпартнёрам фестывалю-конкурсу «Млын моды».

Беларускае ткацтва – гэта сапраўдны свет сімвалаў і знакаў, які дайшоў да нас з мінулага. У чым патаемны сэнс узораў на ручніках, разбіраўся Times.by.

Традыцыйная беларуская культура – гэта складаны і не да канца вывучаны пласт матэрыяльнай і духоўнай культуры. І тое, што часам не заўсёды цэніцца ў нас, высока ацанілі ў свеце.

У снежні мінулага года ЮНЕСКА ўключыла ў свой спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны Неглюбскую тэкстыльную традыцыю.

Ацаніць па заслугах беларускую народную культуру зараз можна ў Нацыянальным мастацкім музеі, дзе пачаў працу выставачны праект «Гармонія свету неглюбскіх ткачых».

Згода ў сям'і

«Неглюбка – гэта сапраўды ўнікальная з'ява ў культуры беларусаў. Традыцыя ткацтва там не перарываецца ўжо на працягу 300 гадоў. І ў гэты працэс уцягнуты ўсе: ад малога да вялікага», – апускае нас у гісторыю навуковы супрацоўнік музея Вікторыя Пракошына.

Магчыма, адным з сакрэтаў такога беражлівага стаўлення да сваёй уласнай спадчыны стала асаблівае, глыбокае культурнае ўзаемапранікненне культур.

Неглюбка знаходзіцца на памежжы з Бранскай вобласцю і Украінай. Вялікі ўплыў на жыццёвую філасофію мясцовых жыхароў аказала і стараабрадніцкая культура.

«Са з'яўленнем стараабрадцаў у беларускія сем'і разам з іх разуменнем светаўладкавання прыйшло паняцце згоды. Ткацтва ў паўсядзённым уяўленні – чыста жаночае рамёства, але ў сапраўднай сям'і ўсе адзін з адным маюць глыбокую сувязь, – тлумачыць куратар праекта. – Кожны мужчына імкнуўся паказаць сябе як майстар і гаспадар. Таму ніводны станок для ткацтва не падобны на іншы. Станок заўсёды рабіўся пад канкрэтную майстрыху».

Дзеці ў Неглюбцы выхоўваліся з вялікай любоўю і цікавасцю да ткацкага рамёства, былі ўцягнуты ў працэс разам з бацькамі. Яны намотвалі ніці на катушкі, дапамагалі апрацоўваць лён.

«Нават зараз у Неглюбцы ёсць адзіны на ўсю краіну гурток традыцыйнага ткацтва ў школе. Дзетак вучаць гэтаму рамёству з ранніх гадоў», – акцэнтавала ўвагу Вікторыя Пракошына.

Тэхніка ткацтва: «кручы» і «вядзмедзі»

Асаблівасць неглюбскіх ручнікоў перш за ўсё заключаецца ў захаванні глыбіннага сэнсу кожнага ўзору і элемента традыцыйнага арнаменту. Тут захавалася вялікая палітра тэхнік і разнастайнасць геаметрычных узораў. Пры гэтым усё падпарадкоўваецца свайму стылю і канону.

«У ручніку заўсёды было два відавочна выдзеленыя канцы, шчыльна затканыя арнаментам, якія чаргаваліся з шырокімі палосамі. Спачатку ў ручніках пераважалі чырвоны і белы колеры», – сказала навуковы супрацоўнік.

На выставе ёсць ручнікі з самым архаічным элементам арнаменту – «кручамі», як кажуць неглюбчане. Яны сімвалізуюць урадлівасць і росквіт.

«Некаторыя элементы маюць уласныя характэрныя мясцовыя назвы. Напрыклад, «вядзмедзі» або «мядзведзі». Ткачыхі могуць расказаць, дзе ў іх ручкі, вушкі і нават вочкі», – звярнула ўвагу Вікторыя Пракошына.

У Неглюбцы распаўсюджана вельмі складаная тэхніка – бранае ткацтва. Мясцовыя майстрыхі валодаюць мастацтвам пераборнага і закладнога ткацтва.

Ручнікі як вітражы

У 30-х гадах ХХ стагоддзя ў неглюбскіх ручніках з'яўляецца чорны колер, але канон ручніка захоўваецца.

«Самі неглюбчане кажуць, што ў кожнага ручніка ёсць сваё імя, – растлумачыла куратар праекта. – Мясцовыя жыхары вельмі любілі лічбу 7 – на ручніку часцей за ўсё такая колькасць радоў з арнаментам. А тэму малення, просьбы ткачыхі вызначалі па цэнтральным элеменце».

У Неглюбцы ручнік называюць дарогай да Бога, а папярочныя палосы на сярэдняй частцы ручніка – прыступкамі. Часта сустракаецца такі элемент, які называецца елка. Гэта сімвал дрэва жыцця, які належыць да вясельнай традыцыі, і гэта таксама адзін з самых архаічных арнаментаў у свеце.

Кожны ручнік атрымліваў сваю назву па такім цэнтральным элеменце. У фундаментальнай працы, напісанай пад кіраўніцтвам Галіны Нячаевай, дырэктара Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Ф.Р. Шклярава ў 1988–2018 гады, было зафіксавана больш за 200 такіх элементаў.

У 50–70-х гадах ХХ стагоддзя неглюбскія ручнікі сталі паліхромнымі. Гэта звязана са з'яўленнем новых відаў каляровых ніцей – муліне. Але канон усё роўна выконваўся, як і раней.

«Ручнікі не расцвечваюцца проста так каляровымі ніткамі і новым раслінным арнаментам. У іх захоўваецца своеасаблівая вітражная структура з геаметрычным арнаментам. Так, з'яўляюцца новыя элементы, напрыклад яблыневы цвет», – удакладніла Вікторыя Пракошына.

У савецкія часы здарылася вельмі цікавая гісторыя, якая як мага лепш ілюструе пранікненне новых сюжэтаў у культуру. Неглюбчане купілі каробку з печывам, а на ёй аказаліся прыгожыя выявы ў форме авала.

«І неглюбскія ткачыхі гэты ўзор перанялі, уплялі ў структуру сваіх ручнікоў і так і называлі паміж сабой «пячэнькі». Мясцовая ткацкая традыцыя не была закасцянелай і статычнай, а развівалася з цягам часу, разам са зменамі ў жыцці людзей», – канстатавала мастацтвазнаўца.

Працэс вырабу ручніка заўсёды быў выключна індывідуальным. Кожнай майстрысе ўласцівы свой тэмп і ўменні, таму ткаць маглі і некалькі тыдняў, і некалькі месяцаў.

Эталонным лічыўся такі ручнік, у якім нельга было адрозніць ручную працу ад фабрычнай вытворчасці. Праца павінна была быць зроблена бездакорна ад пачатку і да канца. Асаблівасць неглюбскага ткацтва яшчэ заключаецца ў тым, што пры стварэнні ручніка майстрыха ў працэсе вырабу бачыць толькі яго выварат.

Унікальная калекцыя Веткаўскага музея

«Вялікая роля ў папулярызацыі гэтага віду народнага мастацтва належыць Веткаўскаму музею. Спачатку ён ствараўся па ініцыятыве Фёдара Шклярава, які перадаў у фонды сваю асабістую калекцыю з больш чым 600 прадметаў: стараабрадніцкіх ікон, манускрыптаў і кніг. Задумваўся ён перш за ўсё як увасабленне стараабрадніцкай культуры», – нагадала Вікторыя Пракошына.

Усё змянілася пасля чарнобыльскай трагедыі, калі пачаўся актыўны працэс адсялення вёсак у Веткаўскім раёне. Супрацоўнікі музея адправіліся ў экспедыцыі па бліжэйшых вёсках, каб паспець пагутарыць з мясцовымі жыхарамі, сабраць экспанаты. Яны прыйшлі да высновы, што традыцыйная беларуская культура захавала ў сабе вельмі шмат архаічных, непаўторных рыс.

Ткацтва было распаўсюджана па ўсёй Беларусі, але менавіта ў Неглюбцы ткачыхі змаглі растлумачыць сэнс і паняцці, якія ўкладаліся ў арнамент. Так пачала фарміравацца калекцыя традыцыйнай беларускай культуры.

«У Веткаўскім музеі на сённяшні момант налічваецца толькі ручнікоў больш за тысячу, не кажучы ўжо пра прадметы тэкстылю: інтэр'ерныя і адзенне. Ім удалося сабраць проста ўнікальную калекцыю, якой няма роўных у краіне, таму што яна фіксуе традыцыйную культуру», – лічыць мастацтвазнаўца.

На выставе прадстаўлены ручнікі з фондаў Нацыянальнага мастацкага музея, Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Ф.Р. Шклярава, Беларускага дзяржаўнага музея народнай архітэктуры і побыту – гэта работы самых вядомых неглюбскіх ткачых, якія ўдзельнічалі ва ўсесаюзных выставах. Гэта Ефрасіння Суглоб, Таццяна Дзеранок, Матрона Кароткая, Ганна Грынькова.

Ручнік працы Матроны Кароткай у свой час быў нават набыты знакамітым Метраполітэн-музеем. Адзін з неглюбскіх ручнікоў доўгі час упрыгожваў штаб-кватэру ААН у Нью-Ёрку.

Сакрэт спадніцы-плахты

Асобная частка экспазіцыі прысвечана жаночаму касцюму. У Неглюбцы этнографы зафіксавалі цікавую асаблівасць. Пачынаючы з 7 гадоў існаваў строгі падзел у касцюме паміж дзяўчынкамі, дзяўчатамі і жанчынамі старэйшага пакалення.

«У 7 гадоў дзяўчынка атрымлівала кашулю ад маці і два кавалкі тканіны, якія называліся колышкамі. Яны былі падобныя на фартушкі. Насілася спачатку адна колышка, потым з 9 гадоў ужо апраналі абедзве, – расказала Вікторыя Пракошына. – У такім уборы дзяўчына хадзіла прыкладна да 15–16 гадоў. Роўна да таго моманту, калі яна ўжо сама на кроснах магла выткаць складаную распашную спадніцу-плахту, або панёву, як яшчэ яе называлі».

Сакрэт вырабу спадніцы-плахты быў страчаны да пачатку XXI стагоддзя. Разгадала ўсе асаблівасці стварэння гэтага шэдэўра Людміла Васільеўна Кавалёва – кіраўнік гуртка Неглюбскага сельскага цэнтра ткацтва.

Асаблівасць і складанасць стварэння палатна для гэтай раскошнай спадніцы заключалася ў тым, што доўгае прамавугольнае палатно складвалі ўдвая і сшывалі дзве часткі да сярэдзіны. Потым складвалі напалову гэта палатно і завязвалі на поясе, фіксуючы валяным фартухом.

«Трэба было ўлічваць ўсе асаблівасці арнаменту, калі ткачыха стварала гэта палатно. Падчас працы яна павінна была памятаць, што гэтая спадніца складваецца напалову і дзве часткі павінны быць правымі, – сказала куратар праекта. – Гэта значыць, што палатно ткалася не ў негатыў правы бок – выварат, а абодва бакі павінны быць правымі. Таму яны ткалі да меркаванай сярэдзіны, а затым павінны былі ткаць не з правага боку, а з выварату».

Паводле яе слоў, майстрыха пры гэтым павінна была ўявіць сабе палатно з выварату, і, націскаючы на іншыя педалі станка, яна паднімала зусім іншыя ніці, кідала чаўнок у іншым парадку. Так атрымлівалася, што астатняя частка спадніцы рабілася ў негатыве. У выніку ў такой спадніцы, якая складаецца з дзвюх частак, абодва бакі атрымліваліся правымі. Менавіта гэтая рыса адрознівае беларускую плахту ад украінскай.

Жаночыя ўпрыгажэнні: пушкі, «цвятоўка» і пацеркі

У дзявоцтве дзяўчаты любілі насіць завушніцы. Яны рабіліся з гусінага пуху і называліся пушкі. Абавязковым упрыгажэннем была гарлячка, выплеценая з бісеру.

Жанчыны ў Неглюбцы абавязкова насілі «цвятоўку». Гэта часцей за ўсё атласная стужка з выявай кветак. Яна завязвалася як шыйнае ўпрыгажэнне. Неад'емным атрыбутам жаночага ўпрыгажэння былі пацеркі. Часцей за ўсё іх рабілі з дзьмутага шкла.

Абавязкова жанчына павінна была насіць і «храстоўку» – стужку з крыжам, пацеркай і рознымі ўпрыгажэннямі. Яна фіксавалася на плячах такім чынам, каб стужкі накладваліся адна на адну ў выглядзе крыжа.

«Прычым, звярніце ўвагу, стужкі маюць такі адбітак у выглядзе трохвугольнічкаў. Іх спецыяльна складвалі такім чынам, каб быў дадатковы дэкаратыўны эфект пры нашэнні. Гэта не мы паленаваліся папрасаваць, гэта так належыць», – запэўніла Вікторыя Пракошына.

Таксама на выставе прадстаўлены вельмі рэдкі элемент неглюбскага касцюма, так званая «запіна», іх захавалася вельмі мала.

«Запіна» – гэта элемент адзення цяжарнай жанчыны, які прыкрываў яе сілуэт і даваў ёй дадатковую сімвалічную абарону», – асабліва адзначыла куратар праекта.

На яе думку, на экспазіцыі можна прасачыць эвалюцыю неглюбскай традыцыі ткацтва ад самых архаічных формаў і аж да сучаснасці. Нягледзячы на тое што Неглюбка знаходзіцца на памежжы і адчула на сабе ўплыў суседніх народаў, мясцовае ткацтва – гэта здабытак менавіта беларускай культуры.

«У аснове неглюбскіх ручнікоў ляжаць беларускія традыцыі. Характэрная структура арнаменту, перавага чырвонага і белага колераў, рамбічныя фігуры, прадуманасць і гарманічнае спалучэнне кожнага элемента адзення, тэхналагічныя асаблівасці ткацтва. Усё гэта хартактэрна менавіта для беларусаў», – рэзюмавала Вікторыя Пракошына.

Рэгулятар беларускай банкаўскай сістэмы раней займаўся падтрыманнем рэзерваў на неабходным для эканомікі ўзроўні.

Золатавалютныя рэзервы з’яўляюцца рабочым інструментам палітыкі рэгулятара, заявіў першы намеснік старшыні праўлення Нацбанка Аляксандр Ягораў.

Паводле яго слоў, у першую чаргу золатавалютныя рэзервы патрэбны для таго, каб згладжваць рэзкія ваганні курсаў валют.

Работа над памылкамі

У 2020 годзе Беларусь сутыкнулася з тым, што ЗВР скараціліся ўсяго за год на $2 млрд. У першую чаргу гэта было выклікана тым, што ўлады накіравалі $4 млрд на пагашэнне знешніх запазычанасцей, а таксама неабходнасцю абараніць курс рубля.

«У той момант у рэгулятара было два шляхі: альбо адхіліцца і глядзець, як курс «адлятае ў космас», абясцэньваючы рублёвыя зберажэнні грамадзян, або ўмяшацца. Мы выбралі другі шлях», – расказаў Аляксандр Ягораў.

Беларускія ўлады на працягу некалькіх месяцаў прадалі $1,5 млрд з рэзерваў, каб не дапусціць абвалу курсу нацыянальнай валюты.

«Так, рэзервы тады знізіліся, але яны выканалі сваю галоўную функцыю – абаранілі фінансавую сістэму і зберажэнні людзей», – растлумачыў прадстаўнік рэгулятара.

На яго думку, аб’ём ЗВР рэспублікі цяпер на ўзроўні $15 млрд быў дасягнуты дзякуючы рабоце над памылкамі, дапушчанымі ў 2020 годзе. Неабходна, каб рэзервы мелі запас на выпадак любых непрадказальных падзей.

Накапленне рэзерваў

Вясной 2026 года пад націскам знешніх фактараў расійскі рубель нечакана стаў умацоўвацца ў дачыненні да долара і еўра, што адбілася і на беларускім рынку. Кампаніі, якія экспартуюць сваю прадукцыю за мяжу, сталі актыўна прадаваць валюту, што прывяло да яе лішку на рынку.

Аляксандр Ягораў удакладніў, што ў гэтый сітуацыі для недапушчэння празмернага ўмацавання беларускага рубля рэгулятар скупіў усе лішкі валюты і накіраваў іх у рэзервы.

«Толькі за красавік 2026 года Нацбанк купіў амаль $500 млн. Мы перайшлі ад простага падтрымання ўзроўню золатавалютных рэзерваў да іх агрэсіўнага накаплення ў перыяды спакою», – падкрэсліў ён.

У Беларусі за першыя чатыры месяцы бягучага года чысты продаж валюты грамадзянамі склаў $640 млн, і гэты працэс працягваецца. Большая частка прададзенай валюты паступае ў ЗВР рэспублікі.

«Такім чынам, асабістыя зберажэнні людзей апасродкавана ўзмацняюць фінансавую падушку краіны. Гэта самая здаровая і правільная крыніца росту эканомікі», – падвёў вынікі ён.

Плануецца, што новая скульптурная кампазіцыя будзе ўрачыста адкрыта 21 чэрвеня.

Стварэнне новай памятнай зоны завяршаецца ў мемарыяльным комплексе «Брэсцкая крэпасць – герой», паведаміў яго дырэктар Аляксандр Каркатадзэ.

Мемарыяльная зона з назвай «Смутак» знаходзіцца ў заходняй частцы цытадэлі.

«Там быў пасля вайны знойдзены знакаміты надпіс «20 ліпеня 1941 года. Я паміраю, але не здаюся! Бывай, Радзіма», – цытуе БелТА словы Каркатадзэ.

Ён таксама ўдакладніў, што вобразам для скульптурнай кампазіцыі жанчыны ў смутку стаў здымак удавы лейтэнанта Барыса Кузняцова ў крэпасці, зроблены ў 1965 годзе.

Побач са скульптурай будзе знаходзіцца сцяна памяці з імёнамі абаронцаў крэпасці, якія трапілі ў палон і загінулі ў няволі, – больш за 50 чалавек, у тым ліку капітан Іван Зубачоў – адзін з кіраўнікоў абароны цытадэлі.

Стварэнне мемарыяльнай зоны зараз знаходзіцца на фінальным этапе, чакаецца, што яна будзе адкрыта 21 чэрвеня.

Банкаўская сістэма сутыкаецца з усё большай колькасцю махляроў і ўводзіць новыя дадатковыя элементы абароны сваіх кліентаў.

У Беларусі з 1 ліпеня ўводзіцца абавязковая геалакацыя для мабільнага банкінгу, сказаў намеснік кіраўніка Нацбанка Андрэй Картун, перадае карэспандэнт Times.by.

Кліенты банкаў звяртаюць увагу, што фінансавыя ўстановы ўводзяць усё новыя змяненні ў рабоце дадаткаў.

«З 1 ліпеня ўступаюць у дзеянне новыя стандарты фінансавых паслуг і тэхналогій. Абавязковым стане наяўнасць у банкаў антыфрод-сістэмы, якая па пэўным наборы правіл і крытэрыяў выяўляе падазронасць дзеянняў на прадмет махлярства і прыпыняе плацяжы», – растлумачыў прадстаўнік рэгулятара.

Андрэй Картун удакладніў, што абавязковым стане і лічбавы адбітак. Гэта спосаб ідэнтыфікацыі ўстройства, з якога кліент банка праводзіць аперацыі. Сістэма будзе памятаць тэлефоны або планшэты, з якіх кліент заходзіў у свой мабільны банкінг.

Намеснік кіраўніка Нацбанка звярнуў увагу, што гэта сістэма будзе вызначаць і геалакацыю, адкуль зроблены ўваход у мабільны банкінг.

«Гэта ўсё робіцца для спажыўца. Тут прычыны для хвалявання ніякай няма. Гэта, наадварот, выгадна спажыўцу банкаўскіх паслуг», – запэўніў ён.

Напрыклад, чалавек пастаянна жыве ў Мінску і заходзіць у дадатак банка з аднаго і таго ж устройства. Сістэма будзе гэта счытваць, і ў яе не будзе выклікаць падазрэння правядзенне аперацый.

У выпадку, калі нечакана будзе зроблены ўваход у мабільны банкінг з другога ўстройства за мяжой або ў іншым горадзе, сістэма адразу гэта зафіксуе і перадасць сігнал службе бяспекі банка. Пасля гэтага з кліентам звяжуцца, каб удакладніць, хто карыстаецца яго мабільным банкінгам.

«Гэта не выкарыстоўваецца ў камерцыйных мэтах або для рэкламы, толькі зыходзячы з меркаванняў бяспекі», – запэўніў Андрэй Картун.

На яго думку, геалакацыю ўжо даўно выкарыстоўваюць пры прадастаўленні лічбавых паслуг. Гэта датычыцца сэрвісаў дастаўкі або таксі. Нават пошукавыя сістэмы выкарыстоўваюць гэту інфармацыю, каб прапанаваць больш дакладны адказ і падыходзячую рэкламу.

Камунальнікі заявілі, што проста так за кветкі каля пад’езда ніхто нікога штрафаваць не будзе.

Грамадзянам, якія жадаюць упарадкаваць тэрыторыю каля пад’езда і пасадзіць, напрыклад, кветкі, лепш узгадніць работы з камунальнікамі, паведамілі ў аб’яднанні «Мінская гарадская жыллёвая гаспадарка».

У арганізацыі пракаментавалі інфармацыю, якая распаўсюдзілася ў сацыяльных сетках, пра тое, што жыхары шматкватэрных дамоў могуць атрымаць штраф за ўладкаванне клумбы пад вокнамі.

«Уладкаваныя палісаднікі сапраўды ствараюць дадатковую ўтульнасць у двары. І камунальныя службы падтрымліваюць жаданне жыхароў зрабіць прыдамавую тэрыторыю дагледжанай і камфортнай. Але для таго, каб ініцыятыва не абярнулася непрыемнасцямі, лепш дзейнічаць па правілах», – сказалі ў аб’яднанні.

Там таксама ўдакладнілі, што пад газонам нярэдка праходзяць інжынерныя сеткі, і калі іх трэба будзе рамантаваць, камунальным службам давядзецца раскапаць зямлю, а значыць, клумба пацерпіць. Таму спецыялісты ЖКГ могуць падказаць, дзе саджаць кветкі можна, а дзе не варта.

Што са штрафам?

У арганізацыі адзначылі, што тэрыторыі пад вокнамі шматкватэрных дамоў прызначаны для эксплуатацыі жыллёвага фонду, але камунальнікі не супраць ініцыятыў жыхароў па іх упарадкаванні.

«У кожным канкрэтным выпадку можна знайсці кампраміс. Паўтараем: проста так за клумбу ніхто не пакарае», – удакладнілі ў аб’яднанні.

Калі вы вырашылі ўладкаваць клумбу, трэба звярнуцца ў арганізацыю ЖКГ па месцы жыхарства. Лепш узяць з сабой прыблізную схему пасадкі. Спецыялісты агледзяць участак, правераць наяўнасць камунікацый і ўзгодняць работы.

Пры гэтым ёсць некаторыя нюансы. Даглядаць расліны давядзецца таму, хто іх пасадзіў. Акрамя таго, не дапускаецца размяшчаць на клумбах «арт-аб’екты» з шын або пластыкавых бутэлек, а таксама высаджваць інвазіўныя расліны і агародніну.

Беларуская міліцыя ў першы дзень лета пачынае штогадовыя рэйды па загарадных участках.

Спецыяльная праграма «Мак» стартуе ў Беларусі 1 чэрвеня: супрацоўнікі міліцыі ўзмацняюць кантроль за загараднымі тэрыторыямі, каб спыніць вырошчванне нарказмяшчальных раслін. Рэйды праваахоўнікаў працягнуцца ўсё лета.

Асноўная мэта праграмы – знішчэнне незаконных пасеваў і дзікарослых зараснікаў канопляў і алейнага маку, перакрыццё каналаў транспартавання сыравіны, а таксама выяўленне нарказбытчыкаў, паведамляюць у прэс-службе УУС Брэсцкага аблвыканкама.

Уладальнікам дач, прыватных дамоў і агародаў міліцыя нагадвае: нават калі мак або каноплі выраслі на ўчастку «самі па сабе», адказваць перад законам давядзецца ўласніку зямлі.

«Я не саджаў, яно само»: чаму гэта не апраўданне?

Многія дачнікі памылкова мяркуюць, што калі яны не сеялі мак або каноплі спецыяльна, то і адказнасці не нясуць. У МУС папярэджваюць: калі забароненая расліна расце на вашым агародзе або за плотам вашай прыдамавой тэрыторыі, вы маеце да гэтага непасрэднае дачыненне.

Закон абавязвае ўласнікаў своечасова знішчаць такія ўсходы. Ігнараванне гэтага правіла лічыцца правапарушэннем.

Штрафы і крымінальная адказнасць

За наяўнасць на ўчастку нарказмяшчальных раслін прадугледжаны жорсткія меры:

• Адміністрацыйная адказнасць (арт. 17.1 КаАП РБ): за незаконны пасеў або вырошчванне маку/канопляў без мэты збыту прадугледжаны штраф да 20 базавых велічынь (да BYN 900).
• Крымінальная адказнасць: калі следства ўстановіць, што расліны вырошчваліся з намерам для наступнага вырабу або збыту наркотыкаў, надыходзіць суровае крымінальнае пакаранне (аж да пазбаўлення волі).

Што рабіць уладальнікам участкаў і кіраўнікам прадпрыемстваў

Міліцыя заклікае грамадзян праявіць пільнасць:

1. Уважліва агледзьце сад, агарод, прылеглую да агароджы тэрыторыю і закінутыя куткі.
2. Пры выяўленні маку або канопляў неадкладна вырвіце іх з коранем і ўтылізуйце.
3. Старшыні садовых таварыстваў і кіраўнікі сельгаспрадпрыемстваў таксама абавязаны сачыць за пустуючымі землямі, ускраінамі палёў і своечасова касіць дзікарослыя каноплі.

«Калі вы заўважылі падазроныя пасевы на закінутых участках, пустках або ў лясных масівах альбо ведаеце тых, хто займаецца вырошчваннем ці продажам нарказмяшчальных раслін, неадкладна паведаміце пра гэта па тэлефоне 102. Канфідэнцыяльнасць гарантуецца», – абяцаюць у абласным УУС.

Свайго трэнера Антона Дуброва першая ракетка свету спачатку сказала, што запрашаць не будзе, але потым перадумала.

Першая ракетка свету беларуска Арына Сабаленка расказала, каго з тэнісістаў запросіць на сваё вяселле з бразільскім бізнесменам Георгіясам Франгулісам.

Франгуліс зрабіў прапанову Сабаленцы ў сакавіку гэтага года, падарыўшы пярсцёнак з брыльянтам вагой больш за 12 каратаў коштам каля аднаго мільёна долараў. Пазней спартсменка расказала, што не спяшаецца гуляць вяселле, бо да яго трэба добра падрыхтавацца, каб свята было ідэальным.

У інтэрв’ю YouTube-каналу First & Red Сабаленка адзначыла, што збіраецца запрасіць на ўрачыстасць не ўсіх тэнісістаў – толькі самых клёвых, у тым ліку лепшую сяброўку Паўлу Бадосу, Карэна Хачанава, Анастасію Патапаву, Ганну Калінскую, Юлію Пуцінцаву і Вольгу Гаварцову.

А вось свайго трэнера Антона Дуброва, з якім яна працуе, Сабаленка жартам сказала, што клікаць не збіраецца – «пайшоў ён лесам». «Ну, вядома, я запрашу іх, божа! Пасаджу недзе – толькі каб іх не бачылі, ха-ха-ха», – дадала Сабаленка і засмяялася.

Арына таксама расказала, што красоўкі пад вясельную сукенку – гэта стром, як і торт у выглядзе тэніснага мяча. А вось у выглядзе дракона – нармальна. Стром таксама, паводле яе слоў, размаўляць на вяселлі пра тэніс. Пры гэтым тэнісная фотасесія ў вясельнай сукенцы – прымальная, але толькі калі яна не адзіная. «Усё ж хочацца нечага больш пяшчотнага ці што», – растлумачыла Сабаленка.

Яшчэ Арына лічыць, што кінуць букет як падачу – таксама норм. «Ну як бы, як можна зрабіць нуднае вяселле, так?» – сказала спартсменка.

Раней Сабаленка падзялілася, ці мае намер пакінуць сваё прозвішча пасля вяселля з Георгіясам Франгулісам.

У гэтым годзе спаўняецца 85 гадоў з пачатку Вялікай Айчыннай вайны – менавіта пагранічнікі аднымі з першых прынялі на сябе ўдар ворага.

Маштабнае ваенна-гістарычнае свята адбудзецца на тэрыторыі гісторыка-культурнага комплексу «Лінія Сталіна» 30 мая. Ключавой падзеяй дня стануць дзве маштабныя рэканструкцыі: падзеі 1939 года (уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР) і гераічны бой пагранічнай заставы ў чэрвені 1941-га.

У інсцэніроўках прымуць удзел рэканструктары ваенна-патрыятычнага клуба «Салдаты Перамогі», а ў «баях» будзе задзейнічана аўтэнтычная тэхніка часоў Вялікай Айчыннай вайны. Пачатак асноўнай праграмы – у 14:00.

Акрамя таго, з 11:00 тут будуць працаваць экскурсійныя і інтэрактыўныя зоны, выстаўка ўзбраення і тэхнікі. Таксама прадугледжана пляцоўка ГПА [гатовы да працы і абароны. – Times.by], тэматычныя актыўнасці, запланаваны выступленні ансамбля, роты ганаровай варты, курсантаў пагранічнай службы і спецыялістаў-кінолагаў. Завершыцца свята ў 19:00.

Адміністрацыя комплексу «Лінія Сталіна» рэкамендуе гасцям набываць электронныя білеты загадзя, каб пазбегнуць чэргаў на ўваходзе, і прыбываць на пляцоўку за 2–3 гадзіны да пачатку галоўнай рэканструкцыі з-за магчымага шчыльнага трафіку.

Калі ў Беларусі адзначаецца Дзень пагранічніка

Афіцыйна Дзень пагранічніка ў Беларусі адзначаецца 28 мая. Менавіта ў гэты дзень у 1918 годзе дэкрэтам Савета Народных Камісараў была заснавана Пагранічная ахова РСФСР. У яе склад тады ўвайшлі і афіцэры былога Упраўлення асобнага корпуса пагранварты Расіі, якія перадалі свой вопыт новай службе.

У Беларусі пасля здабыцця незалежнасці захавалі традыцыю адзначаць Дзень пагранічніка 28 мая як даніну павагі подзвігу савецкіх пагранічнікаў.

Летам тут будзе горача: у праграме карнавал сапбордаў, Купалле, турніры па кіберспорце, утульныя сямейныя святы.

Новы арт-парк адкрываецца на беразе Мінскага мора гэтым летам. «Порт» пабудавалі на абноўленай закрытай тэрыторыі санаторыя «Прыморскі». У тэставым рэжыме лакацыя пачне працаваць ужо з 5 чэрвеня, а афіцыйны старт плануюць даць 12–14 чэрвеня.

«Аб’яднаем нацыянальную культуру, забавы і адпачынак для ўсёй сям’і, – дзеляцца планамі арганізатары. – Адначасова пазнаёмім з трэндамі пляжнага адпачынку. Спартыўныя мерапрыемствы, культурныя падзеі, сямейныя святы і модныя тусоўкі – кожны знойдзе забавы даспадобы».

На тэрыторыі размесцяцца фудкорт, арт-аб’екты, фотазоны, лаўнж, кінатэатр пад адкрытым небам і пляцоўка кіберспорту. Асобна арганізуюць дзіцячую пляцоўку і спартыўныя гульнявыя зоны. У пунктах пракату можна будзе арэндаваць шэзлонгі і пляжныя парасоны. У самім санаторыі можна ўзяць у арэнду і веласіпед, і цэлае поле – футбольнае, баскетбольнае, бадмінтоннае, схадзіць у закрыты басейн.

Час работы арт-парку з 10:00 да 22:00. Пляжная зона працуе з 10:00 да 20:00.

Уваход у «Порт» па білетах. У будні з панядзелка па чацвер – BYN 15, у пятніцу і выхадныя – ад BYN 20 да BYN 30 у залежнасці ад праграмы дня. Дзецям да 7 гадоў уваход бясплатны. Для асобных катэгорый насельніцтва будуць ільготы.

Акрамя ўсіх актыўнасцей, арт-парк плануе арганізаваць і пракат плаўсродкаў: ад сапбордаў і катамаранаў да лодак і яхт.

Дарэчы, катанне на яхтах, салют і гучную вечарынку з топ-дыджэямі абяцаюць на адкрыцці. Не менш насычанай плануюць і ўсю летнюю праграму: карнавал сапбордаў, лімонны ўікэнд, Купалле, турніры па кіберспорце, сямейныя святы і дзіцячыя творчыя майстар-класы з конкурсамі і аніматарамі.

Times.by – інфапартнёр арт-парку «Порт» і будзе трымаць вас у курсе падзей.

Купіць манеты можна толькі на тэрыторыі краіны і па адным адрасе.

Нацыянальны банк Беларусі ў гонар юбілейнага фестывалю нацыянальных культур выпусціць новыя памятныя манеты.

Як паведамляе прэс-служба галоўнай фінансавай установы краіны, купіць манеты можна будзе з 26 мая толькі на тэрыторыі Беларусі і па адным адрасе: г. Мінск, вул. Талстога, 6.

Дызайн новай памятнай манеты ад Нацбанка прысвечаны юбілейнаму XV Рэспубліканскаму фестывалю нацыянальных культур.

На аверсе манеты – выява герба Беларусі, а ў цэнтры можна заўважыць дзяўчыну. У самым нізе красуецца проба сплаву.

На рэверсе таксама ёсць шмат цікавага. Там выявы літар, арнаментаў і сімвалаў розных нацыянальнасцей, якія ў тым ліку пражываюць на тэрыторыі Беларусі. Вакол малюнкаў размешчаны назвы народаў.

Тыраж манеты складзе 2 тысячы экзэмпляраў, а цэны будуць наступныя: медна-нікелевую манету наміналам BYN 1 можна купіць за BYN 70, сярэбраную наміналам BYN 20 прапануюць набыць за BYN 590.

Спрошчаны парадак уезду для грамадзян Еўропы раней быў прадоўжаны да 31 снежня 2026 года.

З пачатку бягучага года больш за 76 тыс. іншаземцаў скарысталіся правам бязвізавага ўезду ў Беларусь, паведамілі ў Дзяржаўным пагранічным камітэце краіны.

«З 1 студзеня бягучага года ў Беларусь прыбылі 76 493 замежных грамадзяніна з 38 краін, уключаных у спіс бязвізу», – гаворыцца ў паведамленні.

Там таксама адзначаецца, што большасць падарожнікаў прыехалі з суседніх краін – Польшчы, Літвы і Латвіі.

Усяго з 15 красавіка 2022 года, калі пачаў дзейнічаць бязвіз, рэспубліку наведалі 1,33 млн еўрапейцаў. З іх больш за ўсё было грамадзян Літвы – 690 тыс. На другім месцы – Латвія (426 тыс.), на трэцім – Польшча (147 тыс.).

У рамках пашыранага бязвізу для 35 еўрапейскіх краін з 19 ліпеня 2024 года ў Беларусь уехалі 70 тыс. чалавек.

Раней Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прыняў рашэнне аб прадаўжэнні бязвізавага ўезду для грамадзян 38 еўрапейскіх дзяржаў да 31 снежня бягучага года.

Менш як месяц застаецца да старту ў сталіцы новага сезона праекта «Спорт для ўсіх». Вызначаны лакацыі, складзены расклад, сабраны трэнеры. Гэта лета будзе яшчэ больш яркім і драйвовым.

Пра новыя пляцоўкі, актыўнасці, сюрпрызы і свой любімы від спорту ў інтэрв’ю Times.by расказаў старшыня Прэзідэнцкага спартыўнага клуба Дзмітрый Лукашэнка.

– Праект «Спорт для ўсіх» стартаваў у Мінску ў 2025 годзе. Стартаваў гучна, паспяхова. Але ж гэтая праца – па папулярызацыі спорту – Прэзідэнцкім спартыўным клубам пачалася значна раней. Размова пра стварэнне бясплатнай інфраструктуры ў беларускіх рэгіёнах. Стала зразумела – гэта важна, гэта запатрабавана, тым больш калі яшчэ і даступна. Ці будзе прадоўжана гісторыя стварэння спартыўных пляцовак у рэгіёнах?

– Сапраўды! Тое, як «Спорт для ўсіх» прагрымеў у мінулым годзе, – гэта вынік шматгадовай працы. Мы пачыналі са стварэння спартыўных пляцовак на адкрытым паветры ў самых розных рэгіёнах Беларусі. Наша мэта – зрабіць заняткі спортам максімальна даступнымі кожнаму беларусу, а здаровы лад жыцця – нормай, якую не трэба прывіваць. З 2021 года ўстаноўлена больш за 180 спартыўных комплексаў па ўсёй краіне.

З апошніх прыкладаў: восенню 2025 года ў горадзе Масты з’явілася шматфункцыянальная спартыўная пляцоўка. Варкаўт-зоны, трэнажоры для прапрацоўкі розных груп мышц, пляцоўка для гульні ў баскетбол – лакацыя разлічана на людзей усіх узростаў і ўзроўню падрыхтоўкі. Прыходзь у любы час і займайся!

– Калі вярнуцца да праекта 2025 года. Ці не было страшна запускаць праект летам, у сезон адпачынкаў, калі ў выхадныя ў Мінску ўсе стараюцца паехаць на дачы? Ці не баяліся аказацца «незапатрабаваным» праектам?

– У тым ліку з вопыту стварэння спартыўных комплексаў мы ўбачылі: запыт на трэніроўкі, здаровы лад жыцця, рух і энергію ёсць сярод беларусаў, у якім бы рэгіёне яны ні жылі: у вялікім горадзе ці маленькім населеным пункце. Асноўным часам мы выбралі лета, паколькі трэніроўкі праходзяць пад адкрытым небам. Гэта ж зусім асаблівае задавальненне – займацца ў маляўнічым парку ў асяроддзі аднадумцаў.

Скажу, што мы не проста не пабаяліся дачнага сезона, мы нават кінулі яму выклік. І ведаеце: аматары руху ўсюды паспяваюць – і на трэніроўку схадзіць, і на дачы адпачыць.

– Якім атрымаўся першы вопыт? Якія водгукі атрымлівалі? Якія галоўныя лічбы па выніку першага сезона?

– Першы сезон аб’яднаў амаль 20 тысяч чалавек. Мы правялі больш за 3 тысячы трэніровак. Дзясяткі напрамкаў фітнесу – ад пілатэсу да красфіту, настольны тэніс, бадмінтон, валейбол, шашкі, шахматы і шмат іншага. Праект літаральна стаў амбасадарам новага для Беларусі напрамку Stick Rock – энергічныя танцавальныя трэніроўкі з барабаннымі палачкамі. Да канца сезона заняткі пад рок-хіты сталі настолькі папулярныя, што на адной трэніроўцы па гэтым відзе спорту сабраліся адразу 300 чалавек. Практычна заяўка на рэкорд!

– А хто працуе на спартыўных пляцоўках? Ці можна неяк трапіць у каманду праекта, а не проста стаць яго ўдзельнікам?

– Праект уцягнуў больш за 100 трэнераў – гэта ў першую чаргу трэнеры нашага партнёра – сеткі фітнес-клубаў «Адрэналін», а таксама супрацоўнікі розных спартыўных федэрацый і арганізацый, якія даведаліся аб праекце і выказалі жаданне праводзіць заняткі на нашых лакацыях. Некаторыя нават прыязджалі для гэтага ў Мінск з іншых гарадоў кожныя выхадныя. Усе яны – прафесіяналы, а галоўнае – людзі, якія настолькі любяць спорт, што зараджаюць акружэнне ў момант.

Многія ўдзельнікі па завяршэнні праекта пакідалі каментарыі ў сацсетках аб тым, што ўсе былі на адной хвалі, і гэта асаблівасць кожнай трэніроўкі.

– У рамках праекта «Спорт для ўсіх» беларусы маглі паспрабаваць розныя напрамкі: ад ёгі і зумбы да валейбола, шахмат, дартса… Магчыма, штосьці дабавіцца новае ў гэтым годзе?

– «Спорт для ўсіх» будзе яшчэ больш яркім і маштабным: 6 пляцовак, якія будуць працаваць даўжэй – з 5 чэрвеня па 27 верасня, больш за 40 актыўнасцей, каб кожны выбраў для сябе падыходзячую трэніроўку. У Год беларускай жанчыны прыгожых удзельніц парадуем унікальнымі заняткамі – жаночай ёгай, мяккімі практыкамі ў гамаках і многімі іншымі, упэўнены, уражальнымі трэніроўкамі. Мужчыны таксама не застануцца без увагі: ім будуць прапанаваны розныя віды сілавых трэніровак. Дарэчы, мы вельмі чакаем на нашых лакацыях людзей «трэцяга ўзросту», сярод якіх вельмі шмат актыўных і зараджаных.

Што датычыцца новаўвядзенняў, то ў гэтым годзе будзе асобна выдзелены інклюзіўны напрамак. У раскладзе з’явіцца, напрыклад, адаптыўная фізкультура для дзяцей і дарослых і іншыя трэніроўкі. Інклюзіўныя зоны будуць брэндаваныя акцэнтным жоўтым – міжнародным сімвалам адкрытасці і клопату. «Спорт для ўсіх – 2026» дакладна без межаў, для ўсіх і кожнага!

– Ці будзе хтосьці з зорных спартыўных знакамітасцей на пляцоўках «Спорт для ўсіх» у гэтым сезоне?

– Стасункі з зоркамі спорту заўсёды матывуюць. Магчыма, удзельнікі трэніровак не стануць прафесійнымі спартсменамі, але адназначна натхняцца сілай, энергіяй. Для кагосьці, магчыма, такая сустрэча стане зыходнай кропкай да спорту.

У гэтым сезоне, як і ў мінулым, на нашых пляцоўках з’явяцца зорныя спартсмены. Напрыклад, з намі вядомая дзюдаістка Марына Слуцкая, заслужаны майстар спорту, двухразовая чэмпіёнка Еўропы, пераможца II Еўрапейскіх гульняў, удзельніца летняй Алімпіяды ў Токіа. Яна ўжо прыняла ўдзел у анлайн-марафоне і будзе весці трэніроўкі па красфіце.

– Хочацца адзначыць актыўнасць праекта ў сацыяльных сетках. Гэта і прыцягненне новых удзельнікаў, якія потым становяцца сапраўднымі прыхільнікамі спартыўнага ладу жыцця, і ў цэлым фарміраванне новай сістэмы поглядаў на спорт, асабліва ў моладзі. Якую ролю Прэзідэнцкі спартыўны клуб адводзіць рабоце ў інтэрнэт-асяроддзі, наколькі сёння гэта важна?

– Нікому сёння не трэба тлумачыць, якую ролю адыгрываюць сацыяльныя сеткі ў нашым жыцці. Скажу адно: мы радуемся, што нашы акаўнты працуюць на карысць. Сапраўды, гэта кантэнт, які дапамагае фарміраваць здаровае кам’юніці з людзей, якія цэняць жыццё, развіццё, дружбу. Калі паглядзець на колькасць падпісчыкаў, якая павялічваецца з кожным днём, можна сказаць, што кам’юніці ўжо даволі вялікае.

– Ці будуць конкурсы, розыгрышы?

– Абавязкова! Сачыце за навінамі ў нашых сацсетках. Па-за сезонам і падчас афлайн-работы праекта ў сацсетках пастаянна праходзілі конкурсы. Розыгрышы рэгулярна праходзяць і на нашых лакацыях. Таксама ў маі мы запусцілі марафон анлайн-трэніровак, каб падрыхтавацца да старту сезона. Ну і ў гэтым годзе па выніках праекта будзе разыграны шыкоўны галоўны прыз. Такога яшчэ не было. Што гэта – пакуль трымаем у сакрэце.

– Ну і бліц. Які ваш любімы від спорту, калі не лічыць хакей?

– Усё ж такі хакей.

– Да якога віду адносіцеся скептычна – «ну вось не маё»?

– Скептычна не адношуся ні да аднаго віду спорту – кожны выбірае актыўнасць пад сябе. Асабіста мне блізкія камандны дух і дынаміка. А вось манатонныя заняткі – не мой фармат: тэмперамент заўсёды патрабуе драйву.

– Ну і апошняе пытанне. Ці можна беларусаў назваць спартыўнай нацыяй і чаму?

– Адназначна! Паглядзіце навокал: красоўкі сёння больш папулярныя, чым туфлі! А праект «Спорт для ўсіх» – яшчэ адзін жывой доказ таго, што мы нацыя ў руху.

Times.by з'яўляецца медыяпартнёрам праекта «Спорт для ўсіх». Мы раскажам аб самых яркіх падзеях і ўдзельніках праекта.

Музей размесціцца на плошчы каля 20 тыс. квадратных метраў, а дабудаваць яго плануюць да лістапада 2026 года.

У новым Нацыянальным гістарычным музеі будуць выставачныя залы, прысвечаныя станаўленню Беларусі са старажытных часоў да сучаснасці.

Канцэпцыю музея раней абазначыў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка.

«Ён на нарадзе сказаў, што ў музей павінны прыйсці турысты, маладыя людзі, прайсці па ўсіх залах і выйсці адтуль патрыётам Беларусі, калі мы гаворым пра жыхара Беларусі. Быць упэўненым у прыгажосці, унікальнасці тысячагадовай гісторыі Беларусі. Усе залы Нацыянальнага гістарычнага музея будуць прасякнуты гэтай дзіўнай гісторыяй. Гісторыяй гераізму, людзей, падзей», – сказаў у эфіры СТБ дырэктар Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Вадзім Лакіза.

Экспазіцыя музея будзе адлюстроўваць гісторыю Полацкага, Тураўскага княстваў, перыяд Вялікага княства Літоўскага, Расійскай імперыі, нацыянальныя формы беларускай дзяржаўнасці, савецкі перыяд і час сучаснай Беларусі.

У музеі таксама будуць залы, прысвечаныя гісторыі Вялікай Айчыннай вайны і генацыду беларускага народа.

«Ты як падымаешся са старажытнасці, з гэтага моманту, з якога мы выйшлі, там будуць усе перыяды абазначаны, напрыклад палеаліт, мезаліт, бронзавы век, эпоха Сярэдневякоўя, археалагічныя артэфакты. Мне як археолагу і гісторыку вельмі важна, што мы будзем паказваць арыгінальныя артэфакты вельмі многія, у тым ліку якія выяўлены ў выніку найноўшых археалагічных даследаванняў ужо ў сучаснай Рэспубліцы Беларусь», – адзначыў Вадзім Лакіза.

Раней Times.by расказваў, што ў новым будынку Нацыянальнага гістарычнага музея з'явіцца зала беларускай дыпламатыі.

На чэмпіянаце Еўропы ў Варне 27–31 мая беларускія грацыі выступяць з нацыянальнымі сімваламі – сцягам і гімнам.

Выканкам Еўрапейскага гімнастычнага саюза абнародаваў рашэнне аб зняцці абмежаванняў з беларускіх спартсменаў, яно ўступіла ў сілу неадкладна, паведамілі ў Беларускай асацыяцыі гімнастыкі.

Ужо на наступным тыдні Беларусь у індывідуальных спаборніцтвах сеніёрак і юніёрак у Балгарыі прадставяць Аліна Гарнасько, Дар’я Вярэніч, Ніколь Ляута, Кіра Бабкевіч, Ксенія Бандарэнка і Маргарыта Журовіч.

У групавых практыкаваннях выступяць Паліна Аляксандрава, Сафія Барысевіч, Валерыя Мальковіч, Ганна Шакун, Кір’яна Шаўцова і Таісія Ярчак.

Раней усе абмежаванні з беларускіх спартсменаў зняла Міжнародная федэрацыя гімнастыкі, а да гэтага Міжнародны алімпійскі камітэт.

Зорка сусветнага балета пераўвасобілася на сцэне Вялікага тэатра ў Габрыэль Шанэль.

Зорка сусветнага балета, прыма-балерына Вялікага тэатра Расіі, першая і адзіная расійская этуаль міланскага тэатра «Ла Скала» Святлана Захарава выступіла з праграмай MODANCE на сцэне Вялікага тэатра оперы і балета Беларусі.

Праект складаецца з двух аднаактовых балетаў, яны зусім розныя, але іх аб’ядноўвае стыль, мода, сучаснасць.

Адкрыў вечар балет італьянскага харэографа Маўра Біганцэці «Як дыханне». Яго прэм’ера адбылася яшчэ ў 2017 годзе ў Мілане. Тады галоўныя ролі выканалі Святлана Захарава і Раберта Боле. Новая трактоўка аднаактовай версіі балета пастаўлена спецыяльна для расійскай прымы. У музычную аснову спектакля леглі творы Георга Фрыдрыха Гендэля, пры гэтым эпоха барока прысутнічае не толькі ў музыцы, але і ў харэаграфіі танца, якую падкрэсліваюць стыльныя касцюмы.

Біганцэці – адзін з самых цікавых і таленавітых харэографаў нашага часу. Ён стварае харэаграфію так, як гэта рабіў бы скульптар. Ад гэтага танцоры вытанчана і плаўна «плылі па сцэне», выконваючы па-дэ-дэ і сола.

Другая частка не менш цікавая і значная – Gabrielle Chanel. Гэта аднаактовы балет, прысвечаны легендарнай французскай заканадаўцы мод Габрыэль Шанэль.

«Мы хацелі расказаць не пра тое, якую імперыю пабудавала Како Шанэль, а пра тое, якая яна была – з яе ўзлётамі і падзеннямі. Гэта была вельмі моцная, але пры гэтым ранімая жанчына», – расказала Захарава.

Нішто не прадракала Шанэль вялікай будучыні: яна была сіратой, яе выхавалі манашкі. Да першага замужжа яна спявала ў кабарэ (дзякуючы гэтай старонцы свайго жыцця яна і атрымала імя Како). Пасля адкрыла для сябе свет скачак, дзе ўбачыла дзясяткі ганарыстых дам, апранутых раскошна, але аднолькава. У той перыяд яна выявіла ў сабе захапленне да дызайну: спачатку шыла жаночыя капелюшы, далей адкрыла буцік, які вырас у сусветны дом моды.

З сусветам балета яе творчы шлях перасекся дзякуючы вядомаму тэатральнаму дзеячу Сяргею Дзягілеву: Шанэль стварыла касцюмы для яго пастановак Le Train Bleu (1924) і «Апалон Мусагет» (1929).

Задача перад стваральнікамі балета была няпростая: усяго ў некалькіх сцэнах расказаць пра жыццёвы шлях славутай куцюр’е і перадаць яе сілу характару і стылю.

Захарава правяла гадзіны за вывучэннем архіваў Габрыэль, нават пабывала ў яе кватэры на Ру Камбон.

«Я спрабавала знайсці паміж намі хоць якое-небудзь падабенства, але чым больш я пагружалася ў яе вобраз, тым больш зразумела мне станавілася, што нічога агульнага паміж намі няма, – расказала яна. – І гэта мяне вызваляла, раскоўвала і давала свабоду прыдумляць маю Шанэль – такую, якой, магчыма, яе мала хто ведаў, такую, якой яна была сам-насам з сабой. Маленькая, тонкая і ў той жа час моцная, мэтанакіраваная, захопленая, любячая і адзінокая. Якая сваім талентам і працай заявіла свае правы на ўвесь свет, на стварэнне новай эпохі ў сучаснай модзе».

Упершыню прыма-балерына ўбачыла ў люстэрку Шанэль на фотаздымках у Парыжы: ёй зрабілі макіяж, прычоску, і яна нарэшце ўвасобілася ў сваю гераіню.

Гледачы Вялікага тэатра Беларусі змаглі ўбачыць Шанэль у выкананні Святланы Захаравай у гэту суботу: падабенства прымы і куцюр’е збівала з толку, але ў той жа час надавала рэальнасці на сцэне. Антуражу дабавілі касцюмы. Эскізы іх дызайну для пастаноўкі распрацоўваліся домам CHANEL. Таму кожны вобраз адлюстроўвае стыль самой Шанэль, на якім і будуецца модны дом.

Праграму ўжо паказвалі ў Італіі, Кітаі і ААЭ. У Беларусі ж гэта прэм’ера. Білеты на спектакль гледачы раскупілі ў першыя дні.

«Абодва балеты – вельмі тонкія, вытанчаныя. Думаю, нічога падобнага на беларускай сцэне яшчэ не было, таму што размова аб зліцці некалькіх відаў мастацтва. Выдатная, разнастайная харэаграфія, музычнае суправаджэнне, раскошныя касцюмы. Усё гэта надае асаблівы шык. Так што спектакль застанецца ў сэрцах гледачоў надоўга», – адзначыла генеральны дырэктар Вялікага Кацярына Дулава.

Святлана Захарава ўжо выступала на сцэне Вялікага: яна танцавала ў 2009 годзе балет «Лебядзінае возера». У 2017 годзе выступала на беларускай сцэне з творчым падарункам у гонар юбілею народнага артыста СССР і Беларусі Валянціна Елізар’ева. А ў 2023-м Вялікі тэатр Расіі прадставіў у Мінску балет «Іван Грозны», у якім таксама танцавала Захарава. Таму, калі вырашылі паказаць праграму ў Мінску, яна настойвала менавіта на гэтай пляцоўцы.

Трэк групы прагучаў у галівудскім фільме Babygirl з Ніколь Кідман і Антоніа Бандэрасам. Тэхна-рэмікс «Касіў Ясь канюшыну» завірусіўся ў 2025-м. А яшчэ яны сталі першай беларускай групай на Tomorrowland – адным з буйнейшых фестываляў электроннай музыкі ў свеце.

Police In Paris – гэта Улад Каўчук і Улад Кульбіцкі. Два хлопцы са звычайных спальных раёнаў Мінска. За плячыма – больш за 100 супрадзюсарскіх работ, калабарацыі з Yellow Claw, POLTERGST і WUKONG, туры па Еўропе і Азіі.

Times.by напрасіўся да іх у госці – літаральна. Зазірнулі ў халадзільнік, разабралі гардэроб, спыталі пра грошы і зорную хваробу.

Навошта плаціць грошы за абмеркаванне кніг? Схадзілі на сход кніжнага клуба і даведаліся аб новым відзе псіхатэрапіі.

Кніжныя клубы – нечаканы трэнд у эпоху штучнага інтэлекту і рылсаў. Людзі гатовы плаціць за тое, каб чытаць і абмяркоўваць кнігі.

У Мінску такіх клубаў цяпер дзясяткі (ніжэй будзе спіс). Times.by схадзіў на сход аднаго з іх і даведаўся, хто прыходзіць на такія сустрэчы, што на іх абмяркоўваюць і чаму папяровыя кнігі, «лямпавая атмасфера» і няспешныя гутаркі за гарбатай з пірагом вярнуліся ў моду.

Літаратура як паратунак ад трывогі

Сустрэча кніжнага клуба, дзе мы вырашылі правесці пятнічны вечар, праходзіць ва ўтульнай кватэры ў цэнтры Мінска: за сталом дзесяць жанчын, а на ім – жоўтыя кветкі, запаленыя свечкі і духмяныя пірагі. «Клуб аматараў кніг і яблычных пірагоў» пакуль апраўдвае сваю назву.

Гэта адсылка да «Клуба аматараў кніг і пірагоў з бульбяных ачыстак» – чуллівага рамана пра каханне з добрым фіналам. Такія звычайна і выбіраюць для пасяджэнняў клуба, расказала яго стваральніца кандыдат філалагічных навук Ала Шылец.

«Я зразумела, што людзі цяпер і так вельмі перагружаныя фонавым негатывам, трывогай, інфармацыйным шумам. У кніжны клуб яны прыходзяць выдыхнуць, на нейкі час адключыцца ад рэальнасці і паглыбіцца ў цёплую, утульную атмасферу. Таму мы выбіраем цікавыя кнігі, напісаныя добрай мовай, але пры гэтым лёгкія і з абнадзейлівым фіналам. У асноўным гэта сучасная замежная літаратура», – расказвае Ала аб канцэпцыі клуба.

Мара аб стварэнні кніжнага клуба з’явілася ў яе яшчэ шэсць гадоў таму, але ўвесь час здавалася, што «цяпер не самы зручны момант». А потым яна зразумела, што ідэальнага моманту не будзе. І кнігі могуць дапамагчы як ёй, так і іншым людзям знайсці гармонію і душэўны спакой – хаця б на час сустрэч.

«Я літаратуразнаўца. І хаця апошнія 20 гадоў працавала ў зусім іншых сферах, кнігі заставаліся захапленнем майго жыцця, – расказвае Ала. – У савецка-перабудоўчым дзяцінстве яны былі адзінай даступнай мне псіхатэрапіяй. Адкрываеш кнігу – і трапляеш у іншы свет. Так і цяпер! У 2020-м, падчас пандэміі, літаратура таксама выратавала мяне – ад эпідэміі страху. Я тады ўпершыню прачытала «Гары Потэра» і ўвесь год правяла ў гэтай гісторыі. І вось мне захацелася падарыць гэта пачуццё іншым».

Людзі чытаюць кнігі або кнігі счытваюць людзей?

Ала жартуе, што яна марыла аднавіць атмасферу «інтэрната на філфаку», але не была ўпэўнена, што сустрэне людзей, якія гатовыя будуць у дарослым узросце так глыбока пагружацца ў літаратуру і з такім запалам гаварыць пра кнігі.

І вось яны тут, за сталом. Кампанія разнашэрсная: псіхолаг, выкладчыца, юрыст, мастачка, авіялагіст, топ-менеджар буйной кампаніі, прадпрымальніца, хатняя гаспадыня… Усіх гэтых жанчын аб’ядноўвае любоў да літаратуры – і адчуванне, што да кніжнага клуба ў іх насычаных буднях чагосьці важнага ўсё ж такі не хапала.

«У нейкі момант я ўсвядоміла, што жыццё адно, і намаганнем волі скараціла работу роўна напалову, – расказвае Ірына, кіраўнік кампаніі. – Пачала вучыцца атрымліваць асалоду ад жыцця. І ў гэты момант богі сацсетак падкінулі мне анонс кніжнага клуба. Аказалася, гэта тое, што трэба. Кнігі дапамагаюць адключыцца ад пастаяннага патоку інфармацыі, у якім мы жывём. І часта падказваюць нам выйсце са складаных сітуацый, калі мы самі яго не бачым».

Астатнія ўдзельніцы клуба пагаджаюцца: калі адкрываеш кнігу і паглыбляешся ў гісторыю, усе трывогі адыходзяць на другі план, нават дыханне становіцца больш роўным, а сон – мацнейшым.

Чытай сабе дома – і расслабляйся. Навошта ж патрэбны клуб? Каб было з кім падзяліць эмоцыі ад таго, што даведаўся пра кнігу і пра сябе.

«Я прыходжу ў кніжны клуб за «прышчэпкай» якасных стасункаў, – дзеліцца авіялагіст Наталля. – Дакладна ведаю, што сустрэнуся з разумнымі, начытанымі, душэўнымі жанчынамі, з якімі прыемна пагаварыць. Гэта, ведаеце, падобна на традыцыйныя беларускія вячоркі, калі дзяўчаты збіраліся для сумеснага вольнага часу і гаварылі быццам бы ні аб чым, але на самай справе – аб самым важным».

У гэты раз гаварылі пра дэбютны раман амерыканскай пісьменніцы Лоры Нэльсан Спілман – «Спіс запаветных жаданняў». А заадно – пра тое, як не забываць свае дзіцячыя мары, што дапамагае стаць творцам свайго жыцця і ці правільна падвяргаць дзяцей выпрабаванням, каб яны знайшлі сябе.

Гэта кніга пра 34-гадовую Брэт, якая па завяшчанні маці павінна выканаць свае падлеткавыя мары, каб атрымаць спадчыну. Гэта прыводзіць гераіню да пераасэнсавання жыцця, адмовы ад ілжывых мэт і знаходжання сапраўднага шчасця.

Дыскусія атрымалася гарачай! Клуб падзяліўся на два лагеры: тых, хто ўпэўнены, што без выклікаў і перашкод немагчыма дабіцца значных вынікаў, і тых, хто за больш беражлівыя метады выхавання асобы.

«Часам даводзіцца кідаць дзіця ў вір з галавой, каб ён паплыў сам – інакш ніяк! Успомніце, як нас у дзяцінстве вучылі плаваць!» – заклікае Ірына.

«Ну не ведаю, мяне вучылі плаваць як належыць, па тэхніцы», – парыруе Наталля.

«Маці прымусіла дачку купіць каня, каб атрымаць спадчыну, хіба гэта нармальна?» – абураецца хатняя гаспадыня Алена.

«А тое, што яна «знайсці каханне» ад яе запатрабавала, цябе не бянтэжыць? – пытаецца мастачка Таццяна. – Па-мойму, прасцей каня завесці».

Усе смяюцца і адзначаюць: кніжны клуб – гэта рэдкае месца, дзе можна мець палярныя пункты гледжання, спрачацца так горача, быццам размова не пра кніжнага персанажа, а пра цябе самога… Але пры гэтым – захоўваць павагу адзін да аднаго і сяброўскую атмасферу, спрабаваць зразумець і прыняць карціну свету іншага чалавека.

«Вы не ўяўляеце, наколькі мне цікава ў гэтым удзельнічаць, – кажа псіхолаг Вольга. – Я заўсёды адзначаю, што кожны прапускае гісторыю праз свой фільтр. Усе чыталі адну кнігу, а як быццам бы – розную».

Як знайсці час для чытання і для сябе

Дарэчы, чытаюць у афлайн-групе «Клуба аматараў кніг і яблычных пірагоў» па адной кнізе ў месяц (а ў анлайн-групе нават па дзве). Цікава, як удзельніцам з іх загрузкай па рабоце гэта ўдаецца?

«Я прыехала ў Беларусь на святы, а так – жыву ў Англіі, выкладаю французскую мову, – расказвае Юлія. – У апошні час адчувала, што мне як быццам не хапае роднага культурнага кода. І што я чытаю ўсё менш і менш. Кніжны клуб дапамог арганізавацца: ёсць дэдлайн, да якога трэба прачытаць кнігу, і матывацыя – паўдзельнічаць у цікавых, глыбокіх абмеркаваннях».

«Калі хочацца знаёміцца з літаратурай, але часу зусім няма, выйсце – аўдыёкнігі, – кажа Наталля. – Мне раней яны зусім не падабаліся. Але я пачала слухаць удумліва: тры, пяць, дзесяць хвілін. Так і ўцягваешся!»

«Рэкамендацыя вельмі простая: на 15 хвілін вечарам перад сном і на 15 хвілін раніцай пасля абуджэння адкладзі ў бок тэлефон, – раіць Вольга. – І разгарні кнігу, якую даўно хацеў прачытаць».

Калі сустрэча кніжнага клуба заканчваецца, дзяўчаты доўга не разыходзяцца: у цёплай кампаніі можна і падзяліцца патаемным, і пасмяяцца ад душы.

«Выходжу пасля абмеркаванняў кніг так, быццам мне 19 гадоў. Бесклапотная, шчаслівая! Прынамсі, пакуль не дайду да прыпынку, – смяецца Алена. – Але тады можна яшчэ кружок накруціць і ўспомніць, што мы тут абмяркоўвалі і як смяяліся!»

Калі вам таксама хочацца больш чытаць і гаварыць пра літаратуру, мы сабралі для вас яшчэ некалькі варыянтаў кніжных клубаў Мінска, якія працуюць у розных фарматах:

Кніжны клуб «Кнігатэрапеўт» з псіхолагам і вучонай Таццянай Пузырэвіч. Тут аналізуюць кнігі з пункту гледжання псіхалогіі. Ёсць асобныя анлайн-сустрэчы для падлеткаў.

Кніжны клуб, які перарос у шырокае кам’юніці: удзельнікі разам наведваюць культурныя мерапрыемствы, а таксама часта запрашаюць да абмеркавання беларускіх пісьменнікаў.

Кавава-кніжныя вячоркі: у гэтым клубе ўдзельнікі сустракаюцца за кубачкам кавы двойчы ў месяц, каб абмеркаваць шэдэўры сусветнай літаратуры.

Літаратурны салон «Вечар» – клуб для начытанай аўдыторыі з утульным фарматам паэтычна-музычных вечароў.

Кніжны клуб «Кнігіні» – жаночы кніжны клуб, дзе праводзяць факультатыўныя чытанні і літаратурныя квізы.

Кніжны клуб Адраджэнне – паводле матываў прачытанага ўдзельнікі наведваюць тэатральныя пастаноўкі і праводзяць творчыя вечары.

А вось дзясятка твораў, якія разбіралі ў «Клубе аматараў кніг і яблычных пірагоў». Удзельніцы клуба рэкамендавалі гэтыя кнігі як добрыя гісторыі, пасля якіх хочацца жыць:

• Рэй Брэдберы «Віно з дзьмухаўцоў».
• Холі Рынглэнд «Згубленыя кветкі Эліс Харт».
• Боні Гармус «Урокі хіміі».
• Дэніэл Мэйсан «Паўночны лес».
• Марыя Сэмпл «Куды ты знікла, Бернадэт?».
• Джаан Харыс «Ажынавае віно».
• Абрахам Вергезе «Запавет вады».
• Сайман Ван Бой «Сіпсварт».
• Пол Галіка «Місіс Харыс едзе ў Парыж».
• Франчэска Пікола «Хвіліны будзённага шчасця».

Фестываль у Мінску сабраў на адной сцэне самых творчых і паспяховых студэнтаў з усёй краіны.

У Нацыянальным цэнтры творчасці дзяцей і моладзі колькасць зорак на адзін квадратны метр зашкальвае: дзясяткі таленавітых студэнтаў з усіх ВНУ краіны прыехалі на фестываль «Арт-Вакацыi». Мы прабраліся за кулісы да пачатку канцэрта і спыталі ў іх, чаму замест вячэрніх тусовак яны выбіраюць музычныя рэпетыцыі.

«Давайце яшчэ раз прагонім фінальны выхад!» – гучна камандуе рэжысёр у актавай зале. Дзясяткі хлопцаў і дзяўчат без уздыхаў і абурэнняў вяртаюцца на свае пазіцыі.

Гучыць музыка – і яны роўна ў такт выходзяць на сцэну. У гэты момант за кулісамі наступная партыя танцораў напружана ўслухоўваецца ў словы песні, каб не прапусціць свой выхад.

Астатнія ў напружанні: ім трэба выйсці змейкамі і выстраіцца ў роўныя лініі адначасова з хлопцамі і дзяўчатамі з процілеглай кулісы. Адзін няправільны рух – і ўся «кампазіцыя» абваліцца. Узмах рукой – і з двух бакоў на сцэну высыпаліся хлопцы і дзяўчаты, якія ўсміхаліся.

«Мы сёння з самай раніцы рэпеціруем. Усё амаль да аўтаматызму давялі», – з усмешкай расказала студэнтка Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта замежных моў Паліна. Яна вучыцца на лінгвіста-выкладчыка, аднак марыць стаць спявачкай.

«Я з самага дзяцінства на сцэне: выступала сольна і ў групе. Калі паступіла ва ўніверсітэт, працягнула спяваць. Мне падабаюцца мовы, я таму і выбрала свой універсітэт...»

«Усе малайцы! Рыхтуйцеся да выступленняў», – перапыніў дзяўчыну голас у калонках, і моладзь хаатычна разбрылася па сцэне і за ёй. Тут няма навічкоў. Кожны перамог не ў адным творчым конкурсе, не раз паказваў сваю творчасць перад гледачамі, аднак хваляванне ўсё роўна ёсць.

Будучыя дэфектолагі з БДПУ пасля рэпетыцыі абкружылі свайго мастацкага кіраўніка і слухалі настаўленне. Дзяўчаты разам танцуюць ужо тры гады: у групу прыходзілі іншыя дзяўчаты, але надоўга не заставаліся.

«Я ў школе танцавала і займалася мастацкай гімнастыкай. Паступіла ва ўніверсітэт, убачыла аб'яву аб наборы ў танцавальную групу і вось ужо тры гады танцую, – падзялілася мінчанка Аляксандра. – Я заўсёды хацела быць настаўніцай. У 11-м класе вывучала спецыяльнасці ў БДПУ і даведалася, што там ёсць Інстытут інклюзіўнага выхавання. Цяпер з'яўляецца ўсё больш дзяцей з кагнітыўнымі парушэннямі, як дэфектолаг я змагу ім дапамагчы».

Станавіцца сусветнай зоркай дзяўчына не планавала і не плануе. Танцы для яе – гэта аддушына, а калектыў стаў яшчэ адной сям'ёй. Астатнія дзяўчаты хорам сказалі: «Мы танцуем для задавальнення».

А вось Анастасія з Барысава ўжо больш за сотню разоў удзельнічала ў падобных конкурсах і нават сур'ёзна задумвалася аб кар'еры танцора. Але любоў да біялогіі аказалася мацнейшай, і яна паступіла на спецыяльнасць «медыцынская інжынерыя» ў БНТУ.

«Аб медзе я думала, але не адважылася: трэба хімію здаваць, а яшчэ доўга вучыцца... Я цяпер на трэцім курсе і не шкадую, што выбрала БНТУ, – расказала дзяўчына. – На першым курсе мяне запрасілі выступаць на Дні танца ў БНТУ. Адзін са студэнтаў быў кіраўніком усіх танцораў. Калі ён выпусціўся, я заняла яго месца. Сабрала каманду, і цяпер мы з хлопцамі і дзяўчатамі шмат дзе прымаем удзел».

Павел танцуе разам з Анастасіяй. Яны прыйшлі на кастынг перад «Вясной БНТУ», з цягам часу ўцягнуліся.

Пакуль мы размаўлялі з танцорамі, астатнія ўдзельнікі паспелі пераапрануцца, а да пачатку вялікага канцэрта засталося зусім няшмат часу.

Уладзіславу мы сустрэлі на лесвіцы, якая вядзе за кулісы, і паспелі задаць пару пытанняў.

«Я прадстаўляю ансамбль беларускай песні «Ярыца» БДПУ імя Танка. Заўсёды марыла займацца чымсьці народным – ва ўніверсітэце пашанцавала трапіць у калектыў. Ужо чатыры гады ў ім займаюся. Усяго на сцэне я 14 гадоў», – сказала дзяўчына.

Спевы для дзяўчыны – гэта хобі. Яна пераканана, што іх можна сумяшчаць са звычайнай прафесіяй. Ад гэтага жыццё будзе і яркім, і паўнавартасным.

Мы ўжо шукалі ўваход для гледачоў у залу, як сустрэлі цудоўную пару скрыпачоў – Карыну і Данііла з Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.

Дзяўчына сама з Брэсцкай вобласці. Яе аднакласнікі падавалі дакументы ў гэты ўніверсітэт, і яна вырашыла з імі за кампанію.

Данііл з Капыльскага раёна Мінскай вобласці. Дзякуючы перамозе на алімпіядзе ён паступіў без тэсціравання ў ВНУ. На скрыпцы хлопцы граюць у вольны ад вучобы час. Для іх гэта спосаб расслабіцца і перазагрузіцца.

Фестываль «Арт-Вакацыi» сабраў на адной сцэне лепшыя таленты краіны – больш за 40 творчых калектываў з 23 ВНУ краіны. Дзясяткі будучых педагогаў, інжынераў, дызайнераў, урачоў і іншых прадстаўлялі свае нумары ў жанрах харэаграфіі, вакальна-харавога, фальклорнага, інструментальнага і тэатральнага мастацтва.

Самая маштабная падзея адбылася ў Пячах, дзе клятву Радзіме далі каля 2,5 тыс. чалавек.

У Беларусі 23 мая каля 10 тыс. навабранцаў прынялі вайсковую прысягу, паведамляе прэс-служба Мінабароны.

Самым маштабным мерапрыемства стала ў 72-м гвардзейскім Аб’яднаным вучэбным цэнтры. Тут клятву Радзіме прынеслі каля 2,5 тыс. маладых людзей.

Дарэчы, прысягу ў Пячах наведаў Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка.

Ён выступіў з прамовай перад навабранцамі. Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ў гэты асаблівы дзень тысячы маладых хлопцаў прымаюць на сябе высокую адказнасць – ахоўваць сучаснасць і будучыню сваёй краіны.

«Вайсковая прысяга – гэта не проста высокія словы, рытуал або даніна традыцыі, а па-сапраўднаму дарослы і адказны крок. І не толькі ў вашым жыцці. Важна разумець, што, даючы свяшчэнную клятву краіне і народу, вы даяце яе свайму дому, сваёй сям’і. Вы кленяцеся беспярэчна выконваць загады камандзіраў, строга прытрымлівацца воінскіх статутаў, берагчы незалежнасць і тэрытарыяльную цэласнасць, канстытуцыйны лад Рэспублікі Беларусь», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Таксама Прэзідэнт дадаў, што з гэтай хвіліны сумленне і закон прад’яўляюць да навабранцаў найвышэйшыя патрабаванні. Лукашэнка асабліва акцэнтаваў увагу на тым, што званне ваеннаслужачага абавязвае быць стойкім, адважным, верным абавязку і сваёй краіне.

«Салдацкая праца – цяжкая і пад сілу толькі сапраўдным мужчынам – моцным целам і духам. Вам будзе няпроста. Але я перакананы – плячо ў плячо са сваімі баявымі таварышамі і пад кіраўніцтвам вопытных камандзіраў кожны з вас дастойна пераадолее гэты шлях», – даў наказ беларускі лідар.

Прэзідэнт падкрэсліў, што гісторыя Беларусі ведае тысячы прыкладаў, калі звычайныя хлопцы, учарашнія школьнікі і студэнты, здзяйснялі подзвігі. Іх імёны ўпісаны ў летапіс воінскай славы, у гісторыю краіны. Дзякуючы такім людзям, храбрым героям, над Беларуссю ўжо 80 гадоў мірнае і чыстае неба.

Віцебск называюць культурнай сталіцай Беларусі – менавіта тут тварылі такія мастакі, як Юрый Пэн, Марк Шагал, Казімір Малевіч. Фэшн-рэдакцыя Times.by вырашыла высветліць, ці шмат на вуліцах паўночнага горада стыльных людзей.

Цёплы, сонечны вечар у горадзе на Дзвіне. Гараджане, што спяшаюцца дадому з працы, зліваюцца ў цёмна-шэрую масу... Мы ўжо амаль адчайваемся знайсці кагосьці яркага, калі сустракаем Соф’ю.

Дзяўчына займаецца танцамі і марыць стаць дызайнерам інтэр’ераў.

«Я заўсёды на вышыні! Люблю прадумваць вобразы да дробязяў. Сёння вырашыла «выгуляць» любімую сумку, пад яе і падбірала ўбор. Яшчэ я проста абажаю свае ружовыя джынсы, ну і рэчаў з бліскаўкамі ў мяне шмат», – расказвае Соф’я.

Ліза нібыта сышла з экрана японскага мультфільма.

«Я вучуся на швачку-цырульніцу ў ВДІТК, у вольны час малюю і фатаграфую, – дзеліцца суразмоўніца. – Свой вобраз у стылі джырай-кэй я збірала доўга. Вельмі рада, што ўсё атрымалася. Мне ўвогуле вельмі падабаецца японская мода. Чэрпаю ў ёй натхненне».

Дзяўчына заўсёды выглядае нестандартна, ёй падабаецца пераймаць герояў анімэ і прыцягваць цікаўныя позіркі.

Дыяна і Мікіта накіроўваліся на пешаходную вуліцу – месца прыцягнення ўсіх турыстаў у Віцебску. У горадзе нарэшце выглянула сонца, і яны вырашылі прыбрацца (ёсць адчуванне, што ў маладых людзей спатканне, але яны сцвярджаюць, што проста сябры).

«Я працую дыстанцыйна лагістам. У мяне шмат спартыўных рэчаў і прыгожага хатняга адзення, – дзеліцца Дыяна. – У асноўным усё ў спакойных тонах. Шмат чаго ёсць у шакаладным колеры. Ён цяпер у трэндзе. Сёння я цалкам у ім».

Мікіта прызнаецца, што далёка не заўсёды носіць касцюм, ды і ўвогуле апранаецца пад настрой. Хлопец вучыцца ў ВДМУ і працуе стаматолагам.

«У мяне некалькі хірургічных касцюмаў, але яны ўсе стрыманыя, – кажа ён. – А самая незвычайная рэч у маім гардэробе – чорная майка. На ёй чырвоным колерам напісана «Дурань». Я ў ёй хадзіў на працу ў дзень звальнення».

Мы таксама вырашылі адправіцца на пешаходную вуліцу і пашукаць яркіх віцябчан там. Па дарозе сустракаем школьніцу Вікторыю.

«Я заўсёды стараюся апранацца незвычайна. Лічу, што гэта раскрывае асобу чалавека і дэманструе яго схаваныя рысы, – тлумачыць свой выбар убрання дзяўчына. – У мяне ўвесь гардэроб чорны. Гэта мой любімы колер».

Вікторыя натхняецца калекцыямі Maison Margiela, калі прадумвае свае вобразы. Раней яна думала пра паступленне ў ВДТУ на дызайнера, але нядаўна цвёрда вырашыла паступаць на філасофію ў БДУ.

Прагульваючыся па вуліцы Суворава, сустракаем тэхніка па гуку ДУ «Цэнтр культуры «Віцебск» Марка Марэйна. Праз яго прайшлі дзясяткі артыстаў «Славянскага базару», амаль кожнаму з іх ён асабіста ўручаў мікрафоны. У свае 60 з хвосцікам ён не здраджвае свайму стылю: майка з назвай любімага гурта, яркія кеды і рваныя джынсы.

«Мой стыль складаўся гадамі. І цяпер адлюстроўвае мае захапленні: музыка, фестывалі, канцэрты, хакей і футбол. У мяне ёсць любімае джэрсі, але сёння крыху іншы настрой», – дзеліцца Марк.

З ім у кампаніі – сын Андрэй з дзяўчынай Дзіянай. Андрэй пайшоў па музычных слядах бацькі – выбраў працу на сцэне. Аднак у гардэробе ў яго няшмат яркіх рэчаў, ён аддае перавагу выступаць у чымсьці больш класічным.

«Сённяшні вобраз мне дапамагала збіраць Дзіяна. Яна, вядома ж, дапамагае мне з гардэробам, але часам я і сам выбіраю, што надзяваць і ў чым выступаць», – запэўнівае артыст.

Дзіяна працуе каларыстам у Маскве. Прыехала на некалькі дзён і ўзяла з сабой самае зручнае адзенне.

Наступнымі мы заўважылі Варвару з мамай. Дзяўчына гэтым вечарам выбрала аранжавую кашулю і карычневыя штаны – ідэальнае спалучэнне і для прагулак па горадзе, і для працы.

«У мяне яркага мала. Аранжавы – у адзіным экзэмпляры, яшчэ ёсць ружовы, астатняе – чорнае», – кажа яна.

На пытанне: «Чаму менавіта чорны?» – дзяўчына паціскае плячыма.

«Практычна, заўсёды ў модзе, а яшчэ карэкціруе фігуру», – дадае яе мама Юлія.

Калі мы ўжо былі гатовыя прызнаць, што ўвесь Віцебск ходзіць у чорным, убачылі Святлану.

«Я тры гады не магла «выгуляць» гэты вобраз, – прызнаецца ўладальніца рознакаляровага футра. – Ніяк не магла асмеліцца. Але цяпер я займаюся сацыяльнымі танцамі, напэўна, пачала больш разнявольвацца і ўсё часцей апранаць яркае».

Нядаўна фэшн-рэдакцыя Times.by шукала на мінскіх вуліцах самы модны колер сезона – жоўты. Што з гэтага атрымалася – чытайце тут.

А пра тое, як стварыць стыльны вобраз, які адпавядае трэндам, Times.by расказваў у аглядзе галоўных тэндэнцый жаночай моды.

Калі, як не ў маі, ацаніць усю прыгажосць бэзу? У Цэнтральным батанічным садзе Нацыянальнай акадэміі навук расце больш за 200 сартоў. У калекцыі бэзу прадстаўлены дасягненні розных гадоў, у тым ліку 16 сартоў беларускай селекцыі, а тры з іх уключаны ў рэестр Каралеўскіх батанічных садоў. Гэта сарты «Паўлінка», «Мінчанка» і «Партызанка».

Times.by разам з вядучым навуковым супрацоўнікам, куратарам калекцыі бэзу Цэнтральнага батанічнага саду Тамарай Шпітальнай выбраў топ самых-самых сартоў. Мы публікуем іх фатаграфіі, каб вы ведалі, чым адрозніваецца адзін сорт ад другога.

Прыемнага прагляду! На жаль, фота не перадаюць непаўторны водар гэтых кветак. Але вы яшчэ можаце ўбачыць гэта цудоўнае цвіценне сваімі вачыма.

Бэз «Прыгажуня Масквы»

Гэты бэз – шэдэўр селекцыйнага мастацтва, ён лічыцца самым прыгожым на планеце і ў 1947 годзе праславіў савецкую селекцыю.

Сорт «Прыгажуня Масквы» стварыў расійскі селекцыянер Леанід Калеснікаў, скрыжаваўшы сарты «Прыгажуня Нансі» і «Іван Уладзіміравіч Мічурын».

Бутоны ў бэзу шарападобныя, ружавата-ліловыя з атласным бляскам.

Пры гэтым кветкі буйныя, а пялёсткі ружавата-белыя з перламутравым пералівам.

Гэта непаўторны сорт бэзу, які расце ў калекцыях самых вядомых батанічных садоў свету.

Бэз «Вера Харужая»

Сорт назвалі ў гонар беларускай падпольшчыцы, Героя Савецкага Саюза Веры Харужай.

Кветкі ў бэзу буйныя, а пялёсткі па меры цвіцення закручваюцца. Бутоны ярка-бэзавыя, а ў цэнтры пялёсткаў ёсць блакітныя прожылкі.

Бэз «Абаронцам Брэста»

Гэта адзін з першых мемарыяльных беларускіх сартоў бэзу. Сорт названы ў гонар герояў – удзельнікаў абароны Брэсцкай крэпасці ў пачатку Вялікай Айчыннай вайны.

Кветкі ў бэзу махровыя і буйныя (да 2,5 см у дыяметры), ад малочна-крэмавага да чыста-белага адцення, а пялёсткі шырока-акруглыя.

Сорт аўтарства селекцыянераў Мікалая Смольскага і Веранікі Бібікавай.

Бэз «Вялікая Перамога»

Гэта эфектны сорт, які вывелі савецкі селекцыянер Леанід Калеснікаў і яго паслядоўнікі.

Бэз названы ў гонар заканчэння Вялікай Айчыннай вайны.

Кветкі ў сорту буйныя, прыгожага ліловага колеру з блакітнымі ценямі, а пялёсткі падоўжаныя і злёгку выгнутыя.

Бэз «Аляксей Марэсьеў»

Сорт вывеў селекцыянер Леанід Калеснікаў у 1951 годзе. Бэз названы ў гонар легендарнага лётчыка – героя Вялікай Айчыннай вайны Аляксея Марэсьева.

Кветкі тут блакітнавата-ліловыя, а пялёсткі падобныя на прапелер.

Бэз «Андруша Громаў»

Гэты сорт таксама аўтарства Леаніда Калеснікава. Селекцыянер стварыў яго ў гонар сына сяброў, які загінуў у юным узросце.

Кветкі ў бэзу ярка-ружовыя, а бутоны махровыя.

Бэз «Міхаіл Шолахаў»

Сорт назвалі ў гонар пісьменніка Міхаіла Шолахава, лаўрэата Нобелеўскай прэміі. У бэзу ружавата-ліловыя кветкі.

Бэз «Маркіз дэ Кандарсэ»

Гэта старадаўні сорт бэзу, які вывеў вядомы французскі селекцыянер Віктор Лемуан.

Дарэчы, гэты самы модны сорт у гэтым сезоне, паколькі блакітнаватыя тоны – у трэндзе. Сузіраць гэты бэз лепш за ўсё на адлегласці метраў дваццаці, так ён выглядае па-асабліваму, казачна.

Кветкі ў бэзу дробныя, паўмахровыя, светлыя блакітнавата-ліловыя з лёгкім перламутравым адценнем, а вось бутоны – больш насычаныя, сіне-фіялетавыя.

Бэз «Максімовіч»

Гэта бэз французскай селекцыі 1906 года. Сорт назвалі ў гонар выдатнага расійскага батаніка Карла Максімовіча.

Бутоны бэзу буйныя, а пялёсткі могуць быць да трох сантыметраў. Пры гэтым кветкі светла-фіялетавага адцення, а да канца цвіцення могуць выгарэць і стаць светла-бэзавымі.

Бэз «Алімпіяда Калеснікава»

У бэзу фіялетава-пурпурныя бутоны, а кветкі махровыя, лілова-ружовыя, пялёсткі закручаны ў розныя бакі.

Гэты сорт бэзу носіць імя жонкі селекцыянера Леаніда Калеснікава – Алімпіяды Мікалаеўны.

Бэз «Прымроўз»

Гэта адзіны жоўты бэз у свеце – для аматараў калекцыяніраваць рэдкасці. Эфектны і непаўторны сорт бэзу галандскай селекцыі, які ўнікальны мяккім светла-крэмава-жоўтым колерам пялёсткаў.

«Прымроўз» у 1949 годзе вывеў у Нідэрландах селекцыянер Герыт Маарсэ.

Бэз «Лябёдачка»

Беларускі сорт бэзу, які ў 1964 годзе стварылі селекцыянеры Мікалай Смольскі і Вераніка Бібікава.

Кветкі буйныя і беласнежныя. Гэты бэз адрозніваецца багатым цвіценнем, а бутоны – махровасцю.

Бэз «Багдан Хмяльніцкі»

Украінскі сорт бэзу, які вывелі ў 1954 годзе.

Бутоны тут махровыя, пялёсткі буйныя, а кветкі насычанага бэзавага колеру.

Бэз «Сэнсэйшн»

Гэты сорт вельмі папулярны ў садаводаў з-за незвычайнай двухколернай афарбоўкі пялёсткаў: пурпурныя кветкі аблямаваны прыкметнай белай палоскай.

Сорт у 1938 годзе вывеў галандскі селекцыянер Дзірк Эвеленс Маарсэ.

Бэз «Змярканне»

Гэта расійскі сорт бэзу, які ў 1954 годзе стварыў Леанід Калеснікаў.

У бутонаў яркая афарбоўка, а кветкі – цёмна-пурпурныя.

Бэз «Месячнае святло»

Гэта беларускі сорт, які атрымаў назву за жамчужна-белае адценне пялёсткаў.

Сорт вывелі Мікалай Смольскі і Вераніка Бібікава.

Бэз «Зара камунізму»

Сорт аўтарства селекцыянера Леаніда Калеснікава. У бэзу буйныя суквецці, а адценне кветак пачынаецца з пурпурна-чырвонага і пераходзіць у фіялетавы.

Бэз «Багацце»

Гэта сорт савецкай селекцыі сярэдзіны XX стагоддзя.

Бутоны бэзу – ярка-ліловага колеру.

Бэз «Радж Капур»

Гэты сорт у 1955 годзе вывеў Леанід Калеснікаў і назваў у гонар індыйскага акцёра. У тыя гады Радж Капур быў папулярны ў Савецкім Саюзе.

Бэз «Тарас Бульба»

Украінскі сорт бэзу, які вывелі ў 1956 годзе. Пялёсткі кветак тут бэзава-блакітнаватыя.

Бэз «Жорж Жак Дантон»

Сорт у 1911 годзе стварылі ў Францыі. Пялёсткі ў бэзу светла-пурпурнага колеру з інтэнсіўным фіялетавым адлівам.

Бэз «Аўкубафолія»

Гэта ўнікальны сорт бэзу французскай селекцыі, фатаграфіяй якога з рэдакцыяй Times.by падзяліліся чытачы. У беларускіх садах яго пакуль сустрэнеш не часта.

У гэтага бэзу махровыя бутоны, а кветкі светла-блакітнага колеру з лёгкім ліловым адценнем.

Асаблівасць сорту – стракаталістасць. Лісце ў бэзу зялёнае, з залацістымі або крэмава-жоўтымі плямамі і палосамі, як у японскай аўкубы.

На кантролі абласной аўтаінспекцыі – стан кіроўцаў і правілы прыпынку і стаянкі аўтамабіляў.

Сёння і ў бліжэйшыя выхадныя ДАІ Мінскай вобласці пераходзіць на ўзмоцнены рэжым працы. Асаблівая ўвага – да месцаў адпачынку. Інспектары будуць сачыць за станам кіроўцаў і за тым, як аўтамабілі паркуюцца на абочынах.

З прыходам цяпла і сонца мінчане пацягнуліся за горад. Найбольш папулярныя месцы адпачынку – вадасховішчы «Заслаўскае», «Крыніца», «Дразды» і «Пціч».

У абласной Дзяржаўтаінспекцыі адзначаюць: нягледзячы на наяўнасць абсталяваных стаянак, многія кіроўцы пакідаюць транспарт проста на абочынах дарог, прылеглых да пляжаў. Гэта не толькі ўскладняе праезд іншым удзельнікам руху, але і часта суправаджаецца ігнараваннем знака «Рух забаронены».

«Правілы дазваляюць пад’ехаць да прыбярэжнай зоны для пасадкі і высадкі пасажыраў або разгрузкі рэчаў, аднак пасля гэтага аўтамабіль неабходна перамясціць на спецыяльна абсталяваную стаянку, – нагадваюць у ДАІ. – Заклікаем кіроўцаў да дысцыпліны і нагадваем пра недапушчальнасць кіравання транспартам у стане алкагольнага ап’янення».

А сталічная міліцыя 23 мая будзе забяспечваць грамадскі парадак падчас правядзення ўрачыстасцяў, прысвечаных «Апошняму званку». Узмоцненыя нарады будуць дзяжурыць у месцах масавага знаходжання моладзі – на агульнагарадскім свяце ў Мінск-Арэне і падчас цырымоніі ўскладання кветак каля стэлы Мінск – горад-герой.

Дадатковыя патрулі з’явяцца ва ўсіх сталічных парках і скверах. Супрацоўнікі органаў унутраных спраў нацэлены на папярэджанне правапарушэнняў і забеспячэнне бяспекі адпачывальнікаў.

«Млын моды» – гэта сапраўдны нацыянальны брэнд, які вядомы ў многіх краінах свету. Ён не толькі адкрывае новыя імёны ў беларускай модзе, але і займаецца іх прасоўваннем на міжнародны ўзровень.

Фінал XXXV Рэспубліканскага фестывалю-конкурсу моды і фота «Млын моды» адбудзецца 26–28 мая ў Мінску і аб’яднае на адной пляцоўцы навучальныя ўстановы з усёй краіны, прадстаўнікоў лёгкай прамысловасці, вядучыя беларускія брэнды адзення, моднага бізнесу, а таксама прадстаўнікоў краін Садружнасці.

У фінале будуць прадстаўлены 63 новыя ўнікальныя калекцыі ад 85 маладых беларускіх дызайнераў, 15 фотапраектаў, прысвечаных Году беларускай жанчыны, праект «Новая генерацыя».

Удзельнікамі стануць фіналісты «Млына моды» ў намінацыях «Школа моды», «Майстар моды», «Фота» з усіх рэгіёнаў Беларусі, а таксама замежныя госці – прадстаўнікі вядучых замежных навучальных устаноў, міжнародных Тыдняў моды і прафесійных выставак.

Праграма «Млына моды»

26 мая

17.00 – адкрыццё выстаўкі «Жанчына. Эпоха. Гераіня» фіналістаў намінацыі «Фота», прысвечанай Году беларускай жанчыны. Цырымонія ўзнагароджання фіналістаў намінацыі «Фота».

Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі, г. Мінск, вул. Фабрыцыуса, 5

27 мая

11.00 – «Мода і крэатыўныя індустрыі сёння» – прафесійны дыялог з удзелам беларускіх і замежных спецыялістаў з розных сегментаў індустрыі моды.
14.00 – конкурсны паказ калекцый маладых беларускіх дызайнераў у намінацыях «Школа моды», «Майстар моды». Прэзентацыя праекта «Новая генерацыя» з ААТ «Камволь».

Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі, г. Мінск, вул. Фабрыцыуса, 5

28 мая

16.00 – цырымонія ўзнагароджання прызёраў XXXV Рэспубліканскага фестывалю-конкурсу моды і фота «Млын моды».
19.00 – цырымонія ўзнагароджання пераможцаў, гала-шоу з удзелам лепшых маладых беларускіх і замежных дызайнераў.

Канцэртная зала «PRIME HALL», г. Мінск, пр. Пераможцаў, 65

Арганізатары «Млына моды – 2026»: Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі, Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт.

Times.by з’яўляецца медыяпартнёрам фестывалю-конкурсу «Млын моды».

Купюра з’явіцца ў абарачэнні ўжо 1 чэрвеня, а яе абарона будзе значна больш моцнай.

У Беларусі абнаўляюць купюру наміналам BYN 200, паведамляе Нацбанк.

Раней галоўны банк краіны анансаваў новую банкноту, а цяпер паказаў першыя кадры з ёй.

Мяркуючы па фота, радыкальных змяненняў у знешнім выглядзе грошай не прадбачыцца, аднак новаўвядзенні ёсць. Цяпер на купюры замест подпісу Паўла Пракаповіча будзе подпіс Старшыні Праўлення Нацыянальнага банка Рамана Галоўчанкі.

Зразумела, будзе заменены год выпуску банкноты з 2009 на 2026, а таксама на купюры будзе ўказана назва адлюстраванага на банкноце архітэктурнага будынка – «Магілёўскі абласны мастацкі музей імя П.В. Масленікава».

Змяненне купюры праходзіць планава, а адна з мэт такіх мерапрыемстваў – узмацненне абароны. Банкнота атрымае новыя элементы бяспекі, а ўжо дзеючыя заменяць палепшанымі мадыфікацыямі.

Да шматтонавага вадзянога знака дададзены дадатковы вадзяны знак – філігрань, які ўяўляе сабой вельмі светлую выяву наміналу «200».

Яшчэ Нацбанк зрабіў ахоўную нітку крыху шырэйшай, а ў паперы выкарыстаны ўзмоцнены кант. Акрамя таго, новыя BYN 200 будуць лакіраваны з двух бакоў, што павялічыць зносаўстойлівасць банкноты.

Свежая 200-рублёўка працягне серыю раней абноўленых банкнот BYN 5, BYN 10, BYN 20, BYN 50 і BYN 100, якія былі выпушчаны ў абарачэнне ў 2019–2022 гадах.

Купюра з’явіцца ў абарачэнні ўжо 1 чэрвеня.

Беларускія ўлады актыўна развіваюць у рэспубліцы тэрытарыяльныя войскі – як адзін з элементаў забеспячэння нацыянальнай бяспекі.

У Беларусі вядзецца работа па стварэнні цэнтра падрыхтоўкі тэрытарыяльных войскаў, заявіў міністр абароны Віктар Хрэнін удзельнікам збору, прысвечанага пытанням абароны, у Лідскім раёне.

«Працягваецца актыўная работа па стварэнні цэнтра падрыхтоўкі тэрытарыяльных войскаў у Барысаве», – сказаў кіраўнік абароннага ведамства.

Паводле яго слоў, толькі пры цесным узаемадзеянні мясцовай улады і органаў дзяржаўнага кіравання з вайскоўцамі можна дасягнуць патрэбнага ўзроўню падрыхтоўкі людзей да абароны краіны.

Хрэнін нагадаў, што ў сістэму падрыхтоўкі тэрытарыяльных войскаў інтэграваны вопыт сучасных узброеных канфліктаў, у тым ліку спецыяльнай ваеннай аперацыі.

Паводле яго слоў, ваенная і палітычная абстаноўка ў свеце і вакол Беларусі застаецца напружанай, і тэндэнцый да яе нармалізацыі ў сярэднетэрміновай перспектыве няма.

«У першую чаргу гэта абумоўлена агрэсіўнай палітыкай краін «калектыўнага Захаду» і нашых бліжэйшых суседзяў у прыватнасці», – лічыць кіраўнік Мінабароны.

Хрэнін канстатаваў, што пад падставай уяўнай пагрозы з усходу заходнія суседзі працягваюць нарошчваць ваенныя бюджэты і закупляць ваенную тэхніку, праводзіць вучэнні і трэніроўкі.

Раней Times.by пісаў, што ў пятніцу ў Лідзе праходзіць штогадовы збор «Ваенная бяспека і абарона Рэспублікі Беларусь».

Гэты начны лясны звярок занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі і мае статус уразлівага віду.

На тэрыторыі Гарадоцкага раёна афіцыйна зафіксавана месца пражывання чырванакніжнай жывёлы – палятухі звычайнай (вавёркі-палятухі). Рашэннем райвыканкама зацверджаны пашпарт і ахоўныя абавязацельствы для гэтага ўчастка, што накладае на землекарыстальнікаў адказнасць за захаванне папуляцыі віду.

Рэдкі грызун быў выяўлены ў 0,8 км на поўдзень ад вёскі Саладухі, на тэрыторыі Руднянскага лясніцтва Гарадоцкага лясгаса. Спрыяльным асяроддзем для звярка стаў сярэднеўзроставы шэраальшанік з прымессю асіны, бярозы і чорнай алешыны.

Вавёрка-палятуха – адзіны прадстаўнік свайго падсямейства ў Беларусі. Гэта невялікі звярок даўжынёй да 20 см і вагой каля 150 г. Па тэрыторыі нашай краіны праходзіць паўднёвая мяжа распаўсюджвання гэтага віду, які аддае перавагу паўночным лясам Еўразіі.

Гісторыя гэтага віду ў Беларусі драматычная: з 1996 года палятуха лічылася зніклай на тэрыторыі краіны. Аднак у 2017 годзе біёлагі зноў выявілі невялікія папуляцыі, што стала сапраўднай сенсацыяй. З таго часу вядзецца актыўная работа па пошуку і ахове месц яе пражывання.

Сімвалічна, што рашэнне аб ахове новага ўчастка прынята ў Міжнародны дзень біялагічнай разнастайнасці, які адзначаецца ў нашай краіне 22 мая. У 2026 годзе ён праходзіць пад дэвізам «Лакальныя дзеянні – глабальны эфект».

Ахова канкрэтных месц пасялення ў Гарадоцкім раёне – частка маштабнай дзяржаўнай стратэгіі. На гэты момант у рэспубліцы пад аховай закона знаходзяцца 213 відаў жывёл.

Устанаўленне ахоўных зон дапамагае не толькі захаваць папуляцыю асобных рэдкіх прадстаўнікоў фаўны, але і падтрымлівае экалагічны баланс унікальных лясных экасістэм краіны.

Новы дакумент пакуль знаходзіцца на стадыі абмеркавання, але можа паўплываць на работу тых, хто прафесійна займаецца індывідуальным навучаннем дзяцей.

Міністэрства адукацыі распрацоўвае праект пастановы, якая будзе рэгуляваць дзейнасць рэпетытараў у Беларусі. Дакумент быў апублікаваны на сайце Прававога форуму, заўважыў MyFin.

Праект пастановы пакуль абмяркоўваецца, аднак з першапачатковага тэксту можна даведацца, што плануецца зрабіць. У прыватнасці, Мінадукацыі прапануе стварыць у Беларусі спецыяльны рэестр рэпетытараў. Фарміраваць і весці яго будзе Дэпартамент кантролю якасці адукацыі, а звесткі з яго плануюць размясціць у адкрытым доступе на сайце ведамства.

Яшчэ адзін важны пункт датычыцца ўмоў работы. Згодна з дакументам займацца рэпетытарствам змогуць толькі тыя фізічныя асобы, якія выкажуць жаданне трапіць у рэестр. Без гэтага займацца такой дзейнасцю будзе нельга.

З дапамогай спецыяльнай базы Мінадукацыі разлічвае абараніць дзяцей ад нядобрасумленных спецыялістаў і тых, хто быў абвінавачаны ў злачынствах экстрэмісцкай накіраванасці або не валодае адпаведнай адукацыяй.

Таксама рэестр рэпетытараў у Беларусі дазволіць забяспечыць адкрытасць і даступнасць звестак аб тых, хто займаецца такой прафесійнай дзейнасцю.

Мяркуецца, што новыя правілы будуць дзейнічаць толькі для фізічных асоб, а пакуль праект пастановы вынеслі на грамадскае абмеркаванне, якое стартуе 22 мая і працягнецца да 1 чэрвеня.

На Пхукет, у Патаю і на Шры-Ланку палётныя праграмы адновяцца ўжо восенню.

На летні час давялося прыпыніць выкананне далёкамагістральных рэйсаў на в’етнамскі курорт Дананг, а таксама на тайскія Пхукет і Патаю, паведаміў намеснік генеральнага дырэктара па маркетынгу і знешнеэканамічнай дзейнасці «Белавія» Уладзімір Баркун.

Палётная праграма з Беларусі на в’етнамскі курорт павінна была стартаваць з 10 мая, але прамыя рэйсы адмянілі «па арганізацыйных прычынах.

Што датычыцца рэйсаў у Тайланд, іх часова паставілі на паўзу.

«Усё гэта якраз звязана з падаражэннем паліва, з тым, што павялічваецца кошт пералёту. Адпаведна, знізіўся попыт. Таму было прынята рашэнне пасля кансультацый з тураператарамі-заказчыкамі, што лепш праграму часова прыпыніць. Але рэйсы ў Тайланд, на Шры-Ланку будуць адноўлены ў кастрычніку. У Дананг рэйсаў пакуль не плануецца», – сказаў Баркун, адказваючы на пытанне Times.by.

У летнім сезоне – 2026 «Белавія» працягне выконваць чартарныя рэйсы ў Турцыю (Анталія, Ізмір і Бодрум) і Егіпет (Шарм-эш-Шэйх, Хургада і Эль-Аламейн). Частка праграм даступная не толькі з Мінска, але і з рэгіянальных аэрапортаў Беларусі. А з 29 мая айчынны перавозчык і тураператар адкрыюць чартарную праграму з Брэста ў Эль-Аламейн – гэта будзе новы напрамак для абласнога цэнтра.

Беларускія і расійскія вайскоўцы сумесна адпрацоўваюць пытанні баявога прымянення спецыяльнай зброі.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка сазваніўся па відэа-канферэнц-сувязі са сваім расійскім калегам Уладзімірам Пуціным падчас правядзення сумеснай трэніроўкі часцей баявога прымянення ядзернай зброі і ядзернага забеспячэння.

«Сапраўды, гэта першая такая сумесная трэніроўка. Але па элементах, па складніках, аказваецца, нашы генеральныя штабы, міністры абароны праводзяць яе штоквартальна. Але без нас, мы з вамі яшчэ зімой абмяркоўвалі перспектыву ўдзелу прэзідэнтаў», – цытуе Лукашэнку БелТА.

Паводле яго слоў, Беларусь і РФ нікому не пагражаюць, але, паколькі ў іх ёсць ядзерная зброя, ёй трэба ўмець карыстацца. Гэта неабходна для абароны дзяржавы.

Прэзідэнт Беларусі расказаў Пуціну, што вывучыў усе ваенныя аб’екты ў рэспубліцы – яны ў добрым стане. Расійскія генералы станоўча ацэньваюць сумесную работу з беларускімі калегамі.

«Думаю, што запланаваныя мерапрыемствы пройдуць нармальна. Зразумела, той, хто нешта хоча ўбачыць у гэтым, той убачыць. Але гэта наша справа, мы займаемся законнай справай і будзем гэтым займацца, абараняючы жыццё нашых людзей», – падкрэсліў Лукашэнка.

Беларускі лідар выйшаў на сувязь з Пуціным з пункта кіравання Міністэрства абароны пасля таго, як заслухаў даклад аб ходзе трэніроўкі.

Раней Times.by пісаў, што Лукашэнку прадэманстравалі ракетны комплекс «Іскандэр-М», здольны прымяняць спецыяльныя боепрыпасы, і ўмоўнае нанясенне ракетнага ядзернага ўдару.

У каманды Нікаласа Альварада ў Іспаніі засталася адна гульня – са зборнай Партугаліі.

Беларуская каманда па пляжным футболе атрымала другую перамогу ў Еўралізе, паведамілі ў прэс-службе Міністэрства спорту.

У іспанскім горадзе Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя беларусы сустракаліся з камандай Чэхіі. Паядынак завяршыўся з лікам 8:3 на карысць беларускіх футбалістаў.

Тры галы на свой рахунак запісаў лідар каманды Ігар Брыштэль.

Наступны матч падапечныя Нікаласа Альварада правядуць у пятніцу, 22 мая, супраць зборнай Партугаліі.

Як раней паведамляў Times.by, у першым матчы беларусы гулялі з туркамі і атрымалі пераканаўчую перамогу з лікам 10:2.

З групы А, дзе выступае Беларусь, у плэй-оф выйдуць дзве мацнейшыя каманды. У квартэце В гуляюць зборныя Літвы, Польшчы, Іспаніі і Швейцарыі.

Паўфінальныя матчы адбудуцца 23 і 24 мая. Суперфінал Еўралігі пройдзе 8–13 верасня ў італьянскім Віярэджа.

У мінулым годзе Беларусь у трэці раз запар стала бронзавым прызёрам Еўралігі, а ў 2021-м беларусы былі ўладальнікамі серабра галоўнага кантынентальнага турніру.

Беларускія вайскоўцы праводзяць планавую трэніроўку па прымяненні тактычнай ядзернай зброі.

Прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнку ў воінскай часці ў Асіповічах прадэманстравалі аператыўна-тактычны ракетны комплекс «Іскандэр-М» і нанясенне ўмоўнага ракетнага ядзернага ўдару, паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

Галоўнакамандуючы заслухаў даклад аб ходзе трэніроўкі па баявым прымяненні ядзернай зброі і спецыяльнага забеспячэння. Усе мерапрыемствы праводзяцца сумесна з расійскімі партнёрамі.

Прэзідэнт агледзеў парк тэхнікі ракетнай брыгады, наведаў камандны пункт камандзіра, яму прадэманстравалі пускавую ўстаноўку «Іскандэр-М» і нанясенне ўмоўнага ракетнага ядзернага ўдару (электроннага пуску).

Вайскоўцы правялі ўсе неабходныя для баявога пуску ракеты з ядзернай боегалоўкай маніпуляцыі, не ажыццявіўшы непасрэднага запуску.

«Некалі я аб гэтай машыне марыў. А сёння яна ў нас не адна. І вы лепш за мяне ведаеце, што гэта добрая зброя», – асабліва адзначыў беларускі лідар.

Раней Times.by пісаў, што беларускія вайскоўцы пачалі трэніроўку часцей баявога прымянення ядзернай зброі і ядзернага забеспячэння.

«Трэніроўка з’яўляецца планавым мерапрыемствам падрыхтоўкі ў рамках Саюзнай дзяржавы, не накіравана супраць трэціх краін і не нясе пагрозы бяспекі ў рэгіёне», – запэўнілі ў Мінабароны.

Некаторыя ўстановы мяняюць умовы выкарыстання «пластыку», а іншыя будуць прымяняць новыя памеры камісій.

Беларускія банкі ўводзяць некаторыя змяненні для сваіх кліентаў. Частка новаўвядзенняў уступіць у сілу толькі ў чэрвені, а некаторыя ўмовы ўжо актуальныя для людзей.

Змяненні датычацца трымальнікаў карткі, але ёсць змяненні і па іншых прадуктах банкаў.

Так, напрыклад, з 20 мая Тэхнабанк устанавіў ліміты на аперацыі па сваіх картках. Цяпер трымальнік «пластыку» можа зняць не больш за BYN 5 тыс., $2 тыс. або €2 тыс. Таксама банк адмяняе і дабаўляе ў агульныя тарыфы паніжаныя ліміты на ажыццяўленне аперацый у краінах Лаціна-Амерыканскага і Азіяцка-Ціхаакіянскага рэгіёнаў.

Белаграпрамбанк з 1 мая ўвёў крытэрыі бясплатнасці для сваіх картак, а з 1 чэрвеня зменіць кошт выпуску і памер штомесячнай абаненцкай платы па картках у рамках пакетаў.

Зменіцца памер камісіі за зняцце наяўных у беларускага Ашчад Банка. Цяпер арганізацыя не будзе браць узнагароджанне за зняцце да BYN 300. Таксама змяняецца памер працэнтаў, якія налічваюцца на астатак грашовых сродкаў на рахунку звыш BYN 500 з 3% да 0,01% для картак у рамках пакета паслуг «АшчадКартка Маладзёжная». Умовы для новых кліентаў будуць актуальныя з 1 чэрвеня, а для дзеючых картак пачнуць дзейнічаць з 1 ліпеня.

Белінвестбанк з 12 мая змяніў памер камісій па розных аперацыях. Удакладніць новыя лічбы можна на сайце ўстановы або ў кантакт-цэнтры па нумары 146.

З 15 чэрвеня Белгазпрамбанк уносіць некаторыя змяненні ва ўмовы выкарыстання асабістых банкаўскіх картак фізасоб. Так, новаўвядзенні будуць датычыцца атрымання дадатковай карткі кліентам, які не з'яўляецца ўладальнікам рахунку, да якога будзе прывязаны «пластык».

Акрамя таго, банк змяняе некаторыя працэдуры з дакументамі і прапісвае ў новым Дагаворы аб аказанні паслуг дыстанцыйнага банкаўскага абслугоўвання інструкцыю па ўстаноўцы мабільнага дадатку. Гэта актуальна, паколькі ў Белгазпрамбанка былі праблемы з гэтым: яго дадатак знік з AppStore.

Трымальнікаў плацежных картак Беларусбанка чакаюць змяненні ва ўмовах абслугоўвання з 1 чэрвеня, а з 15 чэрвеня будуць дзейнічаць ліміты на пераводы ў адрас беларускіх кампаній, звязаных з азартнымі гульнямі, а таксама на пераводы і аплату пакупак за мяжой. Такімі мерамі банк разлічвае абараніць кліентаў ад махлярства і несанкцыянаваных спісанняў.

Новыя магчымасці і іншыя змяненні

Пріорбанк з 1 чэрвеня абнаўляе пакеты сэрвісаў Premium Direct і Premium Prime. Для кліентаў гэта добрая навіна, паколькі з гэтай даты палепшаць умовы пераводаў у замежнай валюце па Беларусі і за мяжу, а таксама з'явіцца магчымасць бясплатнага афармлення даведак, даверанасцей і іншых дакументаў.

БСБ Банк з 8 чэрвеня мяняе ўмовы прадастаўлення прывілей для трымальнікаў прэміяльных картак – Visa Platinum, Visa Infinite і Mastercard World Black Edition. З гэтай даты новым уладальнікам такога «пластыку» не будзе прадастаўляцца купон на трансфер.

З 21 мая Альфа Банк прадастаўляе кліентам магчымасць далучыцца да праграмы Альфа Бонус, проста патэлефанаваўшы ў кантакт-цэнтр, але спатрэбіцца пацверджанне асобы.

Сусветныя спартыўныя федэрацыі адна за адной пасля рэкамендацый МАК здымаюць санкцыі з беларускіх атлетаў.

На міжнародную арэну пад сцягам і з гімнам краіны вяртаюцца танцоры, більярдысты і вадналыжнікі, паведамляе Мінспорту.

У прыватнасці, 20 мая ўсе абмежаванні знялі Сусветная федэрацыя танцавальнага спорту (WDSF), Сусветная канфедэрацыя більярднага спорту (WCBS) і Міжнародная федэрацыя вадналыжнага спорту (IWWF).

Пры гэтым у ведамстве адзначылі, што санкцыі для вадналыжнікаў спыняюць сваё дзеянне 1 чэрвеня.

«Беларускія вадналыжнікі больш за чатыры гады выступалі на міжнародных стартах у нейтральным статусе. У пачатку 2026 года федэрацыя дазволіла юніёрам выступаць пад нацыянальнай сімволікай, а вясной аналагічнае рашэнне было прынята і ў дачыненні да дарослых спартсменаў», – дадалі ў міністэрстве.

Напярэдадні, 18 мая, зняла ўсе абмежаванні з беларускіх атлетаў Міжнародная федэрацыя гімнастыкі.

У суме ўдзельнікі будуць бегчы, плыць і ехаць на веласіпедзе 226 км, але ёсць дыстанцыі і лягчэйшыя.

Міжнародны Мінскі трыятлон – 2026 адбудзецца 24–26 ліпеня, паведамілі арганізатары.

Упершыню на гэтых спаборніцтвах будзе прадстаўлена «жалезная» дыстанцыя – 226 км. Яна ўключае ў сябе плаванне 3,8 км, велагонку 180 км і марафонскі бег 42,2 км. Для «айранменаў» ужо даступны як індывідуальны фармат, так і эстафета камандай з двух-трох чалавек. На пераадоленне трыятлоннай гонкі ўдзельнікам даецца 16 гадзін.

Паводле даных арганізатараў, цяпер на поўную дыстанцыю ўжо заявілася 153 спартсмены, палова з якіх – беларусы. Яўка шмат у чым тлумачыцца даступнасцю: удзел у аналагічных стартах у Еўропе каштуе некалькі тысяч долараў, а мінскі старт у разы таннейшы.

Будуць і іншыя трыятлонныя дыстанцыі: «спрынт 25,75 км», «алімпік 56,5 км» і «палавінка 113 км».

Асобна пройдуць забегі і заплывы – на 750 метраў, 3, 5 і 10 км. Атрымаць медаль фінішора зможа кожны. Усе спаборніцтвы адбудуцца на адной пляцоўцы – тэрыторыі забаўляльнага комплексу «Аквапарк «Лябяжы».

Паводле слоў старшыні Беларускай федэрацыі трыятлона Дзмітрыя Талкачова, з’яўленне «жалезнай» 226-кіламетровай дыстанцыі – гістарычная падзея для гэтага віду спорту.

«Да поўнай дыстанцыі нам трэба было прыйсці – набраць пэўную колькасць беларусаў, якія актыўна займаюцца трыятлонам і гатовыя яе пераадолець. І вось з кожным годам аматараў трыятлона ў Рэспубліцы Беларусь становіцца ўсё больш, што вельмі радуе. Але не менш важна для нас, што ў 2026 годзе фестываль адкрыты для кожнага: хочаш – плыві тысячы метраў у адкрытай вадзе, хочаш – упершыню прабяжы 5 кіламетраў і атрымай медаль. Мы ўстаранілі любыя бар’еры для ўваходу ў спорт», – заявіў ён.

Мінскі трыятлон праводзіцца з 2018 года. Нагадаем, што ў гэтым годзе ў беларускай сталіцы пройдуць яшчэ адны міжнародныя спаборніцтвы па трыятлоне – IRONSTAR MINSK 2026. Яны адбудуцца ў першыя выхадныя лета, 6–7 чэрвеня.

Сваімі думкамі падзяліліся падпісчыкі групы турындустрыі ў сацсетках.

У турыстаў спыталі, што іх прываблівае ў падарожжах па Беларусі.

Апытанне праводзілася з 14 па 18 мая сярод падпісчыкаў групы Рэспубліканскага саюза турыстычных арганізацый (РСТА) у Facebook, якая налічвае больш за 80 тыс. удзельнікаў.

Так, 14,3% рэспандэнтаў назвалі Мінск зялёным горадам з чыстымі вуліцамі. На другім месцы – прырода (лясы, азёры, рэкі, флора і фаўна), яе ацанілі 12,6% тых, хто прагаласаваў. Замыкае тройку атмасфера і ўтульныя дворыкі беларускіх гарадоў – 12,2%.

У топ таксама ўвайшлі:

• гісторыя і архітэктура – замкі, касцёлы, цэрквы, палацы і сядзібы – 10,9%;
• маляўнічыя і добраўпарадкаваныя трасы, пейзажы і віды – 7,4%;
• гастраномія і бяспека – па 7%;
• бязвізавы ўезд да 30 дзён – 6%.

Немалаважнымі аказаліся для турыстаў такія катэгорыі, як даступнае і камфортнае жыллё, а таксама шопінг. За іх прагаласавалі па 3,9%.

У РСТА дадалі, што загарадны адпачынак і прамысловы турызм незаслужана засталіся ў канцы рэйтынгу. Аднак тут прычына тоіцца ў тым, што гэтыя напрамкі недастаткова раскручаны.

Нагадаем, нацыянальны конкурс «Вобраз Беларусі. Позірк і адкрыццё» на стварэнне турыстычнага сімвала краіны стартуе ў чэрвені 2026 года. Плануецца, што ён дапаможа турыстам лепш сфарміраваць уяўленне пра Беларусь.

У ходзе конкурсу плануецца вызначыць лепшы лагатып, слоган і канцэпцыю турыстычнага сімвала Беларусі. Прыняць удзел у адборы работ змогуць усе жадаючыя аўтары.

Сярод прадстаўленых праектаў выберуць пераможцаў, якім абяцаюць грашовае ўзнагароджанне.

Грамадзян суседняй краіны ў Мінску цікавіць гісторыка-культурны і гастранамічны турызм.

Госці з Расійскай Федэрацыі складаюць 86% ад усяго турыстычнага патоку ў Мінску, паведаміў дырэктар інфармацыйна-турысцкага цэнтра «Мінск» Аляксей Русакевіч.

«Паток расійскіх турыстаў складае каля 86% ад усяго турыстычнага патоку, які ёсць у горадзе. У асноўным гэта індывідуальныя турысты, гэта каля 80%», – сказаў ён.

Паводле слоў Русакевіча, яны самі браніруюць гасцініцы, самастойна знаходзяць кватэры для арэнды.

Ён таксама расказаў, што гасцей з РФ у беларускай сталіцы цікавяць гісторыка-культурны і гастранамічны турызм, падзейныя мерапрыемствы, якія праходзяць у горадзе.

Дырэктар цэнтра адзначыў, што адкрыццё новых турыстычных пунктаў, новых лакацый садзейнічае павелічэнню патоку турыстаў.

Так, новы напрамак – наведванне прамысловых прадпрыемстваў – у мінулым годзе прыцягнуў больш за 70 тыс. экскурсантаў.

Аляксей Русакевіч таксама згадаў пляцоўку каля Палаца спорту, адкрытую да 9 Мая, – добраўпарадкаваную зону адпачынку з міні-кавярнямі, гандлёвымі аб’ектамі і месцамі для рамеснікаў. На Дзень Перамогі там быў вялікі паток турыстаў, у асноўным таксама грамадзян Расіі.

Пры гэтым ён падкрэсліў, што ў аддзяленне інфармацыйна-турысцкага цэнтра, якое функцыянуе там, ужо звярталіся госці з Кітая, Латвіі і Францыі.

У жніўні ў Беларусі ўступіць у сілу шэраг змяненняў, якія датычацца ўезду і знаходжання грамадзян у пагранічнай зоне і пагранічнай паласе.

Сітуацыя, якая складваецца на граніцы, патрабуе новых падыходаў да яе аховы, а таксама карэкціроўкі заканадаўства ў гэтай сферы, заявіў намеснік начальніка 3-га галоўнага ўпраўлення Дзяржаўнага пагранічнага камітэта Беларусі Мікалай Барэйка.

Змяненні, якія спрашчаюць знаходжанне грамадзян у пагранічнай зоне і пагранічнай паласе, уступяць у сілу з 6 жніўня 2026 года. Асноўныя новаўвядзенні:

• Пашырыўся пералік дакументаў для ўезду на прыгранічную тэрыторыю. Каб законна ўехаць і знаходзіцца там, грамадзянам неабавязкова мець пры сабе пашпарт: можна прад'явіць ваенны білет, вадзіцельскае пасведчанне, службовае пасведчанне, пенсійнае пасведчанне, пасведчанне інваліда, студэнцкі білет або білет вучня.
• Уезд без пропуска. У пагранічнай паласе знаходзіцца больш за 1,5 тыс. жылых будынкаў – дамы і дачы. Раней уладальнікі такіх аб'ектаў павінны былі атрымліваць пропускі для праезду да іх. З 6 жніўня гэтага рабіць не трэба.
• Продаж білетаў будзе ажыццяўляцца без праверак. Касіры і сістэмы продажу білетаў на аўтобусы або маршруткі, якія едуць у населеныя пункты ў пагранзоне, больш не абавязаны правяраць у пасажыраў наяўнасць пропускаў. Цяпер грамадзяне могуць аформіць пропускі праз Адзіны партал электронных паслуг.

Надгляд на граніцы

Акрамя змяненняў у заканадаўстве аб дзяржаўнай граніцы, пэўныя карэкціроўкі адбудуцца таксама ў законе аб органах пагранічнай службы.

«Вы ведаеце, якая абстаноўка складваецца ў рамках правядзення спецыяльнай ваеннай аперацыі на тэрыторыі Украіны. І органы пагранічнай службы ў рамках процідзеяння і барацьбы са злачыннасцю, спынення ўвозу на тэрыторыю краіны наркатычных сродкаў, зброі, боепрыпасаў, сродкаў тэрору і гэтак далей атрымліваюць права праводзіць у рамках прыгранічнай тэрыторыі асабісты надгляд грамадзян і надгляд рэчаў, якія знаходзяцца пры іх, і надгляд транспартных сродкаў, у тым ліку з дапамогай тэхнічных і спецыяльных сродкаў», – расказаў на прэс-канферэнцыі ў сераду Мікалай Барэйка.

Паводле яго слоў, гэта працэдура не новая, у яе толькі ўнеслі некаторыя змяненні. У пунктах пропуску асабісты надгляд, а таксама надгляд рэчаў і транспарту праводзіцца больш за 8 гадоў.

«У гэтай частцы нашы паўнамоцтвы крыху скарэкціраваны з улікам існуючай абстаноўкі. Але зноў жа: законам аб органах пагранічнай службы вызначана сама працэдура, якая дакладна павінна забяспечваць выкананне канстытуцыйных правоў грамадзян у абавязковым парадку толькі пры наяўнасці дастатковых даных меркаваць, што ў рамках правядзення [надгляду] мы можам выявіць прадметы, рэчывы, дакументы або інфармацыю, якія сведчаць аб парушэнні заканадаўства», – растлумачыў прадстаўнік ДПК.

Да пачатку правядзення асабістага надгляду пагранічнікі абавязаны прапанаваць грамадзяніну добраахвотна прад'явіць наяўныя ў яго рэчы. Асабісты надгляд праводзіцца асобай таго ж полу, што і асоба, якую правяраюць: мужчына надглядае мужчыну, жанчына – жанчыну. Надгляд праводзіцца ў асобным памяшканні, абавязкова прысутнічаюць панятыя.

«Працэдура вызначана, і яна не накіравана на тое, каб у рамках прыгранічнай тэрыторыі гэтыя мерапрыемствы праводзіць у дачыненні да ўсіх грамадзян, якія туды ўязджаюць. Гэта разглядаецца як выключная мера нашай работы», – дадаў Барэйка.

Замежныя турысты выбіраюць нашу медыцыну з-за даступных цэн, высокай якасці аказання паслуг і бяспечнага знаходжання ў краіне.

Медыцынскі турызм у Беларусі набірае папулярнасць сярод замежных грамадзян. За якімі паслугамі да нас едуць іншаземцы, расказаў каардынатар медтурызму пры камітэце па ахове здароўя Мінгарвыканкама Аляксандр Трус.

Паводле слоў спецыяліста, за апошнія пяць гадоў аб'ём медыцынскіх паслуг, аказаных іншаземцам, павялічыўся ў 1,5 раза.

Прыезджых прыцягваюць высокая якасць медыцыны, бяспека знаходжання ў краіне, хуткасць аказання дапамогі і канкурэнтаздольныя цэны.

За мінулы год Беларусь наведалі грамадзяне з 160 краін. Так, у Мінску па колькасці турыстаў лідзіруе Казахстан, далей – Расія і замыкае топ-3 Боснія і Герцагавіна.

Акрамя таго, дзякуючы дзяржпалітыцы па развіцці адносін з Афрыкай значна вырас паток пацыентаў з гэтага кантынента. Часцей за ўсё яны прыязджаюць за афтальмалагічнымі працэдурамі.

«Калі раней мы ў асноўным працавалі з краінамі СНД, то цяпер ахопліваем увесь свет. Гэтаму садзейнічае і візавая палітыка Беларусі», – адзначыў Аляксандр Трус.

Самымі запатрабаванымі паслугамі ў іншаземцаў з'яўляюцца транспланталогія, медыцынскія агляды, дыягностыка, анкалогія, стаматалогія, акушэрства і гінекалогія.

Акрамя таго, для гасцей сталіцы распрацоўваюць комплексныя медыцынскія туры, якія ўключаюць не толькі лячэнне, але і прагулкі па горадзе, наведванне рэстаранаў і іншыя мерапрыемствы.

Раней Times.by пісаў, што іншаземцы сталі яшчэ часцей адпачываць у беларускіх санаторыях. Амаль палова экспарту турыстычных паслуг прыпадае на айчынныя здраўніцы.

У 2025 годзе ў санаторыях Беларусі адпачылі прыкладна 260 тыс. іншаземцаў з 80 краін свету. Такім чынам, пабіты рэкорд 2024 года – тады ў здраўніцах аздаравіліся больш за 246 тыс. турыстаў. Для параўнання: у 2023 годзе – 217,5 тыс. іншаземцаў, у 2022-м – больш за 188 тыс.

Артэфакт даўжынёй больш за чатыры метры куплены ў прыватнай асобы за кругленькую суму.

Нацыянальны мастацкі музей набыў цэлы слуцкі пояс, паведамілі ў эфіры тэлеканала АНТ.

Даўжыня рэліквіі складае 4 м 60 см. Хто быў уладальнікам рарытэта, не афішыруецца, аднак вядома, што ў здзелцы фігуравала пяць нулёў.

Пояс быў сатканы ў 1807 годзе ў Слуцкай мануфактуры. Як расказалі ў музеі, ён уяўляе сабой адзін з лепшых узораў свайго часу.

«Цэлы чатырохбаковы слуцкі пояс з такім інтэнсіўным, актыўным дабаўленнем залатных нітак. Ён увесь ззяе, пераліваецца пры патрэбным асвятленні. У яго ёсць свае сапраўдныя, аўтэнтычныя махры, што вялікая рэдкасць, таму што ў цэлага пояса, які ў нас ёсць перыяду Яна Маджарскага [майстар, які стаяў ля вытокаў стварэння фабрыкі па вытворчасці слуцкіх паясоў. – Times.by], гэтых махроў няма, у яго познія прышытыя шаўковыя махры», – растлумачыла загадчык аддзела старажытнабеларускага мастацтва Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі Алена Карпенка.

У бліжэйшы час скарб нацыі будзе выстаўлены напаказ для шырокай аўдыторыі.

Паводле слоў гендырэктара галоўнай арт-прасторы краіны Ірыны Мацяс, у перспектыве музей прадставіць і іншыя ўнікальныя экспанаты. Адзін з такіх – урэцкае люстэрка.

«Набываюцца [экспанаты] і за кошт уласных сродкаў Нацыянальнага мастацкага музея, камерцыйныя структуры часам дапамагаюць набыць. Часам дораць музею і мастакі самі, і наведвальнікі, якія хочуць пакінуць памяць пра сябе ў Нацыянальным мастацкім музеі. Але вялікую ролю ў гэтым адыгрывае дзяржава, таму што пры яе падтрымцы мы можам набыць менавіта буйнога маштабу, нацыянальнага значэння прадметы», – паведаміла яна.

Таксама чытайце на Times.by аб унікальнай тэхніцы ткацтва XVII стагоддзя, якую адрадзілі ў Гарадку.

Стаўка рэфінансавання ўплывае на памер працэнтных ставак па ўкладах і крэдытах для насельніцтва і юрасоб.

Ключавая стаўка з 1 чэрвеня бягучага года будзе складаць 9,25%, расказаў старшыня праўлення Нацыянальнага банка Беларусі Раман Галоўчанка па выніках пасяджэння праўлення, перадае карэспандэнт Times.by.

«Сёння праўленне Нацбанка прыняло рашэнне аб зніжэнні стаўкі рэфінансавання і стаўкі па крэдыце авернайт на 50 базісных пунктаў», – сказаў ён.

Паводле яго слоў, з 1 чэрвеня бягучага года стаўка рэфінансавання складзе 9,25%, а стаўка па крэдыце авернайт – 10,75% гадавых.

Узровень інфляцыі

Галоўчанка запэўніў, што пры прыняцці гэтага рашэння былі прааналізаваны ўсе фактары, пачынаючы з фактычнай і чаканай інфляцыі, узроўню дзелавой актыўнасці ў краіне, сітуацыі на валютным і крэдытна-дэпазітным рынках і заканчваючы знешнім фонам і магчымым яго змяненнем у будучыні.

«З другой паловы мінулага года пачала фарміравацца ўстойлівая тэндэнцыя на запаволенне інфляцыйных працэсаў. Па выніках 2025 года рост спажывецкіх цэн склаўся ў памеры 6,8%», – нагадаў ён.

У бягучым годзе інфляцыя працягвае зніжацца, і па выніках першых чатырох месяцаў спажывецкія цэны павялічыліся толькі на 2,5%. Годам раней гэты паказчык складаў 3,8%.

«У выніку ў красавіку гадавая інфляцыя знізілася да ўзроўню 5,4%. Як мы і прагназавалі», – канстатаваў кіраўнік Нацбанка.

На яго думку, запаволенне інфляцыі з’яўляецца вынікам дзеяння як знешніх, так і ўнутраных фактараў. Гадавы рост цэн у Расіі ў красавіку запаволіўся да 5,6% у гадавым выражэнні пасля 10,2% годам раней.

Уклады ў рублях

«Стабільная сітуацыя на дэпазітным рынку захоўваецца. Назіраецца ўстойлівы прыток зберажэнняў насельніцтва ў банкі, перш за ўсё у беларускіх рублях», – адзначыў Галоўчанка.

Прыярытэты ўкладчыкаў зрушваюцца на карысць дэпазітаў з больш працяглымі тэрмінамі захоўвання. Стаўкі па такіх дэпазітах за чатыры месяцы выраслі больш чым на BYN 2 млрд, або на 19%.

«Такія паводзіны насельніцтва на дэпазітным рынку садзейнічаюць якаснаму паляпшэнню структуры грашовай прапановы, а таксама падтрымліваюць трэнд на дэвалютызацыю эканомікі», – падкрэсліў кіраўнік Нацбанка.

У красавіку гэтага года рублёвая доля ў грашовай масе дэпазітаў вырасла да 66,7% супраць 65,1% у снежні 2025-га.

Крэдыты для насельніцтва і бізнесу

«Тэмпы росту крэдытаў ацэньваюцца як умераныя. Паводле нашых ацэнак, яны не фарміруюць умовы для залішняга націску на цэны», – сказаў Галоўчанка.

Рэсурсы банкаў дазваляюць задавальняць плацежаздольны попыт насельніцтва і бізнесу на крэдыты. У красавіку патрабаванні банкаў на крэдытныя сродкі выраслі на 11% у гадавым выражэнні.

«У першую чаргу попыт фарміруецца на рэсурсы ў беларускіх рублях. Такія патрабаванні павялічыліся на 16%», – асабліва адзначыў кіраўнік рэгулятара.

У фокусе ўвагі ўсёй банкаўскай сферы Беларусі застаецца падтрымка інвестыцыйнай дзейнасці. За першыя чатыры месяцы бягучага года на гэтыя мэты выдадзена BYN 2 млрд, што на 13% больш, чым годам раней.

Нацбанк прагназуе, што да канца года сярэднямесячныя тэмпы базавай інфляцыі застануцца нізкімі. Гадавы ўзровень будзе заставацца каля 5%.

Дадатковым станоўчым фактарам стане прагназаванае запаволенне інфляцыі ў РФ, якая з'яўляецца асноўным гандлёвым партнёрам Беларусі.

У далейшым рэгулятар плануе назіраць за тым, як эканоміка нашай краіны адрэагуе на зніжэнне ключавой стаўкі.

У БФГ лічаць, што гэта было б кампенсацыяй за адхіленне беларусаў-гандбалістаў ад міжнародных спаборніцтваў.

Кіраўнік Беларускай федэрацыі гандбола Уладзімір Канаплёў правёў тэлефонную размову з кіраўніком Міжнароднай федэрацыі гандбола (IHF) Хасанам Мустафой, паведаміла прэс-служба арганізацыі.

Адзначаецца, што яны абмеркавалі магчымы ўдзел беларускай мужчынскай каманды ў чэмпіянаце свету, які адбудзецца ў Германіі ў студзені наступнага года. У канцы бягучага тыдня савет IHF вызначыць, хто атрымае дзве wild card на топ-турнір.

«У ходзе размовы кіраўнік БФГ неаднаразова настойліва папрасіў Хасана Мустафу прыняць у дачыненні да Беларусі станоўчае рашэнне аб выдзяленні wild card», – гаворыцца ў паведамленні.

Канаплёў нагадаў, што ў лютым 2022 года МАК незаконна рэкамендаваў адхіліць каманды Беларусі ад удзелу ў міжнародных спаборніцтвах, парушыўшы тым самым прынцыпы Алімпійскай хартыі. Цяпер МАК адмяніў гэтыя рэкамендацыі.

Кіраўнік федэрацыі папрасіў улічыць гэтыя абставіны і ў якасці кампенсацыі за несправядлівую дыскваліфікацыю дапусціць зборную Беларусі да будучага чэмпіяната свету.

У БФГ расказалі, што федэрацыя раней неаднаразова звярталася да прэзідэнта IHF аб выдзяленні беларусам wild card на ЧС-2027.

Плануецца, што новы сімвал дапаможа турыстам лепш сфарміраваць уяўленне пра Беларусь.

Нацыянальны конкурс «Вобраз Беларусі. Позірк і адкрыццё» на стварэнне турыстычнага сімвала краіны стартуе ў чэрвені 2026 года, паведамілі ў прэс-службе ўрада.

Мерапрыемства пройдзе ў чэрвені – жніўні ў адкрытым фармаце. Падчас конкурсу плануецца вызначыць найлепшы лагатып, слоган і канцэпцыю турыстычнага сімвала Беларусі. Удзел у адборы работ змогуць прыняць усе жадаючыя аўтары.

Сярод прадстаўленых праектаў выберуць пераможцаў, якім абяцаюць грашовую ўзнагароду.

Як адзначылі ва ўрадзе, новы турыстычны сімвал павінен сфарміраваць моцны, пазнавальны і канкурэнтаздольны вобраз Беларусі.

«Адзіны візуальны сімвал стане ключавым інструментам пашырэння нацыянальнага турыстычнага прадукту на міжнародных рынках, маркерам якасці і стандарту беларускага сэрвісу, дапаможа кожнаму турысту ідэнтыфікаваць Беларусь як краіну, поўную адкрыццяў і камфорту», – адзначылі ў Саўміне.

Арганізацыю і правядзенне конкурсу даручана забяспечыць Нацыянальнаму агенцтву па турызме сумесна з партнёрамі.

Падрабязную інфармацыю пра ўмовы, тэрміны падачы заявак і патрабаванні да работ размесцяць у бліжэйшы час на афіцыйным сайце Нацыянальнага агенцтва па турызме.

Цяпер месцаў з асаблівым статусам налічваецца 1356. Гэта 1,9 млн га, або 9,2% ад агульнай плошчы краіны.

Міжнародны дзень біяразнастайнасці будзе адзначацца 22 мая. Ён пройдзе пад лозунгам «Лакальныя дзеянні – глабальны эфект». У Беларусі праводзіцца шэраг мер для захавання ландшафтнай і біялагічнай разнастайнасці ў краіне, якія рэгламентаваны законам.

«Чырвоная кніга Беларусі дапамагае захаваць у асобных выпадках папуляцыю відаў раслін і жывёл у рэспубліцы, якія знаходзіліся на мяжы знікнення. За апошнія 10 гадоў перагледжаны спісы знікаючых відаў. Цяпер налічваецца 523 віды: 310 раслін і 213 жывёл», – расказала начальнік упраўлення біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь Таццяна Жалязнова.

У сакавіку 2025 года ў Чырвоную кнігу Беларусі дабавілі 13 новых відаў дзікіх жывёл і 5 відаў дзікарослых раслін, а выключылі 13 і 58 відаў адпаведна. У тым ліку быў паніжаны статус аховы зубра, мядзведзя і рысі ў сувязі з павелічэннем іх колькасці.

У той жа час вучоныя захоўваюць дзясяткі папуляцый раслін, адзначыў дырэктар Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В.Ф. Купрэвіча НАН Беларусі, доктар біялагічных навук, дацэнт Дзмітрый Грумо. За год аднаўлялі папуляцыі і транслакацыі перамяшчэнняў званочка шыракалістага, фіялкі, званочка лілеялістага, венерына чаравічка і інш.

«Таксама ў 2025 годзе было перададзена пад ахову звыш 1 тыс. месцаў пражывання дзікіх жывёл і дзікарослых раслін і больш за 130 тыпаў рэдкіх біятопаў і ландшафтаў», – дадала Таццяна Жалязнова.

Асаблівы статус зямель дапамагае

Другім эфектыўным механізмам захавання біяразнастайнасці з'яўляецца стварэнне асабліва ахоўных прыродных тэрыторый. Цяпер іх налічваецца 1356. Гэта 1,9 млн га, або 9,2% ад агульнай плошчы краіны. Статус ахоўных тэрыторый атрымліваюць на падставе навуковага абгрунтавання, якое рыхтуюць вучоныя з улікам крытэрыяў, вызначаных заканадаўствам.

«Сёння мы разважаем пра павелічэнне асабліва ахоўных прыродных тэрыторый да 10% ад агульнай плошчы краіны. Нам трэба зрушыць акцэнт на захаванне біяразнастайнасці ва ўсходняй частцы Беларусі. Там захаваліся, напрыклад, пойменныя лугі, якія маюць патрэбу ў далейшым пашырэнні сістэмы аховы і зрушэнні. Таму што ў краіне павінны быць збалансаваны ахоўныя тэрыторыі. Але пакуль гэта перспектыва на будучыню», – падкрэсліў Дзмітрый Грумо.

У мэтах аднаўлення відаў і экасістэм устанаўліваюцца патрабаванні да рассялення, ссялення відаў, інтрадукцыі і рэінтрадукцыі, акліматызацыі, скрыжавання, уводзяцца абмежаванні і забароны, у тым ліку на асобных тэрыторыях.

«Яшчэ праводзяцца мерапрыемствы па азеляненні. У 2025 годзе высаджана больш за 502 тыс. дрэваў, 656 тыс. кустоў, звыш 33 млн кветак, абсталяваны газоны на плошчы больш за 500 га. За апошнія 5 гадоў працэнт азелянення тэрыторый гарадоў і райцэнтраў дасягнуў 40%», – адзначыла Таццяна Жалязнова.

Для захавання біяразнастайнасці таксама вядзецца барацьба з інвазіўнымі раслінамі і жывёламі. У Беларусі існуе Чорная кніга, у якую ўключана больш за 400 відаў раслін, здольных нанесці шкоду экасістэме, здароўю чалавека і эканоміцы. Таксама ў яе ўключаны 13 відаў інвазійных дзікіх жывёл, шэсць з іх адносяцца да аб'ектаў рыбалоўства.

Заканчэнне навучальнага года адзначаць у школах і гімназіях Беларусі 23 мая.

Апошні званок празвініць ва ўстановах адукацыі для вучняў 11-х класаў – іх у 2026 годзе больш за 58 тыс., а таксама для дзевяцікласнікаў – іх каля 101 тыс.

Міністэрства адукацыі рэкамендавала абмежаваць працягласць правядзення ўрачыстых мерапрыемстваў: не больш за 45 хвілін, з улікам умоў надвор’я і месца правядзення, каб выключыць пазаштатныя сітуацыі, паведаміў намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай, выхаваўчай работы і маладзёжнай палітыкі – начальнік упраўлення выхаваўчай і сацыяльнай работы Міністэрства адукацыі Аляксандр Мацюшонак.

«Таксама сёлета вырашана не праводзіць рэспубліканскае свята «Апошні званок» у сувязі са шчыльным графікам цэнтралізаванага экзамену і цэнтралізаванага тэсціравання», – растлумачыў прадстаўнік ведамства.

У сталіцы ўрачыстыя лінейкі пачнуцца ў 10:00. Затым выпускнікі гімназій і школ ускладуць кветкі да стэлы «Мінск – горад-герой» у 12:30. Працягам свята стане канцэрт у «Мінск-Арэне».

«Запланаваны выступленні як творчых калектываў і артыстаў, так і саміх вучняў, якія падрыхтавалі творчыя нумары сумесна з педагогамі. Пачатак у 17:00», – расказала начальнік аддзела выхаваўчай і ідэалагічнай работы камітэта па адукацыі Мінгарвыканкама Ганна Рысявец.

Спецыяліст падкрэсліла: гарадскі пасажырскі транспарт павялічыць колькасць рухомага саставу, каб выпускнікі змаглі своечасова дабрацца як да «Мінск-Арэны», так і дадому пасля заканчэння свята.

Ганна Рысявец удакладніла, што сёлета ў Мінску больш за 13 тыс. выпускнікоў 11-х класаў і звыш 29 тыс. – 9-х класаў.

У Беларусі 105 тыс. донараў крыві, і іх колькасць расце з году ў год. Здаваць кроў не страшна, і пры гэтым вы выконваеце важную місію і выратоўваеце іншых людзей.

Паводле статыстыкі, кожны трэці чалавек на працягу жыцця мае патрэбу ў пераліванні. У Беларусі гэту працэдуру праходзяць 200 тыс. пацыентаў у год, а гэта значыць, што донары патрэбны заўсёды.

У сярэднім кожны дзень больш за 1 тыс. беларусаў прыходзяць у донарскія цэнтры па ўсёй краіне і здзяйсняюць ціхі подзвіг.

Times.by сустрэўся з ганаровымі донарамі крыві і даведаўся, як пачынаўся іх шлях.

Стала донарам студэнткай і здае кроў больш за 20 гадоў

Прыкладна раз у два месяцы Аксана Гапуціна выбірае ў сваім графіку выхадны і едзе з Заслаўя ў Мінск у гарадскі цэнтр трансфузіялогіі. Чатыры гады таму яна стала ганаровым донарам крыві і працягвае яе здаваць да гэтага часу.

«Усе часта здзіўляюцца нават не таму, што я донар, а таму – што ганаровы. Многія лічаць, што такое званне даюць людзям на заслужаным адпачынку!» – усміхаецца суразмоўніца.

Ганаровымі донарамі становяцца тыя, хто бязвыплатна здаў не менш за 20 разоў кроў або 40 – яе кампаненты, напрыклад плазму. Калі за данацыю атрымліваць грошы, то працэдур трэба ў два разы больш.

Аксане 47 гадоў, яна працуе асістэнтам стаматолага і ўпершыню здала кроў яшчэ студэнткай медкаледжа.

«Мы тады прыйшлі на данацыю, як гэта модна казаць, на «хі-хі» – проста было цікава. Асэнсаваным маё донарства стала ўжо ў дарослым узросце – пасля 30. Я вельмі эмпатычная і лічу, што калі чалавек у табе мае патрэбу, дык чаму б не дапамагчы?» – адзначае яна.

У Аксаны тры дачкі і адзіны працяглы перапынак, які яна рабіла паміж данацыямі – на час дэкрэту. Ён расцягнуўся на дзевяць гадоў.

Суразмоўніца не здае плазму або трамбацыты, а заўсёды робіць данацыю менавіта крыві. Так працэдура займае каля 10–15 хвілін, а не 40, як у выпадку з кампанентамі. Яе асабісты рэкорд – паўлітра крыві за чатыры хвіліны.

«Я вельмі лёгка пераношу данацыі і пасля іх магу нават папрацаваць у агародзе, хаця актыўнасцю ў гэты дзень рэкамендуюць не злоўжываць. Да працэдур не рыхтуюся, але толькі таму, што і так вяду здаровы лад жыцця і правільна харчуюся, уключаю ў рацыён багатыя жалезам мяса і субпрадукты», – расказвае яна.

У ганаровых донараў ёсць ільготы. Напрыклад, павышаная на 40% мінімальная пенсія па ўзросце. Цяпер даплата складзе каля BYN 51.

Таксама яны могуць без чаргі трапіць да ўрача ў паліклініцы або купіць білет на цягнік ці гарадскі грамадскі транспарт.

А яшчэ ў іх прыярытэтнае права на водпуск у любы зручны час і магчымасць узяць да 14 каляндарных дзён у годзе за свой кошт.

«Сваімі льготамі я звычайна не карыстаюся. Праўда, аднойчы ў паліклініцы давялося паказаць пасведчанне донара – хацела забраць у медсястры вынікі аналізаў, а людзі абурыліся, што планую прайсці без чаргі», – прызнаецца Аксана.

Донары могуць здаваць кроў бязвыплатна або за аплату. У апошнім выпадку за адну данацыю даюць BYN 189. Аксана стараецца раз у год здаваць кроў без грошай – так робяць многія ў донарскай супольнасці, гэта сакрэтнае правіла.

Перад кожнай данацыяй у цэнтры трансфузіялогіі бяруць аналіз крыві, каб праверыць паказчыкі, і асабліва ўзровень гемаглабіну, а таксама мераюць ціск. У зале, дзе здаюць кроў, урач заўсёды паціскае Аксане руку – гэты рытуал асабліва грэе ёй душу.

У выпадку бязвыплатнай данацыі чалавеку выдадуць спецыяльны набор прадуктаў: мінеральную ваду, пячэнне, шакалад, зефір, мармелад, гематаген, цукар, сок і гарбату. У донараў, якія атрымліваюць аплату, у наборы не будзе зефіру, мармеладу і соку.

«Быць донарам класна нават таму, што ў выпадку траўмы і вялікай страты крыві ў цябе больш шанцаў выжыць. Арганізм навучыўся хутка папаўняць запасы крыві, і ў крытычнай сітуацыі гэта можа адыграць вырашальную ролю», – робіць выснову Аксана.

Да кожнай працэдуры рыхтуецца і ходзіць на данацыі раз у два тыдні

Інструктар трэнажорнай залы Юрый Усатаў стаў донарам у 40 гадоў. У яго сям’і донарства – традыцыя: бацька і старэйшыя браты таксама рабілі данацыі.

Сёння нашаму суразмоўцу 47, тры гады таму ён атрымаў званне ганаровага донара. Дарэчы, такі статус ёсць і ў яго таты.

Юрыя натхняе гісторыя аўстралійца Джэймса Харысана, чыя ўнікальная плазма выратавала жыцці больш за 2 млн нованароджаных, – на яе аснове зрабілі вакцыну імунаглабуліну. Джэймс здаваў кроў 1173 разы і трапіў у Кнігу рэкордаў Гінеса. Юрый ужо зрабіў 150 данацый, а гэта больш за 85 літраў крыві і яе кампанентаў. Для параўнання: у целе дарослага чалавека вагой 70 кг – каля 5 літраў.

Як правіла, раз у два тыдні наш суразмоўца здае плазму ў РНПЦ трансфузіялогіі і медыцынскіх біятэхналогій у Мінску і стараецца не выбівацца з графіка. Частка яго данацый бязвыплатныя, частка – за аплату.

«Перш чым стаць донарам, я звярнуўся да свайго тэрапеўта. Ён паглядзеў, ці няма супрацьпаказанняў да працэдуры, прадпісаў аналізы крыві, электракардыяграму, а па выніках зрабіў выпіску з медыцынскай карты. З ёй я і прыйшоў у донарскі цэнтр. Дарэчы, такія выпіскі я прадастаўляю раз у паўгода», – расказвае Юрый.

Сярод супрацьпаказанняў да донарства могуць быць розныя вірусныя і інфекцыйныя захворванні, напрыклад гепатыты, а таксама новаўтварэнні, хваробы сэрца і сасудаў, сістэмы страўнікава-кішачнага тракта. Менавіта таму да працэдуры дапускае ўрач.

Спачатку Юрый здаваў кроў, аднак затым перайшоў на плазму, таму што, паводле яго назіранняў, аднаўленне пасля такой данацыі ішло больш хутка.

За суткі-двое да здачы ён пераходзіць на беражлівае харчаванне: устараняе з рацыёну ўсё тлустае, вострае, малочнае, паколькі гэтыя прадукты могуць павысіць тлустасць плазмы, і пераходзіць на крупяныя кашы на вадзе.

«На самай справе дысцыпліна ў харчаванні перад данацыяй вельмі важная. Я аднойчы зранку з’еў бутэрбродзік з маленькім кавалачкам сметанковага масла, і мяне з-за гэтага адхілілі, – успамінае Юрый. – Нашча ісці таксама нельга, патрэбна лёгкае сняданне. Звычайна ў мяне гэта каша, хлеб і гарбата».

На данацыю разам з дарогай і рэгістрацыяй ён траціць чатыры гадзіны – графік працы трэнерам гэта дазваляе.

Для Юрыя донарства – не толькі місія, але і падстава сачыць за сваім здароўем: ён рэгулярна праходзіць медыцынскія чэкапы і стараецца трымаць сябе ў форме.

«Прыемна ўсведамляць, што прыносіш людзям карысць, – працягвае ён. – Нягледзячы на тое што донары не ведаюць, каму пойдзе іх кроў, я аднойчы ўбачыў незвычайную адзнаку на сваім лісце з аналізамі. Гэта азначала, што маю кроў накіруюць дзіцяці. Я падумаў: «Нішто сабе! Клас!» Здаецца, дробязь, але на душы стала цяплей».

Як стаць донарам?

Донарамі крыві могуць быць людзі ва ўзросце ад 18 да 65 гадоў. Мінімальная вага – 55 кг.

У Мінску кроў можна здаць у РНПЦ трансфузіялогіі і медыцынскіх біятэхналогій і гарадскім цэнтры трансфузіялогіі на базе 6-й клінічнай бальніцы. На працэдуру важна запісацца загадзя.

У прызначаны дзень трэба прыйсці з медыцынскай выпіскай аб стане здароўя, з вынікамі флюараграфіі, жанчынам – пасля агляду гінеколага, а донарам кампанентаў крыві трэба ўзяць з сабой даныя электракардыяграфіі сэрца.

У сярэднім з улікам абавязковых інтэрвалаў паміж данацыямі кроў можна здаваць пяць разоў у год.

У гэтым годзе з 19 мая стартуе традыцыйная рэспубліканская акцыя «Белая Русь» – родная кроў». Гэта падзея дае старт марафону Дзён донара. Ён прадоўжыцца ва ўстановах службы крыві па ўсёй краіне да 14 чэрвеня – Сусветнага дня донара крыві.

Арганізатары акцыі – Рэспубліканскае грамадскае аб’яднанне «Белая Русь» сумесна з РНПЦ трансфузіялогіі і медыцынскіх біятэхналогій.

Новы творчы праект ужо анансавала Пасольства Рэспублікі Беларусь у Сацыялістычнай Рэспубліцы В’етнам.

Новае выданне аповесцяў народнага пісьменніка Беларусі Васіля Быкава ў бліжэйшы час пабачыць свет у В’етнаме. Пад адной вокладкай да чытача прыйдуць дзве аповесці класіка беларускай літаратуры – «Альпійская балада» і «Дажыць да світання». Гэта другое в’етнамскае выданне зборніка.

Упершыню кніга пабачыла свет у Ханоі ў 1983 годзе. Наклад яе склаў 10 тысяч 200 экзэмпляраў.

Мяркуецца, што кніга выйдзе ў маі – чэрвені – якраз напярэдадні дня нараджэння Васіля Уладзіміравіча Быкава. 19 чэрвеня пісьменніку споўнілася б 92 гады.

«Мы ўдзячны в’етнамскім літаратарам за развіццё, пашырэнне стасункаў з Беларуссю літаратурнай, – каменціруе падзею саветнік-пасланнік беларускай дыпламатычнай місіі ў В’етнаме Алег Шлома. – Я нядаўна сустракаўся з перакладчыкам Васіля Быкава паважаным Ву Тхе Кхоем. Ён – заслужаны настаўнік Сацыялістычнай Рэспублікі В’етнам, член Саюза пісьменнікаў В’етнама і Саюза перакладчыкаў В’етнама, адзін са старэйшых в’етнамскіх русістаў. Спадзяюся, што ў гэтага творчага і выдавецкага праекта будзе працяг».

Беларускі бок мае намер звярнуцца ў МАК і CAS, калі World Athletics праігнаруе пасланне з Мінска.

Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі (БФЛА) накіравала ліст у Міжнародную федэрацыю лёгкай атлетыкі (World Athletics) і чакае адказу да 20 мая, паведаміў кіраўнік БФЛА Іван Ціхан у эфіры тэлеканала «Беларусь 5».

МАК у пачатку мая адмяніў усе абмежаванні ў дачыненні да беларускіх спартсменаў. Услед шэраг міжнародных спартыўных федэрацый таксама пачалі выводзіць з бану беларусаў. Але World Athletics адмовілася здымаць санкцыі.

«На сённяшні дзень мы падрыхтавалі ліст з дэдлайнам да 20 мая. Чэкаем гэтай даты, калі яны павінны будуць сабрацца і вызначыць, як будзе праходзіць наша вяртанне ў сусветную лёгкую атлетыку», – сказаў Іван Ціхан.

Паводле яго слоў, ліст таксама адрасаваны і кіраўніку World Athletics Себасцьяну Коу.

Калі адказу не будзе, адзначыў Іван Ціхан, беларускі бок гатовы звярнуцца ў прэзідыум арганізацыі. «Ну а далей, калі спатрэбіцца, вядома, пойдзем у арбітражны суд», – дадаў Ціхан.

Кіраўнік БФЛА падкрэсліў, што копіі ліста накіраваны таксама ў Сусветную лёгкаатлетычную асацыяцыю і ў МАК. Да іх пасланне, паводле слоў Івана Ціхана, ужо дайшло.

Беларуская эканоміка ў першым квартале бягучага года дэманстравала зніжэнне аб'ёмаў.

Валавы ўнутраны прадукт Беларусі па выніках чатырох месяцаў вырас на 0,2% у гадавым выражэнні, вынікае з даных прэс-службы Белстата.

«Аб'ём ВУП у бягучых цэнах склаў BYN 94,5 млрд, або ў супастаўных цэнах 100,2% да ўзроўню студзеня – красавіка 2025 года», – гаворыцца ў паведамленні.

Раней Белстат канстатаваў, што па выніках першага квартала бягучага года эканоміка рэспублікі скарацілася на 0,4%.

Аналітыкі ЕАБР растлумачылі, што змяншэнне аб'ёмаў беларускай эканомікі звязана са скарачэннем прамысловай вытворчасці ў краіне з-за слабага попыту на знешніх рынках.

У фінансавым інстытуце пры гэтым прагназавалі аднаўленне і рост ВУП Беларусі ў бліжэйшы час дзякуючы будаўнічай сферы і растучаму спажыванню.

Па выніках мінулага года валавы ўнутраны прадукт у рэспубліцы павінен быў вырасці на 4,1%, але вынік аказаўся больш сціплым – 1,3%.

На пасяджэнні Усебеларускага народнага сходу зацвердзілі прагноз развіцця рэспублікі на бліжэйшыя пяць гадоў. Згодна з ім эканоміка ў Беларусі за бліжэйшыя пяць гадоў павінна вырасці на 15,8%. Сярэднегадавы тэмп павінен пры гэтым перавышаць 3%.

ЕАБР прагназуе, што валавы ўнутраны прадукт краіны па выніках 2026 года дадасць 1,8%.

Спрошчаны парадак уезду для грамадзян Еўропы раней быў прадоўжаны да 31 снежня 2026 года.

Больш за 71,5 тыс. замежных грамадзян з 38 краін, уключаных у спіс бязвізу, пабывалі ў Беларусі з 1 студзеня бягучага года, паведамілі ў Дзяржаўным пагранічным камітэце рэспублікі.

Паводле інфармацыі ДПК, большасць падарожнікаў прыехалі з суседніх дзяржаў – Латвіі, Літвы і Польшчы.

Усяго з 15 красавіка 2022 года, калі ў Беларусі пачаў дзейнічаць бязвіз, рэспубліку наведалі звыш 1,3 млн еўрапейцаў.

Часцей за ўсё ў рэспубліку прыязджалі грамадзяне Літвы – больш за 688 тыс. На другім месцы – Латвія (425 тыс.), на трэцім – Польшча (146 тыс.).

У рамках пашыранага бязвізу для 35 краін Еўропы, адкрытага ў ліпені 2024 года, у Беларусь уехалі 69 тыс. чалавек.

Раней Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прыняў рашэнне аб прадаўжэнні бязвізавага ўезду для грамадзян 38 еўрапейскіх дзяржаў да 31 снежня бягучага года.

Допуск распаўсюджваецца таксама на батутыстаў, акрабатаў і аэрабістаў.

Міжнародная федэрацыя гімнастыкі зняла рэкамендацыі аб абмежаваннях у дачыненні да беларускіх спартсменаў, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага алімпійскага камітэта (НАК).

Рашэнне аб допуску нашых атлетаў да ўдзелу ў спаборніцтвах з беларускім сцягам і гімнам прынялі на пасяджэнні выканаўчага камітэта World Gymnastics 17 мая. Аналагічны дазвол выдалі і расійскім спартсменам.

У НАК удакладняюць: допуск распаўсюджваецца на спартыўную і мастацкую гімнастыку, а таксама на іншыя дысцыпліны – скачкі на батуце, спартыўную акрабатыку і аэробіку.

Міжнародная федерацыя гімнастыкі – адна з многіх арганізацый, хто за апошнія некалькі дзён далучыўся да рашэння МАК аб зняцці абмежаванняў у дачыненні да беларускіх спартсменаў.

Раней Times.by паведамляў, што санкцыі знялі з беларускіх лучнікаў, коннікаў, барцоў і баксёраў.

Істотных змяненняў не назіраецца, а агульны прагноз на год захоўваецца на мэтавым узроўні.

Аналітыкі ЕАБР прадставілі штотыднёвы макраагляд, дзе назвалі даныя па інфляцыі ў Беларусі. Гэты паказчык у красавіку 2026 года застаўся на ўзроўні сакавіка – 5,4% год да года.

Цікава, што прадукты пачалі даражэць больш павольна. Харчовая інфляцыя знізілася з 7,8% да 6,3%. Шмат у чым таму, што сезонная гародніна і садавіна патаннелі (3,1% г/г), калі месяцам раней рост цэн на іх складаў 3,5% г/г.

Павышэнне тарыфаў на паслугі ЖКГ не прайшло бясследна для эканомікі. Згодна з данымі ЕАБР інфляцыя ў сектары паслуг вырасла да 8,4% г/г, калі раней яна складала 6% г/г.

Пры гэтым так званая базавая інфляцыя зніжаецца ўжо чацвёрты месяц запар – цяпер яна на ўзроўні 5,9% г/г. Гэта лічыцца добрым сігналам: значыць, націск на цэны паступова слабее.

Эксперты Еўразійскага банка развіцця лічаць, што па выніках 2026 года інфляцыя ў Беларусі застанецца ў межах мэтавага ўзроўню – не вышэй за 7%.

У дакуменце плануюць улічыць новыя арганізацыйныя формы: прыватную ахову здароўя, страхавую медыцыну.

У Палаце прадстаўнікоў рыхтуюцца да разгляду Кодэкса аб ахове здароўя, расказаў у эфіры «РТР-Беларусь» старшыня Пастаяннай камісіі па ахове здароўя, фізічнай культуры, сямейнай і маладзёжнай палітыцы Валерый Малашка.

Паводле яго слоў, непасрэдна цяпер у парламенце знаходзіцца закон «Аб фізічнай культуры і спорце». З 1 студзеня турызм перададзены ў распараджэнне ўрада, такім чынам, змяніліся кіраўніцкія падыходы. У тым ліку на Усебеларускім народным сходзе перад турыстычнай сферай пастаўлены сур’ёзныя задачы.

«Мы з нецярпеннем чакаем прыходу Кодэкса аб ахове здароўя ў парламент. Для мяне гэта высокі гонар – апынуцца ў гэты час у гэтым месцы, таму што фарміруецца новы ўнікальны дакумент, па якім будзе працаваць цэлая галіна», – падкрэсліў Валерый Малашка.

Гэта першы кодэкс у сферы аховы здароўя. Для параўнання: у Кодэкс аб адукацыі ўжо тройчы ўносілі змяненні. Тут жа парламентарыі працуюць з нуля.

Як сказаў парламентарый, дакумент павінен не проста замацаваць прававыя нормы, а стаць драйверам развіцця сістэмы. У прыватнасці, будуць улічаны новыя арганізацыйныя формы: прыватная ахова здароўя, страхавая медыцына, адзначыў Валерый Малашка.

У маі зацвітае рапс – палі, пакрытыя ярка-жоўтымі кветкамі, нязменна прыцягваюць не толькі пчол, але і фатографаў.

Гродзенская вобласць сустрэла фотакарэспандэнта Times.by ідылічнымі пейзажамі, максімальна падобнымі на застаўку для манітора. За ўзгоркамі хаваўся асноўны герой сюжэта – квітнеючы рапс.

Вытворчасць гэтай культуры ў Беларусі ў апошнія гады неўхільна расце – у планах аграрыяў на 2026 год – сабраць не менш як 1 млн тон рапсу.

Рапс – меданосная культура, за што яго вельмі цэняць пчаляры, і каштоўная кармавая дабаўка для жывёлы, за што ён у пашане ў жывёлаводаў. А пасля перапрацоўкі з яго атрымліваюць карысны алей, які ўваходзіць у топ экспартных тавараў, паводле статыстыкі «Белдзяржхарчпрама».

Нарэшце, гэта проста прыгожая расліна, якая радуе вока тых, хто падарожнічае па дарогах Беларусі.

P.S. Падчас фотаздымкі ніводная кветка не пацярпела.

Да 2030 года колькасць машын на зялёных нумарах у краіне можа вырасці да 300 тыс., а зарадных станцый – да 10 тыс.

У Беларусі імкліва расце колькасць электрамабіляў і зараднай інфраструктуры.

Калі дзесяць гадоў таму па дарогах краіны ездзілі ўсяго каля 100 электракараў, то сёння іх ужо 54 тыс., з якіх 22 тыс. – у сталіцы, піша агенцтва «Мінск-Навіны».

У зарадную сетку Malanka ўваходзяць ужо 975 ЭЗС (яшчэ больш за 400 эксплуатуюць арганізацыі-партнёры).

Да канца 2026 года дзяржаўны аператар збіраецца ўстанавіць звыш 450 станцый рознай магутнасці, у тым ліку каля 180 – у Мінску. Лідары па колькасці ЭЗС у сталіцы – Фрунзенскі, Маскоўскі і Першамайскі раёны.

Да 2030 года агульная колькасць зарадных станцый у краіне можа перавысіць 10 тыс., а колькасць электрамабіляў – вырасці да 300 тыс.

Сёння «Беларуснафта» ўстанаўлівае пераважна хуткія (120–175 кВт) і суперхуткія (300–350 кВт) станцыі. Агульная магутнасць зараднай сеткі перавышае 80 МВт. У планах праз два гады давесці зарадны паказчык да 400 кВт і вышэй.

Раней стала вядома, што ўлады прынялі рашэнне прадоўжыць квоту на бяспошлінны ўвоз электрамабіляў у нашу краіну ў 2026 годзе. У Беларусі ёсць квота на ўвоз 20 тыс. электракараў.

Ён прыехаў з Японіі 15 гадоў таму, улюбіўся ў рускую мову, паступіў у БДУ, прыняў праваслаўе і застаўся ў Беларусі.

Кожную нядзелю Хітошы Танака – цяпер Антоній – прыходзіць у мінскі храм Мікалая Японскага, ставіць свечку і хрысціцца. І кажа, што тут знайшоў тое, чаго не мог знайсці дома.

У відэаінтэрв’ю Хітошы расказвае, чаму застаўся, чым Беларусь лепш за Японію і што значыць стаць сваім у чужой краіне.

Усю гісторыю японскага рамантыка – аб жыцці ў Мінску, хрышчэнні на Вялікдзень, праваслаўі, беларускай «філадэльфіі» і шмат іншым – чытайце ў вялікім рэпартажы Times.by.

Гэты цудоўны ружовы сад размешчаны на поўдні Беларусі, у прыгарадзе Пінска. Яго гаспадыня па адукацыі эканаміст, а па поклічы сэрца – ружавод.

Алена Ігнацьева, старшы выкладчык кафедры банкаўскай справы Палескага дзяржуніверсітэта, вось ужо 15 гадоў паспяхова вырошчвае на сваім участку кветкі, якія па праве лічацца самымі прыгожымі ў свеце.

Times.by сустрэўся з Аленай, каб даведацца, як пачыналася гісторыя яе дзівоснага саду, у якім сёння налічваецца больш за 250 кустоў руж, як ён рыхтуецца да першай хвалі цвіцення, а таксама аб сакрэтах догляду патрабавальнай каралевы кветак ва ўмовах нашага клімату.

Заўсёды хацелася чагосьці новага

«Пачыналася, бадай што, усё вельмі даўно, калі на нашым участку ў 27 сотак раслі толькі звычайныя шматгадовыя расліны, – успамінае Алена. – І асаблівага задавальнення, калі выходзіш у сад, не адчувалася. Заўсёды хацелася чагосьці новага».

Да руж яна тады адносілася без асаблівага энтузіязму. Здавалася, што гэта капрызная культура не для палескага рэгіёну з яго то гарачым засушлівым летам, то павышанай вільготнасцю. Тыя нямногія кусты, што ўжо раслі, пасля кожнай зімы «зносіла практычна пад нуль». Іх укрывалі зямлёй, рубероідам, але вясной вынік зусім не радаваў.

Аднойчы, гартаючы садовыя часопісы, Алена наткнулася на аб’яву мінскага калекцыянера аб продажы саджанцаў руж. На яго сайце яе ўвагу прыцягнулі англійскія ружы Дэвіда Осціна, да таго ж на сайце калекцыянера прыкладалася падрабязнае апісанне агратэхнікі. Гэта і падштурхнула зрабіць першы заказ.

«Першыя саджанцы былі Crown Princess Margaretha, Graham Thomas, Abraham Darby. Вось з іх у 2011 годзе ўсё і пачалося, – працягвае Алена. – Прыйшлі малюсенькія палачкі, мы нават не верылі, што з іх нешта атрымаецца. Але да канца сезона выраслі прыгожыя паўнавартасныя кусты».

Выкарыстоўваючы прапанаваны метад сухога паветранага ўкрыцця, вясной Алена пасля раскрыцця ўпершыню ўбачыла зялёныя кусты з набухлымі пупышкамі.

«Мы зразумелі, што гэта рэальна працуе, – адзначыла яна. – І тады я стала заказваць усё больш і больш саджанцаў руж».

Зачапілі ружы з душой

Самы вялікі заказ на спецыялізаваным сайце выпаў на 2014 год. Менавіта тады і была засаджана асноўная частка цяперашняга ружоўніка.

«Часам я думаю, што гэта не я выбірала ружы, а ружы самі выбіралі мяне, мой сад, – усміхаецца Алена. – Прынцып у мяне заўсёды быў просты: чапляе ці не чапляе. Адразу ж спадабаліся англійскія «осцінкі» – ружы з душой. Кветкі ў іх асаблівыя, туганабіўныя – «півоняпадобныя», як іх цяпер называюць. А далей, што называецца, галава ў працэсе выбару ўдзелу не прымала. Таму што, каб такую колькасць руж пасадзіць, трэба было мець пэўную смеласць».

Так атрымалася, што першая ружа з душой стала любоўю на доўгія гады. І цяпер менавіта жоўтая Crown Princess Margaretha – галоўная фаварытка і візітная картка саду Алены Ігнацьевай.

Ад градак з памідорамі да дызайнерскага ландшафту

У гэтым годзе саду Алены споўніцца 15 гадоў. Сёння гэта дакладна выбудаваная сістэма з заніраваннем, малымі архітэктурнымі формамі – аркамі, рашоткамі, альтанкай, вадаёмамі з німфеямі, пятляючымі дарожкамі і дызайнерскімі элементамі.

Дэкаратыўная частка саду размяшчаецца на 10 сотках – усяго тут больш за 250 кустоў руж, амаль палова з якіх расце ў асноўным ружоўніку каля дома. Але так было не заўсёды.

«У 2011 годзе асноўная частка ружоўніка межавалася са звычайнымі градкамі з памідорамі. Тады карцінка была зусім іншая – гэта быў яшчэ не сад, а толькі пасадкі руж побач з агародам», – успамінае Алена.

Кардынальныя змяненні пачаліся ў 2014 годзе: Алена і яе мама, якая заўсёды дапамагала і падтрымлівала захапленне дачкі, вырашылі поўнасцю аддзяліць ружы ад агарода, для пачатку размежаваўшы іх туямі.

У 2018 годзе да саду дадалі яшчэ адну зону з альтанкай – на месца, дзе раней раслі клубніцы. Адразу ў ёй задумвалася група хвойных раслін і гартэнзій. Але планы змяніліся – у памяць аб вялікім Дэвідзе Осціне, які пайшоў з жыцця ў снежні таго ж года, Алена пасадзіла там сарты яго селекцыі, у тым ліку і рэдкія.

Сёння вечназялёныя туі, елі і кіпарысавікі адчуваюць сябе ў садзе гэтак жа камфортна, як і іх квітнеючыя суседзі. У хвойных тут дзве асноўныя функцыі – па-першае, заніраванне прасторы і стварэнне яе асаблівай архітэктуры. А па-другое, калі большая частка саду ўкрыта тунэлямі, выгляд участка істотна мяняецца. Таму ў перыяд асенне-зімовага манахрому яны з’яўляюцца асноўнымі элементамі, якія яго ўпрыгожваюць.

Летам жа сад Алены ператвараецца ў неверагодны квітнеючы аазіс – яркі, кантрастны, пахучы. Ён афарбаваны сотнямі бутонаў самых розных адценняў: ад спакойных і мяккіх бела-ружовых да дзёрзкіх і экспрэсіўных пурпурных, якія з’яўляюцца любімымі ў гаспадыні гэтага каралеўства руж. У садзе выдатна ўжываюцца глебапокрыўныя, пляцістыя, чайна-гібрыдныя ружы, шрабы, фларыбунда.

«Няма такіх сартоў руж, якія ніколі не вырастуць у нашым клімаце, – цяпер з упэўненасцю кажа Алена. – Нам грэх скардзіцца на надвор’е. Правільная агратэхніка і ўкрыццё на зіму – вось самае галоўнае ў доглядзе».

Ужо больш за пяць гадоў новыя ружы ў сад Алена не дабаўляе.

«Мая апошняя ружа сорту Erfordia – вельмі рэдкага ў нас – жыла ў вялікім 20-літровым вазоне гады чатыры, і я нарэшце пасадзіла яе ў грунт. Цяпер пераробкі саду больш заключаюцца ў падсаджванні злакаў, шматгадовых раслін і хмызнякоў, – кажа яна. – У дызайне майго саду ружы добра спалучаюцца з клематысамі (толькі паміж імі павінна быць адлегласць у метр). Ідэальны партнёр – шалфей дуброўны, кацямятка, лаванда – лепш не прыдумаеш. Прыгожа выглядаюць флоксы пастэльных адценняў, светла-ружовыя, блакітныя. Гейхеры на пярэднім плане, хосты, якія выносяць сонца, герані і, вядома, злакі. Пажарніца, аўсяніца, малініі, адналетак вербена банарская выглядаюць шыкоўна. Таксама хвойныя, барбарысы ствараюць асаблівую фактурнасць».

На пытанне, у чым заключаецца галоўная радасць ружавода, які траціць на догляд саду амаль увесь вольны час на працягу многіх гадоў, Алена адказвае без ваганняў: «Бачыць квітнеючы сад. Увесь яго масіў. Адчуваць пах, асабліва рана раніцай і вечарам, калі спяваюць птушкі. Сядаеш, глядзіш на гэту прыгажосць і разумееш, што яно таго варта. Самае дзіўнае, што дома зрэзаных руж у мяне няма, да букетаў я абыякавая. Любуюся ружамі толькі на кустах. Жывое няхай жыве».

Ружа – культура сістэмнага догляду

За гэтыя гады ў Алены з’явілася ўласная сістэма догляду ружовага саду, якой яна строга прытрымліваецца.

Сезон пачынаецца ў пачатку лютага з планавання і аналізу памылак мінулага сезона – якія апрацоўкі будуць на працягу года, якія прэпараты для барацьбы з хваробамі і шкоднікамі неабходна набыць.

У сакавіку адбываецца раскрыццё руж і іх першая апрацоўка. У гэтым годзе Алена здымала ўкрыццё ў 20-х чыслах, але былі гады з ранняй цёплай вясной, калі гэты этап праводзіўся і ў пачатку месяца.

«Калі раскрываць? Галоўнае правіла: толькі калі поўнасцю адтала зямля. Гэта праблема ёсць у многіх: нават калі ружы добра перазімавалі, іх адкрываюць занадта рана. Калі глеба яшчэ замёрзлая – карані не працуюць, а маразы і вецер канчаткова пагоршаць сітуацыю», – адказвае садавод.

Таксама Алена рэкамендуе адкрываць ружы ў пахмурны дзень, каб яркае веснавое сонца не апякло мяккія парасткі, якія ўжо маглі пайсці ў рост ва ўкрыцці.

Зняўшы дугі-каркасы, яна адразу ж устанаўлівае іх каля кожнага вялікага куста крыж-накрыж. Гэта выратоўвае ружы ад моцных вятроў і ліўняў у чэрвені, калі пачынаецца масавае цвіценне. Звычайна зняцце ўкрыцця займае каля двух тыдняў.

Адразу пасля раскрыцця патрабуецца абавязковая апрацоўка.

«Як толькі я раскрыла ружы, імкнуся адразу ж апрацаваць – фунгіцыдам супраць хвароб (напрыклад, «Стробі»), які працуе пры нізкіх тэмпературах, прэпаратам ад шкоднікаў. Адначасова праводзіцца і пазакаранёвае падкормліванне («Плантафол 20.20.20») для запуску роставых працэсаў і прымяняецца антыстрэсавы прэпарат («Мегафол»). Калі вясна халодная і здарыліся замаразкі або, як у гэтым годзе, выпаў снег на раскрытыя ружы, выкарыстоўваць яго трэба ў максімальнай дазіроўцы – 30 мл на 10 літраў вады. Пад корань дабаўляю жменю кальцыевай салетры, але толькі ў вільготнае надвор’е», – раіць уладальніца саду.

Медзьзмяшчальныя прэпараты Алена не рэкамендуе змешваць з іншымі.

У маі асноўная праца – гэта праполка і барацьба са шкоднікамі (тлёй, разанным пільшчыкам). Паліванне праводзіцца толькі пад корань, не ўцягваючы лісце.

Як правіла, першыя кветкі ў садзе ў Алены раскрываюцца ўжо ў канцы мая (29–31-га чысла). Аднымі з першых зацвітаюць Crown Princess Margaretha, Schneewittchen, Mary Rose.

Пік першай хвалі прыпадае на сярэдзіну чэрвеня і доўжыцца каля месяца.

«Калі ружы пачынаюць цвісці, спыняюцца ўсе падкормкі, адзінае, што можна выкарыстоўваць, – гэта антыстрэсавыя прэпараты, каб нейтралізаваць негатыў, які ружы атрымліваюць ад нашай спёкі», – тлумачыць садавод.

Пасля таго як першая хваля цвіцення ідзе на спад, адразу ж пачынаецца падрыхтоўка новага цыкла. Адцвіўшыя ружы абразаюць, і кусты зноў падкормліваюць. Звычайна ўжо ў першых чыслах жніўня ідзе запуск другой хвалі – яна менш багатая, але ў ёй ёсць сваё асаблівае зачараванне.

У сярэдзіне ліпеня падкормка павінна быць з дамінаваннем азоту. А далей ён выключаецца цалкам, упор робіцца на фосфар і калій, каб парасткі пачыналі рыхтавацца да зімы, выспявалі і назапашвалі цукры.

Ці будзе ў верасні трэцяя хваля, залежыць у першую чаргу ад надвор’я. І ружаводу трэба прыняць няпростае рашэнне: «Трэба разумець, што часам лепш яе прапусціць, таму што ружы патрацяць усе свае сілы на тое, каб запусціць трэці цыкл, а наперадзе абразанне і зімоўка».

Самы працаёмкі этап пачынаецца ў верасні і доўжыцца амаль месяц.

«У 20-х чыслах верасня я пачынаю выдаляць усё лісце з кустоў, прыбіраю лішнія парасткі і гну ружы на ўзровень зямлі – чым ніжэй, тым лепш. Важна зрабіць гэта да маразоў: калі гнеш ружы пры плюсавай тэмпературы, парастак лёгка кладзецца і не пашкоджваецца. У мароз вялікая верагоднасць зламаць яго», – расказвае Алена Ігнацьева.

Затым устанаўліваюцца дугі, будуецца каркас, і да 20 кастрычніка ўвесь ружоўнік ужо ўкрыты спанбондам.

Узімку ў ружавода «дыстанцыйная» праца: планаванне новых пасадак, вывучэнне сартоў, заказы на новы сезон, перагляд схем апрацовак і падкормак.

Галоўная памылка навічка

Станаўленне Алены як ружавода пачыналася на спецыялізаваных форумах у інтэрнеце. На гэтых пляцоўках адбываўся актыўны абмен вопытам, знаёмства з аднадумцамі з розных краін, экспертамі, селекцыянерамі, калекцыянерамі, да якіх можна звярнуцца за парадай або рэкамендацыяй па любой прычыне.

Выдатным стымулам і натхненнем для далейшага ўдасканалення стала прызнанне яе першых дасягненняў прафесійнай суполкай – перамога на конкурсе сайта «Веснік садавода» ў галоўнай намінацыі «Ружа ў дызайне саду» ў 2016 годзе.

Усё больш паглыбляючыся ў вывучэнне агратэхнікі, з цягам часу Алена прыйшла да высновы, што не трэба слепа капіраваць чыйсьці вопыт у частцы апрацоўкі руж, а толькі выкарыстоўваць яго для стварэння ўласнай, праверанай гадамі сістэмы.

Цяпер сваімі ведамі ў якасці ружавода-аматара яна ў вольны час (які, аднак, выпадае вельмі рэдка) дзеліцца на сваім канале ў YouTube, а таксама развівае акаўнт у Instagram, дзе можна ўбачыць фатаграфіі сотняў цудоўных руж з яе саду.

Пры гэтым, будучы ўжо прызнаным майстрам сваёй справы, Алена шчыра прызнаецца, што сама калісьці зрабіла самую галоўную памылку навічка: «Была пасаджана вельмі вялікая колькасць руж. Цяпер я дакладна ведаю, што трэба сувымяраць свае жаданні, сілы і магчымасці. Я б цяпер спынілася ў межах 100 кустоў».

«Калі закладваюцца ружоўнікі, трэба ўключаць галаву і разумець, што ружа сама па сабе не расце. Адразу вызначыць тую колькасць кветак, догляд якіх будзе прыносіць рэальнае задавальненне. Таму што ў мяне часам бывае пачуццё, што ўвесь мой час, усё маё жыццё звязана толькі з ружамі, – дзеліцца яна. – Больш газона, зелені, іншых раслін – вось самы аптымальны варыянт».

Цяпер, у сярэдзіне мая, сад руж штодзённымі намаганнямі і клопатам Алены актыўна рыхтуецца да свайго першага ў гэтым сезоне цвіцення. Мы абавязкова зазірнем туды, каб паказаць, як ён выглядае ў гэты перыяд. А таксама падрабязна раскажам аб асноўных этапах догляду руж улетку і самых папулярных сартах у нашым рэгіёне. Сачыце за нашымі публікацыямі!

Аляксандр Шагойка панаракаў на тое, што яго каманда перастала гуляць у свой футбол, Уладзімір Нявінскі адзначыў камандны дух і цярпенне.

Барысаўскі БАТЭ ў фінале Кубка Беларусі абгуляў мінскае «Дынама». Асноўны і дадатковы час скончыўся з лікам 1:1, у серыі пасляматчавых 11-метровых удараў больш дакладнымі былі барысаўчане – 8:7.

Галоўны трэнер мінскага «Дынама» Аляксандр Шагойка сказаў, што яго каманда магла не забяспечыць патрэбны вынік у асноўны час: «На жаль, прайгралі ў серыі пенальці, але маглі не даводзіць да гэтага. Дрэнна або добра мы гулялі – гэта рытарычнае пытанне. Цяпер абмяркоўваць не бачу сэнсу. Мы мелі дастаткова магчымасцей забіць другі мяч. Але прапусцілі».

Пасля трайной замены БАТЭ прыбавіў і як быццам перахапіў ініцыятыву. Але Шагойка акцэнтаваў увагу на іншым: «Ініцыятыва – паняцце ўмоўнае. Сапернікі аказвалі націск на нашу лінію абароны пры пачатку і развіцці нашай атакі. Крыху больш свежыя ігракі адкрываліся больш за спіну. Гэта стварыла некаторыя праблемы. Але не сказаў бы, што сапернік перахапіў ініцыятыву. Згодны, што сталі крыху больш ціснуць. Але гэта быў нядоўгі час. Мяне больш хвалюе той момант, што мы перасталі гуляць з мячом, гэта значыць зваліліся на сустрэчную гульню».

Пасля матчу на прэс-канферэнцыі ў БАТЭ прамову гаварыў трэнер Уладзімір Нявінскі.

«Кубак – наш. Думаю, што прынеслі вялікую радасць усім заўзятарам, якія прыехалі за нас пабалець. Вялікі ім дзякуй», – лаканічна пачаў Нявінскі.

Заўсёды цікава, як каманда будзе святкаваць выйграны трафей.

«Адсвяткуем. Гэта справа простая. Хлопцы дарослыя, разбяромся. Самае галоўнае, што выйгралі», – усміхнуўся трэнер.

Нявінскі таксама назваў галоўныя фактары, якія дапамаглі БАТЭ выйграць: «Характар, цярпенне, жаданне перамагчы, камандны дух. Калі цяжка, можаш адпрацаваць за сябе, за партнёра».

Разам з Кубкам БАТЭ атрымаў права згуляць у еўракубку. Ці гатова каманда да старту ў кваліфікацыйных раўндах Лігі канферэнцый?

«Паглядзім. Кваліфікацыя будзе пазней. Пакуль нам трэба паправіць справы ў чэмпіянаце», – адказаў Нявінскі.

Сімвал трасы Мінск – Брэст цяпер будзе не толькі пару з ноздраў пускаць на пастаяннай аснове, але і вітаць сапраўдным зубрыным рыканнем.

Фігура зубра на аўтадарозе М1 прыбаўляе ў спецэфектах. У ноч на 16 мая волат выдзімаў клубы пары з ноздраў – спецыялісты закончылі фінальныя тэсты, і цяпер гэта эфектная опцыя будзе на пастаяннай аснове, паведамляе Брэсцкі аблвыканкам.

У далейшым 30-метровай фігуры дабавяць гуку: зубр будзе не толькі падморгваць праезджым святлом, але і вітаць трубным рыканнем.

Апгрэйд волата пачалі ў 2022-м. Тады 70-тонную фігуру пераварылі знутры, замянілі частку абшыўкі і дабавілі колеру. Кантраст падкрэсліў контуры і дабавіў некалі плоскай фігуры аб'ёму. Тады ж зрабілі і падсветку, дзякуючы якой зубр цяпер умее падморгваць.

Цяпер зубр большую частку часу сумуе ў адзіноце. Але неўзабаве пад магутным бокам разгорнецца прыдарожны сэрвіс. Папярэдняя назва праекта – «Крылы дружбы»: сумесная гісторыя з Татарстанам.

Аднапавярховы будынак з каменя і шкла размесціцца па дыяганалі ад металічнага звера. Адна з зал, мяркуючы па рэндарах, будзе з панарамным дахам і эфектным відам на фігуру зубра.

Сусветныя спартыўныя федэрацыі адна за адной пасля рэкамендацый МАК здымаюць санкцыі з беларускіх атлетаў.

Беларускія лучнікі могуць удзельнічаць у спаборніцтвах пад эгідай Сусветнай федэрацыі стральбы з лука без абмежаванняў, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага алімпійскага камітэта (НАК) Беларусі.

«На падставе рэкамендацый МАК пасля абмеркаванняў і ў інтарэсах спартсменаў Сусветная федэрацыя стральбы з лука (WAEB) на пасяджэнні Выканкама арганізацыі прыняла рашэнне зняць усе абмежаванні на ўдзел беларускіх спартсменаў і каманд у спаборніцтвах пад эгідай Сусветнай федэрацыі стральбы з лука», – гаворыцца ў паведамленні.

Цяпер, як адзначылі ў НАК, слова за Еўрапейскай федэрацыяй.

У маі Міжнародны алімпійскі камітэт аб’явіў аб зняцці санкцый з беларускіх спартсменаў – гэта значыць, што атлеты з Беларусі могуць выступаць на міжнародных турнірах са сваім гімнам і сцягам і без якіх-небудзь абмежаванняў. Пасля гэтага шэраг міжнародных спартыўных федэрацый далучыліся да рашэння МАК.

Times.by ў сваім спецпраекце расказваў, дарэчы, чым карысная стральба з лука, у якім узросце ёй можна займацца і якія дасягненні ў гэтым відзе спорту ў беларусаў.

Прэзідэнт адзначыў, што перамогі беларускіх атлетаў выклікаюць пачуццё гонару за краіну і дапамагаюць патрыятычнаму выхаванню падрастаючага пакалення.

У Беларусі створаны ўсе ўмовы для фарміравання моцнай і здаровай нацыі, заявіў Прэзідэнт рэспублікі Аляксандр Лукашэнка, віншуючы работнікаў і ветэранаў фізічнай культуры і спорту з прафесійным святам.

Традыцыйна ў трэцюю суботу мая ў краіне адзначаецца Дзень работнікаў фізічнай культуры і спорту.

«Гэта свята алімпійскіх чэмпіёнаў і пачынаючых спартсменаў, работнікаў галіны і мільёнаў аматараў актыўнага ладу жыцця», – гаворыцца ў віншаванні.

Кіраўнік дзяржавы асабліва падкрэсліў, што «ў краіне створаны ўсе ўмовы для заняткаў фізічнай культурай і спортам, фарміравання моцнай і здаровай нацыі».

«Шматлікія перамогі нашых атлетаў на буйнейшых сусветных першынствах выклікаюць пачуццё гонару за Беларусь і садзейнічаюць патрыятычнаму выхаванню моладзі», – дадаў Аляксандр Лукашэнка.

У гэтым, паводле яго слоў, заслуга тысяч спецыялістаў, якія прымнажаюць слаўныя традыцыі айчыннага спорту і масавага фізкультурнага руху.

Прэзідэнт падзякаваў работнікам і ветэранам галіны за прафесіяналізм і адданасць справе і пажадаў ім бадзёрасці духу, невычэрпнай энергіі, міру, дабра і новых дасягненняў.

Абмежаванні ў дачыненні да беларусаў дзейнічалі з лютага 2022 года, але пасля паступова змякчаліся і напярэдадні былі цалкам скасаваныя.

Міжнародная федэрацыя коннага спорту (FEI) зняла санкцыі з беларускіх спартсменаў, паведаміла прэс-служба Беларускай федэрацыі коннага спорту.

«Беларуская федэрацыя коннага спорту рада паведаміць пра зняцце санкцый у дачыненні да беларускіх спартсменаў», – гаворыцца ў паведамленні.

У федэрацыі ўдакладнілі, што Савет FEI вырашыў зняць усе абмежаванні на ўдзел беларускіх спартсменаў (у тым ліку каманд), коней і афіцыйных асоб у спаборніцтвах, якія праводзяцца пад эгідай міжнароднай арганізацыі.

Рашэнне ўступае ў сілу з 20 мая 2026 года.

Нагадаем, што ў лістападзе мінулага года FEI дазволіла праводзіць міжнародныя турніры па конным спорце ў Беларусі. А ў снежні дапусціла беларускіх юніёраў з дзяржаўнымі сцягам і гімнам.

У маі гэтага года Міжнародны алімпійскі камітэт прыняў рашэнне пра зняцце санкцый з беларускіх атлетаў, дазволіўшы ім выступаць на спаборніцтвах са сцягам і гімнам сваёй краіны. Некалькі міжнародных спартыўных федэрацый далучыліся да рашэння МАК.

Поўны абарот кола агляду ў мінскім парку Горкага доўжыцца 9 хвілін. Што можна разгледзець з вышыні за гэты час, даведаўся фатограф Times.by.

Пасля таго як кола агляду ў парку Чалюскінцаў прадалі, аналагічны атракцыён у парку Горкага застаўся адзіным у сваім родзе ў беларускай сталіцы.

Збудаванне вышынёй 54 метры ўстанавілі ў 2003 годзе. На атракцыёне прадугледжана 36 кабінак – 32 закрытыя і 4 адкрытыя, адначасова на ім могуць пракаціцца 144 чалавекі.

Фатограф Times.by пракаціўся на коле агляду і ў чарговы раз пераканаўся ў двух рэчах. Па-першае, мы жывём у вельмі прыгожым горадзе. Па-другое, з вышыні ён выглядае зусім інакш.

Чатыры гады таму Крысціна пераехала з Мінска ў вёску: без грошай, у адзіноце і дэпрэсіі. І спачатку ў яе амаль апускаліся рукі. Сёння ж яна называе сябе абсалютна шчаслівым чалавекам. Як ёй гэта ўдалося?

Да дома Крысціны Яроменка вядзе асобная дарога. Акрамя яе ў маляўнічай вёсачцы (назву не ўказваем па просьбе гераіні матэрыялу) жыве толькі адна сямейная пара. Ды і тая на адлегласці.

У адказ на наша пытанне аб тым, ці не страшна ёй тут, дзяўчына ўсміхаецца: «Тут жа няма людзей, дык чаго мне баяцца? Да мяне сюды толькі казулі, лісы, кабаны і ласі прыходзяць. А звяроў я вельмі люблю – і гэта ўзаемна».

Аб рашэнні з’ехаць з Мінска, першых цяжкасцях у вёсцы і выхадзе з жыццёвага тупіка Крысціна адкрыта расказала Times.by.

У доме нас сустракае вялікая пушыста-птушыная кампанія. Сабакі заліваюцца браханнем, куры разбягаюцца ўрассыпную, а кошка выглядае з-пад ложка, куды шмыгнула пры выглядзе гасцей. Крысціна падобная на дыснееўскую прынцэсу ў акружэнні жывёл. Кагосьці яна выратавала сама, а хтосьці прыехаў да яе на часовую ператрымку і рэабілітацыю.

Вось малыш Акім – яго раней выкарыстоўвалі для развядзення. Ён жыў у падвале, у цеснай клетцы з кучай іншых сабак. З-за гэтага лапы Акіма практычна атрафіраваліся і ён развучыўся хадзіць. А цяпер жвава наразае кругі вакол любімай гаспадыні.

А ў кошкі Аўрыл паралізаваныя заднія лапы. Што, зрэшты, не перашкаджае ёй жвава цікавіцца ўсім, што адбываецца, і раз-пораз выскокваць з укрыцця.

Напагатове і Кай з Гаэлем: у аднаго – хворае сэрца, у другога – суставы. Але абодва ўважліва сочаць за гасцямі і гатовы кінуцца на абарону Крысціны, якая дала ім жыццё ў любові і без болю.

У Крысціны быў уласны рэабілітацыйны цэнтр, але чатыры гады таму бізнес разваліўся.

«Гэта быў самы крызісны год у маім жыцці. Разваліўся і цэнтр рэабілітацыі, у які я ўклала вельмі шмат сіл, і мой шлюб. Трэба было тэрмінова знайсці месца, куды я змагу пераехаць не толькі са сваімі гадаванцамі, але і з жывёламі, якія праходзілі ў мяне рэабілітацыю. І я зразумела, што гэта будзе вясковы дом», – успамінае яна падзеі чатырохгадовай даўнасці.

Дзяўчына прызнаецца, што рашэнне аб куплі з прычыны свайго эмацыянальнага стану прымала практычна ўсляпую. На той момант у яе была дыягнаставана дэпрэсія: не было сіл нават на элементарныя рэчы – не тое што на цвярозы аналіз рынку і ацэнку нерухомасці.

Ды і вопыту не было: Крысціна нарадзілася і вырасла ў Мінску, а пераязджала ў вёску з «Зялёнай гавані», дзе жыла з мужам. Праўда, прызнаецца, што ў элітным комплексе не змагла адчуць сябе як дома.

«Я марыла аб простым жыцці: вёсцы, курачках і прасторы, каб выйшаў на ганак – і нікога навокал. Гэтага пры куплі дома і прытрымлівалася. Сорак кіламетраў ад Мінска, двухпавярховы будынак, адсутнасць суседзяў. Я прадала ўсё, што ў мяне было, улезла ў велізарныя даўгі – і толькі потым зразумела, што мяне чакае», – расказвае суразмоўца.

За дом, у якім, па сутнасці, былі толькі сцены і дах, Крысціна аддала 47 тысяч долараў. На гэтым грошы скончыліся. А каб жыць тут, трэба было ўкласці яшчэ столькі ж.

«Я не ведала, што трэба праверыць пры куплі дома, якія будаўнічыя работы неабходна правесці і колькі ўсё гэта будзе каштаваць, – прызнаецца дзяўчына. – Думаю, дастаткова сказаць, што я нават не паглядзела, ці ідзе вада з крана. Рыхтавалася проста перавезці сюды свае рэчы, жывёл і пафарбаваць сцены ў прыемны колер».

Тое, што трэба тэрмінова вырашаць пытанне з водазабеспячэннем, газам і ацяпленнем, Крысціна ўсвядоміла, калі ўехала ў дом восенню. Было вельмі холадна, а з тэхнікі працаваў толькі чайнік.

«Памятаю, трэба было сагрэць гэты чайнік дзесяць разоў запар, каб нармальна памыцца, – і так працягвалася некалькі месяцаў. Я тады вельмі шмат плакала. А калі не плакала – працавала», – з сумнай усмешкай успамінае Крысціна.

Яна добра памятае і самы цяжкі дзень першага года ў вёсцы: пасля работы вярталася дадому за поўнач – і ў старой машыне перастала дзейнічаць каробка перадач. Крысціна ўвязла непасрэдна пасярод лесу, да дома было больш за 3 кіламетры, а ў салоне – дзве сабакі. Цемра, холад і адчуванне поўнай бездапаможнасці.

Першы парыў – патэлефанаваць сябрам. Але вырашыла справіцца самастойна: неяк, з горачкі, дакацілася, спаліўшы каробку перадач да канца. Прыйшла ў халодны дом, дзе было ад сілы пяць градусаў цяпла, і разрыдалася ад стомленасці.

«Мне здавалася, што дом правярае мяне на трываласць – і я не спраўляюся, – расказвае Крысціна. – Але цяпер думаю, дом проста мяне выхоўваў. І гэта лепшая школа жыцця, якая ў выніку зрабіла мяне дарослым чалавекам».

Падтрымлівала дзяўчыну ў той перыяд толькі мама. І, нечакана для яе самой, людзі, чыіх імёнаў яна дагэтуль не ведае. Крысціна з удзячнасцю ўспамінае момант, калі прыехала з работы стомленая, «як той беспрытульны сабака», і ўбачыла на ганку сваёй «будкі» ананімны падарунак: гародніну, ягады і «закатки».

«Я ні з кім не вяла сардэчных размоў. І людзі, якія прынеслі мне гэты падарунак, дакладна не ведалі, што ў мяне ў той момант не заставалася грошай нават на ежу. Гэта і тады, і цяпер кранае да слёз», – кажа яна.

А праз тры месяцы падключылі ваду і газ. Да гэтай падзеі Крысціна рыхтавалася, як да свята: «Накупляла розных бомбачак для ванны, набрала вады, блізкай да тэмпературы кіпеню. Залезла ў гэтую ванну, сяджу там і літаральна плачу ад шчасця. Таму што ўсё атрымалася – я ў сваім доме, у сваёй ванне, і ў мяне ёсць гарачая вада. Відаць, трэба было ўсё гэта перацярпець, каб усвядоміць каштоўнасць такіх простых рэчаў».

Але радавацца было рана: трэба было падшываць дах, устанаўліваць дзверы, будаваць адмостку, ставіць агароджу.

Як гэта зрабіць самастойна, дзяўчына не ўяўляла, а знайсці адэкватных і сумленных будаўнікоў аказалася няпроста. Былі і сарваныя тэрміны, і завышаныя цэны, і паблажлівыя адносіны, маўляў, мала што гэта дзяўчынка хоча, зробім па-свойму. Патраціўшы нямала грошай і нервовых клетак, Крысціна ў выніку абзавялася кантактамі выдатных майстроў і каштоўным вопытам, а таксама многае навучылася рабіць сама.

«Умею арудаваць шрубавёртам і малатком! – смяецца дзяўчына. – А яшчэ магу прыбіць тое, што адвалілася, пафарбаваць тое, што аблупілася, памахаць лапатай або касой, у залежнасці ад сезона. Усё гэта неад’емная частка вясковага жыцця, якое я палюбіла».

«Дыснееўская прынцэса» займаецца тайскім боксам, сілавымі трэніроўкамі, дрыфтам, марыць пра матацыкл, на якім будзе заваёўваць мясцовыя прасторы лясоў і палёў. А яшчэ збірае расліны, кнігі, іграе на фартэпіяна… І атрымлівае трэцюю вышэйшую адукацыю – на гэты раз па псіхалогіі, першая была філалагічная, другая – ветэрынарная. На пытанне, як жа ўсё гэта спалучаецца ў адным чалавеку, суразмоўца парыруе – «гарманічна!».

Баксёрскія навыкі Крысціне ў паўсядзённым жыцці ні разу не спатрэбіліся. За ўсе чатыры гады, што жыве адна, яна спалохалася толькі раз. Ды і то – не чалавека.

Аднойчы пачула, як за дзвярыма нехта ходзіць. Справа была да ночы, нічога толкам не відаць – толькі сілуэт даволі буйнага звера, шэрага і худога. Першая думка – воўк. І раз ён прыйшоў да дома, значыць, шалёны. Крысціна спачатку спалохалася, але потым адважылася крыху адчыніць дзверы і пасвяціць ліхтарыкам: страшэнны шэры воўк аказаўся знясіленым сабакам.

«У выніку гэты «воўк» начаваў у мяне дома. Пару дзён ад’ядаўся, адсыпаўся і прыходзіў у сябе. А потым пайшоў, дзелавы, і нават не азірнуўся на развітанне: спадзяюся, вярнуўся да сябе дадому», – усміхаецца суразмоўца.

Крысціна кажа, што гэта адзіная сітуацыя, у якой адчула дыскамфорт ад таго, што жыве адна – і на адлегласці ад людзей. А так адзінота ёй вельмі даспадобы.

«Падпісчыкі ў сацсетках часта пішуць: «А побач участкі не прадаюцца? Так класна ў вас, ціха, спакойна, бязлюдна». Я аджартоўваюся: «Мне таксама падабаецца, што тут ціха, спакойна і бязлюдна, таму, не, участкі не прадаюцца», – смяецца яна.

«Час тут цячэ інакш, ён запавольваецца. Паспяваеш заўважаць, як разам з малюнкамі за акном змяняюцца поры года. Начамі бачыш велізарнае зорнае неба, а раніцамі прачынаешся ад шчэбету птушак. Выходзіш у хатнім адзенні ў свой сад, дзе твае кветачкі, яблыні, слівы… І разумееш, што ты абсалютна шчаслівы чалавек», – кажа на заканчэнне Крысціна.

Беражлівыя адносіны да ўнікальных прыродных лакацый чырванакніжнікаў распаўсюдзяць на 66,7 га.

Месцы пражывання птушак і насякомых з Чырвонай кнігі ў Пружанскім раёне будзе ахоўваць Нацыянальны парк «Белавежская пушча». Гэта вынікае з рашэння Пружанскага раённага выканаўчага камітэта, апублікаванага на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

Птушка мухалоўка-белашыйка ў асноўным жыве ў Беларусі на Палессі. Цяпер пад ахову перадалі 14,5 га, дзе яна сустракаецца. У гэтых месцах у тым ліку нельга высякаць лес і асабліва – стараўзроставыя дуплаватыя дрэвы.

Жужаль шчыгрынавы жыве ў Сухапольскім лясніцтве Пружанскага раёна на тэрыторыі ў 22,2 га. Тут важна распрацоўваць лесасекі зімой і пакідаць галінкі пасля высечкі для перагнівання.

Чырванакніжны жужаль Менетрые сустракаецца на 30 га Пружанскага раёна. На гэтай тэрыторыі забаронена араць зямлю, выпальваць траву і кусты і выкарыстоўваць угнаенні і хімічныя сродкі для аховы раслін.

Раней Times.by расказваў, што месцы пражывання чырванакніжных чорнага бусла і вяртлявай чарацянкі перадалі пад ахову Столінскага лясгаса і камунальнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Прыпяць-2009».

15 мая спаўняецца 90 гадоў з дня нараджэння беларускага пісьменніка і выдаўца Барыса Сачанкі. Times.by прыгадвае асноўныя вехі жыцця і дзейнасці літаратара.

Барыс Сачанка (1936–1995) прапусціў праз сваё сэрца боль беларускага народа, наканаваны яму ў XX стагоддзі. Вайна і Чарнобыль – Сачанка з веданнем справы зрабіўся іх летапісцам як пісьменнік і публіцыст.

Вялікія трагедыі, якія пагражалі беларусам татальным знішчэннем, прывялі Сачанку да высновы, што дбаць трэба не толькі пра людзей, але і пра кнігі. Найперш пра энцыклапедыі, што распавядаюць пра мову, гісторыю і культуру беларусаў. Таму ён энергічна займаўся і выдавецкай справай.

Дзіця, якое зазірнула ў бездань

Дзяцінства Сачанкі было падобнае на аповесць у традыцыях суровай ваеннай прозы. Уявіце сямігадовага хлопчыка з вёскі Вялікі Бор на Хойнікшчыне, якога ў 1943 годзе разам з бацькамі запіхваюць у таварны вагон пад дуламі аўтаматаў і лай аўчарак. А потым вязуць у невядомасць – у Нямеччыну.

Там палонных прымушаюць працаваць на ферме ажно да мая 1945 года. Пасля Сачанкі трапляюць у лагер для перамешчаных асоб, якіх амерыканцы агітавалі ехаць у ЗША. Але для бацькоў хлопца і яго самога адзіны магчымы выбар – роднае Палессе. Туды яны нарэшце і вярнуліся.

Для Сачанкі вайна – не сухі тэкст з падручніка ці каляровая паштоўка да свята Перамогі. А зведаныя асабіста холад, голад, страх, роспач.

І шчымлівая пустэча ў грудзях. Пасля вяртання дадому Барыс убачыў на месцы роднай вёскі спрэс адно папялішча. Фашысты спалілі Вялікі Бор разам з 265 аднавяскоўцамі Сачанкаў. Яшчэ 118 жыхароў вёскі загінулі на франтах.

«Месяц падняўся – вялікі, чысты і такі ясны, што на ім відаць былі тыя браты, пра якіх расказваў мне дзед: пасварыўшыся, яны пачалі біцца між сабою, і адзін у гневе праткнуў віламі другога і падняў над сабою.

Што яму трэба было, месяцу?.. Хацеў і ён паглядзець, гэтак жа, як і я, што асталося пасля пажару ад нашае вёскі, ці ён наважыўся нечым супакоіць мяне, суцешыць – маўляў, несправядлівасць і гора былі на зямлі заўсёды, і вінаватых вельмі жорстка карае Бог.

Так, як пакараў тых братоў, што асмеліліся паднімаць адзін на аднаго вілы, – за гэта Бог закінуў іх аж на месяц і прымусіў быць там вечна: каб бачылі ўсе, што рабіць так, як зрабілі гэтыя браты, няможна...»

«Хросны бацька» беларускіх кніг

Творчы дэбют Сачанкі адбыўся ў 1960 годзе, калі ў часопісе «Маладосць» выйшла апавяданне «Плынь». За першы ганарар ён набыў прыгожую шарсцяную тканіну – матулі на сукенку.

З таго часу Сачанка стварыў звыш 40 кніг – па адной кнізе на кожны год дарослага жыцця. Пісьменнік даражыў кожнай хвілінай, і таму ўставаў у шэсць гадзін раніцы і працаваў да ночы.

Калі б Сачанка проста пісаў кнігі, ён ужо б застаўся ў гісторыі літаратуры. Але ён яшчэ «будаваў» нашу кніжную цывілізацыю як рэдактар і выдавец.

У выдавецтве «Мастацкая літаратура» Сачанка ініцыяваў выданне 100-томнай бібліятэкі «Скарбы сусветнай літаратуры». Дзякуючы найперш яго намаганням выйшла каля двух дзясяткаў тамоў.

Пасля, у 1993-м, Сачанка ўзначаліў «Беларускую энцыклапедыю». Выданне новай універсальнай 18-томнай энцыклапедыі ён лічыў найважнейшай дзяржаўнай справай.

«Увесь свой час, усяго сябе ён аддаваў энцыклапедыі. Калі не зойдзеш – у кабінеце, за сталом, сядзіць над слоўнікамі, макетамі, вёрсткамі, сядзіць над фінансавымі падлікамі. Нарады, абмеркаванні, планёркі... I размовы – толькі пра энцыклапедыю. Калі я злаваўся, казаў: «Хопіць пра энцыклапедыю, давай пра жыццё пагаворым», ён неяк задумліва ўсміхаўся: «А гэта ж і ёсць наша жыццё».

I глядзеў на кніжную паліцу ў кутку перад ім, на якой стаялі выданні апошніх, ягоных, гадоў. Ён ганарыўся гэтым кутком.

Нягледзячы на круты час, на ўсеагульны развал і абвал, калі распаліся амаль усе энцыклапедычныя цэнтры краін былога СССР, яму цаною неймаверных намаганняў удалося зберагчы «Беларускую энцыклапедыю». І выдаць больш за дзясятак такіх унікальных даведнікаў, як «Архітэктура Беларусі», «Археалогія і нумізматыка», «Гісторыя Беларусі», «Беларускія пісьменнікі» і інш.».

Надзейны сябра з чулай душой

Нягледзячы на высокія пасады і ўзнагароды (Сачанка меў у тым ліку два ордэны «Знак Пашаны»), ён быў вельмі прыязным, гасцінным чалавекам.

Сачанка сябраваў з самымі рознымі людзьмі. У адносінах для яго галоўным было, каб чалавек быў шчыры, сумленны, разумны, любіў Беларусь і рабіў усё для яе будучыні.

Аб сваіх сябрах Сачанка часам клапаціўся, як аб родных. Да прыкладу, калі ўся сям’я сябрука, цяжка грыпуючы, ляжала з высокай тэмпературай, ён мог нечакана завітаць да іх з лекамі і поўнай авоськаю прадуктаў.

Кожны год на 15 мая – на Барысоўе, як сябры пісьменніка звалі між сабою ягоны дзень нараджэння, – у шчодрай і гасціннай хаце Сачанкаў збіралася шмат людзей. Але і ў іншыя дні яго дзверы былі шырока адчыненыя.

«У госці да бацькі часта прыходзілі яго сябры, сярод іх былі і пісьменнікі, дзеячы культуры, і навукоўцы. Памятаю сярод гасцей нашай сям’і народных пісьменнікаў Івана Шамякіна і Андрэя Макаёнка, а таксама Анатоля Вярцінскага, Анатоля Бутэвіча, Максіма Лужаніна, Масея Сяднёва і іншых. Бывалі мастакі – Рыгор Сітніца, Фелікс Янушкевіч... Быў у нас колісь кампазітар Ігар Лучанок, маці спевака Данчыка – спадарыня Юля Андрусішына…»

Найперш застанецца памяць

«Нельга так жыць, каб не пакінуць аб сабе ніякай памяці», – прамаўляе адзін з кніжных герояў Барыса Сачанкі. А сам пісьменнік аднойчы занатоўвае ў дзённіку: «Я ўжо дні чатыры нічога не пішу. А гэта – дрэнна. У галаву тады лезе абы-што. Трэба пісаць, пісаць, нягледзячы ні на што...».

Для Сачанкі гэта сапраўды было галоўным. Здаецца, ён паспяваў рабіць усё. Не толькі пісаць кнігі і артыкулы (і фельетоны для сатырычнага часопіса «Вожык»), але і збіраць беларускія старадрукі, знаходзіць у архівах невядомыя рукапісы і факты пра нашых пісьменнікаў, удзельнічаць у рабоце Генеральнай Асамблеі ААН, займацца мастацкімі перакладамі (з сербскай, славацкай, польскай моў), складаць энцыклапедыі…

Напружаны, знясільваючы рытм жыцця прывядзе Сачанку да раптоўнай смерці. Народны пісьменнік Беларусі Іван Шамякін адзначыць, што «памёр Барыс Іванавіч як салдат, на баявым пасту ў сваім рабочым кабінеце».

Поруч з кутком любімых кніг, якім ён цалкам прысвяціў сваё жыццё.

З пачатку красавіка відэаплатформа без папярэджання выдаліла ўсе акаўнты буйнейшых дзяржаўных СМІ.

Блакіроўка відэахостынгу YouTube ў Беларусі можа здарыцца толькі пры ўмове пагрозы нацыянальнай бяспецы, заявіў міністр інфармацыі Дзмітрый Жук падчас пленарнага пасяджэння VI Форуму медыйнай супольнасці Беларусі «Медыяасяроддзе сёння: сэнсы або «белы шум» у Гродне.

Раней амерыканская відэаплатформа заблакіравала і выдаліла каналы беларускіх дзяржаўных СМІ, у тым ліку БелТА, АНТ, СТБ і радыё «Беларусь».

«Сысці з пляцоўкі, на якой знаходзяцца нашы з вамі грамадзяне, напэўна, так сабе гісторыя. Яшчэ раз паўтару тое, што ўжо гаварыў, – толькі ў выпадку пагрозы нацыянальнай бяспецы», – прыводзіць словы Дзмітрыя Жука БелТА.

Паводле слоў кіраўніка Міністэрства інфармацыі, заўсёды павінен быць запасны план. «Мы не маем права складваць усе нашы прадукты ў адзін кошык. Тым больш калі гэты кошык у чужых руках. Разаб’юць абавязкова», – сказаў Дзмітрый Жук.

«У нас ёсць вопыт, ёсць Videobel – вельмі добрая платформа. Яна адразу пачне набіраць папулярнасць, як толькі знікнуць іншыя відэахостынгі, – адзначыў Дзмітрый Жук. – Трэба выкарыстоўваць усе існуючыя рэсурсы».

Раней кіраўнік Міністэрства інфармацыі, каменціруючы магчымасць забароны ў краіне платформы на фоне выдалення каналаў вядучых айчынных СМІ, заявіў, што ў гэтым пытанні трэба дзейнічаць асцярожна. Паводле слоў Дзмітрыя Жука, неабходна шукаць іншыя механізмы ўзаемаадносін з ігракамі сусветнай медыяпрасторы.

Раней аб поўным аднаўленні правоў атлетаў з Беларусі аб’явілі Міжнародны саюз сучаснага пяцібор’я, Сусветная баксёрская арганізацыя і Міжнародная федэрацыя валейбола.

Аб’яднаны свет барацьбы (UWW) аб’явіў аб зняцці ўсіх абмежавальных мер у дачыненні да спартсменаў з Беларусі і Расіі, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага алімпійскага камітэта (НАК) Беларусі.

«Аб’яднаны свет барацьбы (UWW) з сённяшняга дня здымае ўсе абмежаванні для барцоў з Беларусі і Расіі. Цяпер спартсмены з гэтых краін змогуць выступаць на ўсіх спаборніцтвах UWW без якіх-небудзь абмежаванняў», – гаворыцца ў паведамленні.

Гэта азначае, што беларусы і расіяне змогуць удзельнічаць у міжнародных спаборніцтвах пад сваім сцягам і гімнам. На форме барцоў дазволена размяшчаць нацыянальныя абазначэнні BLR і RUS.

«Усе астатнія стандартныя працэдуры і пратаколы UWW застаюцца без змяненняў і адпавядаюць міжнародным правілам барацьбы», – дадалі ў НАК.

Раней Міжнародны алімпійскі камітэт заявіў аб зняцці санкцый з беларускіх атлетаў.
Прыклад з МАК узялі міжнародныя федэрацыі валейбола, сучаснага пяцібор’я і бокса. Пры гэтым канаісты і лёгкаатлеты з Беларусі, згодна з рашэннем профільных федэрацый, па-ранейшаму пад санкцыямі.

Скульптурная кампазіцыя, выкананая з бронзы, прапісалася каля офіса БТПР на Лагойскім тракце.

Помнік «Сустрэча сяброў» адкрываецца ў Мінску ў год 105-годдзя Беларускага таварыства паляўнічых і рыбаловаў, расказаў старшыня БТПР Ігар Шуневіч, перадае карэспандэнт Times.by.

Паводле яго слоў, на рэалізацыю ідэі ўстаноўкі помніка спатрэбілася амаль два гады. Цяпер ён упрыгожвае тэрыторыю ў Савецкім раёне сталіцы.

«Сёння ў нас свята – адкрыццё палявання на трафейнага самца казулі. Гэты дзень заўсёды свята для паляўнічага», – нагадаў тым, хто сабраўся, старшыня БТПР.

Ігар Шуневіч пажадаў усім супрацоўнікам грамадскай арганізацыі паляўнічых і рыбаловаў адказна служыць сваёй справе і прызванню.

«Гэта ахова прыроды ў першую чаргу, – нагадаў ён. – БТПР захавала лепшыя нацыянальныя традыцыі палявання і рыбалкі. Мы сур’ёзна нарасцілі колькасць дзікіх паляўнічых відаў жывёл. Мы вельмі трапатліва і беражліва да іх адносімся».

Ігар Шуневіч падкрэсліў, што задачай паляўнічых і рыбаловаў з’яўляецца не паляванне і рыбалка непасрэдна, а прымнажэнне запасаў.

Помнік паляўнічым і рыбаловам устанавілі каля будынка БТПР у беларускай сталіцы на Лагойскім тракце. Скульптура выканана з бронзы і ўяўляе сабой фігуры паляўнічага і рыбалова з вернымі спадарожнікамі – беларускім ганчаком і катом. Аўтары скульптуры – мастакі Кацярына Зантарыя і Паліна Багданава, архітэктар Юрый Градаў.

Гарадскі пасёлак Сураж «разразае» на дзве часткі Заходняя Дзвіна. Дабрацца на супрацьлеглы бераг можна толькі на пароме або катары. Для мясцовых жыхароў гэта не атракцыён, а вымушаная неабходнасць.

Неверагодна, але факт: у Беларусі дагэтуль існуюць паромныя зносіны. Пераправы захаваліся пераважна на поўначы краіны і на Палессі, а самая вядомая з іх знаходзіцца ў Суражы пад Віцебскам. Для тых, хто жыве на розных берагах пасёлка, гэта жыццёва важная транспартная артэрыя.

Журналісты Times.by пабывалі ў Суражы, дзе няма моста праз Дзвіну, а паром працуе толькі некалькі месяцаў на год.

Бераг левы, бераг правы

Сураж размешчаны за 40 км ад Віцебска і за 14 км ад мяжы з Расіяй. Калісьці тут праходзіў легендарны гандлёвы шлях «з варагаў у грэкі», але цяпер тут няма духу партовага горада, і караблі ўжо даўно не заходзілі ў гэтую ціхую гавань. Цяпер па Дзвіне курсіруюць толькі паром і катар.

Паром у Суражы – значны транспартны вузел, які стаў турыстычным брэндам пасёлка. Для прыезджых гэта атракцыён, але для мясцовых – будзённы пераезд на «вялікую зямлю». Па лекі ў аптэку, у магазін па прадукты або па справах у сельсавет.

Насельніцтва гарадка – 700 чалавек, з іх каля 50 пражываюць у так званым малым Суражы на правым беразе ракі. Дабрацца да школы, пошты, банка або амбулаторыі (гэта значыць на левы бераг) яны могуць на пароме або катары. Ёсць адно «але»: пераправа працуе толькі ў летні сезон. Сёлета мясцовая навігацыя стартавала 1 красавіка.

«Спачатку рухаўся толькі катар. Калі ўзровень вады ў рацэ знізіўся, задзейнічалі і паром. Першы рэйс у гэтым сезоне ён зрабіў 18 красавіка», – уводзіць у курс справы намеснік дырэктара ДП «ЖРЭП Віцебскага раёна» (гэта прадпрыемства адказвае за працу пераправы ў Суражы) Юрый Сарокін.

Паромны сезон нядоўгі – усё залежыць ад надвор’я. Як правіла, у красавіку – маі пачынаецца і ў кастрычніку – лістападзе – снежні ўжо заканчваецца. Калі на рацэ з’яўляюцца першыя льдзіны, паром прычальвае да берага, праходзіць тэхабслугоўванне і цярпліва чакае наступнага сезона. А жыхарам Суража, якія хочуць трапіць на другі бераг, трэба рабіць крук амаль у 100 км – да найбліжэйшага моста ў пасёлку Руба. Самыя бясстрашныя пераходзяць раку па лёдзе.

36 рэйсаў за дзень

Паміж берагамі ў Суражы 120–150 метраў у залежнасці ад узроўню вады. Штодзень паром выконвае 36 рэйсаў (18 туды і 18 назад), рэжым працы – з 6:00 да 22:30.

Асноўныя карыстальнікі пераправы – супрацоўнікі Суражскага лясгаса і мясцовага агракомплексу. Лясгасаўскія «Нівы», камбайны, трактары і лесавозы – самыя частыя госці на пароме.

Паром – гэта магутнасць ва ўласным увасабленні, вытрымлівае 120 тон. У 2020 годзе судна мадэрнізавалі для перавозкі грузаў. Замест старога невялікага парома, які перавозіў пераважна людзей, пабудавалі цяжкую баржу, здольную ўзяць на борт і людзей, і тэхніку. Яе сабралі з двух пантонаў, вырабленых на верфях у Віцебску і Рэчыцы.

«Цяпер паром можа бесперашкодна перапраўляць лесавозы, камбайны, кіраўцы і энерганасычаныя трактары. Калі раней загружаны лесавоз мог перавезці каля 10 кубоў драўніны, то цяпер усе 40 і нават 60!» – звяртае ўвагу Юрый Сарокін.

Паром унесены ў дзяржаўны суднавы рэестр і мае права хадзіць пад сцягам Беларусі. Па пашпарце адначасова ён можа перавозіць 26 пасажыраў. На борце ёсць усё неабходнае: выратавальныя кругі, камізэлькі і аптэчка. Схавацца ад дажджу або спёкі можна пад навесам, а калі вельмі холадна, пасажыраў запрашаюць пагрэцца ў рубцы экіпажа.

«Беларус» на пароме

Кажуць, паромная пераправа ў Суражы з’явілася яшчэ ў XIX стагоддзі. А ў 1941 годзе пры немцах палонныя чырвонаармейцы ўзвялі тут драўляны мост. Праўда, прастаяў ён нядоўга: яго падарвалі партызаны, не даўшы войскам вермахта падступіць да Віцебскіх варот. Мясцовыя запэўніваюць, што апоры таго моста можна ўбачыць і цяпер, калі ўзровень вады ў рацэ падае.

Пасля вайны паромныя зносіны ў Суражы былі адноўлены. Першапачаткова судна працавала на ручной цязе: паромшчыкі перацягвалі яго з берага на бераг з дапамогай троса і драўляных рычагоў. У 1970-я на змену ручной працы прыйшла механічная.

Паром стаў маторным. У якасці сілавога агрэгата пачалі выкарыстоўваць рухавік трактара МТЗ-82. Замест колавага дыска ўсталяваны барабан, на які намотваецца трос. Эфектыўна і вельмі па-беларуску!

«Запускаецца рухавік, уключаецца перадача. Адбываецца кручэнне барабана і намотванне троса. Паром, адпаведна, перамяшчаецца. Усё проста», – тлумачыць Сарокін.

На другім беразе стаяць лябёдкі, якія нацягваюць трос, каб паром ішоў строга па зададзенай траекторыі. У судна няма вінтоў, таму тармажэнне адбываецца за кошт прымусовага спынення лябёдкі і па інерцыі.

Двое ў лодцы, не лічачы сабакі

На пароме два члены экіпажа – матарыст і берагавы (часам кампанію ім складае мясцовы сабака па мянушцы Пёс). Матарыст кіруе суднам, берагавы падымае і апускае апарэлі і рэгулюе рух на палубе. Рэжым у іх – суткі праз трое.

«Заступаем на дзяжурства ў 8:00 і да наступнай раніцы знаходзімся на борце», – адзначаюць паромшчыкі.

З 6 раніцы да 22:30 вечара пераправа працуе ў штатным рэжыме. З поўначы і да раніцы дзейнічае «экстранны» – для хуткай дапамогі і іншых аператыўных службаў.

«Калі прыязджае пажарная, міліцыя, хуткая, электрыкі або газавікі, то трэба везці. Днём іх перапраўляем па-за чаргой», – канстатуе матарыст Аляксей Хуркуноў.

Капітанам парома ён сябе не лічыць: кажа, галоўных тут няма. Раней Аляксей працаваў энергетыкам у мясцовым лясгасе, потым у калгасе. Кожны дзень трэба было перапраўляцца на другі бок. Узімку – пешшу па лёдзе або ў аб’езд на машыне 80 км.

«Мне надакучыла ездзіць, і я пайшоў працаваць на паром», – прызнаецца хлопец і праводзіць нам экскурсію па сваім працоўным месцы.

«Паром раней быў удвая меншы. З двух пантонаў зварыли адзін доўгі, каб вялікая тэхніка магла заязджаць. Ну пра гэта вам ужо начальства расказала… А вось тут пасажыры сядзяць. Усміхайцеся!» – камандуе Аляксей адпачывальнікам пад навесам.

«А вось тут адсек для генератара – ён адказвае за ўсю гідраўліку на пароме. Генератар дае ток, круціцца электрарухавік, уключаецца гідраўлічная помпа, каб апускалася і падымалася апарэль. Усё зразумела? Ідзём далей: тут наша рубка – для берагавога і матарыста, дзе мы можам адпачыць… Пра трактар вам ужо расказалі. Заводзіш, уключаеш перадачу, выціскаеш счапленне – і як на легкавой машыне едзеш. Трэба сачыць за тасолам і маслам», – дэталёва апісвае прынцып працы парома матарыст.

«Самае адчувальнае месца на пароме – гідраўліка. За ёй патрэбна пільнае вока», – запэўнівае берагавы Мікалай Багданаў.

Суражскі «Тытанік»

А калі (не дай бог, вядома!) парвецца трос і паром затрымаецца пасярод ракі – што тады рабіць? На гэты выпадак у суражскіх рачнікоў ёсць козыр у рукаве – катар «Тытанік».

У яго васьміцыліндравы рухавік, таму ўзяць на буксір 120-тонны паром для яго не праблема.

Назва не народная, а афіцыйная. Мясцовыя не баяцца забабонаў, звязаных з лёсам сумна вядомага цеплахода, і з задавальненнем выкарыстоўваюць «Тытанік» для пераправы на другі бераг.

Катар умяшчае 10 пасажыраў. Сёлета судна, пабудаванае ў Кастраме ў 1991 годзе, адзначае юбілей. Перавозка на «Тытаніку», як і на пароме, бясплатная.

Патрэбны мост

Мясцовыя жыхары, вядома, ужо даўно прызвычаіліся да нязручнасцяў, звязаных з адсутнасцю моста праз Заходнюю Дзвіну. Як яны кажуць, абяцанні пабудаваць сухапутны пераход праз раку гучаць ужо 50 гадоў. Асабліва цяжка суражанам узімку, калі паром не працуе.

«На нашым баку нічога няма, нават магазіна. Даводзіцца кожны дзень на другі бок матацца – па хлеб, па прадукты, у дзіцячы сад, у бальніцу. За дзень можа быць 8–10 рэйсаў: трэба ў магазін – пайшоў, трэба яшчэ куды – пайшоў. Па мосце добра: пайшоў бы і прыйшоў, а на паром шмат часу трэба», – разважае жыхар малога Суража Сяргей, які перапраўляецца на другі бераг разам з жонкай Святланай, дачкой Аняй і сынам Дзянісам.

Аляксандр – яшчэ адзін пасажыр парома – працуе ў мясцовым зелянбудзе. Ён згодны з тым, што пасёлку жыццёва неабходны мост, бо большую частку года прамое паведамленне паміж такімі блізкімі і далёкімі берагамі Суража адсутнічае.

«Безумоўна, паром – гэта значна лепш, чым 100 кіламетраў ехаць у аб’езд. Узімку, калі пераправы няма, цяжка. Спадзяёмся, што мост пабудуюць, ён звяжа пасёлак», – лаканічна кажа ён.

Да размовы далучаюцца іншыя жыхары пасёлка.

Паромная пераправа – гэта вельмі добра, а калі мост зробяць, увогуле цудоўна будзе! Жывём тут ужо 40 гадоў і ўсё мучымся. Узімку мучымся, вясной мучымся і восенню мучымся. Толькі летам добра. Мы дамагаемся, каб нам пабудавалі мост, хаця б пантонны. А так атрымліваецца, што ні ў бальніцу, ні ў аптэку – нікуды не сходзіш. Сёлета па лёдзе пераходзілі, а калі зіма цёплая, сядзім дома і нічога не робім. Дзеці ў школу не ходзяць… Карацей, мост патрэбны!

У Суражы ёсць мост праз іншую раку – Касплю. Тры гады таму яго капітальна адрамантавалі. Але людзі не перастаюць верыць, што калі-небудзь іх мара здзейсніцца і ў пасёлку з’явіцца мост праз Дзвіну.

Урачы ў Мінску выдалілі частку печані хвораму ў Кітаі з дапамогай новых тэхналогій, хутка так будуць аперыраваць у рэгіёнах Беларусі.

Рабатызаванае аператыўнае ўмяшанне па рэзекцыі долі печані правялі на адлегласці 6 тыс. км у аперацыйнай МНПЦ хірургіі, транспланталогіі і гематалогіі. Хірургі знаходзіліся ў Мінску і дыстанцыйна кіравалі інструментамі ўнутры цела пацыента ў Кітаі.

У мінскай аперацыйнай працавалі айчынныя спецыялісты разам з калегамі з Паднябеснай. Яны выкарыстоўвалі рабатызаваны комплекс, падключаны праз абароненую міжнародную сетку з высокай прапускной здольнасцю.

Паводле слоў дырэктара МНПЦ, доктара медыцынскіх навук, прафесара, акадэміка НАН Алега Румо, гэта першы крок у асваенні анлайн-тэхналогій для аператыўных умяшанняў. Ключавую ролю адыгралі якаснае абсталяванне і вывераная тэлекамунікацыйная інфраструктура, якая забяспечвае стабільную перадачу даных у рэальным часе.

Такія аперацыі плануюць развіваць па ўсёй Беларусі: хірургі будуць знаходзіцца ў сталічным цэнтры, а пацыенты – у рэгіянальных аперацыйных, дзе ўсталяваны падобныя робаты. У бліжэйшы час пройдзе сумесная аперацыя з Мінскай абласной клінічнай бальніцай.

«Мы ўпэўнены ў тым, што каманды на месцах кваліфікаваныя і ў выпадку пазаштатных сітуацый яны ўмяшаюцца. Пры гэтым кантроль за якасцю аперацый, выкананне самых складаных этапаў будзе тут, у Мінску, на базе нашага цэнтра. Выкарыстоўваючы гэтыя тэхналогіі, мы плануем праводзіць навучанне ў рэгіёнах Беларусі, пашыраючы такім чынам магчымасці нашых міжраённых і абласных хірургічных цэнтраў», – падзяліўся планамі Румо.

Цяпер пры куплі ўжыванага аўто неабавязкова ехаць на дыягнастычную станцыю.

Дзеючы тэхагляд пры змене аўтаўладальніка не трэба будзе праходзіць па-новаму, такая норма змяшчаецца ў пастанове Савета міністраў «Аб дзяржаўным тэхнічным аглядзе і асноўных паказчыках у галіне дарожнага руху».

Згодна з дакументам выключана неабходнасць праходзіць дзяржтэхагляд пры змене ўласніка транспартнага сродку ў перыяд дзеяння дазволу на допуск.

Раней у такіх выпадках аўтамабіль трэба было прадставіць на дыягнастычную станцыю не пазней за 10 дзён пасля дзяржрэгістрацыі – гэта прадугледжваў пункт 7 Палажэння аб парадку правядзення дзяржтэхагляду.

Нагадаем, у лютым гэтага года ў Беларусі змяніўся парадак атрымання дазволу на допуск аўтамабіля да ўдзелу ў дарожным руху. Так, дыягнастычныя станцыі больш не з’яўляюцца абавязковым месцам, дзе можна атрымаць гэты дакумент.

Беларускія аўтамабілісты цяпер могуць аформіць яго ў электронным выглядзе праз партал электронных паслуг «Е-Паслуга». Акрамя таго, дазвол не трэба прадстаўляць супрацоўнікам ДАІ. Яго наяўнасць, а таксама тэрмін дзеяння будуць змяшчацца ў электроннай базе даных.

Найстаражытнейшы сімвал хрысціянскай веры на беларускіх землях за сваю гісторыю зведаў некалькі кардынальных рэканструкцый.

Нацыянальны Полацкі гісторыка-культурны музей-запаведнік размясціў на спецыяльнай пляцоўцы тэндар, прысвечаны рэстаўрацыі Сафійскага сабора.

Поўная назва дакумента выглядае наступным чынам: «Распрацоўка прадпраектнай дакументацыі па аб’екце «Рамонтна-рэстаўрацыйныя работы на помніку архітэктуры XI–XVIII стагоддзяў Сафійскім саборы па адрасе: г. Полацк, вул. Замкавая, 1».

Найстаражытнейшы праваслаўны сабор на беларускіх тэрыторыях з’яўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасцю катэгорыі «0». Гэта азначае самую высокую ступень значнасці і рэжым аховы помніка. Такія аб’екты могуць прэтэндаваць на ўключэнне ў спіс ЮНЕСКА.

Урад раней зацвердзіў дзяржаўную праграму ў сферы культуры на бліжэйшыя пяць гадоў. Згодна з ёй на Сафійскі сабор плануецца выдзеліць BYN 2,4 млн для правядзення неабходных работ.

Рэстаўрацыйныя і рамонтныя работы на помніку архітэктуры ў Полацку плануецца правесці ў перыяд з 2026 па 2028 гады.

Сафійскі сабор у Полацку ў сярэдзіне XI стагоддзя пабудаваў знакаміты князь Усяслаў Чарадзей – як сімвал улады горада на Дзвіне, які не ўступаў Кіеву ці Ноўгараду.

На жаль, да нашага часу помнік дайшоў у значна змененым выглядзе. Галоўную перабудову храм перажыў у XVIII стагоддзі, пасля таго як у ім узарваўся парахавы склад расійскай арміі ў гады Паўночнай вайны.

Цяпер Сафійскі сабор у Полацку з’яўляецца помнікам архітэктуры, узведзеным у стылі віленскага барока.

Аб’ект культурнай спадчыны Беларусі, размешчаны ў Свяцку недалёка ад Гродна, заззяў новымі фарбамі.

Старшыня праўлення Нацбанка Беларусі Раман Галоўчанка і кіраўнік Цэнтрабанка Расіі Эльвіра Набіуліна ўрачыста адкрылі для наведвальнікаў рэканструяваныя залы ў Палацава-паркавым комплексе «Вялікі Свяцк Валовічаў». Афіцыйная дэлегацыя Цэнтрабанка РФ сёння прыбыла ў Гродна для ўдзелу ў пасяджэнні Міжбанкаўскага валютнага савета.

Праект рэканструкцыі з рэстаўрацыяй і аднаўленнем Палацава-паркавага комплексу – помніка архітэктуры і садова-паркавага мастацтва другой паловы XVIII – пачатку XIX стагоддзяў – рэалізуецца пры непасрэдным удзеле і фінансаванні Нацбанка.

У рэстаўрацыі манументальнага жывапісу палаца ўдзельнічалі студэнты БДАМ. Пад кіраўніцтвам вопытных рэстаўратараў яны аднавілі тэмперны жывапіс і арнаментальныя роспісы на сценах і столях.

Палацава-паркавы комплекс ужо называюць яркім турыстычным брэндам Гродзеншчыны – раней тут пачалі працаваць атэль, рэстаран і піваварня.

Плануецца адкрыццё музея, аднаўленне інтэр’ераў, напаўненне рарытэтнымі рэчамі і мэбляй. Таксама ў планах – развіццё спа-комплексу.

«Вялікі Свяцк Валовічаў»

Пачаткам будаўніцтва Палацава-паркавага комплексу лічыцца 1779 год. Гродзенскі маршалак Юзаф Валовіч прыцягнуў да працы італьянскага архітэктара Джузэпэ Сака. Палац аб’яднаў у сабе найбольш характэрныя рысы адразу трох стыляў: барока, класіцызму, а ва ўнутраным убранні – рамантызму.

Пасля смерці ў 1779 годзе Юзафа Валовіча справу бацькі па ўзвядзенні Палацава-паркавага комплексу працягнуў яго сын Антоній. Да працы былі прыцягнуты мастакі Смуглевіч і Манькоўскі, італьянскі жывапісец Тамбары. Палац стаў не проста рэзідэнцыяй выхаднога дня, а сапраўдным радавым маёнткам вядомага беларускага роду Валовічаў.

Чартарныя палёты з Мінска выконваюцца яшчэ з 2025 года, а цяпер пералёты выйдуць на новы ўзровень.

Беларусь і Шры-Ланка падпісалі пагадненне аб паветраных зносінах, паведамляе прэс-служба Мінтранса.

Размова ідзе аб паўнавартасных рэгулярных авіяцыйных зносінах паміж дзвюма краінамі. Ужо з 2025 года выконваюцца чартарныя рэйсы, якія, паводле слоў кіраўніка ведамства Аляксея Ляхновіча, вельмі папулярныя ў беларускіх турыстаў і загружаны больш чым на 87%.

Акрамя таго, пры прыняцці рашэння аб запуску прамых рэгулярных авіярэйсаў улічвалася яшчэ і тое, што ў Беларусі вучыцца шмат студэнтаў з Шры-Ланкі. Ставіцца мэта павялічыць іх колькасць.

Бясплатныя электронныя візы на Шры-Ланку

Як раней писаў Times.by, з 25 мая беларусы змогуць аформіць дакументы для наведвання вострава ў Індыйскім акіяне бясплатна.

Бясплатны візавы рэжым будзе распаўсюджвацца як на турыстаў, так і на прадстаўнікоў бізнесу.

Дарэчы, у 2025 годзе Шры-Ланку наведала каля 10 тыс. турыстаў з Беларусі.

Экспедыцыя на Паўночны полюс працягласцю 10 дзён адбудзецца ўжо ў жніўні. Жадаючым трэба будзе прайсці тры этапы адбору.

Міжнародны навукова-асветніцкі праект «Ледакол ведаў» праводзіць конкурсны адбор для школьнікаў 14–16 гадоў з 22 краін, уключаючы Беларусь.

Пераможцы змогуць прыняць удзел ва ўнікальнай арктычнай экспедыцыі і адправіцца на Паўночны полюс на атамным ледаколе «50 гадоў Перамогі».

Дзецям трэба будзе прайсці тры этапы. Спачатку ўдзельнікаў чакае навуковая віктарына, якая складаецца з 30 пытанняў. Затым пройдзе серыя вэбінараў, пасля кожнага з якіх трэба будзе выканаць інтэрактыўныя заданні.

Па выніках двух этапаў ад кожнай краіны выберуць дзесяць фіналістаў, якія набралі найбольшую колькасць балаў, і менавіта яны працягнуць барацьбу за галоўны прыз. Ім трэба будзе зрабіць крэатыўную візітку на зададзеную тэму.

Пераможцаў аб’явяць у чэрвені. Усяго будуць адабраны 22 шчасліўчыкі (па аднаму ад кожнай краіны-ўдзельніцы).

Заяўкі прымаюцца да 3 чэрвеня.

Экспедыцыя на Паўночны полюс працягласцю 10 дзён адбудзецца ў жніўні.

Конкурс праводзіцца ўжо ў сёмы раз, і за яго гісторыю больш за 400 дзяцей з розных краін пабывалі ў Арктыцы.

Менш за ўсё шлюбных саюзаў рэгіструюць у сакавіку, а больш за трэць шлюбаў прыпадае на лета.

У якім месяцы беларусы заключаюць больш за ўсё шлюбаў, расказала на прэс-канферэнцыі намеснік старшыні Нацыянальнага статыстычнага камітэта Наталля Тарасюк.

Паводле даных перапісу насельніцтва 2019 года, у нашай краіне пражывае 2,6 млн сем'яў (78% – у гарадах, 22% – у сельскай мясцовасці), сярэдні памер якіх складае амаль тры чалавекі.

У 2025 годзе ў Беларусі заключылі больш за 52 тыс. шлюбаў, гэта на 11% больш, чым годам раней.

Пры гэтым 547 саюзаў стварылі людзі ва ўзросце 65 гадоў і старэй. З іх 44 нявесты і 78 жаніхоў уступілі ў шлюб упершыню.

Больш за ўсё новых сем'яў было створана паміж грамадзянамі Беларусі (93%). Шлюбы, дзе адзін з сужэнцаў – іншаземец, – 6,4%.

Больш за трэць шлюбаў прыпадае на лета. Абсалютны лідар – жнівень (7,8 тыс. шлюбаў). Менш за ўсё вяселляў згулялі ў сакавіку (2,6 тыс.).

Прамыя авіязносіны паміж дзвюма краінамі дзейнічаюць з мінулага года.

З 25 мая 2026 года электронныя візы для беларусаў у Шры-Ланку стануць бясплатнымі, паведаміў кіраўнік МЗС Беларусі Максім Рыжанкоў па выніках перагавораў з міністрам замежных спраў, працаўладкавання за мяжой і турызму Шры-Ланкі Віджытам Хератам.

«Хацеў бы падзякаваць свайму калегу за прыняцце рашэння аб забеспячэнні беларускіх грамадзян, якія прыбываюць на Шры-Ланку, візамі на бясплатнай аснове», – цытуе кіраўніка знешнепалітычнага ведамства БелТА.

Паводле яго слоў, бясплатны візавы рэжым будзе распаўсюджвацца як на турыстаў, так і на прадстаўнікоў бізнесу.

Рыжанкоў падкрэсліў, што турызм – адзін з важнейшых напрамкаў супрацоўніцтва паміж дзвюма краінамі. Імпульс да яго развіцця быў нададзены з адкрыццём прамых чартарных авіязносін.

Нагадаем, 28 кастрычніка 2025 года адбыўся першы ў гісторыі рэйс з Мінска на Шры-Ланку. Самалёты курсіруюць паміж беларускай сталіцай і Маталай раз у тыдзень па аўторках. Рэгулярныя рэйсы выконвае «Белавія».

У мінулым годзе Шры-Ланку наведала каля 10 тыс. турыстаў з Беларусі.

Вадзіцелі падчас руху па абноўленай трасе змогуць пачуць легендарны хіт ансамбля «Песняры».

Шлях да самага вядомага запаведніка краіны неўзабаве стане музычным. Як паведамляе выдавецтва «Транспартны веснік», на ўчастку трасы Р83 (Брэст – Камянец – Нацыянальны парк «Белавежская пушча») зараз ідзе актыўная праца: дарожнікі ўкладваюць асфальт і наносяць спецыяльную гукавую разметку.

Праязджаючы па гэтым участку, вадзіцелі пачуюць мелодыю песні «Белавежская пушча». Незвычайны эфект ствараецца дзякуючы шумавым палосам: за кошт выверанай адлегласці паміж імі вібрацыя пры руху колаў ператвараецца ў пазнавальны матыў. Тэхналогія нагадвае працу вінілавай пласцінкі, дзе «іголкай» выступае сам аўтамабіль, які праязджае па спецыяльных канаўках.

Гэта ўжо другая падобная дарога ў Беларусі. Першая з’явілася ў Гомельскай вобласці на трасе Р31 (Бабруйск – Мазыр – мяжа Украіны). Там аўтамабілісты могуць паслухаць іншую знакамітую кампазіцыю «Песняроў» – песню «Белоруссия».

Акрамя забаўляльнай функцыі, у музычных дарог ёсць і практычная перавага: спецыфічная вібрацыя і гук не дазваляюць вадзіцелю страціць канцэнтрацыю або заснуць за рулём, павышаючы агульную бяспеку руху.

Цяпер слова за еўрапейскай канфедэрацыяй, якая праводзіць кантынентальныя спаборніцтвы.

Беларуская федэрацыя валейбола (БФВ) атрымала ліст за подпісам прэзідэнта FIVB (Міжнародная федэрацыя валейбола) Фабіа Азеведа. Там паведамляецца, што Адміністрацыйны савет арганізацыі, прытрымліваючыся рэкамендацый МАК, прыняў рашэнне дапусціць нацыянальныя зборныя Беларусі па валейболе да турніраў пад эгідай FIVB.

«Гэта рашэнне датычыцца і зборных па пляжным валейболе ўсіх узростаў», – сказана ў паведамленні.

Такім чынам, беларускі валейбол вяртаецца на міжнародную арэну. Цяпер засталося дачакацца рашэння Еўрапейскай канфедэрацыі валейбола (CEV) па ўдзеле зборных у кантынентальных турнірах.

12 мая стала вядома, што на міжнародную арэну са сваім сцягам і гімнам змогуць вярнуцца беларускія баксёры і пяціборцы. А вось лёгкаатлеты і канаісты пакуль такое права не атрымалі.

У свеце няма аналагаў нейрасеткі, над якой цяпер працуюць спецыялісты з ПВТ.

Штучны інтэлект (ШІ) плануюць укараніць на выратавальнай станцыі «Цнянская» ў Мінску, піша БелТА са спасылкай на старшыню Беларускага рэспубліканскага таварыства ратавання на водах (АСВОД) Андрэя Чарняўскага.

Спецыяльную праграму для сталічнай выратавальнай станцыі АСВОД цяпер распрацоўваюць у Парку высокіх тэхналогій (ПВТ).

«Плануем зрабіць такое забеспячэнне [праграмнае], што, як толькі купальшчык будзе падаваць сігналы бедства, яны будуць перадавацца на выратавальную станцыю», – удакладніў Андрэй Чарняўскі.

Паводле яго слоў, работа над нейрасеткай, аналагаў якой у свеце няма, будзе ісці бліжэйшыя тры месяцы.

Андрэй Чарняўскі растлумачыў, што станцыя «Цнянская» выбрана не выпадкова: тут адначасова на пляжы могуць адпачываць да 10 тыс. чалавек. Сачыць за ўсімі, хто знаходзіцца ў вадзе, вельмі складана, падкрэсліў кіраўнік АСВОД.

«А штучны інтэлект і праграмнае забеспячэнне нам дапамогуць. І ратавальнікі будуць яшчэ хутчэй рэагаваць, каб выратаваць чалавека», – сказаў на заканчэнне Андрэй Чарняўскі.

У міжрэччы Прыпяці і Сцвігі размешчана вёска Пагост. Раз на год, 6 мая, тут ажывае традыцыя, пачатку якой ніхто ўжо і не памятае. Юраўскі карагод – абрад сустрэчы вясны, які палешукі не перапынялі стагоддзямі.

Святы Юр’я носіць ключы, якімі замыкае зіму і выпускае цеплыню. Раней у гэта верылі ўсе беларусы, але захаваць абрад удалося толькі тут – на Палессі.

У 2019-м ЮНЕСКА ўнесла Юраўскі карагод у спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва. Карэспандэнты Times.by пабывалі ў Пагосце і ўбачылі, як старажытнае свята жыве сёння – не ў рэканструкцыі, а па-сапраўднаму. Больш падрабязна глядзіце ў нашым відэа.

Сваю прадукцыю на выставе ў Мінску прадставілі больш за 200 удзельнікаў з Беларусі, Расіі, Венгрыі, Індыі, Кітая, Латвіі, Турцыі і Швейцарыі.

Сучасную бальніцу немагчыма ўявіць без высокатэхналагічнай тэхнікі. Беларускія мамографы экспертнага класа, устаноўкі для гіпергравітацыйнай тэрапіі, імплантаты, якія стварылі з дапамогай 3D-тэхналогій, – усё гэта наша рэальнасць.

Чым здзіўляюць айчынныя вытворцы, Times.by даведаўся на міжнародным медыцынскім форуме «Ахова здароўя Беларусі – 2026».

Выстава будзе працаваць да 15 мая і аб’яднае вядучых вытворцаў галіны.

Мамограф, каб выявіць рак грудзей

Мамаграфія лічыцца залатым стандартам ранняй дыягностыкі раку грудзей у жанчын, старэйшых за 49 гадоў. Беларускія мамографы пачалі выпускаць яшчэ ў 2000-х. На выставе прадставілі лічбавы апарат экспертнага класа – каля 20 такіх ужо ўстаноўлены ў бальніцах.

Сярод іх Мінскі гарадскі клінічны цэнтр гінекалогіі, раддом у Барысаве, цэнтральная раённая бальніца ў Слоніме і Магілёўскі абласны анкадыспансер.

Такія мамографы таксама прадаюць і на расійскім рынку.

«Гэта дыягнастычныя апараты для бальніц, – тлумачыць Яўген Мікуліч, менеджар прадукту кампаніі Advin. – У мамографе ёсць функцыя тамасінтэзу. Гэта перадавая тэхналогія паслойнага рэнтген-сканіравання малочнай залозы».

Дзякуючы тамасінтэзу змяненні ў органе бачныя на ранняй стадыі. Прычым пры самым малым падазрэнні ўрач можа ўзяць біяпсію непасрэдна на месцы, падключыўшы да мамографа спецыяльны апарат.

Імплантаты, якія могуць замясціць любую косць

Замясціць косць пасля анкалагічнай аперацыі або цяжкай траўмы можна з дапамогай індывідуальнага імплантата. Свае распрацоўкі на форуме прэзентаваў рэзідэнт індустрыяльнага парка «Вялікі камень» Human Craft.

Вытворца выпускае тытанавыя імплантаты пад кожнага пацыента і, паводле слоў фінансавага дырэктара кампаніі Антона Чарнышова, змог ужо імпартазамясціць каля 95% прадукцыі на айчынным рынку.

Індывідуальныя імплантаты ў тым ліку выкарыстоўваюць у анкалогіі, траўматалогіі, стаматалогіі і сківічна-тварнай хірургіі.

Напрыклад, пацыенту трэба замяніць частку косці. Вытворца атрымлівае КТ-здымак, стварае мадэль імплантата, які анатамічна адпавядае дэфекту, узгадняе ўсё з хірургам і з дапамогай 3D-прынтара робіць выраб.

На распрацоўку аднаго такога імплантата патрабуецца каля сямі дзён, у той час як у свеце тэрмін вырабу можа дасягаць двух-трох месяцаў.

Аздараўленне з дапамогай штучнай сілы цяжару

У Беларусі ўжо 16 пацыентаў адчулі на сабе, што такое гіпергравітацыйная тэрапія. Яе праходзяць у спецыяльнай устаноўцы, якая нагадвае капсулу. Распрацавалі апарат на прадпрыемстве «НВА Цэнтр», а ў праекце ўдзельнічаў Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт.

«Чалавек кладзецца ў капсулу, да яго падключаюць спецыяльныя датчыкі, уключаецца святло – і ўстаноўка пачынае круціцца, – тлумачыць прынцып работы вядучы спецыяліст па маркетынгу «НВА Цэнтр» Святлана Лукашэвіч. – Адбываецца 47 абаротаў у хвіліну».

Чалавек аздараўліваецца дзякуючы штучнай сіле цяжару і пераразмеркаванню крыві ў арганізме.

Гіпергравітацыйную тэрапію ўжываюць спартсмены, каб аднавіцца пасля трэніровак, таксама яе выкарыстоўваюць пры сардэчна-сасудзістых захворваннях, у гінекалогіі, артапедыі і хірургіі.

Курс аздараўлення прадугледжвае мінімум дзесяць працэдур. Працягласць адной – ад васьмі хвілін.

Набор, каб выдаліць зубны налёт

Ноу-хау для стаматалагічных кабінетаў прэзентавала навукова-даследчая лабараторыя «Прыкладная плазмоніка» Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі. Гэта набор для фотастымуляванага выдалення зубнога налёту.

Яго прынцып дзеяння просты: на зубы трэба нанесці антыбактэрыяльнае пакрыццё з часціц серабра – і налёт адслоіцца пад уздзеяннем святла.

Самае важнае, што зубную эмаль для гэтага не трэба награваць, – такім чынам захоўваецца здароўе зубоў.

Эвакуацыйнае крэсла для хуткай дапамогі

Машыны хуткай дапамогі ў Беларусі ўжо тры гады аснашчаюць айчыннымі эвакуацыйнымі крэсламі вытворчасці прадпрыемства «Медтэхнацэнтр».

«Раней мы выкарыстоўвалі імпартныя, але нашы па якасці зборкі і функцыянале нічым не саступаюць», – тлумачыць намеснік начальніка аддзела маркетынгу прадпрыемства Ілья Шэлег.

Крэслы выкарыстоўваюць, каб бяспечна перамясціць пацыента з кватэры ў хуткую дапамогу. Асабліва гэта актуальна, калі ў пад'ездзе няма ліфта або вузкія лесвіцы.

Рэагенты, каб зразумець, як працуе імунітэт

Калі чалавек часта хварэе, каб праверыць імунны статус, урач можа назначыць спецыяльны аналіз. Для яго патрэбны рэагенты, і на айчынным рынку ў тым ліку папулярныя беларускія.

«Лабараторыі актыўна карыстаюцца нашымі рэагентамі, пры гэтым іх закупляюць і ў Расіі, – расказвае Марыя Варанько, кіраўнік групы імунааналізу «Альгімед Тэхна».

Вытворца выпусціў рэагенты паўгода таму, а цяпер рыхтуе да рэгістрацыі прыбор, які дапаможа расшыфраваць аналіз на імунны статус.

Цяпер беларускія спартсмены ў гэтым відзе спорту змогуць удзельнічаць пад сваім сцягам і з гімнам.

Выканаўчы савет Сусветнай баксёрскай федэрацыі (World boxing) аднагалосна прыняў рашэнне адмяніць патрабаванні па ўдзеле беларускіх спартсменаў у якасці нейтральных спартсменаў (AIN).

Цяпер баксёры змогуць удзельнічаць у будучых мерапрыемствах у якасці прадстаўнікоў Беларускай федэрацыі бокса без абмежаванняў. Гэта значыць пад сваім нацыянальным сцягам і з гімнам. Гэта рашэнне прынята на аснове рэкамендацый МАК ад 7 мая.

У паведамленні World boxing адзначаецца, што расійскія баксёры па-ранейшаму будуць выступаць у нейтральным статусе.

Сёння да спаборніцтваў пад сваім сцягам таксама былі дапушчаны беларускія пяціборцы.

А вось World Athletics 8 мая паведаміла, што пакуль праігнаруе рэкамендацыі МАК і не будзе дапускаць беларускіх лёгкаатлетаў да міжнародных стартаў.

Міжнародная акцыя «Ноч музеяў» пройдзе ў Беларусі 16–17 мая. Times.by сабраў самыя цікавыя лакацыі.

Тэмай гэтага года сталі «музеі, якія яднаюць падзелены свет». У гэту ноч музеі ва ўсіх рэгіёнах рэспублікі прапануюць незвычайныя інтэрактывы для сваіх гасцей. Times.by вывучыў усе праграмы і выбраў самыя яркія прапановы.

Брэсцкая вобласць

Брэсцкі абласны краязнаўчы музей удзельнічае ў акцыі кожны год. Аднак у гэты раз праграму ён трымае ў тайне. Вядома, што падзею прысвецяць беларускай жанчыне.

Кобрынскі ваенна-гістарычны музей імя А.В. Суворава запрашае на квэст «Юбілейны дэтэктыў. Сувязь часоў», які прысвечаны 80-годдзю ўстановы. Наведвальнікам прапануюць адчуць сябе сышчыкамі: разгадаць гістарычныя загадкі і пазнаёміцца з героямі з мінулага.

Віцебская вобласць

Самую вялікую і яркую праграму падрыхтавалі ў музеі-сядзібе «Здраўнёва»: дыскатэка «Хіты 80–90-х», катанне на цеплаходзе па Заходняй Дзвіне, выступленне народных ансамбляў, тэатральныя перформансы і спектаклі, палёты на паветраным шары, кулачныя баі, майстар-класы па сярэдневяковых танцах і фехтаванні. Гасцей чакаюць з 19:00 да 23:00. Яркім завяршэннем стане фаер-шоу. Сядзіба знаходзіцца за межай горада, таму для наведвальнікаў прадугледзелі трансферы, якія будуць адпраўляцца ад чыгуначнага вакзала.

Вельмі насычаная праграма запланавана ў Нацыянальным Полацкім гісторыка-культурным музеі-запаведніку. Музей беларускага кнігадрукавання, напрыклад, падрыхтаваў экскурсію-тэатралізацыю. Трапіць на мерапрыемства, якое будзе праходзіць з 20:00 да 21:30, можна толькі па папярэднім запісе. Для звычайных наведвальнікаў музей у гэты час будзе закрыты.

У Доміку Пятра I можна далучыцца да беларускіх народных гульняў, а ў Музеі гісторыі архітэктуры Сафійскага сабора – паслухаць канцэрт электроннай музыкі «Адценні вечнасці» ў выкананні піяніста Арсенія Садыкава.

Гомельская вобласць

Гомельскі палацава-паркавы ансамбль запрашае 23 мая з 19:00 да 22:30 на «Ноч музеяў – 2026: АРТ-Кола». У праграме ёсць усё для добрага правядзення часу: ад харэаграфічнага спектакля, які спалучае самабытныя элементы нацыянальнай культуры з сучаснымі пластычнымі вобразамі, да мелодый цымбалаў у Калоннай зале, што адклікаюцца ў самай глыбіні сэрца, ад малявання па пяску і арнаментаў на кераміцы да алегарычных шматслойных кампазіцый беларускіх мастакоў XXI стагоддзя.

У Жлобінскім гісторыка-краязнаўчым музеі правядуць «АРХЕА-НОЧ». Гасцям прапануюць акунуцца ў атмасферу мінулага: пагуляць у неалітычныя забавы, заняцца першабытнай творчасцю, далучыцца да ляснога чаяпіцця. У завяршэнні – агнявое шоу і конкурс першабытных касцюмаў.

Гродзенская вобласць

Астравецкі гісторыка-этнаграфічны музей прадставіць праграму «Жаночы код Астравеччыны». Яна пачнецца 15 мая ў 15:00, тых, хто прыйшоў, чакаюць «Подыум жаночых гісторый», майстар-класы, розыгрышы, інтэрактыўныя зоны і шмат іншага.

Адчуць сябе дэтэктывамі змогуць госці Ваенна-гістарычнага музея ў Ваўкавыску. Арганізатары падрыхтавалі квэст-гульню, у якой удзельнікам трэба будзе знайсці зніклы экспанат. Пачатак 16 мая ў 18:00.

Лідскі гісторыка-мастацкі музей запрашае на «Ноч музеяў» 15 мая з 18:00 да 22:00. Гасцей пазнаёмяць з побытам Ліды канца XIX стагоддзя і навучаць рабіць папяровыя галаўныя ўборы, пачастуюць мясцовым квасам.

Мінск і Мінскі раён

Музей беларускага народнага мастацтва запрашае 16 мая з 10:00 да 17:00. Будуць працаваць розныя пляцоўкі, у тым ліку арганізуюць зборныя экскурсіі. Усе жадаючыя змогуць праверыць свае веды беларускай мовы, а таксама далучыцца да майстар-класа па завязванні наміткі і саломапляценні.

У Мастацкім музеі акцыя таксама пройдзе ў суботу, але з 19:00 да 01:00 і будзе прысвечана сіняму колеру. Адценне выбралі не выпадкова: гэты колер у выяўленчым мастацтве прайшоў доўгі шлях ад каштоўнага ўльтрамарыну эпохі Адраджэння да колеру кахання Марка Шагала. Сіні асацыюецца з даверам, глыбінёй, спакоем і ўзвышанасцю. А яшчэ – з Беларуссю, якая славіцца як край рэк і азёр, ільну і палявых васількоў, гаворыцца ў прэс-рэлізе ўстановы.

У Нацыянальным цэнтры сучасных мастацтваў можна будзе не толькі наведаць выставы, але і паўдзельнічаць у творчых дыскусіях. Тэма адной з іх – цяжкасці разумення гледачом мастака. Ёй прысвечана выстава «Цяжкасці перакладу» ў НЦСМ, Times.by расказваў пра яе раней. Цяпер наведвальнікам прапануюць абмеркаваць убачанае на экспазіцыі.

Магілёўская вобласць

У Магілёўскім музеі этнаграфіі 15 мая з 18:00 да 23:00 пройдзе майстар-клас па фатаграфіі і кавальскім майстэрстве, урокі бальных танцаў і, вядома ж, экскурсіі. Апошнія пройдуць у нязвычным фармаце: экскурсаводы ў народных касцюмах будуць не толькі расказваць пра экспазіцыі, але і праводзіць абрады і віктарыны.

Мсціслаўскі раённы гісторыка-археалагічны музей запрашае наведаць «Ноч музеяў» два дні запар – 15 і 16 мая. Наведвальнікам прапануюць паўдзельнічаць у квэсце-гульні «Музейны сышчык», напісаць ліст у мінулае або будучыню і праверыць свае веды ў віктарыне «Слоўнік пакаленняў: старое, новае, вечнае». У праграме таксама майстар-класы.

У Клічаўскім краязнаўчым музеі акцыю прысвяцілі фізічнай культуры. У праграме 15 мая з 19:00 да 23:00 – знаёмства з гісторыяй фізічнай культуры, спорту і гучных спартыўных перамог зямлякоў, гульні, конкурсы, спаборніцтвы, майстар-класы, музыка.

Акцыя пройдзе практычна ва ўсіх музеях рэспублікі. Больш падрабязна з праграмамі розных устаноў можна азнаёміцца на сайце «Ночы музеяў».

У летнім сезоне – 2026 «Спорт для ўсіх» падрыхтаваў мноства сюрпрызаў для ўдзельнікаў. Прыхільнікаў здаровага ладу жыцця чакае яшчэ больш пляцовак і новыя актыўнасці, уключаючы выключна жаночыя трэніроўкі. Сайт праекта ўжо запрацаваў, таму самы час – рэгістравацца і сачыць за навінамі.

Праект уступіць у новы сезон з абноўленым візуальным стылем. У ім – адлюстраванне галоўнай місіі: спорт яднае. Пазнаць лакацыі будзе лёгка – па яркай мазаіцы з патэрнаў і акцэнтным жоўтым колеры, які адлюстроўвае інклюзіўнасць.

Каб стаць часткай праекта «Спорт для ўсіх» – 2026, новым удзельнікам трэба зарэгістравацца на сайце, а ранейшым – абнавіць свае даныя ў асабістым кабінеце. Дарэчы, варыянты аўтарызацыі пашыраны: цяпер гэта можна зрабіць не толькі з дапамогай пошты, але і па нумары тэлефона. Адно з важных новаўвядзенняў – магчымасць стварыць сямейны акаўнт. Так, адзін дарослы можа зарэгістраваць і сябе, і сваіх блізкіх, а затым усіх разам запісваць на пажаданыя заняткі.

Падрабязна азнаёміцца з правіламі ўдзелу ў трэніроўках і іншых актыўнасцях праекта можна тут.

У новым сезоне на пляцоўках праекта будзе прадстаўлена каля 40 відаў трэніровак, уключаючы інклюзіўныя і для людзей старэйшага ўзросту. У Год беларускай жанчыны арганізатары падрыхтавалі цэлы спектр унікальных заняткаў для прыгожых удзельніц – ёга, барэ, фэйсфітнес, body&mind. Мужчыны таксама не застануцца без увагі: ім будуць прапанаваны варкаўт, bosu-трэнінг, power body.

Шэсць пляцовак у розных раёнах Мінска будуць працаваць даўжэй – з 5 чэрвеня па 27 верасня. Хочаце правесці лета актыўна – выбірайце спартыўны напрамак і зручную для сябе лакацыю: у парку 50-годдзя Кастрычніка на вул. Даўгабродскай, парку Цівалі або парку Паўлава, у скверы на вул. Каліноўскага, у Лошыцкім парку або каля Палаца спорту.

Далучыцца да праекта можна ўжо цяпер: стартаваў 21-дзённы анлайн-марафон трэніровак. Падрабязнасці – у Instagram і Telegram праекта.

Праект «Спорт для ўсіх» Прэзідэнцкага спартыўнага клуба – гэта бясплатныя трэніроўкі з прафесійнымі трэнерамі. Яны праходзяць усё лета для ўсіх жадаючых на адкрытых пляцоўках у Мінску. У 2025 годзе прайшло каля 3000 заняткаў па больш чым 50 розных відах актыўнасцей. У іх прынялі ўдзел каля 20 000 чалавек.

«Спорт для ўсіх» стаў сапраўдным кам'юніці тых, хто любіць рух і адкрыты новаму, хто цэніць дружбу і стасункі, хто інвесціруе ў здароўе. Для прыхільнікаў энергіі і драйву – як прасунутых, так і пачаткоўцаў – «Спорт для ўсіх» стане часам натхнення і росту.

Рэгіструйцеся на сайце і сачыце за навінамі самага даступнага спартыўнага праекта краіны!

Times.by з’яўляецца медыяпартнёрам праекта «Спорт для ўсіх». Мы раскажам пра самыя яркія падзеі і ўдзельнікаў праекта.

Асобнай тэмай даклада стала нядаўняя вялікая праверка беларускай арміі, ініцыяваная галоўнакамандуючым.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прыняў у аўторак, 12 мая, з дакладам міністра абароны Віктара Хрэніна.

Галоўнай прычынай сустрэчы ў Палацы Незалежнасці, як адзначыў Прэзідэнт, стала кадравае пытанне ў беларускай арміі.

Аляксандр Лукашэнка асобна закрануў нядаўнюю маштабную праверку ў беларускай арміі, па выніках якой у Мінабароны адбылася сур’ёзная размова.

«Я чакаў, калі вы самі там разберацеся ў добрых рэчах і недахопах (іх заўсёды хапае). Але мы асабліва і не ўтойвалі тыя недахопы, якія бываюць у арміі. Я вырашыў, што нам утойваць гэтыя недахопы не трэба, але і напаказ мы іх асабліва не выстаўлялі», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Прэзідэнт лічыць, што ў рэспубліцы больш адкрыта гавораць аб праблемах, якія ўзнікаюць у арміі, чым у іншых дзяржавах. Гэта трэба для таго, каб грамадзяне бачылі, што ад іх нічога не ўтойваюць.

Аляксандр Лукашэнка спадзяецца, што работа над устараненнем недахопаў у арміі працягнецца і міністр удзеліць увагу праблемам, якія ўсплылі падчас праверкі.

«Далей, як я абяцаў, мы кропкава будзем адмабілізоўваць часці для таго, каб рыхтаваць іх да вайны. Дай бог, каб яе ўдалося пазбегнуць», – падвёў вынік кіраўнік дзяржавы.

Кіраўнік дзяржавы асабіста прымае кадравыя рашэнні па ключавых кірунках вертыкалі ўлады ў рэспубліцы.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка назначыў Руслана Пархамовіча старшынёй Гомельскага гарвыканкама, піша Telegram-канал «Пул Першага».

«Людзі там вельмі добрыя. У Гомелі і на Гомельшчыне наогул людзі добрыя. Таму працаваць там можна», – сказаў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка выказаў надзею, што з прыходам новага кіраўніка гарадской адміністрацыі ў Гомелі ўсё пойдзе ў лепшы бок, улічваючы добры вопыт Руслана Пархамовіча.

«Таму вельмі хачу, каб у цябе атрымалася», – звярнуўся да старшыні Гомельскага гарвыканкама Прэзідэнт.

Аж да гэтага моманту Руслан Пархамовіч быў памочнікам кіраўніка дзяржавы – інспектарам па Гомельскай вобласці. На гэту пасаду ён быў назначаны 10 сакавіка 2025 года.

Раней Руслан Пархамовіч кіраваў Міністэрствам архітэктуры. Узначаліў ведамства ён 4 чэрвеня 2020 года, перайшоўшы на пасаду міністра з ААТ «Магілёўскі домабудаўнічы камбінат», дзе быў дырэктарам.

На пасадзе мэра Гомеля ён змяніў Уладзіміра Прывалава.

Сёння ў Палацы Незалежнасці Аляксандр Лукашэнка таксама ўзгадніў назначэнні Аляксандра Верамеева старшынёй Мазырскага райвыканкама і Аляксандра Саковіча – гендырэктарам Беларускага металургічнага завода.

Улетку на крэйдавыя кар’еры пад Ваўкавыскам нязменна з’язджаюцца турысты, у 2023 годзе каля аднаго з іх была абсталявана аглядная пляцоўка.

«Краснасельскія Мальдывы» абвешчаны геалагічным помнікам прыроды мясцовага значэння, вынікае з апублікаванага на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале рашэння Ваўкавыскага райвыканкама.

У дакуменце зафіксаваны межы двух участкаў помніка прыроды, устаноўлена, што яго плошча складае 356,83 га. Таксама вызначаны рэжым аховы і выкарыстання гэтай тэрыторыі.

Кіраванне помнікам прыроды замацавана за Ваўкавыскім раённым турыстычным інфармацыйным цэнтрам і ААТ «Краснасельскбудматэрыялы».

Рашэнне ўступае ў сілу пасля яго афіцыйнага апублікавання.

Крэйдавыя кар’еры пад Ваўкавыскам пачалі распрацоўваць у 1914 годзе, цяпер большая частка з іх не выкарыстоўваецца. З часам некаторыя кар’еры былі затоплены, а дзякуючы солі калію вада ў іх мае бірузовае адценне. Месца вельмі папулярнае ў турыстаў, якіх прыцягвае ўнікальны ландшафт.

Трэнер заявіў, што трэба дачакацца верасня – калі адбудзецца Кангрэс IBU.

Дзяржаўны трэнер па біятлоне Юрый Альберс заявіў, што ёсць надзея на тое, што беларускія біятланісты змогуць вярнуцца на Кубак свету.

На мінулым тыдні выканаўчы савет Міжнароднага алімпійскага камітэта зняў абмежаванні з беларускіх спартсменаў. Цяпер атлеты змогуць выступаць з нацыянальным сцягам і гімнам.

Аднак цяпер адпаведныя крокі павінны зрабіць міжнародныя федэрацыі, каб спартсмены з рэспублікі маглі ўдзельнічаць у міжнародных стартах.

«Думаю, што гэта менавіта той пасыл, які натхняе і дае надзею на тое, што мы вернемся ў сусветны біятлон», – сказаў Альберс sport5, каменціруючы рашэнне МАК.

Ён таксама адзначыў, што беларускім біятланістам давядзецца пачакаць да верасня: у пачатку восені будзе Кангрэс наконт допуску і выбары прэзідэнта IBU.

Паводле слоў Альберса, у выпадку вяртання на міжнародную арэну нацыянальнай камандзе давядзецца вырашаць некалькі складаных задач, звязаных з заменай інвентару і пераходам на іншыя лыжныя змазкі – без фтору.

Але пры гэтым трэнер удакладніў, што беларускія біятланісты гатовыя да спаборніцтваў ва ўмовах новых правілаў IBU.

Рост спажывецкіх цэн у рэспубліцы з пачатку года беларускім уладам удаецца ўтрымаць у рамках мэтавага паказчыка.

Індэкс спажывецкіх цэн на тавары і паслугі ў красавіку 2026 года ў параўнанні з сакавіком склаў 0,8%, гаворыцца ў паведамленні Белстата.

У параўнанні са снежнем мінулага года ў сярэднім цэны ў Беларусі выраслі на 2,5%, а ў гадавым выражэнні інфляцыя павялічылася на 5,4%.

У красавіку цэны на прадуктовыя тавары выраслі ўсяго на 0,02%, у параўнанні са снежнем 2025 года рост склаў 1,7%, а ў гадавым выражэнні рост склаў 6,3%.

Непрадуктовыя тавары за справаздачны месяц сталі даражэй на 0,4%, у параўнанні са снежнем мінулага года цэны выраслі на 1,2%, за год гэты паказчык стаў большы на 2%.

Кошт паслуг у красавіку вырас на 2,8%, у параўнанні з канцом мінулага года яны падаражэлі на 5,4%, а ў гадавым выражэнні яны сталі даражэй на 8,4%.

У красавіку значнае зніжэнне кошту сярод прадуктовых тавараў прадэманстраваў перац салодкі, які страціў у цане 17,34%. Патаннелі і агуркі, якія страцілі ў цане 8,32%. Стала больш даступным і авакада, якое патаннела на 9,52%. Істотных падаражанняў прадуктаў харчавання ў красавіку не адзначалася.

Сярод непрадуктовых тавараў ростам цэн адзначыўся абутак, які падаражэў за справаздачны перыяд на 2,75%. Нечакана прыбавілі ў цане галаўныя ўборы – рост 2,58%. Выраслі цэны на карты памяці – 3,80%. Бальзамы і лакі для валасоў за гэты час выраслі ў кошце на 4,96%. Фарба для валасоў стала даражэй на 3,28%.

Лідарам па росце цэн з'яўляюцца паслугі ЖКГ, якія сталі даражэй для насельніцтва на 10,23%. Водазабеспячэнне падаражэла на 15,46%, каналізацыя – на 20,55%, абыходжанне з цвёрдымі камунальнымі адходамі вырасла ў цане на 23,12%. Чамусьці падаражэлі на 5,39% і запалкі. Затое кветкі сталі танней адразу на 7,13%. Рытуальныя паслугі сталі танней на 6,41%.

Раней Times.by пісаў, што, паводле вынікаў мінулага года, інфляцыя ў Беларусі склала 6,8%. Хаця планавалася, што яна будзе ў межах 5%.

У 2026 годзе ўлады плануюць утрымаць рост цэн у межах 7%. У гадавым выражэнні ў красавіку рост цэн у рэспубліцы выйшаў на плато.

Беларуская армія ў апошнія гады істотна нарасціла пастаўкі сучасных відаў узбраення і тэхнікі ў войскі.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка правёў сёння нараду па пытаннях дзяржпраграм узбраення і дзяржабаронзаказу.

«Без аснашчэння войскаў сучасным узбраеннем вырашаць задачы абароны немагчыма. Пры гэтым хачу заўважыць, мы не павінны кідацца на ўсе віды ўзбраенняў, якія мы бачым у сучасных канфліктах, або вы недзе ў часопісе прачыталі, або вам нехта сказаў», – цытуе кіраўніка дзяржавы Telegram-канал «Пул Першага».

Аляксандр Лукашэнка лічыць, што ў беларускай арміі павінна стаяць на ўзбраенні зброя, з якой умеюць абыходзіцца ў першую чаргу афіцэры. Таксама неабходна ўлічваць спецыфіку беларускай тэрыторыі, якая адрозніваецца сваімі прыроднымі ўмовамі ад пустыні ці ўкраінскіх стэпаў.

«Таму зброю трэба набываць, ствараць тую, якая нам патрэбна будзе. Але пры гэтым яшчэ раз паўтару – без фундаментальнай зброі, якой павінен валодаць салдат, мы ніякую вайну не выйграем», – асабліва адзначыў ён.

Паводле слоў Прэзідэнта, падчас рэалізацыі папярэдняй праграмы стаўку рабілі на ўмацаванне ваенна-паветраных сіл і войскаў ППА.

Ваенныя атрымалі новыя самалёты, верталёты і сродкі ППА. Для павышэння мабільнасці ў войскі пастаўлялі сучасныя бронемашыны, у тым ліку беларускія. Ваеннаслужачыя атрымалі палепшаную экіпіроўку.

«Важна, што выкананне праграмы дазволіла нам за 5 гадоў павысіць удзельную вагу сучасных узораў ва Узброеных Сілах амаль да паловы – 45%. А доля штогод абнаўляемых павялічвалася да 2%», – канстатаваў кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка выказаў упэўненасць, што работа, якая праводзіцца, дазваляе падтрымліваць узбраенне і тэхніку ў боегатоўнасці.

У гэтым годзе акцыя ўпершыню прайшла ва ўсіх абласных цэнтрах – адначасова з мінскім шэсцем.

Шэсце з самым вялікім дзяржаўным сцягам стартавала ад стэлы «Мінск – горад-герой» у напрамку плошчы Дзяржаўнага сцяга, паведамляе БелТА.

На гэты раз яно прайшло па некалькі змененым маршруце: ад стэлы «Мінск – горад-герой» да плошчы Дзяржаўнага сцяга праз калідор грамадскіх работнікаў са сцягамі. Акрамя таго, у гэтым годзе на чале калоны ўпершыню прайшоў разлік барабаншчыкаў-кадэтаў.

Велізарны сцяг даўжынёй 500 метраў і шырынёй 9 метраў нясуць каля 800 чалавек, сярод якіх вядомыя дзеячы культуры, спорту, СМІ.

Таксама ў гэтым годзе акцыя ўпершыню прайшла ва ўсіх абласных цэнтрах – адначасова з мінскім шэсцем.

Арганізатарам акцыі выступіў Штаб патрыятычных сіл.

Упершыню самы вялікі сцяг краіны пранеслі па праспекце Пераможцаў у 2025 годзе.

Нагадаем, 30 гадоў таму, 14 мая 1995 года, па выніках рэферэндуму былі зацверджаны дзяржаўныя сімвалы Рэспублікі Беларусь. Дзень Дзяржаўнага сцяга, Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага гімна адзначаецца ў рэспубліцы ў другую нядзелю мая, у гэтым годзе ён выпаў на 10-е чысло.

Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандр Лукашэнка павіншаваў суайчыннікаў з Днём Дзяржаўнага сцяга, Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага гімна Рэспублікі Беларусь.

Кіраўнік дзяржавы ў гэты дзень звярнуўся да беларусаў на беларускай мове.

«Абраная народам трыяда дзяржаўных сімвалаў адлюстроўвае вопыт і традыцыі, няпросты гістарычны шлях нашай незалежнай і суверэннай дзяржавы, прыгажосць і самабытнасць сінявокай Беларусі», – адзначаецца ў Прэзідэнцкім віншаванні.

Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што павага да герба, сцяга і гімна яднае беларусаў і ўзмацняе патрыятычны настрой у адносінах да важкіх дасягненняў краіны і суайчыннікаў.

Прэзідэнт Беларусі пажадаў суайчыннікам здароўя, дабрабыту, новых поспехаў і перамог.

Беларускія сімвалы можна сустрэць на святах, спартыўных мерапрыемствах, на вуліцах горада, у розных установах – а як часта і дзе іх выкарыстоўваюць звычайныя мінчане?

У Беларусі ў другую нядзелю мая адзначаецца Дзень Дзяржаўнага сцяга, Дзяржаўнага герба і Дзяржаўнага гімна. Напярэдадні свята журналісты Times.by паразмаўлялі з мінчанамі і даведаліся, калі яны ў апошні раз спявалі гімн, якія асацыяцыі ў іх выклікае беларуская геральдыка і што больш за ўсё аб'ядноўвае людзей.

Лізавета заканчвае ў гэтым годзе 11-ы клас і рыхтуецца да паступлення ў ВНУ. Паводле слоў дзяўчыны, гімн яны спяваюць у школе кожны тыдзень. Беларускі сцяг часцей за ўсё бяруць з сабой, калі едуць з класам на спартыўныя мерапрыемствы – футбол або хакей.

«Зялёны колер на сцягу выклікае ў мяне асацыяцыі з прыродай, адчуваецца нейкі вайб свабоды. Думаю, для моладзі ў гэты дзень можна было б арганізаваць якія-небудзь квесты, майстар-класы, творчыя прасторы. Нядрэнна было б зрабіць і лекцыі, прысвечаныя гісторыі Беларусі», – выказвае сваё меркаванне Лізавета.

Былая выхавальніца дзіцячага сада Наталля лічыць, што нацыянальныя сімвалы збліжаюць людзей, асабліва калі іх правільна падаць.

«Цяпер слухаю гімн, калі ён гучыць па тэлевізары. Часцей за ўсё спяваю пра сябе – унікаю ў сэнс. У савецкі час у нас раніцай была зарадка, а потым таксама спявалі гімн – павага да такіх рэчаў у мяне з дзяцінства. Падабаецца, як да 9 Мая прыгожа ўпрыгожваюць Мінск сцягамі і беларускай сімволікай. У мінулым годзе змагла ўсё гэта ацаніць на рэпетыцыі парада Перамогі, а потым і на самім шэсці», – адзначае жанчына.

Паводле яе слоў, нацыянальны герб увасабляе сілу беларусаў, багацце і моц нашай краіны. «У іншых краінах часта ёсць зброя на гербах, а ў нас усё мірна. Спакойная праца людзей на карысць дзяржавы», – дадае Наталля.

Іван займаецца экспертызай дакументаў. Побач з ім – спадарожніца Марыя. Дзяўчына прыехала з Расіі, каб паглядзець Мінск.

У апошні раз малады чалавек спяваў беларускі гімн некалькі гадоў таму на Новы год, а са сцягам хадзіў на футбольны матч зборнай Беларусі супраць Нарвегіі на стадыён «Дынама».

«Спалучэнне чырвонага і зялёнага колеру мне здаецца залішне яркім, але фрагмент з арнаментам – цікавая канцэпцыя, наш культурны код. Ён збліжае людзей праз агульныя культурныя пасылы, мову і менталітэт. Беларусы за мяжой пазнаюць адзін аднаго па характары. Думаю, наша сувязнае звяно ў гэтым», – заяўляе Іван.

Якія сімвалы аб'ядноўваюць беларусаў?

«У кожнага з нас ёсць нейкія асацыяцыі з нашай краінай. Для мяне гэта ў першую чаргу гасціннасць і адносіны да людзей. З візуальных вобразаў адразу ўзгадваеш зубра і бусла. Вядома, наша краіна ўнікальная сваёй кухняй: усе любяць дранікі і мачанку. Акрамя таго, у нас вельмі прыгожая прырода – лясы, рэкі і балоты», – падкрэслівае малады чалавек.

Насустрач нам ідуць дзве студэнткі першага курса факультэта прыродазнаўства БДПУ. Карына і Надзея якраз будуць удзельнічаць ва ўрачыстым канцэрце, прымеркаваным да Дня сцяга, герба і гімна.

«Мы ўдзельнічаем у мерапрыемстве 10 мая – будзем падтрымліваць танцораў, удзельнічаць ва ўскладанні кветак. Сцяг у апошні раз трымала на хакейным матчы, калі ездзілі ад універсітэта. З ім адчуваеш пачуццё гонару, калі падтрымліваеш каманду», – адзначае Карына.

«Гімн мы спявалі ўчора на рэпетыцыі парада. Стаялі па стойцы «смірна», таму што гімн трэба паважаць. Наш сцяг прыгожы, яркі, з процілеглымі колерамі. Цяпер усе жартуюць пра «рэд і грын сцяг», а мы два ў адным. Сцяг больш для пазнавальнасці, а герб – для дэталізацыі», – кажа Надзея.

Дзяўчыны лічаць, што беларуская сімволіка стварае агульнасць.

«На свята прыходзіць шмат людзей розных узростаў дзеля адной мэты. Урачыстасць будзе маштабнай, усё ж у гэтай галіне ў нас вельмі крэатыўныя людзі працуюць», – падкрэслілі студэнткі.

Пётр Юр'евіч 11 гадоў на пенсіі, але працягвае працаваць. Беларускі сцяг у яго вісіць у вясковым доме.

«Наш сцяг – самы лепшы з усіх. Зелень – гэта нашы лясы. Чырвоны – гэта колер крыві, якую пралівалі нашы дзяды і бацькі. Арнамент – гэта нешта нацыянальнае, культурнае, як ручнікі. Ды і герб у нас вельмі прыгожы – амаль такі ж, як у савецкі час. Трошкі змяніўся, і гэта добра», – упэўнены мужчына.

Дарэчы, гімн Пётр Юр'евіч спявае на ўсіх вялікіх мерапрыемствах. На гэты раз – на Дзень Перамогі. Але тут жа дадае: часам бачыць, што моладзь не ведае слоў, і лічыць, што ў гэтым пытанні іх трэба больш падцягваць.

«Я ганаруся, што жыву ў Беларусі. У мяне бацька ваяваў, мае ўзнагароды. Таму нашы беларускія сімвалы – гэта тое, што павінна змацоўваць народ. Калі збіраюцца ўсе разам і дружна спяваюць гімн – гэта адразу цудоўнае свята», – кажа пенсіянер.

Студэнт 4-га курса Акадэміі кіравання Данііл прызнаецца, што свядома вучыць гімн пачаў толькі ва ўніверсітэце.

«У дзяцінстве некаторыя моманты ў тэксце мне былі незразумелыя, але, калі становішся старэйшы, разумееш, што ў словах гімна закладзены глыбокія сакральныя рэчы. Усё гэта адлюстроўвае не толькі дух беларусаў, але і гістарычныя моманты, культурную спадчыну. Наш сцяг бачу ўсюды – на мерапрыемствах, на дахах дамоў, ён даволі аб'ёмны. А вось герб трэба разглядаць блізка, там кожная дэталь мае значэнне», – дадае малады чалавек.

На яго думку, беларусаў аб'ядноўвае мова, традыцыі і святы, напрыклад Купалле.

«Каб свята Дня герба, сцяга і гімна прыцягнула моладзь, яно павінна быць маштабным і яркім. З атмасферай, якая зацягвае. Трэба больш інтэрактыўных конкурсаў, каб людзі выходзілі з запамінальнымі ўражаннямі», – разважае студэнт.

Ганна Уладзіміраўна – дацэнт кафедры сацыяльнай педагогікі. Расказвае, што беларускі гімн спявае рэгулярна на ўсіх святах факультэта, пачынаючы ад дня нараджэння ўніверсітэта і заканчваючы 8 Сакавіка.

«Наш нацыянальны сцяг, вядома, выклікае ў мяне самыя пазітыўныя асацыяцыі. Зялёны – колер спакою, чырвоны – надзея і барацьба, белы – чысціня. Герб БССР памятаю яшчэ з ХХ стагоддзя, і наш цяперашні варыянт ад яго адрозніваецца не вельмі. Падабаецца, што ў ім адлюстравана беларуская сімволіка, нацыянальна-культурны кантэкст. Сімвалы адлюстроўваюць нашу радзіму, нашу зямлю, а мы павінны быць дастойнымі таго, што ў нас ёсць», – упэўнена выкладчыца.

Кіраўнік дзяржавы па традыцыі прыняў удзел у цырымоніі разам з сынамі.

Дзень Перамогі – гэта дзень нацыянальнага гонару, заявіў у суботу Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка.

Выступаючы з урачыстай прамовай каля манумента Перамогі, беларускі лідар нагадаў, якую страшную цану заплаціў савецкі народ у Вялікай Айчыннай вайне.

«Больш за 30 мільёнаў загінулых, каля 3 мільёнаў сірот, 25 мільёнаў чалавек, пазбаўленых роднага дома. Дзве тысячы разбураных гарадоў і больш за 70 тысяч знішчаных сёл, вёсак. І мільёны зламаных жыццяў», – адзначыў кіраўнік дзяржавы.

Паводле яго слоў, крымінальная справа аб генацыдзе беларускага народа дабаўляе да лічбаў страт новыя даныя.

«Плюс 47 карных аперацый, пра якія мы не ведалі. Плюс 166 месцаў знішчэння і пахавання. На карце спаленых вёсак ужо 13 тысяч адрасоў. Трыста населеных пунктаў падзялілі трагічны лёс Хатыні. Загінуў кожны трэці», – канстатаваў Лукашэнка.

Народ-пераможца

Прэзідэнт падкрэсліў: сцяг Перамогі сёння ў нашых руках. Перадаючы яго з пакалення ў пакаленне, беларусы абараняюць праўду аб той вайне, адстойваюць статус пераможцаў і суверэннае права выбіраць свой шлях на сваёй зямлі.

«Беларусы, як ніхто, ведаюць, наколькі хутка лозунгі аб «новым парадку» ператвараюцца ў шыбеніцы, лагеры, папялішчы і безыменныя равы. І няхай у фашызму цяпер іншае аблічча, заглянцаванае, гэта сутнасці не мяняе. Мы бачым гэта аблічча. Ідэі звышдзяржаўнасці, уласнага панавання мацнеюць і наносяць свету новыя раны. Але ўжо побач з нашымі граніцамі», – звярнуў увагу беларускі лідар.

Лукашэнка ўказаў на тое, што цяперашні наш вораг – гэта прамыя ідэйныя нашчадкі эсэсаўцаў, бандэраўцаў і «лясных братоў». Тыя, хто якраз цяпер устараняе астанкі савецкіх салдат з літоўскага Шаўляя і называе подзвіг савецкага народа «міфам».

«Тыя, хто метадычна выкрэслівае перамогу Чырвонай арміі з гісторыі Другой сусветнай вайны і не пускае нас да месцаў пахавання дзядоў і прадзедаў», – дадаў ён.

Дзень нацыянальнага гонару

Кіраўнік дзяржавы заявіў: Дзень Перамогі – гэта дзень нацыянальнага гонару. Беларусы помняць салдат і афіцэраў, партызан і падпольшчыкаў, жанчын, узяўшых у рукі зброю.

«Ганарымся ўсімі, хто пасля Перамогі адраджаў Беларусь з руін, адбудоўваючы гарады, аднаўляючы народную гаспадарку. Дзень Перамогі – гэта дзень братэрскага адзінства народаў! Свята, якое нагадвае, наколькі мы моцныя, калі разам. Нам, нашчадкам пераможцаў, нельга забыць, хто мы, калі хочам жыць у міры і бяспецы. І калі мы не хочам вайны», – сказаў на заканчэнне ён.

Беларуская сталіца, нягледзячы на дождж, актыўна адзначае адно з галоўных дзяржаўных святаў. Гулянні ў розных лакацыях стартавалі яшчэ раніцай і скончацца пасля салюту.

Асноўныя мерапрыемствы праходзяць у цэнтры горада. Мінчане і госці сталіцы бясконцым патокам ішлі да стэлы «Мінск – горад-герой», каб ускласці кветкі і ўшанаваць памяць продкаў-пераможцаў.

Вялікая чарга сабралася каля музея Гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, які 9 мая зрабіў бясплатным уваход для ўсіх жадаючых.

У Парку Перамогі размясціліся зоны актыўнасці, якія арганізаваў ДТСААФ: пейнтбол, страйкбол і лазертаг, вялікая выстава авія-, аўта-, суда- і ракетамадэльных экспанатаў, дроны, картынг, паказальныя выступленні судамадэлістаў і многае іншае.

Не абышлося без урачыстых прамоў.

«Сёння ўвесь беларускі народ святкуе вялікае свята – Вялікую Перамогу, якую заваявалі нашы продкі. Яны забяспечылі нам незалежнасць і наша свабоднае жыццё. І мы, члены ДТСААФ, хіба можам стаяць убаку ад гэтай падзеі? Гэта даніна памяці тым, хто аддаў жыццё за наша светлае будучае. Усё гэта для таго, каб мы памяталі, каб памяталі нашы дзеці і ўнукі. Таму што забудзеш ты – забудуць і цябе», – сказаў старшыня цэнтральнага савета ДТСААФ Андрэй Некрашэвіч пасля ўрачыстай цырымоніі ўскладання кветак.

З-за дажджу фантаны ў парку адключылі, але, здаецца, гэта ніколькі не бянтэжыла юных мінчан, якія забаўляліся, як маглі. Вайскоўцы паказалі ім, як выглядае знутры БТР, і далі прысесці за кулямёт Максім.

«Гэта не проста выстава. Кожны жадаючы можа паспрабаваць сябе ў ролі картынгіста, аўтамабіліста ці матацыкліста. Калі ласка, усё адкрыта для ўсіх жыхароў і гасцей нашай сталіцы», – адзначыў генерал-маёр Некрашэвіч.

Асаблівай увагай у наведвальнікаў парку карысталіся машыны 1930-х гадоў – рарытэтныя Ford, Opel, службовы аўтамабіль НКУС ГАЗ-М1, адноўленыя дтсаафаўскімі ўмельцамі.

Усе чакалі скачкоў спартсменаў-парашутыстаў, але надвор'е ўнесла карэктывы: праз пахмурнае неба і вецер іх прыйшлося адмяніць. Замест гэтага мінчан здзіўляў фігурамі пілатажу самалёт Ан-2.

Ну і куды ж без салдацкай кашы! Яна сёння была нарасхват.

Гулянні ў сталіцы будуць працягвацца да позняга вечара. На сцэне каля Палаца спорту выступяць зоркі беларускай і расійскай эстрады, а галоўнай запрошанай зоркай стане Алег Газманаў. Яго выхад чакаецца а 22:00, паслухаць песні знакамітага артыста ўсе жадаючыя могуць зусім бясплатна. А 23:00 неба над Мінскам упрыгожыць салют.

Кіраўнік дзяржавы застаўся задаволены ўбачаным на Дзень Перамогі ў расійскай сталіцы.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прызнаўся, што ў яго засталіся добрыя ўражанні ад парада на Чырвонай плошчы ў Маскве, прысвечанага 81-й гадавіне Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.

«Я перажываў, што вы ўкарацілі яго. І думаў: як атрымаецца? Я вам скажу, што вельмі нават добра, у мяне добрыя ўражанні», – паведаміў ён журналістам.

Кіраўнік дзяржавы таксама адзначыў, што затым ён збіраецца ў Мінск, каб працягнуць святочныя мерапрыемствы ўжо дома.

«У нас крыху пазней будзе ўскладанне вянкоў. Парады мы праводзім у юбілейныя гады, раз у пяць гадоў, атрымліваецца. Думаю, што і расіяне пяройдуць, напэўна, на гэта», – сказаў Лукашэнка.

Ён таксама павіншаваў расіян з гэтым вялікім святам, падкрэсліўшы, што Перамога з'яўляецца нашым агульным здабыткам.

Кіраўнік дзяржавы заклікаў да захавання бяспекі на планеце, каб не паўтарылася трагедыя мінулага.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка павіншаваў жыхароў рэспублікі з 81-й гадавінай Перамогі савецкага народа ў Вялікай Айчыннай вайне, паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

Паводле слоў беларускага лідара, 9 мая 1945 года – святая для кожнага беларуса дата, якая нагадвае пра вялікі подзвіг воінаў Чырвонай арміі, падпольшчыкаў і партызан, якія прынеслі мір на сваю родную зямлю і ўсяму чалавецтву.

«Сёння мы ўсё больш усведамляем адказнасць за захаванне хрупкай бяспекі на планеце, каб не паўтарыць трагедыю мінулага», – гаворыцца ў віншаванні.

Лукашэнка адзначыў, што менавіта таму Беларусь заклікае ўсе краіны да дыялогу замест канфліктаў, да развіцця замест разбурэння.

Прэзідэнт упэўнены, што праўда пра Перамогу і надалей будзе той высокай маральнай ісцінай, якая звязвае пакаленні, вызначае каштоўнасці, аб’ядноўвае і натхняе на стварэнне.

Раніцай 9 мая Лукашэнка прысутнічаў на парадзе на Чырвонай плошчы ў Маскве, затым з іншымі замежнымі лідарамі ўсклаў кветкі да Магілы Невядомага Салдата. З расійскай сталіцы кіраўнік дзяржавы адправіцца ў Мінск, дзе прыме ўдзел ва ўрачыстых мерапрыемствах, прысвечаных Дню Перамогі.

Сяргей Макаранка – першы беларускі спартсмен, які выйграў золата Алімпійскіх гульняў. Дзіцем ён застаў вайну, а яго бацька быў абаронцам Брэсцкай крэпасці.

Успамінамі пра ваеннае дзяцінства Сяргей Макаранка падзяліўся з Times.by.

Лаўрэнцій Макаранка, бацька будучага алімпійскага чэмпіёна, разам з сям’ёй пераехаў у Брэст з Крывога Рога. У Брэсцкай крэпасці ён быў старшым палітруком.

«Гэта было прыкладна за год да пачатку вайны. Мы жылі на вуліцы Савецкай. Бацька ведаў, што будзе вайна. Усе ваенныя казалі пра тое, што нешта такое набліжаецца», – расказвае Сяргей Лаўрэнцьевіч.

Але падзеі 22 чэрвеня 1941 года ўсё роўна сталі шокам. Яму тады было крыху менш за чатыры гады.

«Што магло быць у дзіцячай свядомасці? Вялікія ўзрушэнні. Магутныя выбухі. Крэпасць бамбілі, увесь горад тросся. А мы ў той час знаходзіліся ў доме. Маладая маці з трыма маленькімі дзецьмі: я на нагах, старэйшы брат на нагах, меншы Леня ў яе на руках», – успамінае Сяргей Лаўрэнцьевіч.

Ён да гэтага часу памятае момант, калі ўсёй сям’ёй выскачылі з варот: «Была вялікая страляніна на вуліцы. Наша дворнічыха ўбачыла нас і загнала ў падвал. Мы там сядзелі і бачылі, як сыпаўся тынк».

Вялікае яўрэйскае паселішча вакол рынку акупанты адразу ж аддзялілі калючым дротам. Па горадзе на слупах віселі целы пакараных смерцю з таблічкамі «Здраднік» або «Партызан», успамінае Макаранка.

З мамай і братамі Сяргей Лаўрэнцьевіч мог апынуцца ў канцлагеры.

«У ваенны час у горадзе акружалі квартал і зганялі людзей у машыны. Без рэчаў, без нічога, проста ўшчыльную ў кузаў закідвалі і перасылалі ў лагер на ўскраіне горада каля чыгункі. Усе там жылі і чакалі сваёй чаргі адпраўкі ў Германію на працу ў канцлагер», – расказвае Сяргей Лаўрэнцьевіч.

Мама Сяргея Лаўрэнцьевіча там сябравала з жонкай афіцэра, у будучым гэта дружба не раз яе выратоўвала. Але былі і рызыкі: «Дзве маці, жонкі афіцэраў, дакументы і фатаграфіі яны ўсе знішчылі, каб іх не выкрылі. З сем’ямі афіцэраў адразу б расправіліся».

Апынуўшыся ў часовым лагеры, жанчыны пачалі выношваць план, як адтуль уцячы. Спачатку падкупілі залатым пярсцёнкам ахову, маўляў, адпусціце ў горад за хлебам дзецям, якія паміраюць ад голаду, – яны тут застануцца, не кінем жа мы іх тут.

«Усё было агароджана калючым дротам. Але там былі невялікія каналізацыйныя трубы. Мы, маленькія дзеці, тры хлопчыкі і тры дзяўчынкі, маглі там пралезці і выйсці з другога боку. Так і пайшлі. І там якраз палякі ад’язджалі. Маці папрасілі, каб нас узялі і высадзілі дзесьці за горадам. Вось нас на хутарах каля Дамачава і пакінулі. Там прабылі цэлы год – з 1943-га па 1944-ы», – працягвае суразмоўца.

Калі Брэст вызвалялі, сям’я Макаранкі апынулася якраз на лініі фронту.

«Побач стаялі нямецкія гарматы. Мы яшчэ выкапалі невялікі акоп, куды маглі хавацца. Мама брала з сабой падушкі, каб накрываць імі дзяцей. І памятаю ноч: грымела нямецкая гармата – а на раніцу ціха. Цішыня шалёная. І мы патроху пачалі вылазіць. Потым сярод жытняга поля ўбачылі савецкіх разведчыкаў на конях. Мне яшчэ запомнілася, што тады ўжо былі яблыкі на дрэвах», – успамінае ён.

Настаў час вяртацца дадому. Дзве маці, кожная з трыма дзецьмі, пешшу адправіліся назад у Брэст. Дарога не блізкая – 40 км.

«Горад быў пусты. Маці пайшлі да ўлады, яны кажуць: выбірайце любы дом. Яны знайшлі месца на ўскраіне, прыватны дом з агародчыкам і хлявом. Там, відаць, жыў каваль, таму што было шмат жалезных рэчаў. І ў гэтым старым доме з працякаючым дахам я пражыў да Алімпійскіх гульняў 1960 года», – кажа суразмоўца.

9 мая 1945 года – незабыўная дата.

«Гэта была эйфарыя, я вам скажу. Страляла ўсё. Мы нават думалі, што зноў вайна пачалася. Ноч. Мы спалі. І раптам грукат: ракеты, страляніна. Мы выскачылі. І радасць: гэта стралялі нашы. Навокал былі воінскія часці. Нават паставыя палілі ў паветра ад радасці», – дзеліцца ўспамінамі Сяргей Лаўрэнцьевіч.

Гэта быў перыяд жыцця, які не забудзецца, падкрэслівае ён: «Ён застаецца ў душы, у сэрцы. І ў родных, пра якіх мы памятаем. Бацька, маці, сябры, таварышы... Падзеі Брэсцкай крэпасці ў мяне ў душы. Мой бацька Лаўрэнцій Макаранка там пахаваны. Я памятаю, што было там. Гэта жудасная вайна».

Пасля вайны Сяргей Лаўрэнцьевіч з хлопцамі і дзяўчатамі часта хадзіў у Брэсцкую крэпасць. І ў мірны час там працягвалі знаходзіць неразарваныя снарады, кулі... Адна з такіх пакінула шрам каля вока: «У руках спрацаваў узрывальнік. Трохі б ніжэй і ўсё – вока не было б».

У Брэст ён прыязджае часта. 9 Мая для яго – святая дата: «Я ганаровы грамадзянін горада. Мяне запрашаюць на святы. Заўсёды бываю на магіле бацькі. З павагай стаўлюся да загінулых бацькоў сваіх таварышаў – у мяне шмат сяброў, у якіх бацькі таксама знаходзяцца ў Брэсцкай крэпасці. Не дай бог, каб паўтарылася тое, што было».

Побач з домам, дзе жыла сям’я Макаранкі пасля вайны, цячэ рака Мухавец. Гэта шмат у чым прадвызначыла далейшы лёс юнака Сяргея. Ён часта бегаў на вяслярную базу, дзе пачаў трэніравацца на лодцы для акадэмічнага веславання, займаўся водным пола. Пазней з’явіліся спаборніцтвы па народным веславанні на шлюпках, дзе будучы чэмпіён рабіў поспехі.

«Свабодна садзіўся і ехаў. Я быў вельмі рухавым хлопцам і хутка ўсё схопліваў. Спартыўным веславаннем я пазней заняўся», – кажа Макаранка.

А тым часам уладкаваўся на працу ў арганізацыю, якая вазіла руду з Запарожжа: у Брэсце яе перагружалі і адпраўлялі ў Германію на ліцейныя заводы.

«Мы, дзеці вайны, былі з аслабленым здароўем: худыя, ачагі на лёгкіх. І на гэтым рудавозе ў якасці матроса я быў практычна як на курорце. Здароўе адразу паправілася, на добрым харчаванні стаў моцным, узмужнеў», – кажа Сяргей Лаўрэнцьевіч.

На баржы Макаранка адпрацаваў год. Аднойчы ён убачыў каноэ, якія ў той час былі дзівам: «Дзесьці ў 1955 годзе Піліпенка, мой першы трэнер, з Кіева ў Брэст прывёз некалькі спартыўных каноэ. А гэта цяпер яны адрозніваюцца па даўжыні: каноэ-адзіночка і двойка. Тады двойка была больш пузатай, каб два весляры змясціліся».

На каноэ-двойцы Макаранка адзін выступаў на першынстве БССР і СССР. Працу на рудавозе пакінуў і ўладкаваўся на электрамеханічны завод (пазней завод газавай апаратуры).

«Працаваў на заводзе і бегаў на раку, пастаянна займаўся веславаннем. Выйграў першынство Брэсцкай вобласці, потым паехаў на чэмпіянат Беларусі. Мяне заявілі юніёрам (мне было да 17 гадоў). Заняў другое месца. А ў 1956-м выйграў чэмпіянат», – пералічвае спартыўныя вынікі Сяргей Лаўрэнцьевіч.

З 1959 года Макаранка пачаў выступаць у каноэ-двойцы: «Я быў моцным адзіночнікам. І аднойчы мяне пасадзілі ў пару з Леанідам Гейштарам, таму што яго напарнік быў вельмі маладым для доўгіх дыстанцый. Як сказалі трэнеры, лодка ў нас паляцела. Мы паказвалі высокія вынікі. У 1959 годзе выйгралі чэмпіянат СССР, а ў 1960-м паехалі на Алімпійскія гульні ў Рым».

Хаця ў апошні момант весляры маглі застацца без галоўнага старту ў сваёй кар’еры: «Асноўная дэлегацыя і зборная весляроў паляцела ў Рым, а мы з Гейштарам засталіся ў Маскве. Як потым высветлілася, Леаніду прад’явілі прэтэнзіі, маўляў, ён чэмпіён СССР, а ў камсамоле не знаходзіцца. Потым гэта ўладзілі. І праз некаторы час я прыйшоў да высновы, што наша прыбыццё крыху пазней адыграла ў плюс: у Рыме была нясцерпная гарачыня, а мы прыехалі, паглядзелі вадаём, і на наступны дзень пачаліся спаборніцтвы».

Перамога Макаранкі і Гейштара стала для многіх нечаканасцю: маладыя, нікому не вядомыя весляры, іх называлі «два токары». Але алімпійскае золата выйгралі з вялікім адрывам.

«Адарвацца на 3 секунды на дыстанцыі 1000 метраў на Алімпіядзе – гэта каласальная перавага», – падкрэслівае алімпійскі чэмпіён.

Пасля гэтага Сяргей Макаранка выйграваў чэмпіянаты свету і Еўропы. Затым займаўся трэнерскай працай – як на Радзіме, так і ў Індыі, Кітаі, Іране.

Цяпер Сяргей Лаўрэнцьевіч вядзе актыўны лад жыцця. Стварыў Клуб алімпійскіх чэмпіёнаў, дзе займае пасаду намесніка старшыні.

Яго часта запрашаюць выступіць перад студэнтамі і школьнікамі, чаму ён вельмі рады: «СШ №31 у Мінску назвалі ў мой гонар. Быў не гатовы да гэтага, было няёмка. Але мяне пераканалі, што гэта нармальна. Усё ж алімпійскі чэмпіён, публічны чалавек».

Спартыўная загартоўка не раз дапамагала яму ў жыцці. Сяргей Макаранка справіўся з ракам, інфарктам, кавідам, моцнымі апёкамі, якія атрымаў, працуючы ў гаражы (ад лямпачкі, што упала, у яме ўспыхнула пара бензіну).

На здзіўленне ўрачоў, Сяргей Лаўрэнцьевіч хутка аднавіўся і ў свае 88 гадоў працягвае вадзіць машыну. «Праўда, аўтамабіль я прадаў. Хачу «электрычку» купіць», – дзеліцца планамі Сяргей Лаўрэнцьевіч.

А сакрэт бадзёрасці фармулюе лаканічна: трэба больш рухацца.

Асобнай кнігай пабачыць свет адзін верш, напісаны ў драматычны перыяд Вялікай Айчыннай вайны.

Да 85-годдзя з часу напісання будзе выдадзены асобнай кнігай верш народнага песняра Беларусі Янкі Купалы «Беларускім партызанам». Ілюстрацыямі да выдання, да нараджэння якога падключыліся пісьменнікі з розных краін свету, стануць фотаздымкі з партызанскага жыцця, зробленыя ў Вялікую Айчынную вайну.

Верш Янкі Купалы «Беларускім партызанам» напісаны ў верасні 1941 года. Класік беларускай літаратуры на той час знаходзіўся ў Падмаскоўі, паблізу ад Каломны, у Чарнарэцкім лясніцтве. Першая публікацыя адбылася на рускай мове ў газеце «Красная звезда» 28 верасня 1941 года. Перакладчык – паэт і ваенны карэспандэнт Міхаіл Галодны.

«Партызаны, партызаны,/ Беларускія сыны! / За няволю, за кайданы/ Рэжце гітлерцаў паганых,/ Каб не ўскрэслі век яны./ На руінах, папялішчах,/ На крывавых іх слядах/ Хай груган іх косці ліча,/ На бяседу соваў кліча/ Баль спраўляць на іх касцях…»

У 1942 годзе верш быў надрукаваны асобнай лістоўкай у Казані. Першыя радкі твора былі пазыўнымі радыёстанцыі «Савецкая Беларусь», якая вяла перадачы з Масквы.

Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы, дзе, дарэчы, захоўваецца купалаўскі аўтограф верша, і выдавецтва «Беларусь» працуюць над кніжным праектам па збіранню перакладаў гэтага твора на мовы народаў свету. Акрамя перакладу на рускую мову, ужо ёсць пераўвасабленні верша на асецінскую, латышскую, грузінскую, таджыкскую, англійскую, венгерскую, балгарскую, іспанскую, французскую, казахскую і іншыя мовы.

Пра тое, як выжыць на 125 грамаў хлеба ў дзень, пра лістоўкі, якія скідвалі фашысты на Ленінград, і пра эвакуацыю праз Ладажскае возера – такой была размова Times.by з жанчынай, якая перажыла блакаду.

Спачатку заўважаеш гадзіннік – ружовы раменьчык, крокамер, пульс – такія носяць маладыя людзі, каб не выпадаць з рытму. І на запясці ў 91-гадовай мінчанкі Ліліі Ісмаілаўны Зімоўскай ён выглядае вельмі натуральна. Жанчына, якая ў дзяцінстве перажыла блакаду Ленінграда, лёгка ўжываецца з сучаснымі тэхналогіямі. Пакуль яе равеснікі баяцца кнопкавых тэлефонаў, яна ўпэўнена абыходзіцца з планшэтам і ноўтбукам і можа абмеркаваць перавагі мэсэнджараў.

Ленінградскія дамачкі і лімонка на стале

У Фрунзенскім раёне Мінска, дзе жыве наша гераіня, блакаднікаў засталося ўсяго чацвёра. Раней 9 Мая яны арандавалі цэлы клуб, а цяпер праблематычна сабрацца нават за адным сталом – час бярэ сваё.

На момант пачатку блакады маленькай Лілі было шэсць гадоў. Яна жыла ва Усць-Іжоры – гістарычным месцы, дзе рака Іжора ўпадае ў Няву і дзе калісьці Аляксандр Неўскі граміў шведаў. Але ўвосень 1941-га там вырашалася куды больш празаічная задача – як выжыць.

Самае страшнае, паводле яе слоў, гэта не паветраныя баі, пасля якіх хлопцы бегалі глядзець на падбітыя самалёты: «Прыбягаюць шчаслівыя – значыць, немца збілі. А калі панурыя – значыць, наш». Самае страшнае – гэта думкі пра ежу, якія ператвараліся ў пакуту.

«Мама прыносіла буханку, дзяліла на вагах роўна па 125 грамаў. Нас было пяцёра з мамай. І вось ты гуляеш з хлопцамі на вуліцы, бегаеш, а сама толькі пра хлеб і думаеш: «Ён там дзесьці цябе чакае». Мы не з'ядалі яго адразу, расцягвалі», – расказвае Лілія Ісмаілаўна.

З неба немцы скідвалі не толькі бомбы, але і лістоўкі. Маці забараняла іх падымаць пад пагрозай суровага пакарання. Але адна фраза з тых «паперак» урэзалася ў памяць шасцігадовай дзяўчынкі намертва:

«Бачыла, як іх з самалёта кідалі – ляцелі, як птушкі. Адна была такая: «Ленінградскія дамачкі, не капайце ямачкі, сачавіцу даясце, Ленінград з Масквой здасце». Ямачкі – гэта акопы, якія тады жанчыны капалі нараўне з мужчынамі. Яшчэ шмат тэкстаў розных было, але мне было шэсць гадоў – самі разумееце, што я магла з гэтых лістовак запомніць».

Ваенныя рэаліі дрэнна спалучаліся з дзіцячым жаданнем даследаваць свет. Аднойчы сярэдняя сястра Лілі знайшла дзесьці неразарваную гранату-лімонку (па форме сапраўды падобную на фрукт) і спакойна прынесла яе дадому. Паклала на стол, як дзіўную цацку.

«Зайшоў хтосьці з ваенных, як убачыў – закрычаў: «Вы што, гэта ж узарвацца магло! Усе маглі загінуць!» – смяецца Лілія Ісмаілаўна. Смяецца цяпер, таму што ўсё абышлося, а тады было не да смеху.

Ладага, таварняк і бераг Лены

Самая пранізлівая гісторыя – пра эвакуацыю праз Ладажскае возера.

Вясна, лёд ужо пачынаў раставаць. Сям'я ехала ў кузаве паўтаратонкі пад брэзентам. Побач ішоў аўтобус з дзецьмі. Маці Ліліі зрабіла адзіна правільны выбар, які яе дачка памятае даслоўна:

«Мы ехалі з мамай учацвярых. Асобна выдзелілі аўтобус для дзетак, але мама сказала: «Не, мае дзеці паедуць са мной». А той аўтобус з дзецьмі пайшоў пад лёд…»

Далей быў таварны цягнік – ляжалі покатам, у два ярусы на нарах, без туалету. Калі састаў рэзка тармазіў на прыпынках, усе высыпалі надвор, і людзі спраўлялі патрэбу проста ў рэйку, трымаючыся за рукі, каб не ўпасці.

Свет за акном здаваўся іншым. Калі іх нарэшце перасадзілі ў пасажырскі цягнік, дзеці прыліплі да вокнаў: «Ой, глядзі – кошка! Глядзі – сабака!». У Ленінградзе на момант іх ад'езду ўжо не засталося ніякіх жывёл – нават пацукоў і мышэй.

Пасля гэтага пекла лёс закінуў ленінградскую дзяўчынку ў суровую, але бяспечную Якуцію, у горад Алёкмінск. Менавіта там, на беразе Лены, пачалося звычайнае жыццё, якое цяпер блакадніца называе цудоўным.

«Я вельмі люблю гэты горад і людзей, якія там жылі. Выгружалі прадукты з параходаў. Цукар проста на беразе пакідалі, мяшкі брэзентам накрыюць – і ўсё. Я хачу сказаць: не было такога, каб гэты цукар хтосьці скраў, расцягнуў. Вартаўнік быў, але ўсё роўна – ніхто пра падобнае нават не думаў», – успамінае яна.

Ружовы раменьчык смарт-гадзінніка

Вярнуўшыся з эвакуацыі ў Ленінград, яна скончыла тэхнічнае вучылішча, а потым паехала ў Хабараўск да сястры, дзе выйшла замуж за ваеннага. Частыя пераезды сталі для яе звычайнасцю. У рэшце рэшт, яна разам з мужам асела ў Мінску, дзе жыве ўжо сорак адзін год.

Лілія Ісмаілаўна лёгка ўжываецца з сучаснымі тэхналогіямі: пакуль яе равеснікі баяцца кнопкавых тэлефонаў, яна ўпэўнена абыходзіцца з планшэтам і ноўтбукам, носіць смарт-гадзіннік з мілым ружовым раменьчыкам, глядзіць ролікі на YouTube і вядзе актыўную перапіску з сяброўкай у Германіі. Гатова нават падыскутаваць пра перавагі Viber і Telegram (другі ёй падабаецца больш).

Унукі-айцішнікі ставяць бабулю ў прыклад, але яна не лічыць гэта нечым незвычайным – проста задачка, якую трэба рашыць, каб заставацца на сувязі са светам.

Яна памятае, як пасля вайны сёстры наводзілі прыгажосць без усялякіх гаджэтаў. І пакуль я спрабую выпытаць пра блакадную касметыку – буракі і вугольчыкі, яна махае рукой і выдае гісторыю куды больш смешную:

«Наконт буракоў я не памятаю, каб хтосьці імі фарбаваўся. Адзінае, што памятаю, – гэта завіўкі. Сёстры, калі ўжо нявесціліся, на танцы хадзілі, каб накруціць чубок, выкарыстоўвалі цвік! І пры лямпах-газоўках думалі, што прыгожыя».

«А давайце я вас сфоткаю сабе на памяць»

Штогод Лілія Ісмаілаўна ездзіць у сёмую мінскую школу, дзе працуе музей блакады Ленінграда, і ўскладае кветкі да манумента Перамогі.

Яна не строіць з сябе героя і, здаецца, наогул не вельмі разумее, навошта пра яе пішуць. «Я ж казала, што не ўмею гаварыць», – адмахваецца Лілія і зноў усміхаецца. Усміхаецца наогул многа – напэўна, ведае, што гэта самы просты спосаб растлумачыцца са светам.