Упершыню на турніры ў Нью-Ёрку беларуска сустрэла сур'ёзнае супраціўленне – у матчы было тры сэты і два тай-брэйкі.

Першая ракетка свету беларуска Арына Сабаленка выйшла ў паўфінал Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе (US Open).

У аўторак, 8 верасня, беларуская тэнісістка сустракалася з шостай ракеткай планеты Ліндай Насковай з Чэхіі. Чвэрцьфінальны паядынак завяршыўся з лікам 7:6 (7:1), 3:6, 7:6 (10:7) на карысць беларускі. Саперніцы правялі на корце 2 гадзіны 22 хвіліны.

Беларуска ў шосты раз запар выйшла ў 1/2 фіналу US Open (2021, 2022, 2023, 2024, 2025, 2026).

У паўфінале Арына згуляе з мацнейшай у пары Джэсіка Пегула (ЗША) – Эма Навара (ЗША).

Нагадаем, Сабаленка двойчы станавілася пераможцай US Open (2024, 2025).

Дакумент рэгламентуе пытанні, звязаныя з забеспячэннем грамадскай бяспекі ў рэспубліцы.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падпісаў указ, які актуалізаваў Дырэктыву №1 аб мерах па ўмацаванні грамадскай бяспекі і дысцыпліны, паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

У новай рэдакцыі дакумента былі ўдасканалены падыходы па ўмацаванні грамадскай бяспекі з улікам рызык сучаснасці. У прававым акце прапануюцца новыя механізмы падтрымання бяспекі, уключаючы віртуальнае асяроддзе.

Указ рэгламентуе для дзяржорганаў напрамкі дзейнасці згодна з іх прыярытэтам. Гэта зроблена для фарміравання дадатковых умоў павышэння культуры бяспекі жыццядзейнасці грамадзян.

Такім чынам, у іх будуць фарміравацца неабходныя навыкі адказных перад грамадствам паводзін, гарманічна развівацца асоба.

У ліку прыярытэтных напрамкаў:

• ахова грамадскага парадку;
• забеспячэнне інфармацыйнай бяспекі;
• процідзеянне экстрэмізму;
• процідзеянне незаконнаму абароту наркатычных сродкаў;
• кантроль знешніх міграцыйных працэсаў.

Да такіх напрамкаў таксама адносяцца:

• абарона насельніцтва і тэрыторый ад надзвычайных сітуацый і грамадзянская абарона;
• бяспека дарожнага руху;
• экалагічная бяспека;
• санітарна-эпідэміялагічны дабрабыт насельніцтва;
• бяспека працы.

Беларускія дзяржаўныя органы будуць займацца выкананнем палажэнняў Дырэктывы №1, а кантраляваць гэту работу будуць органы пракуратуры.

Малыш прыкметна падрос і памацнеў, але яго рэабілітацыя яшчэ працягваецца.

Працяг гісторыі пра свайго падапечнага, казуляня-знайдыша, расказала ў сваім Telegram-канале прэс-служба Гродзенскага заапарка, апублікаваўшы відэа з памацнелай жывёлай.

На кадрах відаць, як маленькі пацыент ужо ўпэўнена стаіць на нагах і праяўляе выдатны апетыт.

Нагадаем, казуляня паступіла ў заапарк 2,5 месяца таму. Знясіленага і адзінокага малыша заўважылі жыхары адной з вёсак Гродзенскага раёна. Спачатку яны не чапалі яго, спадзеючыся, што за ім вернецца маці. Але не дачакаліся і паведамілі аб знаходцы ў інспекцыю прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя. Спецыялісты даставілі казуляня ў заапарк.

Работнікі ўстановы расказалі, што пры паступленні ў малыша было вельмі моцнае знясіленне, дыстрафія і клешчавая інвазія (спецыялісты знялі больш за 100 кляшчоў).

З-за атрафіі мышцаў канечнасці ў казуляняці выкручваліся, а самі ногі былі такімі тоненькімі, што нагадвалі пруцікі. Так у казуляняці і з'явілася мянушка Пруцік.

Ветэрынарная служба заапарка штодзённа кантралявала стан малыша. Урачы распрацавалі індывідуальную схему аднаўлення пацыента, увялі курс вітамінаў, амінакіслот і мінералаў.

Цяпер казуляня прыкметна падрасло і памацнела. Рэабілітацыя працягваецца, адзначылі ў заапарку.

У бліжэйшых планах – завяршыць у Міры работы ў італьянскім парку і пачаць рэканструкцыю англійскага.

У наступным годзе Мірскі замак адзначыць 500-годдзе, расказаў дырэктар музея «Замкавы комплекс «Мір» Аляксандр Лойка на прэс-канферэнцыі.

«Гэта лічба выйшла не выпадкова: 8 красавіка 1527 года – першае пісьмовае згадванне аб Мірскім замку», – нагадаў дырэктар музея.

Паводле яго слоў, гэта дакументальнае сведчанне гаворыць аб тым, што замак да таго моманту ўжо некаторы час існаваў, таму што згадванне звязана з падзелам маёмасці, а замкі не будуюць за адзін год.

Аляксандр Лойка расказаў, што на працягу трох гадоў пры ўдзеле археолагаў з Інстытута гісторыі НАН ішлі раскопкі на тэрыторыі былога палаца князёў Святаполк-Мірскіх, які быў спалены ў 1917 годзе, а канчаткова разбураны ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

«У нас ёсць жаданне ў далейшым аднавіць гэты палац», – асабліва адзначыў дырэктар музея «Замкавы комплекс «Мір».

Аляксандр Лойка лічыць, што Мірскі замак – на піку свайго развіцця і ў гэтым годзе дасягне рэкорднага паказчыка ў 0,5 млн турыстаў.

У цяперашні час распрацаваны чатыры чаргі развіцця замкавага комплексу ў Міры. Першая – аднаўленне самога замка. Другая чарга – гэта аднаўленне італьянскага парку, якое праводзіцца за ўласныя пазабюджэтныя сродкі замка. Агульная сума склала BYN 8 млн.

«Пасля заканчэння работ на другой чарзе нас чакае трэцяя – гэта англійскі парк. І чацвёртая – аднаўленне палаца Святаполк-Мірскіх», – удакладніў ён.

Аляксандр Лойка дадаў, што ў планах зрабіць з адноўленага маёнтка гасцініцу, таму што ў музея ёсць вострая неабходнасць у дадатковых месцах для размяшчэння турыстаў.

«Існуе гасцініца ў самім Мірскім замку, але там усяго 16 нумароў. Запіс у нашу гасцініцу ідзе за паўгода», – нагадаў Аляксандр Лойка.

На яго думку, аднаўленне гістарычных помнікаў эканамічна выгадна. У наступным годзе ў Мірскім замку плануюць ва ўрачыстай абстаноўцы сустрэць 4-мільённага наведвальніка.

Раней Times.by падрабязна расказваў, як аднаўлялі італьянскі сад у Міры і як ён выглядае цяпер.

Жыхарка вёскі Замкавай вядзе ўлік кожнай маркі, у яе калекцыі ёсць экзэмпляры з сертыфікатам сапраўднасці.

У вёску Замкавую Ваўкавыскага раёна прыходзяць лісты з Кітая, Японіі, Германіі, Аўстрыі, Бразіліі і іншых дзяржаў. Іх адрасат – Валянціна Пашкевіч, якая збірае паштовыя маркі.

Сваю калекцыю Валянціна напаказ не выстаўляе. Для Times.by зрабіла выключэнне і расказала, колькі марак сабрала, якія ёй падабаюцца больш за ўсё і ці цікавілася хоць раз іх рыначным коштам.

Як усё пачыналася

Першая марка ў Валянціны Пашкевіч з'явілася, калі яна была ў першым класе – у 1967 годзе. Тады ў Савецкім Саюзе філатэлія была масавым захапленнем школьнікаў.

«З часам многія дзеці закінулі гэта захапленне, а я не. У 6-м класе ў мяне з'явіўся альбом для марак. Да гэтага раскладвала па пакетах, скрыначках. Памятаю, мы з мамай адпачывалі ў санаторыі ў Наўгародскай вобласці, і ў кіёску я ўбачыла альбом у моцнай вокладцы з ненатуральнай скуры. Ён каштаваў 7 савецкіх рублёў – сума па тых часах вялікая. Але я ўпрасіла маму купіць яго. Нічога больш не хацела», – успамінае з усмешкай жанчына.

Той альбом яна захоўвае дагэтуль – пацёрты, пераклеены, але самы дарагі для яе.

Паштальён прыносіла цэлы пачак лістоў

Не закінула Валянціна сваё хобі і ў студэнцтве. Вучылася ў тэхналагічнай ВНУ ў Мінску, маркі прадавалі ў кожным газетным кіёску. Але студэнтцы даводзілася эканоміць, каб папаўняць сваю калекцыю.

Потым пайшла працаваць эканамістам у Ваўкавыскі лясгас, з'явіліся сям'я, дзеці. Хатніх клопатаў прыбавілася, але пра маркі не забывала.

У 1990-я гады калега расказала аб філатэлісце з Карэліі. Са з'яўленнем камп'ютараў выйсці на сувязь стала прасцей. Той даў ёй адрасы клубаў філатэлістаў па ўсім свеце. Яна ўступіла ў бразільскі. І ў вёску Замкавую пачалі прыходзіць лісты з маркамі – з самога клуба і ад калекцыянераў з розных краін.

«Па 20–25 лістоў у месяц атрымлівала, – расказвае Валянціна. – Бывала, паштальён прыносіла цэлы пачак. Пакладу дзяцей спаць і да двух-трох гадзін ночы сяджу пад настольнай лямпай, разбіраю маркі. А раніцай – на работу».

Калі калегі атрымлівалі лісты, канверты неслі Валянціне. Раптам марка спатрэбіцца?

Кожная марка – на ўліку

Сёння Валянціна Пашкевіч на пенсіі, але працягвае сваю любімую справу. Усе маркі ў яе раскладзены па раздзелах – флора, фаўна, спорт, мастацтва, аўтамабілі, космас, асобы, музычныя інструменты, гадзіннікі, дзіцячая, навагодняя тэматыкі і іншыя.

На стале – запісная кніга з адрасамі тых, з кім яна абменьваецца. На асобным лісце – спіс, дзе адзначана кожная марка. У калекцыі – 63 554 штукі.

Раней гэты спіс яна вяла толькі ў камп'ютары. Але аднойчы ён выйшаў са строю і ўсё прапала. А ў калекцыі ўжо было 40 тыс. марак. Давялося ўсё перабіраць нанава і складаць спіс з нуля. З тых часоў для надзейнасці яна захоўвае яго і на паперы.

«Я, як эканаміст, да ўсяго падыходжу дасканала. Дабаўляю адну марку ў альбом і адразу ж уношу яе ў спіс, адзначаю, з якой краіны. Ёсць адусюль, нават з Папуа – Новай Гвінеі, Аўстраліі, Самалі, Фарэрскіх астравоў, Эфіопіі», – дзеліцца сяльчанка.

Анлайн-перакладчык у дапамогу

Цяпер перапіска са светам ідзе не так інтэнсіўна, як раней. Але як мінімум 5 лістоў у месяц жанчыне прыходзіць.

У канвертах філатэлісты дасылаюць акрамя марак адрасны ліст – спіс удзельнікаў абмену з іх адрасамі.

Валянціна тлумачыць, як працуе ланцужок. Атрымліваеш канверт з маркамі і лістом, выбіраеш патрэбныя для сваёй калекцыі, замест іх укладваеш свае – раўназначна па колькасці і перасылаеш канверт любому чалавеку са спісу.

«Вось так і размаўляем на мове марак, – усміхаецца суразмоўніца. – Мне нават не перашкаджае, што я не ведаю замежных моў. Нямецкую памятаю са студэнцтва, але для зносін яе мала. Ды і патрэбна ў асноўным англійская. Калі ў канверце ёсць і ліст, тады анлайн-перакладчык у дапамогу. Бывае, калекцыянеры для абмену шукаюць пэўныя маркі».

На стале ў Валянціны ляжаць лісты, на якія яна яшчэ не паспела адказаць: з Кітая, Расіі і Аўстрыі.

Без камерцыйнай выгады

«Кожны канверт адкрываю з вялікай цікавасцю. Маркі разглядаю пад лупай, шукаю розныя закавыкі. Я не прафесіянал, а аматар, але сам працэс мне ў радасць. Разумею, што некаторыя маркі не ўяўляюць каштоўнасці, яны выпускаліся мільённым тыражом. Але я іх таксама захоўваю. Як дзіця, якое не можа расстацца з любімай цацкай», – шчыра гаворыць Валянціна.

Каб не хадзіць на пошту кожны раз, яна закупляе па 50 канвертаў і заўсёды трымае маркі ў запасе. Перад адпраўленнем канверт дома ўзважвае на электронных вагах. Ведае, колькі марак клеіць: да 20 г – адзін тарыф, а далей – у залежнасці ад вагі.

Валянціна ніколі не цікавілася, ці ёсць у яе калекцыі экзэмпляры, якія, магчыма, каштуюць цэлае багацце.

Мяне абсалютна не цікавіць камерцыйны бок. Калі калекцыянеры заводзяць аб гэтым размову, я стараюся тактоўна адысці ад тэмы. Гэта проста маё захапленне. Я не збіраюся прадаваць маркі і ніколі не даведвалася пра іх кошт нават дзеля цікавасці. І рада, што мае родныя таксама проста прымаюць гэта як маё хобі.

Маркі з гісторыяй

Ёсць экзэмпляры, якія Валянціна паказвае з асаблівым задавальненнем. Напрыклад, паштовы блок «Кубак Дэвіса», прысвечаны перамозе зборнай Расіі ў тэнісным турніры 2002 года. На марцы адлюстраваны срэбны трафей, на палях – корт парыжскай залы «Берсі». На малюнак корта нанесены здроблены грунт з тэніснага пакрыцця. Да блока дадаецца сертыфікат сапраўднасці.

Ёсць паштовы блок з трох марак серыі «Старадаўнія экіпажы» – з сертыфікатам сапраўднасці, які пацвярджае, што пры вырабе выкарыстоўвалася цісненне золатам у 22 караты.

Сярод гістарычных экзэмпляраў – маркі знакамітай юбілейнай серыі «300 гадоў Дому Раманавых». Не ўся серыя, а частка. Адны маркі – з паштовым штэмпелем, іншыя – чыстыя, з арыгінальным клеем.

Валянціне вельмі падабаюцца канадскія маркі з кветкамі. Іх яна часта разглядае пад лупай. Падабаецца таксама навагодняя тэматыка. Некалькі альбомаў у яе з паштовымі маркамі Беларусі.

Аб сумленнасці і чалавечнасці

За ўсе гады ў Валянціны не было выпадку, каб хтосьці з філатэлістаў не адказаў на яе ліст. І сама яна заўсёды адказвае.

А адзін выпадак крануў да глыбіні душы. Тры гады таму з Італіі прыйшоў ліст ад сына калекцыянера, з якім яна некалькі разоў абменьвалася маркамі. Ён паведаміў, што яго бацька памёр, і напісаў, што яны з жонкай гатовыя прыняць усе прэтэнзіі па абмене марак, якія маглі застацца да бацькі – вярнуць іх або пагасіць грашыма.

«Вось што значыць сумленнасць і чалавечнасць, – кажа Валянціна. – Калі я прачытала той ліст, праслязілася. Адказала, што ніякіх прэтэнзій не маю».

За гады перапіскі з філатэлістамі Валянціна заўважыла: усе паводзяць сябе па-рознаму. Італьянцы – шчодрыя, могуць даслаць і 200 марак для абмену. Кітайцы звычайна шлюць 50. Больш стрыманыя – прыбалты і скандынавы. Яны дасылаюць да 30 штук.

Справа ўсяго яе жыцця

У Валянціны два дарослыя сыны. Яны падтрымліваюць захапленне маці. Спакойна да гэтага ставіцца і муж.

«Бывае, убачу на гандлёвых інтэрнэт-пляцоўках цікавыя маркі, прашу сыноў дапамагчы заказаць. Ніколі не сказалі: мама, навошта табе гэта трэба. Наадварот, зрабілі шафу для альбомаў, каб я па тумбачках іх не раскладвала. Купілі мне электронныя вагі, лупу з падсветкай. Часам і альбомы прывозяць», – усміхаецца жанчына.

І па сакрэту прызнаецца: вельмі спадзяецца, што хтосьці з сыноў або ўнукаў працягне справу ўсяго яе жыцця.

Пад лупінай аказалася не звыклая чырвоная, а жаўтавата-ружовая мякаць, але на дзіва салодкая.

Алена і Віталь Юшыны з вёскі Ятвезь – заўзятыя агароднікі са шматгадовым стажам. Часта яны здзіўляюць рэкордным ураджаем, сваімі поспехамі дзеляцца ў TikTok.

У мінулым сезоне, напрыклад, вырасцілі кавун вагой 17 кг 200 г, а гэтым летам паласатая ягада пабіла рэкорд, пацягнуўшы на 39 кг 400 г.

Як расказала Times.by Алена, вырасціць такога гіганта было няпроста.

Расаду высадзілі 2 мая, завязь сфарміравалася 5 ліпеня, а спелы плод знялі з градкі 3 верасня.

«Чакалі прыезду дзяцей, каб разрэзаць кавун разам. Усім было цікава, што тоіць гэты волат», – падзялілася яна.

Сорт – японскі, адносіцца да выставачных, селекцыянеры працавалі перш за ўсё над памерам, а не над смакам. Насеннем падзяліліся знаёмыя. У гэтым годзе муж і жонка пасадзілі адно семечка – выключна для эксперыменту.

Алена выказала меркаванне, што ўнутры будуць пустоты або валакністая мякаць, а на смак ён акажацца нясмачным. Пад лупінай аказалася не звыклая чырвоная, а жаўтавата-ружовая мякаць, але на дзіва салодкая.

«Ачмурэць, ён салодкі. Можа, ён і павінен быць ружовым? Смак прыкольны», – падзяліўся ўражаннямі Віталь.

Але ўсё ж ягаду муж і жонка вырашылі не есці, толькі крыху паспрабавалі дзеля цікавасці. «Аддалі курачкам, ім ласунак спадабаўся», – дадала ў размове з Times.by Алена.

На прысядзібным участку Юшыны вырошчваюць розныя культуры, але каля 17 гадоў таму вырашылі паспрабаваць кавуны.

«Тады не было такой разнастайнасці сартоў. Пачыналі са звычайных кавуновых семечак, але вырасціць ураджай не атрымлівалася. Пазней спрабавалі вырошчваць кавуны з расады. Аднак халоднай вясной расліны часта гінулі, і поспехі былі зменлівымі», – расказала Алена.

Агароднікі-аматары Юшыны не здаліся. 11 гадоў таму Алена даведалася, што кавуны, як і дрэвы, можна прышчэпліваць. Паспрабавалі гэты прыём. Паводле слоў жанчыны, пры вясеннім пахаладанні прышчэплены кавун усё роўна расце, ён больш устойлівы да перападаў тэмператур і халоднага грунту. І ўсё атрымалася. З тых часоў Юшыны штогод выкарыстоўваюць гэты метад і ўжо апрабавалі каля 60 сартоў.

У гэтым сезоне яны высадзілі 10 розных сартоў кавуноў. Бясспрэчным лідарам стаў гібрыд «Раманза F1», які з адной расліны даў 10 паласатых пладоў агульнай вагой 89 кг 200 г. «Самае складанае – вырасціць моцную расаду і стварыць ёй правільныя ўмовы. Тут мноства нюансаў, ад якіх залежыць будучы ўраджай. А вось калі ягада пайшла ў рост, клопату з ёй амаль няма», – адзначыла Алена.

Муж і жонка ўжо строяць планы на наступны сезон і прыглядаюцца да новых сартоў.

Для беларускі гэта будзе шосты запар чвэрцьфінал US Open у кар'еры: у 2021 і 2022 гадах яна прайграла ў паўфінале, у 2023-м – у фінале, а затым два гады запар выйгравала гэты турнір.

Першая ракетка свету Арына Сабаленка выйграла матч чацвёртага круга Адкрытага чэмпіянату ЗША па тэнісе (US Open) і прайшла ў чвэрцьфінал. Напярэдадні яна адолела амерыканскую тэнісістку Тэйлар Таўнсэнд – 6:4, 6:3.

У паўфінале ёй давядзецца сустрэцца з Ліндай Носкавай з Чэхіі, якая ў 1/8 абыграла ўкраінку Марту Касцюк – 7:5, 5:7, 6:4.

Сабаленка – дзеючая чэмпіёнка US Open, у чвэрцьфінал спаборніцтваў уваходзіць шосты раз запар: двойчы яна прайгравала ў паўфінале (2021 і 2022), аднойчы – у фінале (2023), а затым двойчы выйгравала турнір (2024 і 2025).

Раней Times.by пісаў, што беларуска стала першай тэнісісткай з 2006 года, якой удалося выйсці ў 1/8 фіналу на 16 і больш турнірах Вялікага шлема запар.

US Open праходзіць у Нью-Ёрку з 30 жніўня па 13 верасня, пераможцаў у гэтым годзе чакаюць рэкордныя прызавыя.

Аўтамабіль Geely EX2 адпраўляецца да пераможніцы – Наталіі Кароткай.

На стадыёне «Дынама» 6 верасня падчас РУХ FEST прайшоў розыгрыш прызоў праекта «Спорт для ўсіх» Прэзідэнцкага спартыўнага клуба.

Аўтамабіль Geely EX2 разыгралі сярод удзельнікаў, якія за сезон набралі больш за 300 балаў. Прыз пайшоў да Наталіі Кароткай. Яна расказала, што часцей за ўсё хадзіла на трэніроўкі па зумбе на Цнянскім вадасховішчы.

Таксама сярод усіх наведвальнікаў фестывалю арганізатары разыгралі 5 веласіпедаў, 9 спартыўных трэнажораў і 10 фітнес-набораў.

Times.by – медыяпартнёр праекта і ўсё лета расказваў, як праходзілі трэніроўкі па ёзе, сайклінгу і вялікі сямейны забег.

Заняткі праходзяць з 10 раніцы да 8 вечара па выхадных. Завершыцца чатырохмесячны спартыўны марафон 27 верасня.

Фестываль навукі праводзіцца ў Батанічным садзе з 2018 года і кожны раз не перастае здзіўляць сваіх наведвальнікаў.

У першыя выхадныя верасня ў Цэнтральным батанічным садзе праходзіць Фестываль навукі. Гасцей мерапрыемства тут займаюць кучай актыўнасцей – спаборніцтвамі робатаў, відовішчнымі эксперыментамі, лекцыямі і нават сустрэчай з сапраўднымі касманаўтамі.

Times.by таксама пабываў на фестывалі, пранікся яго атмасферай і паглядзеў на самыя цікавыя лакацыі і актыўнасці.

Сярод наведвальнікаў фестывалю шмат школьнікаў і студэнтаў, якія цікавяцца навукай, бацькоў з дзецьмі і проста зацікаўленых дарослых, якія прыйшлі за новымі ўражаннямі. Каб абысці ўсе лакацыі фестывалю, здаецца, мала і цэлага дня. А паглядзець тут ёсць на што.

На цэнтральнай пляцоўцы – навуковыя шоу і інтэлектуальныя квізы, дзе можна не проста паглядзець, а паўдзельнічаць.

Але асноўнае дзеянне разгарнулася на 10 тэматычных пляцоўках. Сярод іх пляцоўкі «Космас» з лекцыямі аб чорных дзірках і запускам мадэлей ракет, «Медыцына» з майстар-класамі па рэанімацыі і «Экалогія» з практыкумамі па кальцаванні птушак і VR-падарожжамі па балотах Ельні.

Ёсць таксама пляцоўкі, прысвечаныя гісторыі і традыцыям, распрацоўкам маладых вучоных, атамным тэхналогіям і іншым цікавым напрамкам.

Арганізатары нават прадугледзелі пляцоўку для самых маленькіх наведвальнікаў фестывалю – «НАВУКА 0+». Тут можна было прымераць скафандр, пасядзець у сімулятары месячнай экспедыцыі і прайсці касмічныя практыкумы.

Адным са значных падзей фестывалю стала сустрэча з расійскім касманаўтам Алегам Арцем'евым, якому можна было задаць пытанні, якія цікавяць, аб жыцці на МКС і навуковых даследаваннях космасу. Акрамя таго, многія чакалі выступлення фізіка і папулярызатара навукі Уладзіміра Сурдзіна.

Навінкай гэтага года стала правядзенне на Фестывалі навукі пяці спаборніцтваў па кіраванні робатамі для дзяцей і дарослых на пляцоўцы «Інтэлектуальныя тэхналогіі».

Праграма спаборніцтваў аб'яднала пяць напрамкаў, стаўшы не толькі спаборніцтвам юных інжынераў, але і адкрытай інтэрактыўнай пляцоўкай. Жадаючых паглядзець на тое, што адбываецца тут, сабралося таксама нямала.

Многіх здзівіў футбол на дронах, падчас якога каманды ігракоў пілатавалі квадракоптэры, стараючыся забіць як мага больш галоў, заляцеўшы дронам у падвесныя кольцы – вароты саперніка.

Упершыню ў гэтым годзе арганізатары зрабілі гонкі беспілотных аўтамабіляў Roborace – хуткасныя заезды аўтаномных робатаў у стылі «Формулы-1». Удзельнічалі ў іх дзеці ад 5 гадоў.

А на паласе перашкод «Кубак РТК» спаборнічалі ўжо сур'ёзныя каманды з тэхнічных ВНУ. Іх робаты павінны былі самастойна арыентавацца ў гарадскім асяроддзі, аб'язджаць перашкоды і перавозіць пасажыраў з пункта А ў пункт Б. Назіраць за гэтым – як глядзець навукова-фантастычны фільм.

Сярод самых незвычайных фарматаў – прэм'ера пластычнага тэатра «Суперпазіцыя». Акцёры без слоў, праз танец і музыку, тлумачылі гледачам прынцыпы квантавай заблытанасці. Відовішча настолькі нечаканае, што пасля паказу гледачы яшчэ доўга абмяркоўвалі, што ж яны толькі што ўбачылі.

Дарэчы, на Фестывалі навукі ў Times.by таксама ёсць свая пляцоўка – тут можна было паслухаць цікавыя падкасты з вучонымі, гісторыкамі і ўрачамі, а таксама паўдзельнічаць у віктарынах і праверыць свае веды ў навукова-папулярным квізе. У другі дзень фестывалю, 6 верасня, пляцоўка таксама будзе адкрыта для ўсіх жадаючых.

Захапляючая праграма чакае і тых, хто вырашыць завітаць на фестываль вечарам. З 19:00 да 22:00 тут запланаваны навуковыя шоу пра электрычнасць і навуку феерверкаў, а таксама выступленне музычнай групы пад акампанемент шпулькі Тэслы.

Сёння гораду над Нёманам – 898 гадоў, мерапрыемствы стартавалі напярэдадні, але галоўныя падзеі праходзяць сёння.

Гродна адзначае 898 гадоў. З самай раніцы гістарычны цэнтр горада ператварыўся ў вялікую святочную пляцоўку.

Навінкай гэтага Дня горада стаў фестываль агародніны. Тут сельскагаспадарчыя вытворцы прадставілі розныя сарты беларускіх кавуноў, больш за 100 сартоў агароднінных культур і садавіны, у тым ліку таматаў, перцу і вінаграду.

Святочныя лакацыі разгарнуліся на старых вуліцах, плошчах і ў парках у цэнтры горада. Гасцей чакалі фестывалі агародніны, кветак, кірмаш рамеснікаў, а таксама пляцоўка, прысвечаная Году беларускай жанчыны.

Адной з фішак свята стала гіганцкая сырная талерка: на ёй выклалі карту Беларусі, выкарыстоўваючы 100 сартоў сыру.

Аматараў гісторыі прывабіла інтэрактыўная праграма «Сярэдневяковыя забавы», а знатакоў мастацтва – тэатральныя пастаноўкі пад адкрытым небам. Для актыўных і юных наведвальнікаў арганізавалі гульнявыя і спартыўныя зоны.

Вечарам на галоўнай сцэне выступіць хэдлайнер Дня горада – расійскі выканаўца МОТ. А завершыцца свята феерверкам.

Усяго на карту праекта трапілі 39 беларускіх аб'ектаў.

Міжнародны праект Castle Map склаў рэйтынг самых папулярных замкаў, крэпасцей, палацаў і руін свету – там аказаліся і беларускія славутасці, паведамляе news.by.

У інтэрактыўную карту ўвайшлі больш за 7700 аб'ектаў, уключаючы 39 беларускіх славутасцей. Лепшы вынік сярод іх паказала Брэсцкая крэпасць, заняўшы 285-е месца ў свеце.

Паводле даных Castle Map, толькі за апошнія два месяцы інфармацыю аб мемарыяльным комплексе запытвалі амаль 10 тыс. разоў.

Далей сярод беларускіх аб'ектаў размясціліся Нясвіжскі замак (675-е месца ў свеце) і Стары замак у Гродне (718-е месца).

Больш за ўсё замкаў і руін адзначана ў Брэсцкай і Гродзенскай абласцях.

Якія славутасці суседніх краін увайшлі ў топ

У Польшчы ў рэйтынг трапілі шэсць аб'ектаў. Самыя папулярныя – Мальбаркскі замак (24-е месца) і Вавельскі замак (132-е месца).

Сярод славутасцей Літвы ў рэйтынг трапілі Гара крыжоў (78-е месца) і Тракайскі замак (197-е месца).

У Латвіі ў топ-300 увайшоў Рундальскі палац і заняў 245-е месца.

Расія прадстаўлена 13 аб'ектамі. Вышэй за ўсіх размясціліся Крэмль (12-е месца) і Зімовы палац (26-е месца).

Самымі цікавымі ўкраінскімі аб'ектамі, якія трапілі ў рэйтынг, аказаліся Лівадыйскі палац (253-е месца) і Марыінскі палац у Кіеве (262-е месца).

Работа над кампазіцыяй, у аснову якой лягла лірыка народнага паэта Беларусі Аркадзя Куляшова, заняла каля года.

Падчас святкавання XXXIII Дня беларускага пісьменства ў Касцюковічах урачыста адкрылі новую скульптурную кампазіцыю «Алесь і Алеся», піша БелТА.

Двухметровая кампазіцыя з’явілася на абноўленай плошчы каля будынка райвыканкама.

У аснове яе вобраза – лірыка народнага паэта Беларусі Аркадзя Куляшова. Першапачаткова скульптар задумаў фігуры стаячымі спіной адна да адной, але ў выніку Алесь і Алеся абдымаюцца. У руках у юнака – кніга з вершамі, якая сімвалізуе доўгі пошук і знойдзенае пачуццё.

Кампазіцыя адліта не з традыцыйнай бронзы, а з сучасных палімерных матэрыялаў, якія візуальна нельга адрозніць ад металу. Вышыня разам з пастаментам перавышае два метры.

Для скульптара Аляксандра Мінькова гэты праект стаў асабліва значным: Касцюковічы – малая радзіма яго бацькі. Менавіта таму кожная дэталь нараджалася глыбока асабіста, прызнаўся аўтар.

«Мне вельмі хацелася, каб вобразы Алеся і Алесі спалучалі ў сабе нашу багатую культурную спадчыну, дух славянскіх традыцый і тую асаблівую, шчырую цеплыню, якая ўласціва тутэйшым людзям. Вяртацца да сваіх каранёў праз творчасць і пакідаць тут след – гэта неверагоднае пачуццё», – падзяліўся Аляксандр Мінькоў.

Цікава, што героі скульптуры маюць рэальныя рысы. Як прызнаўся майстар, Алесь крыху нагадвае яго старэйшага сына, а Алеся – яго жонку.

У віншаванні ён асабліва адзначыў, што такія сустрэчы пісьменнікаў, выдаўцоў і чытачоў захоўваюць мудрасць продкаў, падтрымліваюць жывы дыялог і фарміруюць агульначалавечыя каштоўнасці.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка павіншаваў удзельнікаў і гасцей Дня беларускага пісьменства, паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

У гэтым годзе XXXIII Дзень беларускага пісьменства праходзіць у Касцюковічах (Магілёўская вобласць).

«Такія сустрэчы майстроў, друкароў і аматараў мастацкага слова з'яўляюцца нязменнай крыніцай мудрасці продкаў, жывога дыялогу паміж людзьмі і сродкам фарміравання ў грамадстве агульначалавечых каштоўнасцей», – гаворыцца ў віншаванні.

Аляксандр Лукашэнка заўважыў, што ў гэтым годзе свята праходзіць у гасцінным Касцюковіцкім раёне – краі з барамі і старажытнымі храмамі, на радзіме класікаў Аркадзя Куляшова і Івана Чыгрынава.

Прэзідэнт выказаў упэўненасць, што на гэтай зямлі ў кожнага будзе магчымасць адкрыць для сябе сапраўдную літаратурную спадчыну свайго народа, пачуць жывую родную мову і пазнаёміцца як з новымі творамі беларускіх аўтараў, так і з лепшымі ўзорамі замежнай літаратуры.

Кіраўнік дзяржавы пажадаў удзельнікам і гасцям Дня беларускага пісьменства моцнага здароўя, цікавых сустрэч, невычэрпнага творчага натхнення і дабрабыту.

Мэр сталіцы расказаў, што новая транспартная артэрыя з'явіцца на працягу бліжэйшых трох гадоў і дапаможа разгрузіць горад.

У Мінску пабудуюць трэцяе транспартнае кальцо. Аб гэтым пасля дакладу Прэзідэнту Беларусі Аляксандру Лукашэнку тэлеканалу «Першы інфармацыйны» паведаміў старшыня Мінгарвыканкама Уладзімір Кухараў.

«Машын становіцца ўсё больш: у горадзе ўжо амаль 900 тыс. зарэгістраваных аўтамабіляў, больш за 200 тыс. штодзённа ўязджае ў Мінск. Таму трэба прымаць сур'ёзныя стратэгічныя рашэнні па ўдасканаленні транспартнай лагістыкі», – растлумачыў ён.

Цяпер у горадзе дзейнічаюць два транспартныя кольцы і Мінская кальцавая аўтадарога (МКАД). Трэцяе кальцо, як адзначыў Кухараў, будзе пабудавана на працягу трох гадоў, паколькі дарожны складальнік для яго ўжо ёсць. Цяжкасці застаюцца толькі на ўчастках, дзе дарогі падыходзяць да чыгуначных пуцей без пуцеправодаў або да ракі Свіслач, дзе неабходна будаўніцтва мастоў.

Ужо вядзецца будаўніцтва пуцеправода на скрыжаванні вуліц Калеснікава і Ціміразева – яго завершаць у гэтым годзе. Акрамя таго, плануецца пабудаваць яшчэ тры пуцеправоды, якія забяспечаць бесперашкодны рух па трэцім кальцы.

«Гэта значна знізіць нагрузку: сёння жыхары спальных мікрараёнаў, каб трапіць у патрэбны пункт, вымушаны ехаць або на МКАД, што стварае праблемы са з'ездам з яе, або ў цэнтр горада, з-за чаго там збіраюцца аўтамабілі. Таму стварэнне трэцяга кальца забяспечыць гораду прапускную здольнасць і лагістычны складальнік», – падкрэсліў старшыня Мінгарвыканкама.

У Міністэрстве аховы здароўя лічаць, што дасягненне дазволіць павысіць экспарт медыцынскіх IT-прадуктаў.

Беларускі праект «Распрацоўка і ўкараненне цэнтралізаванай інфармацыйнай сістэмы аховы здароўя» стаў намінантам прэстыжнага конкурсу WSIS Prizes 2026 у Жэневе, паведамілі ў прэс-службе Міністэрства аховы здароўя Беларусі.

Айчынная распрацоўка ў катэгорыі «Электронная ахова здароўя» абышла больш за сотню ініцыятыў з усяго свету. Усяго ў конкурсе ўдзельнічалі звыш 1,5 тысячы.

Для рэспублікі гэта азначае прызнанне якасці на міжнародным узроўні: эксперты ААН і Міжнароднага саюза электрасувязі пацвердзілі, што характарыстыкі беларускай сістэмы адпавядаюць вядучым сусветным практыкам.

У Міністэрстве аховы здароўя падкрэслілі, што гэта сведчыць аб правільнасці і эфектыўнасці выбранай стратэгіі ў лічбавізацыі сферы аховы здароўя.

Таксама міжнароднае прызнанне павысіць давер да беларускіх лічбавых медыцынскіх IT-прадуктаў і адкрые новыя магчымасці для іх экспарту.

Уваходжанне беларускага нацпраекта ў дваццатку лепшых у катэгорыі E-health пацвярджае высокі патэнцыял айчынных распрацоўшчыкаў.

Адзін з найстарэйшых праваслаўных манастыроў Магілёўскай вобласці перажывае другое нараджэнне.

Пустынскі Свята-Успенскі мужчынскі манастыр знаходзіцца каля самай граніцы з Расіяй. Вузкая дарога пятляе сярод лесу, а затым выводзіць да белай званіцы, якая ўзвышаецца над верхавінамі дрэў.

Каля брамы амаль няма свабодных месцаў: адна машына ад’язджае, следам пад'язджае другая. Сем'і з дзецьмі, пажылыя паломнікі, маладыя пары, турыстычныя аўтобусы – плынь людзей тут не спыняецца.

Адны едуць набраць святой вады, другія – акунуцца ў купелі, трэція – убачыць знакаміты нерукатворны лік Хрыста. Але абсалютна ўсе гавораць аб адным: тут неверагодная атмасфера, ад якой на душы становіцца спакойна.

Здымачнай групе Times.by таксама пашчасціла пабываць у манастыры, пачуць перазвон і даведацца, чаму людзі вяртаюцца ў Пустынкі зноў і зноў.

Сляпы князь і цудадзейная крыніца

Манастыр у Пустынках – адзін з самых старажытных на Магілёўшчыне. Ён быў заснаваны ў 1380 годзе мсціслаўскім князем Сімяонам Лугвенам (сынам літоўскага князя Альгерда і братам Вітаўта).

Паводле падання, пасля працяглай хваробы кіраўнік аслеп. Лепшыя лекары былі бяссільныя, і яму заставалася толькі маліцца.

«Аднойчы ў сне князю з'явіўся старац і загадаў ехаць у пустынь, каб абмыць вочы вадой з гаючай крыніцы. Ён выканаў наказ, і адбылося цуда – зрок вярнуўся», – расказвае экскурсавод Яраслава Асіпцова.

Першым, што ўбачыў князь, які стаў відушчым, быў абраз Божай Маці. Яна з'явілася яму ў лістах ліпы, што расла над крыніцай.

У падзяку за вылячэнне Сімяон Лугвен заснаваў тут манастыр. Менавіта таму галоўныя храмы манастыра – Успенскі, Пакроўскі і царква Нараджэння Прасвятой Багародзіцы – асвечаны ў Яе гонар.

Крыніца з-пад зямлі б'е тут і па сённяшні дзень. Мы падыходзім да крыніцы: хтосьці акуратна напаўняе вадой бутэлькі, хтосьці хрысціцца і абмывае твар. А самыя смелыя адразу накіроўваюцца ў абсталяваную побач купель.

Вада ў ёй ледзяная круглы год – тэмпература трымаецца на ўзроўні +3°C. Вернікі кажуць: калі акунуцца ў купелі тры разы, змыеш не толькі хваробы, але і грахі.

Мы таксама вырашылі паспрабаваць. Першае адчуванне – рэзкі шок ад холаду, дыханне перахоплівае. Але ўжо праз пару секунд па целе разліваецца прыемнае цяпло, а затым пачуццё неверагоднай свежасці. Бывалыя паломнікі раяць нам не выцірацца ручніком адразу – няхай гаючая вада высахне на скуры сама.

Другое нараджэнне манастыра

За больш чым 600 гадоў манастыр бачыў многае. Ён пераходзіў да уніятаў, зноў вяртаўся праваслаўнай царкве, перажываў перыяды росквіту і поўнага запусцення.

Пасля рэвалюцыі 1917 года манастыр закрылі, а маёмасць канфіскавалі. У яго сценах размясцілі дзіцячы дом, а пазней – няпоўную сярэднюю школу, якая праіснавала да 1970-х гадоў. Потым комплекс дзесяцігоддзямі стаяў закінутым і разбураўся. Толькі ў пачатку 2000-х пачалося яго другое нараджэнне.

У 2003 годзе сюды прыйшоў першы манах, і пачаліся рэстаўрацыйныя работы. А ў 2005-м адбыўся першы манаскі пострыг.

Сёння тэрыторыя манастыра патанае ў зелені. Усюды цвітуць ружы, лілеі і пышныя гартэнзіі. Уздоўж дарожак – акуратна падстрыжаныя туі, дэкаратыўныя кусты і дзясяткі клумб.

Дзесьці стракочуць конікі. Спяваюць птушкі. Каля невялікай сажалкі важна ходзіць чапля. На лаўках сядзяць людзі. Ніхто нікуды не спяшаецца. Час тут быццам запавольваецца.

Толькі каля шасці вечара цішыню парушае перазвон. Магутны, густы гук разносіцца далёка за межы манастыра і рэхам коціцца па навакольных палях. Людзі міжвольна спыняюцца. Хтосьці хрысціцца. Хтосьці дастае тэлефон, каб запісаць некалькі хвілін гэтага гучання. А потым усё зноў сціхае.

Лік без слядоў пэндзля

Галоўная святыня сучаснага Пустынскага манастыра знаходзіцца ў будынку былой савецкай школы. Дзеля яе сюды едуць за сотні кіламетраў.

Гэта аблічча Спаса Нерукатворнага, якое з'явілася на адной са сцен.

Паводле слоў экскурсавода, лік выявілі ў 2003 годзе падчас рэстаўрацыйных работ. Калі будаўнікі пачалі здымаць старую тынкоўку, пад ёй праявілася выява Ісуса Хрыста (памерам 17x11 см). Пазней спецыялісты пацвердзілі ўнікальны факт: на сцяне няма ніякіх слядоў пэндзля, фарбы або якіх-небудзь іншых матэрыялаў.

«Людзі, якія прыязджалі сюды адразу пасля выяўлення ліка, успамінаюць, што тады ён быў ледзь прыкметны, – адзначае Яраслава. – Але з гадамі выява становіцца ўсё больш дакладнай і выразнай. Сёння пры добрым асвятленні можна разгледзець нават блакітныя вочы Хрыста».

Любы жадаючы можа падысці да нерукатворнага аблічча і ціха памаліцца.

«Памятаем Пустынкі яшчэ ў руінах»

Разгаварыцца з людзьмі тут вельмі лёгка – практычна кожны гатовы падзяліцца сваёй гісторыяй.

Таццяна прыехала з сям'ёй з Маладзечна. Мсціслаў – яе малая радзіма, і кожны візіт дадому яна абавязкова сумяшчае з паездкай у Пустынкі.

«З кожным годам манастыр становіцца прыгажэйшым. Тэрыторыю добраўпарадкоўваюць, з'яўляюцца новыя насаджэнні, нават экзатычныя – магноліі, сакура. Вельмі прыемна бачыць, як развіваецца месца з такой багатай гісторыяй», – кажа жанчына.

Мінчане Дзіна і Сяргей прыязджаюць сюды ўжо амаль два дзесяцігоддзі і памятаюць Пустынкі яшчэ ў руінах: «Манастыр адраджаўся літаральна на нашых вачах. Раней тут дзейнічала толькі маленькая царква, а цяпер усё змянілася».

Дзіна робіць паўзу і з усмешкай працягвае: «Мяняецца не толькі манастыр, мяняешся і ты сам. Бываючы ў такіх месцах, становішся дабрэйшым, пачынаеш больш цаніць людзей, дзякаваць за самыя простыя рэчы».

Для яе мужа Сяргея гэта месца звязана з сямейнай гісторыяй. Ён паказвае на адзін з будынкаў: «Мая мама родам з вёскі Еўлашы Смаленскай вобласці і вучылася менавіта ў гэтай школе, калі тут пры савецкай уладзе была навучальная ўстанова. Гэта былі цяжкія пасляваенныя гады. Тут вучыліся многія нашы родныя. Цяпер іх ужо няма, але памяць засталася».

Праца, малітва і ніякай мітусні

Цяпер у манастыры жывуць усяго восем чалавек: тры манахі, тры паслушнікі і два свяшчэннікі. Акрамя службаў і малітваў, у кожнага ёсць строгі штодзённы послух.

Яны працуюць у садзе і агародзе, прыбіраюць тэрыторыю, фарбуюць фасады, прадаюць свечкі і абразы ў краме, займаюцца падсобнай гаспадаркай і пчальнікам. Дзякуючы іх штодзённай працы Пустынкі сёння выглядаюць так дагледжана. Манастыр стараецца забяспечваць сябе сам: тут пякуць хлеб, ёсць свая прасвірня, робяць сыр, масла, тварог, вырошчваюць агародніну.

Экскурсавод тлумачыць, што менавіта гэтым манастыр і адрозніваецца ад звычайнага храма: «Царква – гэта перш за ўсё месца для богаслужэнняў. А манастыр – цэлы комплекс будынкаў, дзе па строгіх правілах і адзіным статуце жывуць манахі або манашкі. Тут ёсць келлі, трапезная, гаспадарчыя пабудовы, храмы і г.д.».

Сёння ў Пустынскім манастыры можна ўбачыць адрэстаўраваныя жамчужыны – Пакроўскую царкву і Нараджэння Прасвятой Багародзіцы, 59-метровую званіцу і старадаўнюю крыніцу. А побач руіны Успенскага сабора, якія нагадваюць аб войнах, ганеннях і часе.

Як дабрацца: Манастыр знаходзіцца ў Мсціслаўскім раёне, у вёсцы Пустынкі (12 км ад горада). Каардынаты для навігатара: 54.101281, 31.746883.

Дрэс-код і правілы найстарэйшага праваслаўнага манастыра патрабуюць павагі. Перш чым пераступіць парог манастыра, трэба абавязкова надзець хустку і спадніцу.

Апошні форум планетарнага маштабу прайшоў у краіне ў снежні 2019 года – гэта быў маладзёжны ЧМ па хакеі ў першым дывізіёне.

Чэмпіянат свету па танцавальным спорце пройдзе ў Мінску ў снежні 2026 года. Гэта будуць першыя за шмат гадоў спаборніцтвы такога ўзроўню, паведамляе Беларускі альянс танцавальнага спорту.

Турнір адбудзецца 5 снежня ў сталічным Палацы спорту. Танцоры будуць спаборнічаць у адной з самых відовішчных дысцыплін – «стандарт». Праграма ўключае ў сябе пяць танцаў: павольны і венскі вальс, танга, факстрот і квікстэп.

Адзначаецца, што такі чэмпіянат – першы ў гісторыі беларускага танцавальнага спорту. Ён пройдзе ў рамках міжнародных спаборніцтваў Alliance Trophy 2026. Акрамя таго, ён стане першай падзеяй сусветнага ўзроўню пасля зняцця санкцый з Беларусі.

«Гэта ўнікальная падзея для ўсяго беларускага спорту. Турнір сведчыць аб вяртанні краіны ў міжнародны спартыўны парадак дня і пацвярджае высокі ўзровень даверу да Беларусі як да пляцоўкі для правядзення спаборніцтваў сусветнага маштабу», – падкрэслілі ў Беларускім альянсе танцавальнага спорту.

Апошнім чэмпіянатам свету, які прымала Беларусь да ўвядзення маштабных санкцый, быў хакейны ЧМ-2020 сярод маладзёжных каманд у першым дывізіёне. Турнір праходзіў у Мінску з 9 па 15 снежня 2019 года.

Нагадаем, што ў маі 2026 года МАК адмяніў усе абмежаванні для спартсменаў з Беларусі. Выканкам арганізацыі дазволіў беларускім атлетам выступаць на міжнародных стартах пад сваім сцягам і з гімнам. Многія федэрацыі знялі абмежаванні ў дачыненні да беларусаў, аднак некаторыя пакінулі бан.

Фізпадрыхтоўка і харчаванне школьнікаў застаюцца ў ліку прыярытэтных для беларускай улады пытанняў.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка, прымаючы з дакладам міністра адукацыі Андрэя Іванца, даручыў яму пытанне аб паляпшэнні фізічнай падрыхтоўкі навучэнцаў.

Паводле яго слоў, у цяперашні час у школах недапрацоўваюць у сферы фізічнай падрыхтоўкі. Пра гэта, у прыватнасці, кажуць беларускія ваенныя, якія адзначаюць, што кантынгент, які паступае на службу ў армію, палепшыўся ненамнога.

«Трэба нам неяк нашу моладзь, асабліва дзяцей школьнага ўзросту, добра ўзварухнуць і ў фізічных адносінах», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Лукашэнка нагадаў кіраўніку Мінадукацыі, што харчаванне і фізічная падрыхтоўка ў школах, як і ў ВНУ, застаюцца ў ліку важных пытанняў.

Раней Times.by пісаў, што Іванец пракаменціраваў сітуацыю з перапоўненымі першымі класамі. Планавы пераход навучальных устаноў на работу ў адну змену прывёў да вялікай запоўненасці класаў. Пакуль у рэжыме работы ў дзве змены застануцца толькі 15% школ.

У Міністэрстве адукацыі лічаць, што вучоба ў адну змену найменш стомная для школьнікаў, таму на такі рэжым пераводзіцца максімальная колькасць школ.

Міжнародныя рэзервы рэспублікі паказалі значны рост за месяц дзякуючы падаражанню золата.

Золатавалютныя рэзервы Беларусі ў верасні перавысілі $15 млрд, паведамілі ў прэс-службе Нацбанка.

Міжнародныя актывы рэспублікі толькі за месяц павялічыліся на $1,048 млрд. Такім чынам, на 1 верасня яны склалі $15,243 млрд.

«Рост аб’ёму золатавалютных рэзерваў у асноўным абумоўлены павышэннем цэн на золата на міжнародных фінансавых рынках», – растлумачыла прэс-служба рэгулятара.

У папярэдні раз Нацбанк даваў справаздачу аб тым, што міжнародныя актывы перавышаюць $15 млрд у чэрвені бягучага года.

Беларускія ўлады паставілі перад сабой задачу, каб на канец 2026 года яны склалі не менш за $9,2 млрд.

Стартуе творчае свята з прэм'еры Абласнога тэатра лялек – спектакля «Сымон-музыка».

Міжнародны фестываль лялечнага мастацтва «Лялькі над Нёманам» пройдзе ў Гродне з 16 па 20 верасня ўжо ў пяты раз. Спектаклі для дзяцей і дарослых прадставяць 14 тэатральных калектываў з Беларусі, Расіі, Кітая, Узбекістана. Пра гэта паведаміла БелТА дырэктар Гродзенскага абласнога тэатра лялек Марыя Шабашова.

Яркім акцэнтам фестывалю стане выступленне Цэнтральнага тэатра марыянетак Цюаньджоу з кітайскай правінцыі Фуцзянь.

Асаблівай гордасцю арганізатары называюць выступленне Малога тэатра лялек Санкт-Пецярбурга з пластычнай пастаноўкай. Разанскі абласны тэатр лялек пакажа шэкспіраўскі спектакль для дарослых «Сон у летнюю ноч» – яго гледачы ўбачаць на вялікай сцэне Гродзенскага драмтэатра.

Адкрыццё фестывалю адбудзецца 16 верасня на пляцоўцы побач з Абласным тэатрам лялек.

Нагадаем, Гродна 4 і 5 верасня будзе адзначаць 898 гадоў – з праграмай святочных мерапрыемстваў можна азнаёміцца тут.

Больш за 60% бульбы традыцыйна вырошчваюць фермеры, астатняе – сельгасарганізацыі.

Ураджайнасць другога хлеба беларусаў у гэтым сезоне вышэйшая, чым у мінулым, і складае 370 цэнтнераў з гектара, заявіў міністр сельскай гаспадаркі і харчавання Юрый Горлаў па выніках даклада Прэзідэнту Аляксандру Лукашэнку, паведамляе БелТА.

У гэтым годзе аб'ём плошчаў, на якіх будуць збіраць бульбу, не змяніўся – як і ў мінулым, гэта 22 тыс. гектараў.

На беларускіх палях вырошчваюць бульбу розных сартоў – ад ранніх да сярэдняспелых і позніх. Асабліва добра зарэкамендавалі сябе папулярныя «Скарб», «Ласунак» і «Першацвет».

Закладка на захоўванне ў стабфонды так званага баршчовага набору, у які ўваходзяць бульба, буракі, капуста, морква, цыбуля і яблыкі, па плане павінна быць завершана да 15 лістапада. Гэтыя запасы забяспечваюць агароднінай унутраны рынак у перыяд міжсезоння.

Гасцей чакаюць трэніроўкі з зорнымі гасцямі, фіджытал-спорт і розыгрышы прызоў (галоўны – аўтамабіль).

Маштабны РУХ FEST пройдзе на мінскім стадыёне «Дынама» ў нядзелю, 6 верасня, паведамілі ў Прэзідэнцкім спартыўным клубе, які выступае арганізатарам мерапрыемства.

«Фестываль стане чарговым яркім мерапрыемствам праекта «Спорт для ўсіх»: гасцей чакаюць дзясяткі трэніровак і актыўнасцей, зорныя госці, фіджытал-спорт і вялікі розыгрыш прызоў, галоўным з якіх стане аўтамабіль», – адзначылі арганізатары.

Яны прадугледзелі і ўлічылі густы кожнага. Сквер каля стадыёна будзе падзелены на тры зоны з рознымі фарматамі актыўнасцей. Будуць лакацыі «Двор», дзе пройдуць трэніроўкі ў стылі 80-х, спаборніцтвы па армрэслінгу, настольным тэнісе, шахматах і даміно. Лакацыя «Рух на балансе» разлічана для больш спакойных заняткаў, напрыклад ёгай, стрэтчынгам, кунг-фу і Animal Flow.

Самая драйвовая і гарачая пляцоўка будзе каля галоўнай сцэны – тут пройдуць трэніроўкі па джампінгу, Dance Mix і Latina Mix пад дыджэй-сэты і жывы гук з удзелам зорак і запрошаных гасцей.

«Госці фестывалю змогуць пазнаёміцца з фіджытал-спортам, далучыцца да танцавальных флэшмобаў і зрабіць фатаграфіі ў яркіх фотазонах», – адзначылі арганізатары.

Завершыцца РУХ FEST галоўным розыгрышам праекта «Спорт для ўсіх» – аўтамабіля – сярод удзельнікаў, якія набралі мінімум 300 балаў за ўсё лета. А сярод усіх наведвальнікаў фестывалю арганізатары разыграюць яшчэ 5 веласіпедаў, 9 спартыўных трэнажораў і 10 фітнес-набораў.

Стартуе фестываль у 09:00.

Times.by – медыяпартнёр праекта.

Жыхары рэспублікі вельмі актыўна купляюць электракары, але зарадных станцый усё яшчэ недастаткова.

Колькасць электрамабіляў у Беларусі на 1 верасня 2026 года перавысіла 70 тыс. адзінак, паведаміў міністр энергетыкі Дзяніс Мароз.

За апошні месяц колькасць электрычак павялічылася на 5 тыс., а за паўгоддзя – амаль на 20 тыс. (у лютым іх агульная колькасць складала больш за 51 тыс.).

Пры гэтым колькасць зарадных станцый з пачатку года павялічылася на 500.

«Сёння ў Рэспубліцы Беларусь больш за 2,7 тыс. зарадных станцый, яны эксплуатаваліся рознымі аператарамі. Ёсць два нацыянальныя аператары (Malanka ад «Беларуснафты» і Evika! ад «Белтэлекама») і яшчэ восем прыватных аператараў. Да канца года мы чакаем дадатковы прырост – мы дакладна будзем мець больш за 3 тыс. зарадных станцый», – сказаў Дзяніс Мароз, адказваючы на пытанне Times.by.

Паводле яго слоў, у рэспубліцы разлічваюць дасягнуць 10-працэнтнай долі электрычных аўтамабіляў у агульным аб'ёме транспарту да 2030 года.

«Гэта азначае, што да гэтага моманту трэба будзе рэалізаваць і пабудаваць каля 16 тыс. зарадных станцый у рэспубліцы. У прынцыпе мы ў цесным кантакце знаходзімся з аператарамі. Мы развіваем пад гэта нашу энергетычную інфраструктуру і ўпэўнены, што гэту задачу ўсе разам вырашым», – запэўніў кіраўнік Мінэнерга.

Электрычныя перспектывы

Дзяніс Мароз таксама адзначыў, што эканоміка Беларусі адчувае высокую патрэбнасць у электраэнергіі: за апошнія пяць гадоў спажыванне вырасла на 6 млрд кілават-гадзін.

«Гэта значная велічыня. Мы ў гэтым годзе зноў расцём. І цяпер ідзём з тэмпам росту ў дачыненні да папярэдняга года прыкладна 3–4% – аб'ём спажывання электраэнергіі пастаянна павялічваецца», – канстатаваў ён.

Міністр растлумачыў, што больш за ўсё электрычнасці спажывае рэальны сектар эканомікі, у прыватнасці прамысловасць. А таксама бытавы сектар.

«Мы сёння выкарыстоўваем электрычную энергію на патрэбы ацяплення і гарачага водазабеспячэння. Яшчэ адзін напрамак – электратранспарт», – рэзюмаваў Дзяніс Мароз.

Аматары дзікай прыроды маюць у запасе толькі месяц, каб паназіраць за аленямі, якія спаборнічаюць за ўвагу самак.

Увосень можна ўбачыць сапраўдны прыродны паказ, як высакародныя алені ладзяць шлюбныя баталіі, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага парку «Прыпяцкі».

«З верасня да сярэдзіны кастрычніка лясы напаўняюцца гучнымі, пранізлівымі рыкамі самцоў, якія спаборнічаюць за ўвагу самак», – расказалі ў прэс-службе запаведніка.

Менавіта на гэты час прыпадае шлюбны перыяд, калі алені дэманструюць сваю сілу і змагаюцца за права прадоўжыць род.

«Восень у нацыянальным парку – гэта не толькі фарбы лістоты, але і ўнікальнае гукавое шоу – рык аленяў», – адзначылі ў прэс-службе.

У «Прыпяцкім» высакародных жывёл можна назіраць раніцай ці вечарам. Самцы аленяў збіраюцца на палянах каля рэк і балот. Вопытныя гіды дапамагаюць знайсці лепшыя пункты для назірання ў прыродных дэкарацыях.

Найлепш для такой экскурсіі прытрымлівацца нейтральных колераў у адзенні і захоўваць цішыню. Калі хочацца зрабіць прыгожыя фота, спатрэбіцца фотаапарат з добрым аб'ектывам. Гэта мера засцярогі, таму што жывёлы могуць праяўляць агрэсію, і да іх лепш не набліжацца.

У экскурсію ўключаны суправаджэнне экскурсавода, трансфер з Ляскавічаў, бінокль (адзін на дваіх чалавек) і арэнда назіральнай вышкі.

У нацыянальным парку ўдакладнілі, што кошт такой экскурсіі складае BYN 75, працягнецца яна каля 3,5 гадзіны.

У беларусаў з'явіцца больш магчымасцей для падарожжаў у рэгіёны Расіі.

Беларуская авіякампанія «Белавія» пашырыла код-шэрынгавае пагадненне з расійскай Red Wings, паведамілі ў прэс-службе нацыянальнага перавозчыка.

Цяпер пасажыры «Белавія» змогуць набыць білеты на прамыя рэйсы з беларускай сталіцы ў Самару, Перм, Чэлябінск і назад. Аперыруючым перавозчыкам на гэтых напрамках з’яўляецца Red Wings.

Акрамя таго, з'яўляюцца таксама новыя магчымасці для падарожжаў з Мінска ў рэгіёны РФ з перасадкай у Екацярынбургу. Такім чынам, можна адправіцца ў Алматы, Барнаул, Самару, Томск, Уфу, Сургут і Арэнбург.

Сегмент білета Мінск – Екацярынбург выконвае «Белавія», а далей – Red Wings.

Білеты на новыя напрамкі ўжо даступны на сайтах авіякампаній, у касах перавозчыкаў і ў агентаў.

Раней Times.by расказваў, куды можна паляцець гэтай восенню на адпачынак з Мінска.

Спецыялісты прагназуюць, што да 2040-га яна перавысіць 80 гадоў.

Паказчыкі даўгалецця працягваюць расці ў беларускай сталіцы. Аб гэтым на нарадзе ў гарадской адміністрацыі расказаў старшыня камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінгарвыканкама Пётр Шуцько, паведамляе БелТА.

У Мінску сёння пражываюць 476 тыс. пенсіянераў, з якіх 200 тыс. – старэйшыя за 70 гадоў.

У пажылых мінчан запатрабаваны паслугі тэрытарыяльных цэнтраў сацабслугоўвання, дзе яны могуць атрымаць неабходную дапамогу ў аддзяленнях дзённага знаходжання, а таксама зрабіць разнастайным свой вольны час – для іх адкрыты больш за 300 гурткоў і клубаў па інтарэсах.

Пры гэтым, калі пенсіянер мае патрэбу ў доглядзе, прыярытэт аддаецца аказанню сацыяльных паслуг дома, каб у тым ліку знізіць нагрузку на працуючых сваякоў, якія даглядаюць яго.

Раней Times.by пісаў, што эксперт па даўгалецці Дэн Бютнер параіў жадаючым дажыць да 100 гадоў уключыць у свой рацыён фасолю і іншыя бабовыя. На яго думку, усяго паўкубка гэтага прадукту кожны дзень дапаможа падтрымліваць здароўе і павялічыць шанцы на доўгае жыццё.

Паводле слоў кіраўніка дзяржавы, 1 верасня – гэта асаблівая дата ў календары, звязаная з цёплымі ўспамінамі.

Аляксандр Лукашэнка павіншаваў грамадзян рэспублікі з Днём ведаў, паведамілі ў прэс-службе Прэзідэнта Беларусі.

Паводле яго слоў, 1 верасня – гэта асаблівая дата ў календары, паколькі ўсіх аб'ядноўваюць успаміны і традыцыі са школьнага дзяцінства і студэнцкага юнацтва.

Лукашэнка адрасаваў словы падтрымкі першакласнікам, паколькі першыя крокі па калідорах школы знамянуюць пачатак новага этапу ў іх жыцці.

«Няхай гэта вялікая глава будзе ў вашым лёсе маляўнічай, поўнай цікавых і дзівосных адкрыццяў», – гаворыцца ў віншаванні.

Прэзідэнт пажадаў: няхай для навучэнцаў каледжаў, студэнтаў і курсантаў новы навучальны год стане часам прафесійнага росту, а таксама наблізіць да дасягнення мэт.

Педагогам і бацькам – сіл і цярплівасці, а таксама заклікаў іх быць для дзяцей прыкладам патрыятызму, любові і мудрасці.

Аляксандр Лукашэнка выказаў перакананне, што толькі ўсім разам можна будзе выхаваць разумную і адукаваную моладзь, гатовую працаваць на карысць краіны і абараняць яе ў выпадку неабходнасці.

Прэзідэнт пажадаў усім здароўя, шчасця і невычэрпнага энтузіязму.

У сям'і Ляўковічаў з аграгарадка Ждановічы 1 верасня за парты сядуць адразу чацвёра дзяцей.

З будучым мужам Вольга Ляўковіч пазнаёмілася ў школе – яны вучыліся ў адной паралелі. Праўда, увагу адзін на аднаго маладыя людзі звярнулі толькі ў 10-м класе. З тых часоў Вольга і Васіль не расстаюцца, а ў гэтым годзе адзначылі 20 гадоў з дня вяселля.

Цяпер у іх чацвёра дзяцей: старэйшаму сыну 17 гадоў, малодшаму – 8. Пры гэтым Вольга не толькі мама, але і дырэктар нядзельнай школы ў храме Ушэсця Гасподняга ў Ждановічах, вучыцца ў духоўным вучылішчы, іграе ў тэатры і займаецца фатаграфіяй.

Times.by з'ездзіў у госці да шматдзетнай сям'і і даведаўся, як падрыхтавацца да пачатку навучальнага года так, каб усё прайшло лягчэй.

Як сям'я стала вялікай

Па кватэры Ляўковічаў у аграгарадку Ждановічы разносіцца водар шарлоткі. Гэта яблычны пірог, які толькі што спякла 12-гадовая дачка Марына. Яна шчыра кажа, што гатавала па гэтым рэцэпце ўсяго другі раз у жыцці і хвалявалася, ці спадабаецца кулінарная вытанчанасць гасцям. Спойлер: пірог аказаўся вельмі смачны!

Нас запрашаюць да стала: і на ім, і па ўсёй гасцінай расстаўлены вазы з шыкоўнымі ружамі з вялікімі бутонамі. Кветкі – з нядаўняга фіналу конкурсу прыгажосці сярод шматдзетных жанчын «Краса Беларусі», дзе Вольга Ляўковіч заваявала тытул «Краса Харызмы».

«Па адукацыі я эканаміст і працавала на прэстыжнай пасадзе, таму пасля вяселля мы вырашылі з мужам крыху пачакаць з дзецьмі, – пачынае расказваць сваю гісторыю Вольга. – Вядома, сёння наконт гэтага ў мяне іншае меркаванне і настолькі я б у кар'еру не ўкладвалася. Мы з мужам ніколі не абмяркоўвалі: будзем шматдзетнымі ці не, але ён мяне падтрымліваў, таму ўсё склалася само па сабе – так у нас нарадзіліся чацвёра цудоўных дзяцей».

Першым у сям'і з'явіўся Данііл, цяпер яму 17 гадоў. Гэтым летам юнак паступіў на бюджэт у Беларускі нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт.

Івану 14 гадоў, ён захапляецца брэйк-дансам, плануе займацца боксам і ідзе ў дзявяты клас.

Марыне 12 гадоў, яна іграе на фартэпіяна, займаецца маляваннем і будзе вучыцца ў сёмым класе.

Самы малодшы – Раман, яму 8 гадоў. Хлопчык любіць футбол і скалалажанне, іграе на фартэпіяна і пойдзе ў трэці клас.

«У нашай сям'і дакладна не засумуеш, – кажа Данііл. – Вядома, мы часам сварымся, усё ж такі ў доме чацвёра дзяцей, але гэта адбываецца вельмі рэдка, а звычайна ў нас весела. Я не ўяўляю, як у некаторых сем'ях – адно дзіця. Як яно само сябе забаўляе, калі яшчэ і бацькі на рабоце? Вось у нас ніводнага дня не бывае без цікавых выпадкаў».

Сям'я Ляўковічаў – уцаркоўленая. Вера – неад'емная частка іх жыцця. Раніцай і вечарам яны абавязкова моляцца, трымаюць пасты, разам ходзяць на службы ў царкву, а сама Вольга – дырэктар нядзельнай школы ў мясцовым храме, дзе раз у тыдзень займаюцца каля 30 дзяцей.

Як рыхтаваліся да навучальнага года

У сям'і Ляўковічаў 1 верасня – заўсёды свята. Бацькі рыхтуюць для дзяцей індывідуальныя падарункі і абавязкова купляюць торт, у госці прыязджаюць бабулі і дзядулі.

«Для мяне вельмі важна стварыць для дзяцей у гэты дзень радасны настрой. Так было і ў сям'і, дзе я вырасла. Да гэтага часу памятаю, як мама прыносіла вялікі торт з надпісам «1 верасня», – успамінае Вольга.

Раней у іх сям'і да новага навучальнага года рыхтаваліся з пачатку жніўня: куплялі адзенне, абутак, канцтавары… Вольга думала, што чым больш старэйшыя будуць дзеці, тым гэты перыяд будзе больш стрэсавы. Аказалася – наадварот.

Напярэдадні гэтага 1 верасня з адзення і абутку давялося дакупіць толькі штаны для дачкі, усё астатняе для хлопчыкаў перайшло з мінулага навучальнага года і аказалася не толькі па памеры, але і ў добрым стане. Такая ж гісторыя і з заплечнікамі, пры гэтым ніхто з дзяцей не захацеў, каб яму купілі новы.

Акрамя звыклых сшыткаў, ручак, алоўкаў, гумак і фламастараў, да новага навучальнага года набылі таймер і электрычную тачылку для алоўкаў. Таймер патрэбны пры выкананні дамашніх заданняў. Вольга спадзяецца, што гэта дапаможа дзецям быць больш сканцэнтраванымі.

На рабочыя сшыткі, практыкумы і іншыя дадатковыя навучальныя дапаможнікі для кожнага школьніка ў сям'і трацяць каля BYN 150. Прычым гэтыя расходы якраз і пакрыла аднаразовая матэрыяльная дапамога шматдзетным да 1 верасня. У гэты раз яна склала амаль BYN 160 на кожнага вучня.

Цяпер усё для школьнікаў можна купіць не толькі ў звычайных магазінах і на тэматычных кірмашах, але і на маркетплэйсах. Гэта вельмі спрашчае сітуацыю, і такой магчымасцю Вольга карыстаецца, каб сэканоміць час.

«У гэтым годзе ў нас у сям'і адзін студэнт. Я загадзя ўдакладніла, ці трэба нешта дакупіць для яго з адзення, але аказалася, што ніякіх асаблівых пажаданняў няма. Таму падрыхтоўка да навучальнага года прайшла лёгка, хоць так адносіцца да працэсу я стала з вопытам», – кажа шматдзетная мама.

Калі дзеці былі малодшыя, таксама моцна перажывала і бегала па магазінах напярэдадні 1 верасня, прызнаецца яна.

Цяпер разумею: калі раптам нешта спатрэбіцца, у першы тыдзень школы гэта можна дакупіць, дэфіцыту няма. Пры гэтым я стараюся настройваць дзяцей на пазітыўнае стаўленне да ўсяго. Гэта новы навучальны год, новыя магчымасці, усё будзе цікава і выдатна.

Як праходзіць тыповая раніца і на якія гурткі ходзяць

Падчас навучальнага года раніца ў сям'і Ляўковічаў – вельмі актыўная. Дзеці стараюцца ўставаць па будзільніку, Вольга на ўсякі выпадак гэты працэс кантралюе. Сняданак – абавязковае мерапрыемства, пасля яго ўсе разыходзяцца па сваіх справах.

Каб рэжым сну і няспання ў новым навучальным годзе не стаў для дзяцей стрэсам пасля лета, да яго пачынаюць прывыкаць яшчэ ў жніўні. А гэта значыць, што кладуцца спаць раней і таксама рана прачынаюцца.

У гэтым годзе дзеці ў сям'і будуць вучыцца ў дзве змены, прычым кожны яшчэ плануе хадзіць на гурткі і факультатывы.

Вольга адзначае, што ўсе гурткі яны выбіраюць побач з домам, каб не траціць час на лагістыку. Пры гэтым кожнае дзіця ходзіць у спартыўную секцыю, займаецца нечым мастацкім і інтэлектуальным. Напрыклад, старшы сын Данііл хадзіў на гімнастыку, вучыўся іграць на гітары і ў настольную кітайскую гульню Го. У ёй на дошцы трэба акружаць камянямі тэрыторыю саперніка.

Каб дзеці не пераблыталі час пачатку заняткаў у секцыях, Вольга робіць на паперы планёр, уносіць туды ўсе гурткі дзяцей і мацуе яго да сцяны ў пакоі. Асабліва гэта дапамагае ў верасні, пакуль яны прывыкаюць да новага раскладу.

Як мама знаходзіць час для сябе

Шматдзетнай маме сярод клопатаў важна заўсёды знаходзіць час для сябе. Пасля таго як дзеці раніцай ідуць у школу, а яны туды ўжо дабіраюцца самастойна, Вольга выбіраецца ў лес побач з домам і там гуляе або катаецца на веласіпедзе. Гэта вельмі добра разгружае галаву.

«Мне дастаткова паўгадзіны, я перазагрузілася і вяртаюся да спраў, – адзначае яна. – Вядома, калі дзеці былі малодшыя, я ўсіх развозіла па школах і гуртках, тады свабоднага часу было менш, але я ўсё роўна старалася яго знаходзіць».

Па вечарах у добрае надвор'е Вольга можа прагуляцца па лесе разам з мужам і дзецьмі.

Яна лічыць сябе абсалютна шчаслівым і рэалізаваным чалавекам і кажа, што для яе самае галоўнае, каб дзеці адчувалі, што дома заўсёды знойдуць падтрымку.

«Многія бацькі з пачаткам навучальнага года моцна перажываюць з-за бясконцых дамашніх заданняў. Я на гэтым не факусіруюся і хачу, каб дзеці, калі вырастуць, успаміналі мяне як добрую маму, моцны тыл і разумеючага чалавека, да якога можна прыйсці і расказаць аб усім. Я цаню, што яны мне давяраюць і што мы можам разам пажартаваць, і ў выхаванні прытрымліваюся хрысціянскай пазіцыі. Гэта значыць, што ты робіш усё так, як перад Богам, каб тваё сумленне было чыстае», – рэзюмуе Вольга.

Кіраўнік дзяржавы напярэдадні саміту ШАС у Кыргызстане правёў перагаворы «на нагах» з сусветнымі лідарамі.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў ходзе рабочага візіту ў Бішкек сустрэўся ў нефармальнай абстаноўцы з замежнымі лідарамі.

На фатаграфіях у Telegram-канале «Пул Першага» можна ўбачыць, што кіраўнік дзяржавы правёў перагаворы ў кулуарах адкрыцця VI Сусветных гульняў качэўнікаў.

Аляксандр Лукашэнка пагутарыў з прэзідэнтам Узбекістана Шаўкатам Мірзіёевым, індыйскім прэм'ерам Нарэндрам Модзі, азербайджанскім калегам Ільхамам Аліевым, лідарам Таджыкістана Эмамалі Рахмонам. Таксама ў аб'ектыў трапілі пакістанскі прэм'ер Шахбаз Шарыф, мангольскі лідар Ухнаагійн Хурэлсух, прэм'ер Тога Эсазімна Гнасінгбэ.

На старце турніру ў Нью-Ёрку Арына без праблем адолела 59-ю ракетку свету з Калумбіі.

Першая ракетка свету беларуска Арына Сабаленка з перамогі стартавала на Адкрытым чэмпіянаце ЗША па тэнісе (US Open).

У матчы 1/64 фіналу Арыне супрацьстаяла прадстаўніца Калумбіі Каміла Асорыа. Сустрэча завяршылася ўпэўненай перамогай беларускай тэнісісткі – 6:2, 6:4. Саперніцы правялі на корце 1 гадзіну 26 хвілін.

Трэба адзначыць, што гэта трэцяя асабістая сустрэча Сабаленка і Асорыа. Калумбійская тэнісістка пакуль ні разу не перамагала.

У другім крузе Арына Сабаленка згуляе супраць расіянкі Паліны Яцэнка, якая раней была мацнейшай за мексіканку Рэнату Сарасуа (4:6, 6:4, 7:6 (10:7). Матч адбудзецца 1 верасня.

Нагадаем, Арына Сабаленка з'яўляецца дзеючай чэмпіёнкай US Open. На яе рахунку дзве перамогі на турніры ў Нью-Ёрку (2024, 2025).

Масавую практыку цыгун правялі на захадзе сонца арганізатары праекта «Спорт для ўсіх» у нядзелю вечарам у скверы каля гасцініцы «Беларусь».

300 чалавек сабраліся ў вячэрнім парку, каб заняцца старажытнай кітайскай практыкай.

На гэты вечар быў аб'яўлены дрэс-код: удзельнікаў папрасілі прыйсці ў белым або малочным адзенні. Колер выбраны невыпадкова: белы і светлыя адценні сімвалізуюць спакой, гармонію і адзінства.

«Атрымалася запаволіцца, адчуць сваё цела, аднавіць унутраны баланс і напоўніцца энергіяй», – дзеляцца ўражаннямі ад вечара арганізатары і ўдзельнікі.

Серыя летніх трэніровак «Спорт для ўсіх» – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама, упершыню задумку рэалізавалі ў 2025-м.

У гэтым годзе трэніроўкі па самых розных напрамках праходзяць з 10 раніцы да 8 вечара. Апошняя ў сезоне запланавана на 27 верасня. Times.by – медыяпартнёр праекта.

Сімвал краіны ўсё часцей робіць жыллё побач з людзьмі – на слупах, дахах, дымаходах і дрэвах.

Спецыялісты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і навуковага аддзела Нацыянальнага парку «Прыпяцкі» ў ліпені правялі перапіс буслоў. Яны абследавалі больш за 30 населеных пунктаў і прылеглых тэрыторый запаведніка. Высветлілася, што птушкі размясціліся ў 19 вёсках.

Усяго арнітолагі налічылі 85 гнёздаў белага бусла. З іх 75 аказаліся жылымі – з бацькамі і папаўненнем. У гэтых гнёздах у гэтым годзе выраслі 132 птушаняты.

Галоўным бусліным раёнам па-ранейшаму застаецца аграгарадок Ляскавічы.

«Тут пасяліліся 26 пар, прычым усе без выключэння выбралі для гнёздаў электрычныя слупы. Аднак па колькасці птушанят наперадзе Тураў – тут вырасла 39 буслянят, што на чатыры больш, чым у Ляскавічах», – падзяліліся статыстыкай у прэс-цэнтры нацпарку.

Тураў вылучаецца і разнастайнасцю жылля птушак. Яны робяць гнёзды на дымаходах, дрэвах, слупах і дахах дамоў. У параўнанні з мінулым годам колькасць птушанят тут павялічылася ўтрая. Праўда, да рэкорднага 2024-га гэтаму сезону далёка (тады маладых птушак было на 85% больш, чым у 2026-м).

Пры гэтым буслы размеркаваліся па тэрыторыі нераўнамерна. Больш за палову ўсіх гнёздаў сканцэнтравана толькі ў двух населеных пунктах – Тураве і Ляскавічах. У іншых вёсках гнёздаў становіцца менш, а дзесьці птушкі і зусім перасталі сяліцца.

Выключэннем стала вёска Турок. Тут колькасць гнёздаў вырасла з пяці ў 2025 годзе да шасці ў 2026-м. Мясцовыя жыхары лічаць, што буслы вяртаюцца дзякуючы больш уважліваму стаўленню электраманцёраў: пры работах на лініях яны стараюцца не турбаваць птушыных суседзяў.

Раней Times.by расказваў, як энтузіяст пад Брэстам ратуе буслоў, – за пяць гадоў ён прайшоў шлях ад нелегальнага выгадоўвання птушак на даху гаража да рэгістрацыі паўнавартаснай прыродаахоўнай установы. А гомельскія энергетыкі паказалі, як вырашаюць кватэрнае пытанне буслоў: спецыяльныя платформы для гнёздаў яны манціруюць на апорах ЛЭП і запэўніваюць, што канструкцыі абсалютна бяспечныя.

Пабывалі ва ўтульным Старым Гродне – сонечны вечар адыходзячага лета адлюстраваў фатограф Times.by.

Праводзячы цёплыя жнівеньскія дзянькі, гараджане высыпалі на набярэжную. Гулялі з дзецьмі каля фантана і на дзіцячай пляцоўцы, каталіся на веласіпедах і на скейтах, проста прагульваліся.

Гэта самае прыгожае месца ў Гродне, дзе мост злучае дзве часткі горада. Тут размясціліся Новы і Стары замкі, драмтэатр і фантан. З моста відаць Кляштар бернардзінцаў і Фарны касцёл. А на другім беразе ракі – больш маладая частка горада, аглядная пляцоўка на Стары горад і Касцёл Дзевы Марыі.

Гэта месца прыцягвае. Тым больш што вячэрняе сонца – лепшы час, каб зрабіць фотасесію. А яшчэ – стыльны пікнік непасрэдна на высокім беразе над Нёманам.

Буйнейшая выстава вінтажнай тэхнікі сабрала 450 аўтамабіляў і матацыклаў з шасці краін. Як усё прайшло і што гавораць аб сваіх машынах іх уладальнікі – у рэпартажы Times.by.

У гэтыя выхадныя Футбольны манеж у Мінску перастаў быць спартыўнай арэнай і прытуліў пад сваім дахам буйнейшы ў Беларусі фестываль рэтрааўтамабіляў. Vintage Day праходзіць ужо сёмы раз, і ў гэтым годзе на яго з'ехаліся ўдзельнікі з Беларусі, Расіі, Арменіі, Латвіі, Кітая і Ізраіля. Яны прывезлі з сабой каля 450 адзінак тэхнікі – ад даваенных лімузінаў да класічных амерыканскіх маслкараў.

Карэспандэнты Times.by прагуляліся па радах і паразмаўлялі з удзельнікамі і гасцямі выставы.

«Дзіця», «Боль», «Вампіра» і «Кайф»

Больш за ўсё гледачоў прыцягвала цэнтральная частка экспазіцыі – шэраг унікальных аўтамабіляў 1920-х і 1930-х гадоў.

Адным з самых прыкметных экспанатаў гэтай зоны быў Opel Admiral 1938 года, які належыць Вячаславу Дубовіку. Ён набыў гэту машыну ў Расіі яшчэ ў 2015 годзе. Гэта не першы рарытэт у калекцыі: у Вячаслава таксама ёсць старэнькая «Победа» і Opel Super 6 1937 года. Паводле яго слоў, такія ўзроставыя аўтамабілі асабліва западаюць у душу.

Гісторыя ў Admiral няпростая: лёс машыны ў савецкі час дакладна невядомы, але можна сказаць, што пасляваенныя механікі аднаўлялі яе літаральна з падручных дэталей – атрымаўся гэтакі нямецка-савецкі Франкенштэйн.

«Па меры выхаду са строю родных запчастак нашы ўмельцы прышпандорвалі тое, што пад рукой ляжыць. Напрыклад, спераду ў яе былі фары ад ГАЗ-60. Але, калі я яе купіў, яна была ў жахлівым стане. Было відаць, што машына неаднаразова трапляла ў аварыі», – успамінае Вячаслаў.

На пытанне, якім адным словам ён апісаў бы сваю машыну, Вячаслаў доўга не думаў: «Роднае дзіця. Спадзяюся, яна яшчэ пажыве доўга і будзе прыносіць эмоцыі маім наследнікам».

Падобнымі, але куды больш лаканічнымі эпітэтамі дзеляцца і іншыя ўдзельнікі. 18-гадовы Георгій Малаткоў прывёз на выставу Plymouth Reliant, знойдзены ў літаральным сэнсе пад агароджай каля Сеніцы.

«Яна стаяла, напэўна, гадоў пяць, без матора, без каробкі. Каб паставіць новыя, спатрэбілася проста процьма грошай. Думалі, што ўсё зробіцца, адрамантуецца і машына будзе ездзіць. Але лёгка тут не атрымалася. Таму і называю яе «Боль», – смяецца Георгій.

Нават да манежа машыну давялося везці на падкаце: літаральна за пару дзён да выставы прапала іскра ў сістэме запальвання.

Віцябчанін Алег прывёз на фестываль «Волгу» ГАЗ-21 1966 года, якую трымае ўжо чвэрць стагоддзя. Сваю машыну ён называе «Вампірай» – у гонар гераіні аднаго фільма катэгорыі Б 1950-х гадоў.

«Яна, па-першае, з мяне выпіла вельмі шмат крыві», – тлумачыць Алег і прызнаецца, што адносіны з машынай у яго складаныя. – Гэта, напэўна, нейкі мазахізм своеасаблівы. Бывае, пакутуеш з ёй месяц, і ўжо хочацца зачыніць гараж і больш ніколі яе не бачыць. Але праходзіць тыдзень, і ў цябе рукі самі цягнуцца туды».

А вось Сяргей Чарноў, які прыехаў на Pontiac Firebird Trans Am 1983 года, апісвае свае пачуцці да машыны ўсяго адным словам, без усякай драмы: «Кайф. Што можна яшчэ сказаць, калі едзеш на ім? Гэта сапраўды кайф».

Машыну ён купіў яшчэ ў 1999 годзе, а цалкам аднавіў толькі праз два дзесяцігоддзі – разабраў літаральна да кузава і збіраў нанава, дэталь за дэталлю. Пры гэтым ездзіць на ёй не толькі па выхадных:

«Калі жонка забірае ў мяне асноўную машыну, то з задавальненнем езджу на гэтай. Я думаю, дзесьці за гэты год я тысячу кіламетраў дакладна наматаў на ёй».

«Расце пакаленне бмвістаў»

Зрэшты, далёка не ўсе госці фестывалю самі займаюцца рэстаўрацыяй. Хтосьці проста прыйшоў паглядзець і атрымаць эмоцыі. Мінчанка Кацярына прыйшла на выставу з сынам Яраславам па ініцыятыве мужа-аўтааматара.

«Колькасць машын вельмі ўражвае. Мы, праўда, абышлі, напэўна, роўна палову, але тое, што ўбачылі, – проста здорава. У некаторых нават удалося пасядзець», – дзеліцца яна.

Пакуль мама ўражана Mercedes, сын ужо вызначыўся са сваімі густамі: «Ну, вядома, яму больш падабаліся BMW. У нас у краіне расце пакаленне бмвістаў».

А кампанія хлопцаў – Максім, Вадзім і Канстанцін – прыйшла на фестываль дзеля класічных амерыканскіх аўтамабіляў. Максім можа расказваць аб іх гадзінамі – і гэта не перабольшанне. Ён ведае аб такіх машынах літаральна ўсё, аж да матэрыялу дыванка, які выкарыстоўваўся ў мадэлі 1973 года.

«Кадзілак 73-га года вельмі спадабаўся. З «амерыканцаў» яшчэ Plymouth Road Runner. Гэта, напэўна, мой любімы маслкар. Калі б там стаяў 426 Hemi, я б забіў за гэту машыну», – прызнаецца хлопец.

Госці фестывалю могуць адпачыць на фудкорце, а таксама і на пляцоўках партнёраў мерапрыемства. Дарэчы, Times.by не застаўся ў баку і тут: партал з'яўляецца адзіным інфармацыйным партнёрам Vintage Day 2026.

На брэнд-зоне Times.by госці змогуць вінтажным шрыфтам падпісаць паштоўкі на памяць, паўдзельнічаць у віктарыне і выйграць папяровыя зборныя мадэлькі аўтамабіля, вырабленыя нашым партнёрам 24print.by.

Прыйсці яшчэ не позна!

Убачыць усе 450 экспанатаў сваімі вачамі таксама можна будзе ў нядзелю з 12:00 да 21:00 у Футбольным манежы па адрасе: пр. Пераможцаў, 20/2, у Мінску.

Білет дае права на аднаразовае наведванне ў любы з двух дзён: дарослы абыдзецца ў BYN 35, для дзяцей 7–12 гадоў дзейнічае льготная цана ў BYN 20, а малышам да 6 гадоў уваход бясплатны.

Аляксандр Лукашэнка на сустрэчы запэўніў расійскага калегу, што Мінск і Масква будуць разам пераадольваць любыя магчымыя цяжкасці.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка правёў сустрэчу з Прэзідэнтам Расіі Уладзімірам Пуціным, паведамляе Telegram-канал «Пул Першага».

Аляксандр Лукашэнка прыбыў з рабочым візітам у Расію ў чацвер, 27 жніўня. На наступны дзень ён сустрэўся з расійскім прэм’ер-міністрам Міхаілам Мішусціным.

У суботу, 29 жніўня, Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін правялі перагаворы ў падмаскоўнай рэзідэнцыі расійскага лідара ў Нова-Агарова.

«У тым, што мы з вамі сустракаемся, не толькі мы вінаваты, але і дынаміка міжнародных адносін такая, што яна нас у тым ліку падштурхоўвае да таго, каб абмяркоўваць тыя праблемы, якія стаяць», – сказаў Аляксандр Лукашэнка і падкрэсліў, што «мы разам будзем, супрацоўнічаючы, пераадольваць усялякія цяжкасці, вы можаце нават не сумнявацца».

Прэзідэнт Беларусі таксама пазітыўна ацаніў сумесную работу ўрадаў дзвюх краін. «Для прыняцця рашэнняў практычна пытанняў няма. Урады добра працуюць», – заўважыў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт Расіі ў ходзе сустрэчы звярнуў увагу на тое, што, нягледзячы на ўсе спробы паўплываць звонку, у Масквы і Мінска паспяхова развіваецца гандлёва-эканамічнае ўзаемадзеянне.

«Нягледзячы на ўсе спробы звонку як-небудзь паўплываць на гэта, усё ж такі, паводле нашай статыстыкі, амаль $52 млрд абарот за мінулы год. Гэта добры паказчык. Ну і ў гэтым годзе за першыя шэсць месяцаў бягучага года яшчэ плюс 12,5%», – сказаў Уладзімір Пуцін.

Пры гэтым Прэзідэнт Расіі дадаў, што ўвесь час з’яўляюцца новыя моманты, якія трэба ўзгадніць, адрэгуляваць.

Сталічная каманда ўшчыльную наблізілася да перамогі ў апошнім перадсезонным турніры.

Мінскі хакейны клуб «Дынама» заваяваў перамогу над маскоўскім ЦСКА на Кубку мэра Масквы.

Сустрэча паміж камандамі адбылася вечарам у пятніцу, 28 жніўня, на арэне «Мегаспорт».

У другім перыядзе мінчане адкрылі лік дзякуючы дакладнаму кідку Багдана Белкіна (26-я хвіліна).

На апошніх хвілінах трэцяга перыяду «зубры» яшчэ двойчы трапілі ў вароты армейцаў – вызначыліся Данііл Сацішвілі і Станіслаў Галіеў (абедзве шайбы – 60-я хвіліна).

Напярэдадні хакеісты мінскага «Дынама» выйгралі першы матч на Кубку мэра Масквы, адолеўшы казанскі «Ак Барс» з лікам 2:1.

Цяпер мінчане з чатырма ачкамі ў актыве займаюць першае месца ў турнірнай табліцы Кубка. Каманда Сяргея Брыліна заваявала на турніры другую перамогу запар і выйшла ў фінал.

Кубак мэра Масквы з'яўляецца таварыскім турнірам, які праводзіцца перад пачаткам рэгулярнага сезона Кантынентальнай хакейнай лігі. Спаборніцтвы ў сталіцы Расіі праходзяць з 2008 года.

Гандлёвыя сеткі працягваюць павялічваць прысутнасць беларускай прадукцыі ў магазінах, тым часам МАРГ палічыў, у каго гэта атрымліваецца лепш.

Сярод буйных ігракоў гандлю найбольш актыўна з беларускімі вытворцамі працуюць прадпрыемствы Белкаапсаюза, а таксама сеткі «Суседзі», «Белмаркет», «Алмі», «Еўраопт», «Дабраном» і «Санта», паведамілі ў Міністэрстве антыманапольнага рэгулявання і гандлю (МАРГ).

У ведамстве адзначылі, што пашыраецца і кола ўдзельнікаў пагаднення аб павышэнні эфектыўнасці продажаў айчынных тавараў. Да яго дадаткова далучыліся каля 1,07 тыс. суб'ектаў гаспадарання. У іх ліку кампаніі, якія працуюць у сферы харчавання, гандлю, шкляной прамысловасці і вытворчасці індычкі.

Самыя актыўныя пакупнікі айчынных тавараў жывуць у Віцебскай вобласці. Такую выснову ў міністэрстве зрабілі па выніках першага паўгоддзя 2026 года. Прычым рэгіён утрымлівае пазіцыю лідара трэці год запар. За ім у гэтым рэйтынгу ідуць Брэсцкая і Магілёўская вобласці.

У ведамстве нагадалі, што падтрымаць попыт на беларускую прадукцыю павінны і змяненні ў пастанове №74 «Аб пераліках тавараў». Яны прадугледжваюць, што абавязковы асартымент у гандлі павінен фарміравацца толькі за кошт беларускіх тавараў. Замежныя аналагі таксама змогуць прадавацца, але звыш устаноўленага мінімуму.

Як паведамляе МАРГ, прадстаўнікі канцэрнаў «Белдзяржхарчпрам», «Беллегпрам», «Белнафтахім» і Мінпрама пацвердзілі, што гатовы забяспечыць унутраны рынак неабходнымі таварамі.

Раней Times.by паведамляў, што МАРГ прапанаваў пятніцу зрабіць «беларускім» днём тыдня: слухаць у гэты дзень толькі айчынную музыку, апранацца толькі ў «нашы» брэнды і купляць толькі айчынныя тавары. Праект, які рухае наперад у масы ведамства, называецца «Кожная пятніца – роднае, сваё».

Вось і лета прайшло, быццам і не бывала. Наперадзе восень – сезон журавін, грыбоў і гарбузоў, час збору ўраджаю, фотасесій у лісцях і духмянай шарлоткі. Акрамя ўсяго гэтага, у жыцці беларусаў адбудуцца важныя змяненні.

Вераснёўскія новаўвядзенні датычацца амаль кожнага жыхара краіны. Яны закрануць пенсіянераў, школьнікаў, студэнтаў, бюджэтнікаў, пасажыраў, аўтамабілістаў, паляўнічых, падарожнікаў і многіх іншых. У ўрачоў і настаўнікаў вырастуць зарплаты, у школьнікаў зноў зменіцца харчаванне, а платныя паркоўкі Мінска будуць працаваць па новых правілах.

Якія новаўвядзенні рыхтуе першы месяц каляндарнай восені? Times.by сабраў галоўныя змяненні верасня ў лаканічным аглядзе.

Вырастуць пенсіі

Работнікаў, якія выйшлі на заслужаны адпачынак, з 1 верасня чакае прыбаўка да пенсіі – яна павялічыцца на 5%. Сярэдні памер выплаты складзе BYN 1125.

Памер пенсіі ў кожнага беларуса пасля дасягнення пенсійнага ўзросту (63 гадоў для мужчын і 58 гадоў для жанчын) разлічваецца індывідуальна – з улікам стажу, узроўню заработку і прававых даплат.

Цяперашняе павышэнне працоўных пенсій у гэтым годзе ўжо другое – першае было ў лютым.

Бюджэтнікі будуць зарабляць больш

З 1-га чысла вырасце таксама базавая стаўка – галоўны фінансавы паказчык, які ўплывае на памер зарплаты работнікаў бюджэтнай сферы. Яе памер павялічыцца ўсяго на BYN 3 – з BYN 297 да BYN 300.

Павышэнне стаўкі дазволіць павялічыць даход 770 тыс. бюджэтнікаў – настаўнікаў, выкладчыкаў, медработнікаў, выхавальнікаў, супрацоўнікаў бібліятэк, музеяў і тэатраў, устаноў культуры, ваеннаслужачых і супрацоўнікаў сілавых структур.

Да базавай стаўкі прывязаны розныя стымулюючыя і кампенсуючыя выплаты, таму з яе павелічэннем суразмерна вырастуць адпаведныя дывідэнды.

Гэта ўжо другое павышэнне базавай стаўкі ў гэтым годзе: 1 студзеня яна была павялічана з BYN 273 да BYN 297. Па выніках першага паўгоддзя 2026-га сярэднямесячная зарплата бюджэтнікаў склала BYN 2328,6.

Пачнецца новы навучальны год

У гэтым годзе ў жыцці беларускіх школьнікаў зменіцца многае. Расказваем па парадку.

З 1 верасня за парты сядуць больш за 1 млн вучняў. З іх першакласнікаў – 87,5 тыс.

З новага навучальнага года школы Беларусі прымуць удзел у некалькіх пілотных праектах. Напрыклад, у васьмікласнікаў стане больш урокаў матэматыкі, фізікі, хіміі і біялогіі. Такім чынам школьнікам дапамогуць падрыхтавацца да профільнага навучання ў старэйшых класах.

З 1 верасня пачне працаваць аўтаматызаваная сістэма «Электронная школа». Мэта праекта – спрасціць узаемадзеянне педагогаў, вучняў і бацькоў і адысці ад папяровага дакументаабароту. На першым этапе ў эксперыменце прымуць удзел больш за 300 школ рэспублікі, потым да іх далучацца ўсе астатнія. Чакаецца, што ў рамках гэтай сістэмы агульнаадукацыйныя ўстановы пяройдуць на электронныя дзённікі, а папяровыя з цягам часу, магчыма, знікнуць.

У вучэбнай праграме школьнікаў з'явяцца новыя спецкурсы: 8-класнікаў на ўроках інфарматыкі будуць навучаць штучнаму інтэлекту, а ў дапрызыўнай падрыхтоўцы ў 10-класнікаў будзе раздзел аб беспілотніках. У старэйшых класах пачнуць выкладаць факультатывы па асновах духоўна-маральнай культуры і патрыятычнага выхавання, мікраэлектроніцы і прыкладных тэхналогіях ШІ. А для першакласнікаў увядуць курс па фінансавай дасведчанасці.

У новым навучальным годзе ў школах захаваецца забарона на гаджэты, якая ўпершыню была ўведзена ў верасні 2025-га. Па правілах, увайшоўшы ў будынак, вучань здае мабільнік і іншыя электронныя ўстройствы на захоўванне. Выключэнні прадугледжаны для дзяцей з медыцынскімі паказаннямі, якім рэгулярна трэба мераць узровень цукру ў крыві.

Таксама з 1 верасня запрацуе сэрвіс па пошуку рэпетытараў, ён будзе даступны на сайце Мінадукацыі.

Харчаванне школьнікаў зменіцца

Асобнай увагі заслугоўвае арганізацыя школьнага харчавання, якая ў чарговы раз зведае карэкціроўкі.

З новага навучальнага года дзяржаўныя расходы на харчаванне павялічваюцца на 5%. Нормы харчавання вызначылі для трох узроставых груп (1–5-я, 6–8-я і 9–11-я класы) замест цяперашніх дзвюх (6–10 гадоў і 11–18 гадоў). Гэта павінна палепшыць улік фізіялагічных патрэбнасцей дзіцяці.

Пры аднаразовым харчаванні ў тых, хто вучыцца ў першую змену, будзе другі сняданак. А ў тых, хто вучыцца ў другую змену, будзе полудзень. Гэта тры стравы: салата, гарачае і напітак. Дадаткова ў буфетах паставяць вендынгавыя аўтаматы з ежай і напіткамі.

Што датычыцца рацыёну, акцэнт школьныя сталовыя зробяць на другія стравы, салаты і напіткі, а ад супоў адмовяцца.

Кошт харчавання будзе такім: другі сняданак для вучняў 1–5-х класаў – BYN 2,41, для 6–8-х класаў – BYN 2,64, для 9–11-х класаў – BYN 2,85. Абед для дзяцей, якія наведваюць групу прадоўжанага дня, будзе каштаваць BYN 3,45.

Мяняюцца правілы прыёму ў ліцэі

Абноўленыя ўмовы ўступаюць у сілу з 1 верасня і будуць датычыцца тэрмінаў паступлення ў гэтыя навучальныя ўстановы.

Прыём дакументаў у агульнаадукацыйныя ліцэі краіны будзе праходзіць з 12 па 15 чэрвеня. Калі месцы застануцца, то дадатковы набор правядуць з 10 па 15 ліпеня.

Школьнікі, якія не прайшлі конкурс у Ліцэй БДУ, змогуць падаць дакументы ў іншы ліцэй з 5 па 8 ліпеня. Але ёсць умовы: профільныя прадметы павінны супадаць з тымі, па якіх яны здавалі ўступныя выпрабаванні ў Ліцэй БДУ.

ВНУ абнавілі кошт навучання

З 1 верасня атрымаць вышэйшую адукацыю ў некаторых ВНУ стане даражэй. Універсітэты і акадэміі абнавілі прайсы перад новым навучальным годам для студэнтаў-платнікаў. На некаторых спецыяльнасцях за адзін курс давядзецца выкласці амаль BYN 7 тыс. Падрабязней – у нашым аглядзе.

Новыя правілы на платных паркоўках

Уладальнікам машын, якія ігнаруюць аплату парковак, больш не будуць пакідаць пад лабавым шклом інфармацыйныя лісткі. Замест гэтага прыйдзе СМС-паведамленне. Новыя правілы пачынаюць дзейнічаць з 1 верасня. Аплату паркоўкі можна ажыццявіць праз сістэму АРІП.

Паводле даных на жнівень 2026 года, у Мінску дзейнічае каля 80 платных парковак. Да канца бягучага месяца платнай стане таксама паркоўка каля «Чыжоўка-Арэны».

Новыя правілы выезду дзяцей за мяжу

У верасні запрацуе яшчэ адно наваўвядзенне – з гэтага часу трэба будзе ўзгадняць выезды дзіцячых груп за мяжу з дзяржаўнымі ведамствамі. Якая структура будзе зацвярджаць міжнародную паездку, залежыць ад мэты падарожжа.

Напрыклад, Мінадукацыі адказвае за ўдзел у адукацыйных мерапрыемствах і маладзёжных форумах, Мінкульт – у конкурсах, фестывалях і выставах, Мінспорту – у фізкультурна-аздараўленчых і спартыўна-масавых падзеях.

Паездкі па пуцёўках будзе ўзгадняць Рэспубліканскі цэнтр па аздараўленні і санаторна-курортным лячэнні.

Каб атрымаць дазвол на выезд групы дзяцей, трэба звярнуцца ў адпаведнае ведамства не пазней чым за 30 каляндарных дзён да паездкі.

Наваўвядзенне пачне дзейнічаць з 21 верасня.

Кіроўцы працягнуць прадаваць талоны ў наземным транспарце

Планавалася, што з 1 верасня ў Мінску кіроўцы аўтобусаў, тралейбусаў і трамваяў больш не будуць прадаваць папяровыя праязныя білеты. Аднак пазней такую магчымасць вырашылі не адмяняць: усе звыклыя спосабы аплаты праезду будуць па-ранейшаму даступныя.

Зменіцца палётны расклад

У верасні «Белавія» завершыць дзве сезонныя праграмы: з 17-га чысла больш не будуць лятаць рэйсы ў Мурманск, з 26-га – у Махачкалу. Паўза будзе да вясны.

У той жа час лайнеры з васільком будуць часцей лятаць у Тэль-Авіў: дадатковыя рэйсы назначаны на 1, 15, 22 і 29 верасня.

А 20 верасня рэйсы ў Мінск праз чатыры гады адновіць Turkish Airlines. Палёты са Стамбула ў беларускую сталіцу будуць выконвацца па ўсіх днях, акрамя аўторка (а з кастрычніка – па ўсіх днях).

Паспець убачыць «Шагала»

У жыхароў і гасцей Беларусі ёсць яшчэ месяц, каб убачыць шэдэўр класіка сусветнага авангарда. Знакамітую карціну Марка Шагала «Прагулка» будуць экспанаваць у Нацыянальным мастацкім музеі да кастрычніка.

Каштоўнае палатно прыбыло ў Мінск 5 красавіка. Планавалася, што яно будзе выстаўляцца да 6 ліпеня.

Тым часам яшчэ адзін шэдэўр майстра, карціну «Над горадам», якую прывезлі з Траццякоўскай галерэі, можна будзе ўбачыць у Мастацкім музеі Віцебска да 16 верасня.

Стартуе паляванне на рабчыка і курапатку

З 5 верасня ў Беларусі можна будзе здабываць рабчыка і шэрую курапатку. Паляваць на іх можна з гладкаствольнай стрэльбай, выкарыстоўваючы патроны са шротам. Дазваляецца таксама паляванне з падыходу і з засады, з выкарыстаннем паляўнічых сабак – выжлаў, спаніэляў і рэтрывераў. Бяззбройнае паляванне дапускаецца з дапамогай лоўчых птушак. Сезон завершыцца 13 снежня.

Нагадаем, што 8 жніўня ў краіне стартавала паляванне на вадаплаўную і балотную дзічыну, вальдшнэпа, перапёлку, фазана, вехіра і голуба шызага.

Рэверанс савецкаму транспарту зрабілі ў Бабруйску – арт-аб'ект з'явіўся на ўездзе ў горад.

Яшчэ адна рэтраславутасць з'явілася ў Бабруйску – на ўездзе ў горад устанаўліваюць помнік тралейбусу, піша гарадскі партал bobrlife.

Асновай арт-аб'екта стаў самы масавы ўзор савецкага электратранспарту – ЗіУ-682. Яго аднавілі, прывялі ў парадак, начысцілі беласнежныя бакі і паставілі на пастамент.

Лакацыю – прыпынак «Яловікі» – выбралі з сімвалічнай адсылкай: адсюль 48 гадоў таму праклалі першы гарадскі тралейбусны маршрут. Акрамя таго, месца знаходзіцца фактычна на ўездзе ў Бабруйск з боку Мінскай шашы. Арыгінальны арт-аб'ект стане яшчэ адным сімвалам, які першым сустракае гасцей горада на Бярэзіне.

Легендарную мадэль тралейбуса ўжо ўстанавілі на пастамент. Цяпер будаўнікі заканчваюць добраўпарадкаванне прылеглай тэрыторыі.

Афіцыйнае адкрыццё помніка, напэўна, назначаць на 30 жніўня – у 1978 годзе ў гэты дзень у Бабруйску быў запушчаны першы тралейбусны маршрут.

Банкаўская сістэма рэспублікі развіваецца, і ў бліжэйшы час у краіне павінны з'явіцца першыя крыптабанкі.

Уключэнне крыптавалюты ў золатавалютныя рэзервы (ЗВР) Беларусі абмеркавалі эксперты ў эфіры тэлеканала «Беларусь 1».

Намеснік старшыні Нацбанка Андрэй Картун лічыць, што пакуль рана гаварыць аб уключэнні крыптавалюты ў ЗВР, але з цягам часу гэта можа стаць магчымым.

«Гэта вельмі высокавалацільны актыў. Дзяржава не можа так рызыкаваць сваімі рэзервамі», – растлумачыў ён сваю пазіцыю.

Паводле слоў прадстаўніка рэгулятара, цяпер міжнародныя рэзервы рэспублікі знаходзяцца паблізу рэкорднага паказчыка. На 1 жніўня рэзервы склалі $14,2 млрд, што цалкам дастаткова для забеспячэння фінансавай устойлівасці краіны.

Старшыня Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі па эканоміцы, бюджэце і фінансах Раман Бродаў лічыць, што актывы ў крыптавалюце могуць стаць перспектыўным напрамкам.

«Свет становіцца ўсё больш лічбавым. А лічбаваму свету патрэбны лічбавыя грошы», – выказаў упэўненасць ён.

Пасля чаго дадаў, што адчувае пэўны скепсіс у дачыненні да крыптавалюты, таму што яе кошт фарміруецца не зусім празрыста.

У сваю чаргу, намеснік міністра фінансаў Аляксандр Суднік нагадаў, што Беларусь з'яўляецца часткай сусветнай суполкі, і крыптавалюта, верагодна, стане звыклым інструментам.

«Але на сённяшні дзень мы ўкладваем у больш стабільныя крыніцы, у прыватнасці ў манетарнае золата, больш высокаліквідныя і надзейныя актывы», – канстатаваў ён.

У цяперашні час Мінфін і Нацбанк сумесна працуюць над тым, каб рэзервовыя актывы дзяржавы папаўняліся.

Адзін з лепшых дактароў краіны расказаў аб даступнасці высокіх тэхналогій у медыцыне на сяле.

Мікалай Іванавіч Клімко прыехаў у аграгарадок Райца ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці 35 гадоў таму. З тых часоў ён працуе загадчыкам мясцовай амбулаторыі.

«Прыгожае тут месца, добрыя людзі, – кажа ён. – Вядома, у мяне была магчымасць паехаць, але не захацеў. Я горад не люблю».

Times.by наведаў амбулаторыю ў Райцы і даведаўся, чым медыцына на сяле адрозніваецца ад гарадской.

Працаваць у вёсцы захацеў сам

Аднапавярховы будынак Райцаўскай амбулаторыі ўрача агульнай практыкі знаходзіцца ў вельмі маляўнічым месцы. Побач з ім – шматгадовы парк з разгалістымі дрэвамі і дваранская сядзіба XIX стагоддзя. У ёй, дарэчы, працуе музей беларускай культуры і побыту.

У амбулаторыі прасторна і светла, акуратны рамонт і сакавітыя жывыя кветкі на падаконніках.

Цяпер на гадзінніку каля 10:30, а гэта значыць, што асноўны паток пацыентаў разышоўся па дамах. Больш за ўсё людзей прыходзіць з самай раніцы – здаць аналізы. У цэлым да амбулаторыі адносяцца 2 аграгарадкі і 21 вёска ў радыусе 19 кіламетраў, а дапамогу тут атрымліваюць больш за 1,8 тыс. чалавек. Сярод іх – каля 200 дзяцей.

Мікалай Іванавіч Клімко разам з жонкай, таксама ўрачом, у Райцу трапілі ў 1991 годзе. Работу тут ім прапанавалі ў абласным аддзеле аховы здароўя – месца спадабалася, так яны і засталіся. Сам доктар родам з невялікага горада ў Гродзенскай вобласці – Дзятлава.

У Райцы ён працуе ўжо 35 гадоў. Год таму Мікалай Іванавіч стаў лаўрэатам першай ступені ў намінацыі «Урач агульнай практыкі» рэспубліканскага конкурсу «Урач года». Гэта заслужаная ўзнагарода за шматгадовую працу ў медыцыне.

«Спецыфіка работы на сяле ў тым, што доктар тут павінен умець усё: і прастуду вылечыць, і рану зашыць, і швы зняць, і катэтар паставіць… Пацыенты звяртаюцца з усімі праблемамі са здароўем, і наша задача не толькі аказаць медыцынскую дапамогу, але і дыферэнцыраваць захворванні, – тлумачыць урач. – Калі хтосьці мае патрэбу ў больш спецыялізаванай дапамозе, мы накіроўваем або ў раённую, або ў міжраённую бальніцу».

Як гэта выглядае на практыцы? Мікалай Іванавіч прыводзіць прыклад: звярнулася пацыентка з рэзкім болем у паясніцы, прыступ знялі, аналізы ўзялі і выказалі меркаванне, што гэта мочакамянёвая хвароба нырак. У гэты ж дзень яе накіравалі ў цэнтральную раённую бальніцу, што ўсяго ў 20 кіламетрах ад амбулаторыі, на УГД і дадатковае абследаванне.

Папярэдняга запісу, як у гарадскіх паліклініках, у амбулаторыі няма.

«Штосьці пачне балець – і пацыенты адразу ідуць да нас. У гэтым плане мы арыентуемся на патрэбы сельскіх жыхароў, а ім без папярэдняга запісу зручней, – тлумачыць Мікалай Іванавіч. – Вядома, на дыспансерызацыю, вакцынацыю або, калі трэба, даабследаванне мы запрашаем па тэлефоне, а за некаторымі, хто па нейкіх прычынах праігнараваў візіт да доктара, нават можам прыехаць».

Мікалая Іванавіча ў аграгарадку ведаюць усе, могуць звярнуцца і ў нерабочы час. Доктар нічога незвычайнага ў гэтым не бачыць, усім акажа дапамогу.

«Больш вам скажу: я ведаю ўсе праблемы мясцовых жыхароў – і медыцынскія, і часам нават не медыцынскія», – усміхаецца ён.

У амбулаторыі, акрамя прыёму ўрача агульнай практыкі, ёсць кабінет стаматолага і дзённы стацыянар на чатыры ложкі. Апошні асабліва актуальны для пацыентаў, якім важна паставіць кропельніцу і пры гэтым няма патрэбы кругласутачна знаходзіцца ў бальніцы.

Некалькі гадоў таму мясцовая гаспадарка «Свіцязянка-2003» набыла амбулаторыі ў Райцы транспарт. На гэтай машыне Мікалай Іванавіч і ездзіць на выклікі па вёсках, а яны здараюцца кожны будны дзень.

Як высокія тэхналогіі прыйшлі ў вёску

Самае галоўнае ў медыцыне на сяле, на думку Мікалая Іванавіча, даступнасць. Пры гэтым у жыхароў вёскі ёсць магчымасць не толькі атрымаць кансультацыю на месцы, але і даабследавацца ў раённых або міжраённых цэнтрах. Прычым дыягностыку праводзяць у найкарацейшыя тэрміны.

Напрыклад, цяпер чаканне КТ або МРТ тут каля аднаго тыдня, што не заўсёды магчыма нават у сталіцы. КТ пацыентам Райцаўскай амбулаторыі праводзяць у бальніцы ў Навагрудку, МРТ – у Лідзе.

«Наш міжраённы цэнтр – Лідская цэнтральная раённая бальніца. Канцэнтрацыя высокаўзроўневай спецыялізаванай дапамогі ў такіх клініках – вельмі добрае рашэнне. Чалавеку не трэба ехаць кудысьці за сотні кіламетраў, а можна атрымаць усю дапамогу фактычна на месцы, – кажа Мікалай Іванавіч. – Напрыклад, гэтымі днямі мы накіравалі туды пацыентку, якой патрэбна каранаграфія. Гэта рэнтгенаўскае абследаванне сасудаў сэрца. Працэдуру ёй правялі на другі дзень пасля шпіталізацыі».

Паводле слоў Мікалая Іванавіча, сельскім жыхарам даступна і тэлемедыцына.

«Калі мы хочам дадаткова пракансультавацца з калегамі і пачуць яшчэ адно меркаванне, то можам непасрэдна накіраваць у абласное аддзяленне бальніцы ў Гродне інфармацыю па любым пацыенце. Нам прыйдзе адказ з рэкамендацыямі, або бальніца назначыць дату шпіталізацыі», – тлумачыць ён.

Што самае важнае ў рабоце

Мясцовыя жыхары паважаюць Мікалая Іванавіча за прафесіяналізм. А што для гэтага патрэбна? Сакрэт просты: адказна адносіцца да кожнага пацыента.

«У многіх хвароб – схаванае цячэнне, атыповае, але трэба ўсё роўна ўнікаць у сітуацыю, – адзначае ён. – Пры той жа артэрыяльнай гіпертэнзіі чалавек можа гадамі хадзіць з павышаным ціскам і гэтага не заўважаць, а калі ўжо штосьці пачне балець, можа быць позна. Таму важна ўсё выявіць своечасова і, пакуль няма сур'ёзнай сімптаматыкі, паўплываць на тое, каб чалавек пачаў лячыцца».

Самымі прыемнымі момантамі ў рабоце ён лічыць выздараўленне пацыентаў, а пачаткоўцам урачам раіць адносіцца да прафесіі з павагай: «Толькі так вы будзеце адчуваць цікавасць да работы, а не проста прыходзіць і адпрацоўваць. Вядома, людзі бываюць розныя і да ўсіх трэба знайсці падыход, але заўсёды важна старацца дапамагчы».

У свабодны ад работы час Мікалай Іванавіч займаецца пчалярствам, майструе прадметы з дрэва і катаецца з унучкай на веласіпедзе.

«Пасля работы я таксама люблю пакатацца і праветрыць галаву: паездзіш туды-сюды – так і псіхалагічная разрадка атрымаецца», – кажа ён нам на развітанне.

Новыя маршруты цяпер працуюць у тэставым рэжыме, а адміністрацыя замка збірае аб іх водгукі на сайце.

Два новыя эксклюзіўныя экскурсійныя маршруты па раней недаступных лакацыях адкрыліся па просьбах для наведвальнікаў у Нясвіжскім замку.

Штогод знакамітую рэзідэнцыю Радзівілаў наведваюць больш за паўмільёна турыстаў, таму запуск новых напрамкаў дазваляе не толькі пераразмеркаваць гіганцкія патокі гасцей, але і мінімізаваць фізічную нагрузку на старажытнае архітэктурнае збудаванне.

Аб гэтым у эфіры СТБ расказаў загадчык сектара Нацыянальнага гісторыка-культурнага музея-запаведніка «Нясвіж» Аляксей Буднік.

Першы маршрут праходзіць праз таямнічы падземны ход XVI стагоддзя з выдатна захаванымі абарончымі ўмацаваннямі, а другі – па адкрытай частцы бастыёнаў, адкуль адкрываюцца маляўнічыя панарамныя віды на замкавыя паркі і сажалкі.

Новыя прагулкі займаюць ад 20 да 30 хвілін і на гэтым этапе праводзяцца без суправаджэння гіда.

Раней Times.by расказваў, што ў Мірскім замку завяршылі аднаўленне італьянскага саду XVIII стагоддзя.

Фестываль сыру праводзіцца ў горадзе над Нёманам ужо ў 13-ы раз, гасцей запрашаюць на дэгустацыі і майстар-класы.

Самая вялікая сырная талерка Беларусі будзе сабрана на Сырным фестывалі ў Гродне падчас святкавання Дня горада, паведаміла тэлерадыёкампанія «Гродна».

Традыцыйна ў абласным цэнтры падчас дня нараджэння горада адбудзецца Сырны фестываль – ён пачнецца ў суботу, 5 верасня, у 12:00 на плошчы Леніна.

Мерапрыемства збярэ гасцей у 13-ы раз і будзе здзіўляць разнастайнымі відамі сыроў – іх вытворцы прадставяць 100 сартоў.

На фестывалі будуць арганізаваны майстар-класы і дэгустацыі, у тым ліку народная дэгустацыя, у ходзе якой кожны зможа высветліць, які сыр яму больш даспадобы.

Плануецца таксама, што на фестывалі адкрыюць сыр, які быў запячатаны ў гліну ганаровымі гасцямі год таму на гэтым жа мерапрыемстве.

Раней Times.by расказваў, што горад у гэтым годзе адзначыць 898-годдзе. Святочныя падзеі 4 і 5 верасня пройдуць пад дэвізам: «Гродна – горад-свята, горад шчаслівых людзей». На два дні вуліцы яго гістарычнага цэнтра ператворацца ў інтэрактыўныя тэматычныя лакацыі.

Упершыню Вялікі тэатр расчыніў свае дзверы не з нагоды спектакля, а для фотасесіі з хрустальнай люстрай. Наведаць сеанс мог любы жадаючы.

Генеральнае прыбіранне і тэхнічнае абслугоўванне ў Вялікім тэатры оперы і балета Беларусі праводзяць штогод у міжсезонне. Апрача іншага, у гэты час мыюць і знакамітую хрустальную люстру, для чаго яе спускаюць у партэр.

Times.by скарыстаў момант, каб лепш разгледзець і сфатаграфаваць паблізу адно з галоўных упрыгажэнняў Вялікага.

«Хрустальная люстра выраблена на заводзе «Нёман» у Лідзе. У ёй больш за 30 тысяч хрустальных падвесак з агранкай найвышэйшага класа і кіламетр правадоў. У дыяметры яна 4 метры», – расказвае намеснік генеральнага дырэктара Вялікага Вадзім Мартысевіч.

У люстры 500 лямпаў напальвання, падчас тэхабслугоўвання яе мыюць і мяняюць перагарэлыя. За год перагарае каля 120 штук.

«Люстра вісіць на ўзроўні 8-га паверха. Гэта каля 30 метраў. Лябёдка для апускання галоўнай люстры знаходзіцца на паддашку. Яна можа падымаць да дзвюх тон. Люстра ж важыць 1,2 тоны. Каб яе апусціць і падняць, трэба круціць бесперапынна 1,5–2 гадзіны вентыль. Звычайна гэтым займаюцца 4–5 чалавек – змяняюць адзін аднаго», – тлумачыць тонкасці працэсу начальнік службы эксплуатацыі сцэны Вялікага тэатра Беларусі Уладзімір Грыневіч.

Як растлумачыў Вадзім Мартысевіч, у гэтым годзе вырашылі арганізаваць фотасесію з люстрай, паколькі было шмат пытанняў ад гледачоў аб тым, як яе мыюць, якая яна паблізу і г.д.

Інтарэс быў і з боку работнікаў тэатра. Напрыклад, салістка оперы народная артыстка Беларусі Настасся Масквіна працуе ў тэатры амаль 25 гадоў і ўпершыню ўбачыла люстру на адлегласці выцягнутай рукі.

«Звычайна яе апускаюць, калі я ў адпачынку. А ў гэтым годзе так удала супала, што на месцы. Не магла прапусціць такую падзею», – падзялілася эмоцыямі Настасся Масквіна.

«Калі будзе ажыятаж, то ў наступным годзе зробім два дні», – з усмешкай дадаў Вадзім Мартысевіч.

Зрабіць незабыўныя здымкі на памяць можна было з 12:00 да 14:30 (сеансы праводзіліся кожныя паўгадзіны па групах), было прададзена больш за 350 білетаў.

Спецыялісты парку запісваюць сігналы кажаноў з дапамогай спецыяльных устройстваў.

Тры ўнікальныя для рэспублікі віды кажаноў выяўлены ў бягучым палявым сезоне назіранняў у Нацыянальным парку «Прыпяцкі», паведамілі ў запаведніку.

Там адзначылі, што вывучэнне рукакрылых звязана з пэўнымі складанасцямі з-за іх скрытнага спосабу жыцця і начной актыўнасці.

Для збору даных супрацоўнікі навуковага аддзела нацпарку выкарыстоўваюць сучасныя ўльтрагукавыя дэтэктары, якія фіксуюць эхалакацыйныя сігналы кажаноў.

За палявы сезон спецыялісты запісалі больш за 18 тыс. такіх сігналаў, якія яшчэ трэба будзе прааналізаваць, каб выключыць хібы ўстройстваў.

«Паводле папярэдніх даных, прыборы зафіксавалі прысутнасць цэлага шэрага рэдкіх і ахоўных відаў, сярод якіх гіганцкая вячэрніца (I катэгорыя аховы), вялікая начніца (рэдкі від для Беларусі), еўрапейская шыракавушка, вусатая начніца, паўночны кажанок, шэры вушан, малая вячэрніца», – сказалі ў нацпарку.

Акрамя таго, даследчыкі для пацвярджэння даных дэтэктараў праводзяць кропкавыя адловы кажаноў з дапамогай спецыяльных сетак.

На сённяшні дзень у нацпарку пацверджана пражыванне 10 відаў рукакрылых з 19, якія ёсць у Беларусі.

Сярод злоўленых асобін аказаліся тры ўнікальныя віды з Чырвонай кнігі – еўрапейская шыракавушка, малая вячэрніца і начніца Бранта.

Платформу запусцяць з 1 верасня на афіцыйным інтэрнэт-партале Міністэрства адукацыі.

Сэрвіс па пошуку прыватных педагогаў распрацавалі ў Беларусі, паведаміла на прэс-канферэнцыі ў аўторак дырэктар Дэпартамента кантролю якасці адукацыі Вольга Рыбаключава.

Афіцыйная назва платформы – «Вітрына фізічных асоб, якія ажыццяўляюць самастойную прафесійную дзейнасць па навучанні дзяцей». У ёй будзе прадстаўлена наступная інфармацыя: прозвішча, імя, імя па бацьку, адукацыя, профіль спецыяліста і адсутнасць судзімасці.

«Новы сэрвіс створаны для таго, каб у таленавітых педагогаў з'явілася больш магчымасцей заявіць аб сабе, а ў бацькоў – просты і надзейны спосаб знайсці таго самага рэпетытара, якога яны шукаюць», – расказала Вольга Рыбаключава.

Паводле яе слоў, гэта не база даных для праверкі рэпетытараў, а сучасны памочнік для тых, хто звязаны з прыватнай адукацыяй. Уключэнне ў «Вітрыну» – справа добраахвотная.

«Рашэнне аб уключэнні ў «Вітрыну» прымае фізічная асоба самастойна, мы са свайго боку гарантуем дзяржаўнае пацверджанне прафесійных даных рэпетытара, даных аб яго адукацыі, адсутнасці судзімасці. Уся інфармацыя будзе ў адкрытым доступе», – адзначыла спікер.

Пры гэтым яна звярнула ўвагу, што, калі рэпетытар не захоча працаваць праз такі сэрвіс, гэта не забараняе яму займацца прафесійнай дзейнасцю па навучанні дзяцей самастойна.

Правераны рэпетытар

Слушнае пытанне: чым спецыяліст, які знаходзіцца ў сэрвісе «Вітрына», будзе адрознівацца ад звычайнага рэпетытара?

«Гэты спецыяліст будзе правераны Дэпартаментам кантролю якасці адукацыі. Размяшчаючы інфармацыю на сайце Міністэрства адукацыі, дэпартамент гарантуе, што ў Іванова Івана Іванавіча (умоўнае імя рэпетытара) менавіта такая адукацыя, якая размешчана на сайце, і ў яго адсутнічае судзімасць па тых артыкулах, якія забараняюць сёння працаваць з непаўналетнімі дзецьмі. Гэта значыць, інфармацыя будзе гарантавана намі і адпавядаць сапраўднасці. У звычайнага рэпетытара вы, вядома, можаце папрасіць паказаць дыплом, але ў яго няма такога абавязку. Ён можа сказаць: «Я кандыдат навук або доктар фізіка-матэматычных навук, і таму мае паслугі будуць каштаваць у два разы даражэй», – растлумачыла Вольга Рыбаключава.

Падаць заяўку на ўключэнне ў сэрвіс змогуць рэпетытары, якія навучаюць дзяцей па школьных прадметах, навыкам работы на камп'ютары, настаўнікі па вакале і ігры на музычных інструментах, а таксама настаўнікі-дэфектолагі, алігафрэнапедагогі і тыфлапедагогі.

У гэтым годзе Мінску споўніцца 959 гадоў, па традыцыі беларуская сталіца адзначае свой дзень нараджэння ў другую суботу верасня.

Мінчан і гасцей горада чакае вялікая святочная праграма.

Святкаванне Дня горада стартуе ў 10:00 з ускладання кветак да абеліска «Мінск – горад-герой». Пасля гэтага пачнуць працаваць розныя тэматычныя забаўляльныя пляцоўкі.

У парку Перамогі пройдуць міжнародныя спаборніцтвы «Мацнейшы пажарны-ратавальнік». Паблізу будзе працаваць любімая ўсімі пляцоўка «Мінск старажытны».

Хэдлайнер канцэрта – Akmal'

Асноўнай гарадской пляцоўкай для святкавання, як заўсёды, стане Палац спорту. З 11:30 да 23:00 запланаваны канцэрт, хэдлайнерам якога стане расійскі выканаўца Akmal'.

«Падрыхтавана цікавая канцэртная праграма з удзелам прафесійных артыстаў, у тым ліку маладых пераможцаў розных конкурсаў і праектаў», – расказала начальнік упраўлення культуры Мінгарвыканкама Кацярына Лучына.

Тут жа каля Палаца спорту разгорнецца святочны кірмаш.

Дзень горада Мінска: усе пляцоўкі

Святочныя лакацыі будуць працаваць ва ўсіх раёнах сталіцы, усяго ў Мінску запланавана 15 такіх пляцовак.

У парку культуры і адпачынку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка пройдзе Мінскі гарадскі фестываль маладзёжных субкультур «Код культур» з 13:00 да 18:00.

Цэнтральны дзіцячы парк імя Горкага ператворыцца ў «Фестываль прафесій» з 10:00 да 17:00. А ў Мінскім дзяржаўным палацы дзяцей і моладзі пройдзе гарадское свята «Адкрый свет яркіх магчымасцей».

У раёнах таксама будуць пляцоўкі для святкавання. Лакацыя каля «Чыжоўка-Арэны» будзе працаваць з 12:00 да 21:00, каля Лошыцкага парку – з 10:00 да 20:00. У той жа час разгорнецца святкаванне ў парку імя Паўлава.

Наведаць зону адпачынку «Сад вершаў» можна будзе з 12:00 да 16:00, парк «Курасоўшчына» – з 13:00 да 20:00, а мікрараён Сокал – з 13:00 да 16:00.

Парк экстрэмальных відаў спорту будзе чакаць гасцей і жыхароў Партызанскага раёна з 12:00 да 20:00.

У Першамайскім будзе адразу тры святочныя пляцоўкі: сквер Яблыневы, вул. Герояў 120-й Дывізіі, 15, і каля Нацбібліятэкі. Яны адкрыюцца ў 12:00.

У Савецкім запрашаюць адсвяткаваць Дзень горада ў скверы па бульвары Мулявіна, «ЛідбірДвары», а таксама гастраскверы «Маніфест».

Паркі імя Уга Чавеса і імя 60-годдзя Вялікага Кастрычніка стануць цэнтрам прыцягнення жыхароў Фрунзенскага раёна з 12:00 да 20:00.

Цэнтральны раён запрашае ў парк Перамогі з 11:00 да 20:00.

Дзе будзе салют у Дзень горада ў Мінску

Святочны феерверк пачнецца ў 23:00. Залпы расквецяць неба над горадам з аднаго пункта – сквера Старосцінская Слабада.

Менш за ўсіх у сярэднім зарабляюць у рэспубліцы жыхары Магілёўскай вобласці.

Намінальная налічаная сярэдняя заработная плата ў ліпені 2026 года склала BYN 3172, паведамілі ў прэс-службе Белстата.

У папярэднім месяцы сярэдняя зарплата па рэспубліцы склала BYN 3104,1. За месяц гэты важнейшы паказчык вырас на BYN 67,9.

У рэгіянальным разрэзе зарплаты беларусаў у ліпені ў сярэднім выглядалі наступным чынам:

• Мінск – BYN 4116,3;
• Мінская вобласць – BYN 3235,6;
• Брэсцкая вобласць – BYN 2865,9;
• Гродзенская вобласць – BYN 2859,1;
• Гомельская вобласць – BYN 2797,4;
• Віцебская вобласць – BYN 2697,8;
• Магілёўская вобласць – BYN 2684,8.

Больш за ўсіх у ліпені зараблялі беларусы, занятыя ў дзейнасці пасажырскага паветранага транспарту – BYN 10 427,5. Прычым іх даходы ўсяго за месяц выраслі вельмі адчувальна, таму што ў чэрвені яны атрымлівалі ў сярэднім BYN 8206,1.

Беларусы, занятыя ў сферы інфармацыйных тэхналогій і дзейнасці ў галіне інфармацыйнага абслугоўвання, у сярэднім зараблялі BYN 7666,0. Айцішнікі, здаецца, канчаткова ўступілі пальму першынства пілотам.

У самым нізе зарплатнага рэйтынгу традыцыйна знаходзяцца яго заўсёднікі. Беларусы, якія прадастаўляюць паслугі цырульняў і салонаў прыгажосці, зарабілі ў сярэднім у ліпені BYN 1836,3. Крыху больш атрымалі работнікі бібліятэк, архіваў, музеяў – BYN 1916,2.

Кіраўнік дзяржавы правядзе сустрэчы на высокім і вышэйшым узроўнях з бліжэйшымі саюзнікамі.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка заявіў на перагаворах з першым віцэ-прэм'ерам урада Расіі Дзянісам Мантуравым, што плануе сустрэцца са сваім расійскім калегам Уладзімірам Пуціным.

«З прэм'ер-міністрам Расіі [Міхаілам Мішусціным] мы сустрэнемся ў бліжэйшы час і з Прэзідэнтам Расіі таксама сустрэнемся і абмяркуем тыя пытанні, якія мы [з першым віцэ-прэм'ерам] не зможам узгадніць», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Аўтамабіль і самалёт

Прэзідэнт Беларусі падзякаваў высокапастаўленаму расійскаму чыноўніку за падтрымку, аказаную прадпрыемствам, якія рэалізуюць сумесныя праекты.

«Па аўтамабілях і асабліва за самалёт. Ёсць там нейкія непаразуменні. Але я думаю, мы зараз абмяркуем іх для таго, каб усё ж такі «Асвей» быў. Ён патрэбны на нашым агульным рынку», – лічыць ён.

Аляксандр Лукашэнка ўпэўнены, што ў выніку атрымаецца добры для Расіі самалёт, а для беларускага боку гэты праект стане набыццём новых кампетэнцый.

«Вы бачылі, што мы займаемся рамонтам многіх самалётаў. Сёе-тое ўжо ўмеем рабіць. Не на голым месцы. Таму з дапамогай расіян мы маглі б асвоіць новы напрамак у прамысловасці», – асабліва адзначыў ён.

Ордэн Дружбы

Аляксандр Лукашэнка ў Палацы Незалежнасці ўручыў Дзянісу Мантураву ордэн Дружбы народаў.

Гэтай узнагароды ён удастоены за ўклад у развіццё гандлёвых і эканамічных адносін, прамысловага і ваеннага супрацоўніцтва паміж краінамі, а таксама ўмацаванне тэхналагічнага суверэнітэту Саюзнай дзяржавы.

Маленькая птушка насяляе ўсю тэрыторыю краіны, але часцей за ўсё яе можна сустрэць на поўдні.

Птушку 2027 года вызначылі ў Беларусі, піша БелТА са спасылкай на НПЦ Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па біярэсурсах.

Галасаванне за птушку будучага года праводзілася на некалькіх анлайн-пляцоўках. У выбарах удзельнічалі чатыры кандыдаты – залацістая шчурка, качка-чырка, азёрная чайка і вялікі баклан.

Галасы размеркаваліся наступным чынам:

1. Залацістая шчурка – 2165 галасоў.
2. Качка-чырка – 946.
3. Азёрная чайка – 533.
4. Вялікі баклан – 528.

«Залацістая шчурка, наш чэмпіён, – пералётная насякомаедная птушка з трапічнага сямейства ракшавых, якая гняздуецца ў норах і ўключана ў Чырвоную кнігу Беларусі», – расказалі вучоныя.

Пакуль колькасць залацістай шчуркі застаецца невялікай, аднак у сувязі з пацяпленнем клімату яна паступова ўзрастае, і від усё актыўней распаўсюджваецца ў паўночныя рэгіёны.

Нагадаем, птушкай 2026 года ў Беларусі з'яўляецца чорны бусел.

Школьнік з Віцебска паспеў пабываць на Паўночным полюсе ў складзе міжнароднай арктычнай экспедыцыі «Ледакол ведаў», а ў бліжэйшы час рыхтуецца прадстаўляць Беларусь на Міжнародным фестывалі моладзі ў Екацярынбургу.

Ціхан Карняенка вучыцца ў гімназіі №1 імя Ж.І. Алфёрава ў Віцебску. Яго асноўнае захапленне – дакладныя навукі. Ён рэгулярна ўдзельнічае ў абласных і рэспубліканскіх алімпіядах па матэматыцы, але не абмяжоўваецца толькі гэтым прадметам: калі графік дазваляе, выступае таксама ў алімпіядах па правазнаўстве і іншых дысцыплінах.

Times.by паразмаўляў з падлеткам і яго бацькам і даведаўся, як прайшла падрыхтоўка да далёкага падарожжа і ў якіх яшчэ праектах удзельнічаў Ціхан.

Ціхан шмат гадоў займаецца плаваннем, але ад спартыўнай кар'еры свядома адмовіўся: «Прафесійны спорт забірае ўвесь час. Я не змог бы тады ўдзяляць увагу ўсяму астатняму».

З першага класа ўзмоцнена вывучае англійскую мову – і ў школе, і самастойна, выкарыстоўваючы адукацыйныя платформы.

«Англійская – гэта мова, каб мець зносіны з усім светам. Не ведаючы яе, ты многае прапускаеш», – упэўнены школьнік.

Раней ён таксама займаўся праграмаваннем, а да пятага класа хадзіў у мастацкую школу. Але маляванне давялося пакінуць з-за павялічанай вучэбнай нагрузкі. Хаця менавіта дзякуючы конкурсу малюнкаў ён упершыню трапіў у лагер «Зубраня».

«Я вельмі шмат праводжу часу ў сацсетках, вышэй сярэдняга. На ўсіх жа мерапрыемствах я знаходжу велізарную колькасць знаёмых, з якімі трэба падтрымліваць сувязь», – прызнаецца хлопец.

Цяпер Ціхан перайшоў у 10-ы клас, і пачалася падрыхтоўка да паступлення ва ўніверсітэт. Будучую спецыяльнасць пакуль не выбраў, канчаткова вызначыцца думае ў пачатку 11-га класа. Сярод перспектыўных напрамкаў называе атамную прамысловасць і нейрамедыцыну – сферы, у якіх, паводле даследаванняў, чалавека яшчэ доўга не заменіць штучны інтэлект.

Ціхан – удзельнік мноства міжнародных праектаў. Ён двойчы наведваў конкурс «Жывая класіка» ў «Артэку», ездзіў у расійскі лагер «Арляня», удзельнічаў у Міжнародным тыдні атама ў Маскве.

«Як знаходжу гэтыя праекты? Проста гуглю», – усміхаецца школьнік.

Такім жа чынам знайшоў інфармацыю і пра арктычную экспедыцыю «Ледакол ведаў» карпарацыі «Расатам». Адбор быў жорсткім: у міжнародным конкурсе ўдзельнічалі каля 5 тысяч школьнікаў з 22 краін, уключаючы Арменію, Бразілію, В'етнам, Інданезію, Кітай, М'янму, ПАР і іншыя. З Беларусі паступіла 464 заяўкі, больш толькі з Казахстана (945) і Кыргызстана (827). Ціхан здолеў прайсці трохэтапны адбор і трапіць у асноўны склад экспедыцыі.

Сяргей Пятровіч, бацька Ціхана, прызнаецца: моцных перажыванняў перад адпраўкай сына ў невядомую Арктыку не было.

«Гэта не першая яго паездка. На працягу трох гадоў ён удзельнічае ў многіх праектах, шмат і далёка ездзіў. Даказаў, што ён самастойны, дарослы хлопец, які ўмее паводзіць сябе як трэба і дастойна прадстаўляць Беларусь», – адзначае бацька.

Зборы прайшлі гладка, цяжкасці былі толькі з падарункамі.

«Нам сказалі, што пажадана, каб кожны ўдзельнік прывёз нешта ад сваёй краіны. І мы ламалі галаву: што ж такога беларускага падарыць?» – успамінае Сяргей Пятровіч.

У выніку яны сабралі паўнавартасны «беларускі камплект» для кожнага з 22 замежных удзельнікаў: зефір ад «Чырвонага харчавіка», цукеркі і шакалад ад «Камунаркі» і «Спартака», магніцікі з контурамі Беларусі, бусламі і васількамі, а таксама маленькія сцяжкі.

Падчас 11-дзённага плавання прамой сувязі з дзецьмі не было. Аднак «Расатам» загадзя супакоіў бацькоў: на борце ёсць урачы, псіхолагі, поўны запас медыкаментаў і выдатнае харчаванне. Зрэдку ў бацькоўскі чат праз спадарожнікавую сувязь дасылалі фатаграфіі. Перад высадкай на Паўночны полюс арганізатары нават асабіста правяралі, наколькі цёпла апранута кожнае дзіця, улічваючы холад і вецер.

«Гэта вялікая гордасць, – дзеліцца эмоцыямі бацька. – Па-першае, таму што віцябчанін упершыню трапіў на Паўночны полюс. Па-другое, ён узяў з сабой сцяг Рэспублікі Беларусь, сцяг горада Віцебска і сцяг сваёй гімназіі №1».

А наперадзе ў Ціхана Міжнародны фестываль моладзі ў Екацярынбургу – буйнейшае мерапрыемства, якое збярэ 10 тысяч удзельнікаў з 190 краін.

Гэта другое павышэнне пенсій у бягучым годзе – першае было ў лютым.

Памер працоўных пенсій павысіцца ў Беларусі з 1 верасня, адпаведны ўказ падпісаў у панядзелак Прэзідэнт рэспублікі Аляксандр Лукашэнка, паведаміў Telegram-канал «Пул Першага».

Адзначаецца, што ў сярэднім выплаты грамадзян павялічацца на 5%.

Паводле даных Мінпрацы і сацабароны, гэта другое павышэнне ў бягучым годзе – першае было праведзена 1 лютага, тады пенсіі выраслі на 10%.

З 1 верасня сярэдні памер пенсіі па ўзросце складзе BYN 1125, а гадавое яе павелічэнне (верасень 2026 года да верасня 2025-га) складзе BYN 145 (14,8%).

Пры гэтым памер павелічэння пенсіі ў кожнага грамадзяніна будзе свой – у залежнасці ад працягласці стажу і велічыні заработку, а таксама ўстаноўленых даплат.

Павышэнне будзе праведзена ў аўтаматычным рэжыме – без рассылкі паведамленняў і апавяшчэння па тэлефоне.

У сістэме зарэгістраваны запаведнікі, нацыянальныя паркі, заказнікі і помнікі прыроды.

На Геапартале СНД з'явілася карта асабліва ахоўных прыродных тэрыторый Беларусі, паведамілі ў прэс-службе Дзяржаўнага камітэта па маёмасці.

На карце прадстаўлены Бярэзінскі біясферны запаведнік, нацыянальныя паркі «Белавежская пушча», «Браслаўскія азёры», «Нарачанскі» і «Прыпяцкі», а таксама іншыя аб'екты.

У сістэме зарэгістравана больш за 1,3 тыс. асабліва ахоўных прыродных тэрыторый – запаведнікі, нацыянальныя паркі, заказнікі і помнікі прыроды. Яны займаюць каля 9% тэрыторыі краіны і ахоўваюць унікальныя ландшафты і біяразнастайнасць.

Папаўненне Геапартала працягваецца: з падключэннем новых пастаўшчыкоў з'явяцца свежыя картаграфічныя сэрвісы і даныя па іншых краінах СНД.

Геапартал СНД – адзіная геаінфармацыйная пляцоўка. Яна створана ў інтарэсах грамадзян, органаў улады, прадстаўнікоў бізнесу, навуковых і адукацыйных арганізацый. Платформа забяспечвае доступ да высакаякасных, дакладных і юрыдычна значных стандартызаваных прасторавых даных і сэрвісаў дзяржаў – удзельнікаў СНД.

Спартсмены з Беларусі выступаюць на сусветным першынстве са сцягам і з гімнам.

Беларускі Марыя Гнедчык і Настасся Арол выйгралі залатыя медалі ў першы дзень чэмпіянату свету па сучасным пяцібор’і, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага алімпійскага камітэта.

Сусветнае першынство праходзіць у гэтыя дні ў кітайскім Гуйяне. Спаборніцкую праграму адкрыла жаночая эстафета, перамогу ў якой святкаваў беларускі дуэт.

Міністр спорту Сяргей Кавальчук павіншаваў беларусак з першым месцам. «Вы дастойна прадставілі Беларусь на сусветнай арэне і ў чарговы раз пацвердзілі высокі ўзровень айчыннай школы сучаснага пяцібор’я», – прыводзіць словы кіраўніка ведамства прэс-служба.

Дарэчы, напярэдадні на ЧС па сучасным пяцібор’і сярод спартсменаў да 15 і да 19 гадоў, які праходзіць у Мадрыдзе, беларусы Клім Гнедчык і Аліса Квашнеўская заваявалі золата ў змешанай эстафеце.

Работа з дакументамі ў архівах можа стаць займальным заняткам не толькі для гісторыкаў, але і для любога жадаючага аднавіць свой радавод.

Вітольд Ханецкі і Ірына Завадская дзесяцігоддзямі дапамагаюць людзям аднаўляць гісторыі іх сем'яў: за плячамі ў даследчыкаў сотні генеалогій, складзеных часта па фрагментах цудам уцалелых старажытных дакументаў, дзясяткі гістарычных адкрыццяў.

Аб тым, якія таямніцы ўтойваюць архівы і аб чым даследчыкі плануюць напісаць кнігі, яны расказалі Times.by.

Ланцужок імёнаў і дат

У 1990-я гады многія людзі мелі вялікую патрэбу ў пункце апоры. Менавіта тады захапленне краязнаўствам і картаграфіяй прывяло Вітольда Ханецкага ў архіў. Гісторыя яго сям'і і роднага мястэчка дапамаглі яму знайсці ўнутраную ўстойлівасць і ўпэўненасць. А пазней прывялі ў прафесію, якая аказалася вельмі запатрабаванай у нашы дні.

«Хобі стала для мяне прафесійным заняткам больш за 10 гадоў таму. Безумоўна, у карпатлівай рабоце з дакументамі вельмі шмат руціны. Але адначасова – безліч эмоцый, азарту і адкрыццяў», – прызнаецца даследчык.

Вітольд доўга выношваў ідэю, як раскрываць генеалогію людзей праз сямейныя гісторыі, каб яна была нагляднай, уплеценай у глыбокі гістарычны кантэкст.

«Я прапанаваў жонцы Ірыне, прафесійнаму журналісту, займацца генеалагічнай рэканструкцыяй разам. Так паступова рэдагаванне ланцужкоў імёнаў, дат і падзей ператварылася ў стварэнне паўнавартасных кніг сямейных гісторый», – успамінае даследчык.

Вясковая магія

«Пры вывучэнні архіўных дакументаў мы звяртаем увагу на ўсё: сляды пажараў, выпраўленні, характэрныя канчаткі прозвішчаў жыхароў той ці іншай вёскі, прычыны смерцяў усіх прыхаджан у царкоўных або касцёльных метрыках і шмат іншага», – удакладняе Ірына.

І ўспамінае пра старадаўні абрад «Насіць намётку», адроджаны жыхарамі вёскі Папшычы Глыбоцкага раёна.

Цяпер для абраду выкарыстоўваюць купленую тканіну. А ў 1848 годзе, калі ўся Беларусь была ахоплена страшэннай эпідэміяй халеры, тут за адну ноч астрыглі ўсіх вясковых авечак і выткалі многаметровае палатно – гіганцкую намётку накшталт тых, што намотвалі на галаву мясцовыя жанчыны. А потым на світанні з малітвамі абнеслі гэтым палатном тэрыторыю вёскі, быццам абараняючыся нябачным шчытом ад халеры.

Тутэйшым старажылам аб гэтым часта расказвалі іх бацькі – і архівы пацвердзілі: у 1848 годзе, калі ў суседніх вёсках халера забрала не менш за трэць насельніцтва, у Папшычах не зафіксавалі ніводнай смерці.

Сёння абрад «Насіць намётку» ўнесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Беларусі і прыцягвае ў Папшычы нямала турыстаў.

Труханавіцкі мужык

Класік беларускай літаратуры Ян Скрыган быў упэўнены, што карані ўсіх Скрыганоў, дзе б яны ні жылі, прывядуць у беларускую вёску Труханавічы (цяпер гэта Капыльскі раён).

«Але ён нават не падазраваў, наколькі гэта глыбокія карані, – кажа Ірына. – Самы стары спіс жыхароў Труханавічаў адносіцца да канца XVI стагоддзя. Мы адсачылі, як мянялася там насельніцтва на працягу 500 гадоў. Высветлілася, што да пачатку XX стагоддзя з усіх прозвішчаў, згаданых у ранніх дакументах, утрымалася адзінае – Скрыганы».

Сёння ў музеі Яна Скрыгана ў вёсцы Камсамольская Капыльскага раёна можна пагартаць кнігу сямейнай гісторыі пісьменніка, складзеную Вітольдам і Ірынай, і даведацца з яе, акрамя іншага, як мянялася жыццё ў вёсцы Труханавічы на працягу стагоддзяў.

Чынгізіды ў Беларусі

«У ходзе аднаго даследавання ўдалося аднавіць страчаную галіну Чынгізідаў. Гэта было надзвычайна, – расказвае Вітольд. – Цяжка было нават дапусціць, які сюрпрыз можа паднесці такое, здавалася б, звычайнае прозвішча, як Багдановічы».

Сапраўды, Багдановічаў у Беларусі нямала – нашчадкаў і сялян, і шляхты. Але, вывучаючы старыя дакументы, якія захаваліся ў архівах Вільні і Санкт-Пецярбурга, Вітольд выявіў, што ў мінулым некаторыя з беларускіх Багдановічаў згадваліся як князі.

Пры гэтым яны не мелі ніякага дачынення да добра вядомых княжацкіх прозвішчаў у Расійскай імперыі. Аднак тут маглі быць і іншыя князі – нашчадкі радавітых татарскіх сем'яў.

Архіўны пошук дапамог аднавіць гісторыю Багдана Фурсавіча Улана, які даслужыўся да звання ротмістра ў войску гетмана вялікага літоўскага Караля Яна Хадкевіча ў пачатку XVII стагоддзя.

«На Валыні Багдан, які быў мусульманінам, ажаніўся з праваслаўнай шляхцянкай Марынай Таміловіч. Але ні царквой, ні каралём Жыгімонтам III такое не падтрымлівалася – і неўзабаве ад іх запатрабавалі скасаваць шлюб, – працягвае даследчык. – У шлюбе нарадзілася шасцёра дзяцей, нягледзячы на чаргу судовых працэсаў, у ходзе якіх мужу і жонцы пагражалі выгнаннем з краіны і нават смяротнай карай. Патрабаваць ад іх разводу перасталі толькі ў 1621 годзе – пасля гібелі Багдана Фурсавіча Улана ў Хацінскай бітве».

Вядома, што Уланамі калісьці называлі нашчадкаў Чынгісхана, якія не прэтэндавалі на трон. У ходзе вывучэння дакументаў удалося аднавіць падрабязную гісторыю роду Багдана татарына, як звалі ротмістра ў войску Вялікага княства Літоўскага.

Высветлілася, што яго прамым продкам быў Джучы, старэйшы сын Чынгісхана, чый прапраўнук Кара-Кісек прыбыў на нашыя землі разам з 3 тысячамі сваіх коннікаў, ратуючыся ад міжусобіцы ў Ардзе. Яны і сталі першымі татарскімі воінамі на службе ў вялікіх князёў літоўскіх.

У далейшым сыны Багдана Фурсавіча прынялі хрысціянства і прадоўжылі свой род пад прозвішчам Багдановічаў. А іх шматлікія нашчадкі і сёння жывуць у Беларусі – у асноўным на тэрыторыі Ашмянскага раёна.

Яўрэйская генеалогія і Познеры

Даследчыкі прызнаюцца, што адна з самых няпростых задач – пошук глыбокіх яўрэйскіх каранёў.

«Яўрэйская генеалогія даволі патрабавальная, паколькі там часта сустракаецца змена імёнаў, прозвішчаў і месца жыхарства, усачыць за гэтым вельмі складана», – канстатуе Вітольд.

А мяняць імёны ў яўрэйскіх сем'ях маглі даволі рана – напрыклад, калі дзіця вылучалася хваравітасцю. Пазней яўрэй мог змяніць імя, калі разладзіўся бізнес або дачка выйшла замуж за яго цёзку. Пры пераездах нярэдка мянялася і прозвішча, паказваючы на ранейшы адрас, – адсюль Слуцкеры і Слуцкія, Пінскеры і Мінскія.

«Але калі Познеры – гэта выхадцы з Познані, то Партугалеры – зусім не з Партугаліі, а ўсё з той жа Познані. Канкрэтна – нашчадкі жыхароў калісьці вельмі вядомай вуліцы Партугальскай у Познані, заснаванай іспанскімі і партугальскімі яўрэямі, якія ўцяклі ад інквізіцыі. У XVII стагоддзі там сяліліся толькі самыя багатыя яўрэйскія сем'і», – раскрывае нюансы Ірына.

Нават у дакументах XIX стагоддзя дзеці адных і тых жа бацькоў часам запісваліся не толькі пад рознымі прозвішчамі (калі сям'я пераязджала), але і з рознымі імёнамі па бацьку (калі бацька мяняў імя).

«У такіх выпадках вялікая ўдача, калі знойдзецца школьная ведамасць або іншы дакумент, дзе людзі з рознымі імёнамі па бацьку і прозвішчамі будуць зведзены ў адну сям'ю, – заўважае Вітольд. – Словам, калі захочаце вострых адчуванняў, займіцеся яўрэйскай генеалогіяй».

Загадкавы Тураў

Зрэшты, не менш мудрагелістай можа аказацца гісторыя ўраджэнцаў Турава і навакольных зямель. У мінулым жа некаторыя мясцовыя жыхары маглі змяніць прозвішча не адзін раз.

Калі дзеці заставаліся сіротамі і жылі не са сваімі сваякамі, іх запісвалі па прозвішчы гаспадара дома, дзе яны раслі. Зяць, які прыйшоў у прымакі, браў прозвішча жонкі. У выпадку яго смерці жонка часта заставалася наогул без прозвішча – як і яе нежанатыя сыны. Апошнія потым бралі прозвішча новага гаспадара дома або цесця.

«Прозвішчы былі важныя не столькі для саміх сялян, колькі для кіраўнікоў маёнткаў, якія падлічвалі даходнасць сялянскіх двароў. Самі вясковыя жыхары з даўніх часоў прывыклі адрозніваць адзін аднаго па мянушках. І з цягам часу гэтыя мянушкі маглі замяняць ранейшыя прозвішчы – нават у XIX стагоддзі, што стварае дадатковыя цяжкасці для пошуку канкрэтных людзей», – дзеліцца вопытам Ірына.

Белыя плямы гісторыі

Часам у пошуках сваіх каранёў да даследчыкаў звяртаюцца нашчадкі беларускіх эмігрантаў з самых далёкіх куткоў свету – Аўстраліі, Аргенціны, Бразіліі, Парагвая…

Пры гэтым самастойныя пошукі сваіх каранёў у апошні час становяцца прасцейшымі. Даведацца, як шукаць інфармацыю ў архівах і правільна складаць сваё генеалагічнае дрэва, цяпер можна на інтэрнэт-форумах, якіх становіцца ўсё больш.

Архівы алічбоўваюцца, многія дакументы даступныя для прагляду ў інтэрнэце. Хаця далёка не ўсе. Таму аднавіць глыбокую гісторыю сям'і без работы з арыгіналамі дакументаў у архіве немагчыма.

Часам на пошукі фактаў могуць спатрэбіцца гады. У Беларусі падчас войнаў мноства дакументаў было страчана, таму нярэдка за інфармацыяй трэба звяртацца ў архівы Расіі, Літвы, Польшчы і іншых краін.

«Хоць мы і дапамагаем людзям у пошуках, нам хацелася б, каб нашчадкі часцей шукалі сваіх продкаў без пасрэднікаў. Самастойная работа ў архіве – гэта зусім асаблівыя адчуванні, адчувальны партал у мінулае. І вельмі важна паспець распытаць сваіх старэйшых сваякоў аб усіх, каго яны памятаюць, – пакуль гэта каштоўная крыніца інфармацыі вам даступна», – раіць Ірына.

«Кніга нашай уласнай сямейнай гісторыі пакуль у планах. Увесь матэрыял сабраны, але не хапае часу, каб усё прывесці ў парадак, – прызнаецца Вітольд. – Але яна будзе. І іншыя кнігі мы абавязкова выпусцім – аб паходжанні беларускіх прозвішчаў і генеалогіі дваран Магілёўскай губерні, аб мінулым родных для нас Астрашыцкага Гарадка і Талочына і, вядома, аб тым, як зрабіць работу ў архіве прыгодай на ўсё жыццё».

Цяпер беларуска рыхтуецца да старту Адкрытага чэмпіянату ЗША ў Нью-Ёрку.

Беларуская тэнісістка Арына Сабаленка захавала першае месца ў рэйтынгу WTA. Абноўлены топ арганізацыя прадставіла на сваім сайце ў панядзелак, 24 жніўня.

Цяпер у Арыны 8575 ачкоў. У яе бліжэйшай праследавацельніцы Алены Рыбакінай з Казахстана – 8141. Такім чынам, адрыў складае 434 балы. На трэцім месцы амерыканка Джэсіка Пегула (7265).

Аляксандра Сасновіч на дзве пазіцыі палепшыла свой рэйтынг – 136-е месца, на яе рахунку 563 ачкі. Ірына Шымановіч таксама паднялася на два радкі да 191-га месца, у яе 405 балаў. Алена Фалей засталася на ранейшым 222-м месцы з 356 баламі. На 288-м радку (плюс восем пазіцый) знаходзіцца Дар'я Хамуцянская (246 ачкоў). Вікторыя Азаранка размяшчаецца на 452-м месцы (плюс тры пазіцыі) – у яе актыве 130 балаў.

Нагадаем, на наступным тыдні, 2 верасня, у Нью-Ёрку стартуе Адкрыты чэмпіянат ЗША (US Open). Арына Сабаленка з'яўляецца дзеючай чэмпіёнкай турніру.

Кіраўнік дзяржавы падкрэсліў, што Беларусь заўсёды адкрыта для ўкраінцаў, якія прыходзяць з добрымі намерамі.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка павіншаваў народ Украіны з Днём Незалежнасці, паведамілі ў прэс-службе кіраўніка дзяржавы.

«Гістарычныя лёсы беларускага і ўкраінскага народаў цесна пераплецены. Нашы нацыі звязваюць векавыя традыцыі, памяць пра агульныя перамогі і цяжкія выпрабаванні», – гаворыцца ў віншаванні.

Прэзідэнт выказаў упэўненасць, што Мінск і Кіеў змогуць аднавіць узаемавыгаднае супрацоўніцтва на прынцыпах даверу, павагі і раўнапраўя, нягледзячы на геапалітычныя ўзрушэнні. А будучыя пакаленні беларусаў і ўкраінцаў, паводле слоў Аляксандра Лукашэнкі, захаваюць адвечныя дружалюбныя і роднасныя сувязі.

«Гасцінная Беларусь заўсёды адкрыта для кожнага ўкраінца, які прыходзіць з добрымі намерамі», – падкрэсліў Прэзідэнт.

Аляксандр Лукашэнка пажадаў усім грамадзянам Украіны здароўя і працвітання, а іх краіне – міру і шчасця.

Ручнікі ў Неглюбцы ў гэты дзень былі ўсюды: на фотазонах, сцэне, кірмашовых прылаўках і нават на бярозах. Белыя палотнішчы з чырвонымі, чорнымі і зялёнымі ўзорамі развяваліся на ветры, быццам сама вёска вырашыла ўбрацца да свята.

У аграгарадку Веткаўскага раёна прайшло свята ткацтва «Кросенцы». Назва паходзіць ад беларускага слова «кросны» – так называюць ткацкі станок. Сюды прыехалі майстры, музейшчыкі, аматары народнага строю і госці, якія вырашылі хаця б ненадоўга прымераць на сябе ролю ткачоў.

Неглюбка даўно вядома як адзін з буйнейшых цэнтраў ручнога народнага ткацтва. Тут захаваліся старажытныя арнаменты, асаблівая закладная тэхніка і традыцыя ствараць ручнікі, у якіх кожны ўзор мае сваё значэнне. У снежні 2025 года неглюбская тэкстыльная традыцыя была ўключана ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА, якая мае патрэбу ў тэрміновай ахове.

Чаму мясцовыя майстрыхі не падпісваюць свае работы

Неглюбскія ручнікі лёгка пазнаць па складаных геаметрычных і раслінных арнаментах. Даследчыкі налічваюць больш за 120 традыцыйных матываў: «крывулі», «кучараўкі», «козлікі», «павукі», «рэдзькі», «яблынькі», «жабкі». Кожны малюнак – своеасаблівае пажаданне гаспадарам дома дастатку, любові, здароўя, ураджаю і дабрабыту.

Гасцей свята сустракалі майстрыхі Неглюбскага сельскага цэнтра ткацтва Людміла Кавалёва, Таццяна Суглоб і Алена Дзямчыхіна. На іх – адноўленыя касцюмы неглюбскага строю: тканыя спадніцы-андаракі, белыя кашулi, святочныя галаўныя ўборы. У такім убранні нават сучасная модная здымка выглядала б зусім дарэчы.

«Мы аднавілі традыцыйны жаночы касцюм неглюбскага строю, – расказала Times.by Людміла Кавалёва. – Адзенне замужняй жанчыны адрознівалася ад дзявочага. Рознымі былі і галаўныя ўборы. Хустку, напрыклад, тут завязвалі па-асабліваму. А дзяўчаты насілі кубак з рознакаляровымі стужкамі».

Людміла Васільеўна пераехала ў Неглюбку з Брагінскага раёна ў 1980-х, выйшла замуж за мясцовага жыхара і паступова асвоіла ткацтва. Вучылася ў неглюбскіх майстрых – тады кросны стаялі амаль у кожным доме.

«Колькі вырабаў за гэтыя гады саткала, ужо не злічыць, – усміхаецца яна. – Але падпісваць ручнікі ніколі не хацелася. Навошта псаваць палатно? Мы не прыдумваем узоры нанава, а паўтараем тыя, якімі карысталіся нашы продкі. Хоць мне раяць ставіць маленькі знак на адвароце – амаль непрыкметна».

Сёння Людміла Кавалёва разам з калегамі захоўвае старажытную закладную тэхніку і вучыць ткацтву дзяцей. Гэта асабліва важна для Неглюбкі, дзе хатнія кросны цяпер ёсць у адзінак.

Госці паспрабавалі сябе ў ткацтве

На свяце кожны жадаючы мог паспрабаваць сябе ў ролі ткача. За аднымі са старадаўніх кроснаў працавала Наталля Кадзетава, прадстаўніца цэнтра рамёстваў Новай Гуты Гомельскага раёна. Пальцы майстрыхі хутка перабіралі ніткі, выраўноўвалі аснову будучага ручніка, папраўлялі нацяжэнне.

Паміж белымі ніткамі пазней з'явяцца чырвоныя, чорныя і зялёныя. З іх паступова складзецца традыцыйны малюнак – строгі, рытмічны і, на першы погляд, зусім не просты.

«У аснове гэтага ручніка шашачкі. А яшчэ ўседлівасць і ўважлівасць, – смяецца Наталля. – Пастаянна трэба лічыць, так што ткацтва нядрэнна трэніруе матэматыку».

Кроснам, за якімі яна працавала, каля ста гадоў. Яны зроблены ў Неглюбцы, хоць прынцып іх устройства знаёмы любой ткачысе.

«А як даўно вы навучыліся ткаць? Страшна было ў першы раз?» – пытаюцца госці.

«Было страшна цікава, – адказвае майстрыха. – Я прыйшла ў ткацтва з чыстага ліста, без маміных і бабуліных сакрэтаў. Каля дзесяці гадоў таму прыехала ў Неглюбку на летнік. Тыдня заняткаў хапіла, каб разабрацца ў тэорыі, а далей пачалася практыка. Без яе нікуды. Калі ёсць магчымасць, саджуся за кросны і тку паясы, ручнікі, абрусы».

На просты двухколерны ручнік для каравая вопытнай майстрысе можа спатрэбіцца каля трох дзён. А складаная работа з багатым арнаментам і некалькімі колерамі патрабуе месяца, а часам і больш.

Фатаграфіі, у якіх засталася вёска

Ад кроснаў госці пераходзілі да выставы, падрыхтаванай супрацоўнікамі Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Фёдара Шклярава. Старыя чорна-белыя фатаграфіі размясцілі непасрэдна на ручніках – атрымаўся не проста збор здымкаў, а апавяданне пра людзей, сем'і і знікаючыя вёскі.

Малодшы навуковы супрацоўнік музея Святлана Петрышэнка тлумачыць: «Неглюбка калісьці была цэнтрам цэлага куста паселішчаў. У яго ўваходзілі Ляда, Канавалава, Селішча, Перадавец і іншыя вёскі. У некаторых сёння засталося па некалькі жыхароў, а асобныя населеныя пункты ўжо зусім апусцелі».

Сярод фатаграфій – здымак дзвюх дзяўчынак з Ляда. Яны былі сяброўкамі, нарадзіліся і памерлі ў адзін год – сябравалі ўсё жыццё. Адна з іх, Настасся Грынькова, працавала майстрам у мясцовым цэнтры рамёстваў: вяла гурток ткацтва, вучыла дзяцей падрыхтоўваць кросны і знаёміла з мясцовымі традыцыямі.

На старым здымку ў дзяўчынак на шыях гарлячкі – мясцовыя ўпрыгажэнні, якія сёння назвалі б чокерамі. На фестывалі Святлана паказвала, як іх плесці, і расказвала, у чым любілі выхваляцца неглюбскія модніцы.

«На адной з фатаграфій ёсць і мая сям'я: бабуля, мама, іншыя родныя, – кажа яна. – Для мяне гэта асабліва дарагі здымак. Такія фатаграфіі дапамагаюць убачыць гісторыю ў тварах людзей».

Кірмаш без сувенірнага пылу

Фестываль не абмежаваўся кроснамі і выставамі. На кірмашы можна было купіць галаўныя ўборы, упрыгажэнні, лялек-абярэгаў, тканыя вырабы і рэчы з матывамі неглюбскіх арнаментаў.

Каля вітрыны Наталлі Рашэтнік аншлаг. Былы галоўны бухгалтар ужо каля пятнаццаці гадоў займаецца рамяством. Яна шые чапцы, каптуры, пачолкі і іншыя галаўныя ўборы па старажытных узорах.

«Цяпер асабліва пытаюцца пра чапцы, – расказвае майстрыха. – Адзін галаўны ўбор шыецца не менш за тры дні. Больш за ўсё часу займае пошук тканіны. Я выкарыстоўваю стары лён, бавоўну, вінтажны аксаміт – сучасны матэрыял не заўсёды дае патрэбнае адчуванне».

Гомяльчанка Наталля выбрала галаўны ўбор з элементамі неглюбскага арнаменту і льняныя каралі з бурштынам. Яе сяброўка Вольга купіла для мужа ляльку-абярэг Спірыдона.

Сяброўкі прыехалі ў Неглюбку ўпершыню, але ўжо вырашылі вярнуцца: даведаліся пра летнікі, дзе можна навучыцца ткацтву, і захацелі паспрабаваць свае сілы за сапраўднымі кроснамі.

Мінчанкі Ала і Наталля тым часам гулялі па свяце ў хустках-лябёдках. Іх форму сапраўды можна параўнаць з птушкай: тканіна мякка падымаецца над галавой і разыходзіцца па баках. Хусткі ім завязала мясцовая жыхарка Марыя Савасцёнак, якой на свяце падзякавалі за захаванне традыцыі.

«У Неглюбцы мы не ўпершыню, але кожны раз прыязджаем як у першы, – кажуць сталічныя госці. – Тут усё па-сапраўднаму: людзі не проста паказваюць старадаўнасць, а жывуць ёю. Відаць, што традыцыю перадаюць дзецям і ўнукам».

Пад вечар ручнікі на бярозах усё так жа варушыліся ад ветру, а каля кроснаў не змяншалася чарга.

І ў гэтым, бадай, быў самы дакладны адказ на пытанне, ці жывая традыцыя: пакуль хтосьці лічыць ніткі, вучыцца набіваць малюнак і пытаецца ў майстрыхі, з чаго пачаць, неглюбскі ручнік застаецца часткай жывой культуры.

Па вечарах аб'ект ператвараецца ў велізарны святлодыёдны экран, з-за чаго тысячы людзей атрымліваюць асалоду ад маляўнічага шоу, не адводзячы вачэй.

У Гродне працуе аб'ект, які ўжо стаў месцам прыцягнення гараджан і адной з топавых турыстычных лакацый.

У парку імя Жылібера па вуліцы Ажэшка працуе абноўленае 42-метровае кола агляду.

Па вечарах аб'ект становіцца гіганцкім дынамічным экранам. Замест звычайнай ілюмінацыі канструкцыя, аснашчаная сучаснымі святлодыёдамі, паказвае сапраўднае міні-шоу.

Падсветка ўключаецца з наступленнем змяркання і працуе да закрыцця парку: у будныя дні – да 22:00, у выхадныя – да 23:00.

Знаходка наглядна даказвае, што не кожнае паваленае дрэва трэба тэрмінова прыбіраць з лесу.

У Белавежскай пушчы выявілі рэдкі рэліктавы мох – антытрыхію павіслую (Antitrichia curtipendula). Яго падчас палявых даследаванняў знайшоў супрацоўнік Інстытута эксперыментальнай батанікі НАН Беларусі Аляксей Астрэлін, паведамілі ў нацпарку.

Для Беларусі гэта амаль сенсацыйная знаходка. Апошні раз гэты від згадвалі ў навуковых работах у канцы XIX – пачатку XX стагоддзя. Пасля 1919 года мох у рэгіёне больш ніхто не фіксаваў.

Першае вядомае згадванне адносіцца да 1888 года. Тады батанік Францішак Ксаверый Блонскі знайшоў антытрыхію ўсяго адзін раз на ссечаным дубе каля ручая Лютоўня. Цяпер гэта тэрыторыя знаходзіцца на польскім баку Белавежскай пушчы.

Праз больш за 100 гадоў рэдкі мох зноў выявілі на дубе – у тэрмафільнай дуброве на месцы былога зубрагадоўчага гадавальніка. Праўда, дрэва даўно ўпала: ствол ляжыць на зямлі як мінімум 20 гадоў і паспеў моцна згніць.

Менавіта такая старая драўніна, паводле слоў спецыялістаў, стварае для моху падыходзячыя ўмовы: устойлівую вільготнасць, асаблівы мікраклімат і патрэбны склад паверхні. Атрымліваецца, што павалены дуб, які з боку можа здацца проста старой парахнёй, аказаўся сапраўдным домам для рэдкай расліны.

На думку спецыялістаў нацпарку, знаходка наглядна даказвае, што не кожнае паваленае дрэва трэба тэрмінова прыбіраць з лесу. Буйная мёртвая драўніна важна для экасістэмы – на ёй і ўнутры яе жывуць многія рэдкія віды раслін, грыбоў і жывёл.

Раней Times.by расказваў, як пад Гомелем з дна Сожа паднялі 15-тонныя мораныя дубы, самы стары з іх праляжаў пад вадой каля 6 тысяч гадоў.

Экспазіцыя прысвечана ўбранню веткаўскага абраза – акладам, зробленым з металу, золата і разнога дрэва.

Выстава «Жар і холад металу. Убранне веткаўскага абраза» адкрылася ў Нацыянальным мастацкім музеі 20 жніўня. У экспазіцыі прадстаўлены 74 аклады на абразы з калекцыі Веткаўскага музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый імя Ф.Р. Шклярава.

Усяго экспазіцыя ўключае 125 твораў жывапісу, дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, малюнкі і прылады працы майстроў-чаканшчыкаў. Асаблівая каштоўнасць – аклады на абразы, частку з якіх па крупінках аднаўлялі майстры музея стараабрадніцтва і беларускіх традыцый.

Аклад у народзе называлі рызай. Па сутнасці, гэта верхняе адзенне абраза: металічны чахол, які зверху пакрывае абраз. Ён можа быць зроблены з латуні, пакрыты серабром або золатам.

«Усяго ў калекцыі нашага музея больш за 100 акладаў. Пачаў яе збіраць заснавальнік нашага музея Фёдар Рыгоравіч Шкляраў яшчэ ў 1970-я гады. Частка акладаў была ў непрэзентабельным выглядзе. Дзесьці на іх была сажа, бруд, карозія металу і інш. Нашы рэстаўратары заняліся іх аднаўленнем з канца 2025 года», – расказаў дырэктар Веткаўскага музея Юрый Катляроў.

Некаторыя аклады збіралі літаральна па кавалачках. Напрыклад, рыза на абраз велікамучаніка Мікіты была разбіта на маленькія-маленькія кавалачкі. Рэстаўратары Веткаўскага музея збіралі часцінкі на драўляную падкладку і ўмацоўвалі.

«Быў знойдзены не толькі аклад, але і абраз, дакладней, тое, што засталося ад гэтага абраза. Прычым спачатку знайшлі рызу, а праз 30 гадоў да нас у музей прыйшоў і сам абраз», – падзяліўся Юрый Катляроў.

У цэнтры абраза адлюстраваны Мікіта Воін, а вакол гісторыі-замалёўкі яго жыцця. На адной сцяне прадстаўлены рыза, абраз і замалёўка рэканструкцыі, дзе адлюстравана, як абраз выглядаў калісьці.

«На выставе прадстаўлены раскошныя экзэмпляры. Напрыклад, «Успенне» з Новага Крупца (Добрушскі раён) знайшлі ў канцы 80-х гадоў. Ён быў складзены, як рулон паперы, у адным з закінутых дамоў. А аказалася, што гэта аклад. Нашы майстры яго прывялі ў парадак», – знаёміць з экспазіцыяй Юрый Катляроў.

Аклад зроблены з дапамогай тэхнікі агнявога залачэння з выкарыстаннем ртуці і пазалоты.

«Гэта вельмі старадаўняя тэхніка. Калі на рызу накіроўваеш святло, яна дае высакароднае залатое ззянне. Гэтай прыгажосцю мы і хацелі падзяліцца», – адзначае дырэктар Веткаўскага музея.

Прысвяціць цэлы выставачны праект тэме акладаў прапанавала Галіна Нячаева, куратар выставы, заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь. Яна распрацавала план, і мы вырашылі адкрыць выставу, якую назвалі «Жар і холад металу». Супрацоўнікі Нацыянальнага мастацкага музея падтрымалі ідэю і дапамаглі ўвасобіць яе ў жыццё: суправаджалі на ўсіх этапах распрацоўкі і ўстаноўкі экспанатаў.

«Першая выстава, у якой удзельнічаў Веткаўскі музей, адбылася ў 1994 годзе. І з тых часоў раз у тры-чатыры гады розныя творы з гэтага музея на самыя цудоўныя тэматыкі прадстаўлены ў Нацыянальным», – адзначыла загадчыца аддзела старажытнабеларускага мастацтва Алена Карпенка.

«Гэта вельмі добрая, душэўная і цёплая выстава. Ёсць куток, прысвечаны Арыне Радзівонаўне (няні Аляксандра Пушкіна) – яе асабістыя рэчы, фатаграфіі яе і членаў яе сям'і. Таксама можна ўбачыць прадметы чаканшчыкаў, якія выконвалі гэтыя работы. Цяпло іх рук застаецца з намі на гэтых творах», – расказала яна.

На выставе можна сустрэць дзіўнай прыгажосці кальчужныя і жамчужныя платы для Багародзіцы, ювелірную мініяцюрную работу па сусальным золаце, аб'ёмны ківот з дрэва з залачэннем і яшчэ шмат-шмат чаго. Атрымаць асалоду ад велічы шэдэўраў з металу, майстэрства архітэктурных кампазіцый, а таксама ўразіцца прыгажосцю акладаў можна да 25 кастрычніка.

Таксама абнавіўся медаль «За развіццё фізічнай культуры і спорту ў Рэспубліцы Беларусь».

Міністэрства спорту Беларусі змяніла свае сцяг і эмблему. Новыя адметныя знакі ведамства зацверджаны ўказам Прэзідэнта, які быў апублікаваны на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

Найбольш прыкметная змена тычыцца назвы міністэрства, якая размешчана па контуры эмблемы. Цяпер там адсутнічае надпіс «і турызму», бо з 1 студзеня 2026 года міністэрства было перайменавана.

Акрамя таго, змяніліся межы Беларусі. Дакладней, лініі сталі зялёнымі, калі раней іх колер быў белым. Таксама абнаўленні ўнесены ў малюнак цалкам, бо на ім стала больш чырвонага і зялёнага – колераў нацыянальнага сцяга нашай краіны. Як і раней, у цэнтры красуецца факел з алімпійскім агнём.

Сцяг ведамства будзе прадстаўлены ў выглядзе эмблемы, якая размешчана ў цэнтры белага палатна прамавугольнай формы.

Яшчэ ва ўказе прадстаўлены новы адметны знак.

Абнавіўся медаль «За развіццё фізічнай культуры і спорту ў Рэспубліцы Беларусь», дзе таксама змянілася назва ведамства, а на вонкавым баку размясцілася новая эмблема Міністэрства спорту Беларусі.

Знешнепалітычнаму ведамству нашай краіны даручана ўладзіць усе пытанні.

Беларусь прыняла рашэнне закрыць пасольства ў Фінляндскай Рэспубліцы. Гэта вынікае з пастановы Савета Міністраў ад 20 жніўня 2026 года №424, апублікаванай на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

Паводле дакумента беларуская дыпламатычная ўстанова ў адной з краін Паўночнай Еўропы спыніць работу з 1 верасня 2026 года. Да гэтага часу Міністэрству замежных спраў Беларусі даручана ўрэгуляваць усе пытанні, звязаныя з закрыццём пасольства ў Фінляндыі, якое працавала тут з 2011 года.

Разам з тым Беларусь у апошні час адкрыла некалькі новых прадстаўніцтваў у краінах Блізкага Усходу і Сярэдняй Азіі.

Так, напрыклад, у сакавіку 2026 года было вырашана адкрыць дыппрадстаўніцтва ў Амане, а пазней стала вядома, што пасольства Сінявокай з’явіцца ў М’янме.

Цікавая заява ад Аляксандра Лукашэнкі прагучала падчас візіту ў КНДР. Тады Прэзідэнт даручыў адкрыць пасольства Беларусі ў Пхеньяне.

З жалудоў можна прыгатаваць суп, галушкі, аладкі і нават кісель. Самы працазатратны этап – дастаць ядзеркі з кожнага жолуда.

У Астравецкай раённай бібліятэкі ёсць фішка – кава з жалудоў. Гатуюць яе па старадаўнім рэцэпце, які перадала мясцовая жыхарка.

Times.by з'ездзіў на Астравеччыну, знайшоў захавальніцу старадаўняга рэцэпта і паспрабаваў жалудовую каву. Яе, дарэчы, не так складана прыгатаваць самастойна. Галоўнае – ведаць, дзе збіраць жалуды і што з імі рабіць далей.

Рэцэпт бібліятэцы перадала Іаланта Валуевіч – краязнаўца, у мінулым сельскі бібліятэкар, ураджэнка Астравецкага раёна. Цяпер жыве пад Мінскам, але перыядычна прыязджае ў родныя краі.

Нарадзілася і вырасла яна на хутары каля вёскі Спонды. Адзін з яркіх успамінаў дзяцінства – водар жалудовай кавы, якую варыла мама.

«У 1960–1970-я гады вытанчанасцей не было, кава з жалудоў была звыклым напіткам, але я яе вельмі любіла. Мне яна здавалася нечым асаблівым. Памятаю, мама спачатку купляла жалудовую каву. Кардонная скрыначка 200 г каштавала, здаецца, 12 капеек. Напітак атрымліваўся смачным і духмяным. Калі заварвалі на малацэ – смак цудоўны. Ячная кава называлася «Дружба», а гэта – проста жалудовая», – успамінае суразмоўніца.

Потым яна знікла з продажу, юная Іаланта нават засумавала. Але мама дастала рэцэпт, па якім гатавалі каву яе мама і бабуля, і ў сям'і сталі рабіць яе самі.

Дубоў вакол Спондаў было шмат, сыравіны хапала з лішкам. Жалудамі кармілі свіней, з імі гулялі дзеці, а ў верасні іх абавязкова нарыхтоўвалі, каб потым гатаваць смачны напітак.

Недалёка ад дома Іаланты Францаўны ў Спондах расце 200-гадовы дуб.

«Напэўна, няма ніводнага дарослага дуба, на якім не засталося б шрамаў ад маланкі. Гэтыя дрэвы падчас навальніцы прымаюць удар на сябе, – суразмоўніца паказвае на ствол, дзе відаць меткі. – На маім хутары ўсе дубы былі ў шрамах. Але дуб слаўны не толькі гэтым. У галодныя ваенныя гады з жалудовай мукі пяклі хлеб – ён быў пажыўны, з жалудоў варылі каву, якая давала сілы».

Жалудовая кава дагэтуль застаецца яе любімым напіткам. У верасні яна збірае плады, каб хапіла на ўвесь год.

«Гэта мая фішка. Шкада, што сёння кава з жалудоў – рэдкасць. Я спрабавала знайсці яе на Камароўцы ў Мінску, – чула, што бывае там, але не знайшла. Глядзела на маркетплэйсах – адзінкавыя прапановы ёсць, але трэба ўважліва вывучаць, што там за кава. І каштуе нятанна. Усё ж такі ручная праца», – расказвае Іаланта.

Яна рада, што ў Астравецкай бібліятэцы цяпер гатуюць жалудовую каву. І спадзяецца, што хтосьці ўсё ж зацікавіцца і наладзіць яе вытворчасць, дубоў жа ў Беларусі дастаткова – недарэмна ж на гербе Астраўца можна ўбачыць менавіта гэту расліну, а выявы галін, лісця гэтага дрэва або жалудоў прысутнічаюць на гербах цэлага шэрага беларускіх гарадоў, пасёлкаў і раёнаў.

Кава з жалудоў не толькі смачная, але і карысная. Яна паляпшае работу сардэчна-сасудзістай сістэмы, станоўча ўздзейнічае на стан скуры, дзяснаў, дабратворна ўплывае на стрававальную сістэму і мужчынскую сілу. Гэты напітак не змяшчае кафеіну, але захапляцца не трэба – дастаткова трох кубкаў у дзень. Яе можна піць і дзецям.

Times.by завітаў і ў Астравецкую раённую бібліятэку.

«Іаланта Валуевіч перадала ў бібліятэку сямейны рэцэпт кавы каля 20 гадоў таму. Доўгі час ён проста захоўваўся ў папцы. Аб ім успомнілі праз 10 гадоў, калі ў раёне арганізоўвалі свята дуба. Бібліятэкары прапанавалі сваю адметнасць – жалудовую каву, – расказвае бібліёграф Інга Шлыковіч.

Першымі дэгустатарамі сталі астраўчане – і напітак ім спадабаўся. З тых часоў жалудовая кава – абавязковы атрыбут усіх значных падзей у раёне.

А пяць гадоў таму, калі бібліятэка пераехала ў новы прасторны будынак, узнікла ідэя абсталяваць імправізаваную кавярню. У райвыканкаме яе падтрымалі. Так з'явіўся ўтульны куток для сустрэч і дэгустацый.

Калі ў бібліятэку прыязджае арганізаваная група турыстаў і аб візіце бібліятэкараў папярэджваюць загадзя, яны робяць фірменную жалудовую каву.

Ператварэнне жолуда ў духмяны напітак – карпатлівы працэс. Усё пачынаецца ў верасні, калі на дубах паспяваюць жалуды. Да збору падключаюцца ўсе работнікі бібліятэкі. Яны нават знялі аб гэтым відэа і размясцілі ў TikTok.

Збіраюць уручную і толькі з галін. Тыя, што ўжо апалі, не бяруць – могуць быць чарвівымі. У спелых жалудоў шапачка павінна лёгка здымацца з плода.

«Дубоў у Астраўцы і раёне шмат, але падыдуць не ўсе. Трэба выбіраць толькі тыя дрэвы, якія растуць у экалагічна чыстых месцах – далей ад дарог і людных месцаў. Мы такія месцы ўжо ведаем. Дапамагаюць работнікі бібліёбуса, які абслугоўвае аддаленыя вёскі», – тлумачыць Інга Шлыковіч.

Сабраныя жалуды прасушваюць у натуральных умовах. А затым пачынаецца самы працазатратны этап – дастаць ядзеркі з кожнага жолуда, як з арэха.

Гэтыя ядзеркі наразаюць на дробныя кавалачкі і крыху сушаць у духоўцы. Потым – абсмажваюць на сухой патэльні, пільна сочачы, каб не падгарэлі.

І нарэшце, памол. Хтосьці выкарыстоўвае ступку, як у старадаўнасці. Але кавалачкі вельмі цвёрдыя, давядзецца прыкласці нямала намаганняў, таму лепш перамалоць у кавамолцы. Атрыманы парашок (падобны на звычайную молатую каву) – гатовая аснова для прыгатавання напітку.

Зрэшты, можна і не малоць: калі кавалачкі дастаткова дробныя, іх заварваюць цалкам.

Па старадаўнім рэцэпце, які захоўваецца ў бібліятэцы, каву заварвалі ў печах – у гліняных гаршчочках або чыгунах. Залівалі халоднай вадой, ставілі ў печ і праз некалькі гадзін даставалі гатовы напітак.

«У сучасных дамах печы няма, таму насыпаем молатую каву ў тэрмас, заліваем кіпенем і пакідаем мінімум на дзве гадзіны, – дзеліцца з Times.by сакрэтам Інга Шлыковіч. – Толькі так можна раскрыць смак. Мы спрабавалі проста заліць кіпенем, зусім не тое атрымліваецца. І звараная ў турцы – таксама не той смак».

Суразмоўніца прапануе паспрабаваць. Яна адкрывае тэрмас – і паветра напаўняецца мяккім кававым водарам. Напітак масляністы з-за ўтрымання ў жалудах алей. Насычанасць смаку і колеру залежыць ад ступені абсмажвання жалудоў. У бібліятэцы колер парашку і напітку атрымаўся далікатна-арэхавы.

Цукар і вяршкі не дабаўляем, каб рассмакаваць напітак: нам нагадала сумесь ячнага напітку са звычайнай кавай.

«Паводле водгукаў, хтосьці ў каве адчувае шакалад, іншым смак здаецца драўняным, камусьці нагадвае ячны напітак», – расказвае бібліёграф. Сама яна адчувае арэхавы смак.

У бібліятэцы склалі буклет, у які ўключылі не толькі рэцэпт жалудовай кавы, але і спосаб прыгатавання менш насычанага кававага напітку. А яшчэ – рэцэпты жалудовага супу з малаком, галушак жалудовых з салам, здобных аладкаў з жалудовай мукі і нават кісялю з жалудовай кавы.

Спосаб прыгатавання самой мукі – таксама ў буклеце, з паметкай «рэцэпт блакаднага Ленінграда». Яго знайшлі ў інтэрнэце.

Рэцэпты даволі простыя: справіцца нават той, хто рэдка стаіць каля пліты. Засталося толькі дачакацца верасня і сабраць жалуды.

Гомельскія ўлады распрацавалі дызайн-код, які рэгулюе літаральна ўсё: ад колеру шыльд і формы вулічных ліхтароў да прызначэння велабоксаў і афармлення прыпынкаў.

Праект размясцілі ў адкрытым доступе, каб да зацвярджэння сабраць заўвагі і прапановы ад гараджан.

Times.by папрасіў галоўнага архітэктара Гомеля Ларысу Кавалёву пракаменціраваць асноўныя тэзісы новага дакумента.

Для каго гэтыя правілы і што яны рэгулююць

Паводле слоў Ларысы Кавалёвай, выкарыстанне дызайн-кода стане абавязковым для архітэктараў, праекціроўшчыкаў, будаўнікоў, кіруючых кампаній і ўсіх, хто так або інакш уплывае на аблічча горада – ад уладальнікаў кафэ да камунальных службаў.

«Рэгламент апісвае, як павінны выглядаць фасады, двары, прыпынкі, летнія пляцоўкі, навігацыя, урны, лаўкі і нават часовыя агароджы на будоўлях. Правілы сфармуляваны для ўсёй тэрыторыі Гомеля з акцэнтам на гістарычны цэнтр, магістральныя вуліцы, жылыя кварталы і дваровыя зоны», – растлумачыла архітэктар.

Мэту гэтага дакумента Ларыса Кавалёва сфармулявала так: «Захаваць архітэктурную індывідуальнасць Гомеля, зрабіць яго візуальна больш спакойным і прывабным для турыстаў».

Адмова ад танных матэрыялаў і назойлівай рэкламы

У гістарычнай частцы горада праект уводзіць прамую забарону на танны пластыкавы сайдынг.

«Замест яго ў аздабленні фасадаў прапануем выкарыстоўваць натуральныя матэрыялы і спакойныя адценні, якія не выбіваюцца з каларыстычнага пашпарта будынка і агульнай каляровай гамы вуліцы», – назвала альтэрнатыўны варыянт суразмоўніца.

Рэкламныя канструкцыі не павінны засланяць лепку, калоны, карнізы і іншыя архітэктурныя дэталі. Забаронена парушаць сіметрыю фасада, перакрываць аконныя і дзвярныя праёмы, ужываць глянцавы пластык, бліскучыя кампазітныя панэлі і банерную тканіну без жорсткага каркаса.

«Для шыльд на фасадах будынкаў у гістарычным цэнтры кампаніям і брэндам рэкамендуем выкарыстоўваць фармат аб'ёмных літар і сімвалаў белага колеру. Гэта стыльны і сучасны тып шыльд, і ён, дарэчы, ужо шырока выкарыстоўваецца ў Гомелі. Прагуляйцеся па праспектах Перамогі і Леніна – ніякага візуальнага шуму, пры гэтым за кошт фірменных шрыфтоў індывідуальнасць не страцілася», – прывяла прыклад Ларыса Кавалёва.

Лаўкі, урны, велапаркоўкі, агароджы, навігацыя і ліхтары, згодна з праектам, таксама павінны выглядаць як адзіны ансамбль. У прыярытэце – чыгуннае ліццё, сталь з парашковай афарбоўкай, лістоўніца або тэрмадрэва, архітэктурны бетон.

«Абазначаючы матэрыялы, зыходзілі ў тым ліку з магчымасцей мясцовых прадпрыемстваў. У нас ёсць свае «Цэнтраліт» з унікальным мастацкім ліццём і «Гомельжалезабетон», гатовы прапанаваць цікавыя элементы гарадскога дэкору. Гэта значыць, выстаўляючы ўмовы, мы будзем тут жа прапаноўваць даступныя варыянты», – удакладніла архітэктар.

Аншлагі, летнія тэрасы, кіёскі і прыпынкі

Навігацыя на фасадах таксама ўніфікуецца – назва вуліцы і нумар дома будуць размяшчацца на дзвюх асобных таблічках на адной вышыні. На таблічцы з нумарам дома будуць паказваць нумары суседніх будынкаў, каб было зручна арыентавацца.

Тэрасы кафэ і рэстаранаў, якія працуюць з 1 красавіка па 31 кастрычніка, павінны будуць пакідаць пешаходам свабодны праход шырынёй не менш за два метры.

«Гандлёвыя кіёскі прапануем перанесці ў двары або ў праходы паміж дамамі, а падводзячыя да іх правады прыбраць пад зямлю. Гэта таксама павінна дапамагчы знізіць візуальны шум на тратуарах і фасадах», – растлумачыла Кавалёва.

Нават для уваходных казыркоў у праекце прапісалі асобныя патрабаванні. Пераважны варыянт – «лунаючая» кансольная канструкцыя на стальных тросах (вантах), якая мацуецца да апорных элементаў сцяны і не патрабуе масіўных апорных стоек.

Уваходныя дзверы ў гістарычных будынках павінны быць рэстаўрацыйнымі або адноўленымі: масіў каштоўных парод драўніны або металаканструкцыі, якія паўтараюць аўтэнтычную форму і фурнітуру.

Прыпыначныя павільёны ў праекце сталі больш стрыманымі: нейтральная палітра (шэры, графіт, бэжавы, крэмавы), шмат загартаванага шкла і ўбудаваная падсветка з цёплым або нейтральным белым святлом.

«У гэтай частцы без радыкальных змяненняў. Не менш за 70% вертыкальных плоскасцей павільёна павінны быць святлопразрыстымі. Унутры абавязковым стане вертыкальны лайтбокс з раскладам і схемай маршрутаў», – удакладніла суразмоўніца.

Агароджы будынкаў павінны быць «празрыстымі», каб не перакрываць від на гістарычныя фасады. Сеткаватыя канструкцыі трапяць пад забарону. У прыярытэце, зноў жа, каваныя і чыгунныя літыя секцыі і вароты.

Па адзіным стандарце ў ідэале павінны быць аформлены і будаўнічыя агароджы, на якіх забароняць размяшчаць рэкламу.

Двары і жылыя кварталы

Праект рэгламентуе выгляд агароджаў, кантэйнерных пляцовак і пакрыццяў для дзіцячых пляцовак у жылых дварах.

«Прапануецца стрыманая палітра фасадаў жылых дамоў: ахраматычныя колеры з акцэнтам на архітэктурныя дэталі – карнізы, парталы, налічнікі. Як і на магістральных вуліцах, «ядавітыя» адценні апынуцца пад забаронай, на адным фасадзе можна будзе выкарыстоўваць не больш за тры асноўныя колеры», – дадала спецыяліст.

Зялёныя зоны і дзіцячыя пляцоўкі прапануецца агароджваць невысокім антывандальным штыкетнікам шэрага графіту – не вышэй за 60 см і з вальцаванымі краямі, каб ніхто не параніўся.

Дзіцячыя пляцоўкі павінны абавязкова заніравацца, каб забяспечыць бяспеку і камфорт дзецям розных узростаў. Паводле праекта яркія гульнявыя модулі дапушчальныя толькі на пляцоўках для дзяцей да 6 гадоў.

«Момант пра выразнасць дзіцячых пляцовак выклікаў спрэчкі і ў складальнікаў. Асабіста я не бачу нічога дрэннага, калі варкаўт-пляцоўка для падлеткаў будзе аформлена ў яркай каляровай гаме. Думаю, тут, як кажа моладзь, мы «загнулі», не выключаю, што праўкі будуць у гэтай частцы праекта», – растлумачыла Ларыса Кавалёва.

Як жыхары могуць паўплываць на фінальны дакумент

Паколькі гэта пакуль што праект, у гараджан ёсць магчымасць паўплываць на канчатковы варыянт дакумента. Заўвагі і прапановы можна накіраваць да 15 верасня 2026 года ў гарадское ўпраўленне архітэктуры на электронную пошту: uaig@gorod.gomel.by.

Пасля зацвярджэння дакумент стане абавязковым для выканання. Але гэта не значыць, што ўсе «няправільныя» шыльды здымуць у аўральным парадку за адну ноч.

«Дызайн-код не прадугледжвае імгненнай рэвалюцыі. Пасля зацвярджэння дакумента будзе ўведзены так званы пераходны перыяд – час, за які прадпрымальнікі і ўладальнікі будынкаў павінны будуць прывесці свае фасады і шыльды ў адпаведнасць з новымі патрабаваннямі. Працэс будзе ісці паэтапна», – растлумачыла архітэктар.

Паводле яе слоў, у іншых гарадах гэты перыяд склаў ад трох месяцаў да года. Пры фарміраванні дызайн-кода для Гомеля спецыялісты вывучалі вопыт не толькі беларускіх, але і еўрапейскіх гарадоў. Важнае ў гэтым праекце – пачуць меркаванне жыхароў горада.

«Вельмі разлічваем на зваротную сувязь, і ўжо першыя прапановы атрымалі, асабліва ў частцы азелянення горада. Гэта пазіцыя ў праекце ёсць з рэкамендацыяй вечназялёных, зімаўстойлівых раслін, і хтосьці ўжо падумаў, што ад ліставых парод горад адмовіцца наогул. Гэта не так. Дапрацуем правілы і ў гэтай частцы з улікам меркавання актыўных жыхароў і спецыялістаў», – запэўніла яна.

Новы ўказ падпісаў Прэзідэнт, а дакумент быў падрыхтаваны на падставе яго даручэнняў па выніках выязной нарады 7 жніўня.

У Беларусі пачынаюць дзейнічаць новыя нормы для аб'ектаў грамадскага харчавання, гандлю і бытавога абслугоўвання на сяле.

Гэта прадугледжана Указам «Аб развіцці гандлю, грамадскага харчавання і бытавога абслугоўвання на тэрыторыі сельскай мясцовасці і малых гарадскіх паселішчаў», які Аляксандр Лукашэнка падпісаў 20 жніўня, паведамляе прэс-служба кіраўніка дзяржавы.

Згодна з новым дакументам на мясцовым узроўні створаць пэўны збор нормаў, які будзе распаўсюджвацца на сферы гандлю, грамадскага харчавання і бытавога абслугоўвання. Распрацоўваць іх збіраюцца з улікам пажаданняў сельскіх жыхароў, а таксама плануюць зыходзіць з эканамічных інтарэсаў бізнесу.

Указам устаноўлена, што гандаль, бытавое абслугоўванне і работа грамадскага харчавання на сяле ажыццяўляюцца з улікам асаблівасцей: падаткаабкладання, арганізацыі работы аўтамагазінаў (з абавязковым вызначэннем маршрутаў, указаннем перыядычнасці руху, часу і месцаў прыбыцця), а таксама адчужэння на кампенсацыйнай аснове нерухомасці.

Персанальная адказнасць за забеспячэнне належнага гандлёвага абслугоўвання жыхароў сельскай мясцовасці ўскладаецца на старшынь абласных і раённых выканаўчых камітэтаў, а таксама кіраўнікоў бізнесу.

Указ падрыхтаваны ў адпаведнасці з патрабаваннямі і даручэннямі Прэзідэнта на выязной нарадзе па пытаннях забеспячэння сельскага насельніцтва шырокім асартыментам тавараў пад поўную патрэбу, якая адбылася ў Вілейцы 7 жніўня 2026 года.

Асобна прэс-служба ўдакладняе, што раней дзеючыя прававыя акты ў названых сферах страчваюць сваю сілу.

Кожны шосты літаратурны фестываль у Беларусі праходзіў менавіта ў Магілёўскай вобласці.

У Касцюковічах 5–6 верасня пройдзе XXXIII Дзень беларускага пісьменства, паведамілі ў эфіры тэлеканала «Першы інфармацыйны».

Цяпер у раённым цэнтры ў Магілёўскай вобласці поўным ходам ідзе падрыхтоўка да святочных мерапрыемстваў.

«Асноўнымі тэмамі свята стануць Год беларускай жанчыны, 85-я гадавіна пачатку Вялікай Айчыннай вайны, пяцігодка якасці і юбілеі класікаў беларускай літаратуры», – расказалі ў сюжэце.

У Касцюковічах адзначаць 100-гадовы юбілей Алеся Адамовіча, 105 гадоў з дня нараджэння Івана Шамякіна і Івана Мележа. Юбілейным гэты год стаў і для Кандрата Крапівы, Змітрака Бядулі, Алаізы Пашкевіч, Максіма Багдановіча.

«Асноўныя гістарычныя эпізоды развіцця кнігадрукавання на Магілёўшчыне адлюструюць у інтэрактыўным фармаце выставы. Упершыню адкрыюць і павільён рэдкай кнігі з факсіміле, старадрукаванымі выданнямі», – адзначылі ў эфіры.

У Касцюковічах таксама будзе адкрыта спецыяльная экспазіцыя «Фестываль паэзіі і аўтарскай песні «Пісьмянкоў луг».

У раённым цэнтры ўжо ўстанавілі літаратурныя прыпынкі грамадскага транспарту. На павільёнах размясцілі партрэты беларускіх пісьменнікаў і цытаты з іх твораў.

Асобная экспазіцыя пад назвай «Кабінет пісьменніка» збярэ рукапісы пісьменнікаў-юбіляраў, асабістыя рэчы, рэдкія фатаграфіі і архіўныя дакументы.

Традыцыйна на фестывалі кнігі і прэсы любы жадаючы зможа азнаёміцца з лепшымі сучаснымі беларускімі выданнямі.

У Гомелі Яблычны Спас святкуюць каля бетонных яблыкаў – унікальнай мясцовай славутасці.

Сёння праваслаўныя адзначаюць Праабражэнне Гасподняе, вядомае ў народзе як Яблычны Спас. У Гомелі асвяціць плады новага ўраджаю можна пад адкрытым небам – у яблыневым садзе на буйной транспартнай развязцы.

Пад кронамі дрэў сабраліся каля тысячы чалавек. Times.by прыехаў на свята, каб бліжэй разгледзець незвычайную цырымонію і яе ўдзельнікаў.

Месца з гісторыяй

Яблыневы сад каля Рэчыцкага праспекта знаёмы многім жыхарам горада. Яго галоўная асаблівасць – «раскіданыя» на траве вялікія бетонныя яблыкі. Самы буйны плод важыць каля паўтары тоны.

Да 1960-х гадоў у гэтай частцы горада быў прыватны сектар з фруктовымі садамі. Пры будаўніцтве транспартнай развязкі дамы знеслі, захаваўшы зялёны куток з яблынямі як памяць аб мінулым – перш за ўсё для жыхароў Куйбышаўскага праезду, вуліц Барыкіна і Хмяльніцкага.

Свята каля бетонных яблыкаў праводзяць ужо больш за 20 гадоў. У гэты раз у садзе гучала жывая музыка, працавалі выставы дэкаратыўна-прыкладной творчасці, выступалі самадзейныя артысты. Для дзяцей арганізавалі гульні і эстафеты.

На асвячэнне людзі прынеслі яблыкі з дому, таксама іх можна было купіць на месцы – працаваў выязны гандаль.

Ці можна есці яблыкі да Спаса

Мясцовыя жыхары расказалі Times.by, што ўжо шмат гадоў прыходзяць у яблыневы сад на свята. Некаторыя прызналіся, што не ўтрымаліся і паспрабавалі яблыкі новага ўраджаю яшчэ месяц таму.

«А хіба можна іх есці да Яблычнага Спаса?» – здзіўляемся іх неабачлівасці.

«Можна і трэба», – уключыўся ў нашу размову іерэй храма святога Архангела Міхаіла Аляксей Мітрафанаў.

Свяшчэннік нагадаў, што галоўны сэнс свята звязаны не з асвячэннем пладоў, а з Праабражэннем Гасподнім і духоўным змяненнем чалавека.

«Святочнае богаслужэнне пачалося напярэдадні вечарам. У само свята вернікі стараюцца прыйсці на ранішнюю службу, памаліцца і, калі падрыхтаваліся, прычасціцца», – растлумачыў айцец Аляксей.

Што рабіць з асвячонымі яблыкамі

Пасля асвячэння пладоў многія панясуць яблыкі дадому – пачаставаць блізкіх або прыгатаваць з іх што-небудзь смачнае.

«Вельмі люблю гэта свята. Спяку шарлотку або запяку яблыкі з мёдам, пачастую родных», – падзялілася планамі гамяльчанка Надзея.

Святлана Бусел здзівіла: яна збіраецца паваражыць на яблычнай лупіне.

«З самага прыгожага яблыка зрэжу лупіну палоскай і кіну яе праз плячо. Калі лупіна скруціцца ў клубок, жаданне не здзейсніцца, а калі ляжа выгнутай лініяй – усё будзе добра», – расказала Святлана.

Алег Суятноў з унукам Мішам прыйшлі ў яблыневы сад, каб падзякаваць Богу за ўраджай.

«Яблыкаў ды і іншай агародніны і садавіны ў гэтым годзе шмат. Не без Божай дапамогі ўсё гэта атрымалася, – упэўнены ён. – Пару яблыкаў абавязкова з’ядзім цалкам, разам з костачкамі. Як лекар кажу, гэта карысна».

Унікальны помнік садова-паркавага мастацтва прыме першых наведвальнікаў ужо гэтымі днямі, а яго ўрачыстая прэзентацыя пройдзе ў верасні.

Сярэдневяковы італьянскі сад зноў з'явіўся ў Мірскім замку, паведамляе прэс-служба Міністэрства культуры.

Згодна з захаванымі звесткамі гісторыя гэтага садова-паркавага аб'екта бярэ пачатак з XVII стагоддзя, калі ён быў упершыню закладзены пры князі Каралю Станіславе Радзівіле Справядлівым. Работы па яго маштабным адраджэнні стартавалі летам 2024 года. Спецыялісты музея імкнуліся ў дэталях аднавіць ландшафтны выгляд, характэрны для перыяду росквіту рэзідэнцыі ў сярэдзіне XVIII стагоддзя.

На добраўпарадкаванай тэрыторыі плошчай 5,7 га правялі каласальную работу. Тут размясціліся вытанчаны кветкавы партэр, цяністыя ліпавыя шпалеры, аўтэнтычны «аптэкарскі агарод», традыцыйная «лава з дзёрну» і сажалка з фантанам.

Ландшафтны ансамбль таксама ўпрыгожылі дэкаратыўны каскад, сетка гравійных дарожак, альтанкі і брукаваная цэнтральная алея, якая вядзе непасрэдна ад паўночнага крыла замка. Для зручнасці турыстаў створаны сучасная сістэма вячэрняга асвятлення і ўмяшчальная паркоўка.

Наступным этапам ператварэння знакамітай рэзідэнцыі Радзівілаў стане адраджэнне суседняга англійскага пейзажнага парку. Трэці блок рэстаўрацыйных работ спецыялісты плануюць пачаць у 2027 годзе.

Падрабязней аб тым, як аднаўлялі італьянскі сад, чытайце ў нашым рэпартажы.

Раман Галоўчанка растлумачыў, чаму беларускі рубель крыху аслабеў да долара.

Сітуацыю на валютным рынку пракаменціраваў кіраўнік Нацыянальнага банка Раман Галоўчанка ў эфіры тэлеканала «Першы інфармацыйны».

Ён запэўніў, што рухі курсу адбываюцца ў межах устаноўленых калідораў.

«Сітуацыя абсалютна спакойная, рухі курсу ідуць у межах нашых калідораў», – заявіў старшыня праўлення.

Невялікае аслабленне беларускага рубля да долара, паводле слоў кіраўніка Нацбанка, звязана з аслабленнем расійскага рубля. Курс беларускай валюты фарміруецца па формуле з улікам валютнага кошыка.

Галоўчанка таксама адзначыў, што ў мінулыя гады ў жніўні насельніцтва (перш за ўсё юрыдычныя асобы) выступала пакупніком валюты.

«Аднак цяпер і фізічныя, і юрыдычныя асобы валюту прадаюць. Гэта таксама аказвае пэўную падтрымку курсу беларускага рубля. Таму ўсё спакойна і стабільна», – рэзюміраваў кіраўнік Нацбанка.

Нагадаем, айчынны рубель патаннеў у адносінах да ўсіх асноўных валют 18 жніўня.

На адной платформе збяруць розныя лакацыі краіны, а памочнік на аснове штучнага інтэлекту (ШІ) пракладзе маршрут і падкажа бліжэйшае кафэ.

Нацыянальнае агенцтва па турызме працуе над стварэннем айчыннай платформы па браніраванні жылля. Аб гэтым расказаў дырэктар арганізацыі Кірыл Машарскі ў эфіры СТБ.

На базе «Разумнага горада» распрацоўваюць «беларускі Booking». Назвы ў сэрвісу пакуль няма, аднак агенцтва ўжо правяло інвентарызацыю па частцы розных беларускіх турыстычных лакацый, каб у адным месцы сабраць усе актуальныя прапановы для падарожнікаў.

Ужо з 2027 года нацыянальны сэрвіс браніравання жылля пачне паступова запускацца. Паводле слоў Машарскага, у адным месцы збяруць даныя па жыллі, а памочнік на аснове ШІ пракладзе маршрут, падбярэ варыянты пад канкрэтны бюджэт і пакажа месцы, дзе можна будзе паесці.

Платформу працягнуць развіваць, паколькі работы яшчэ шмат. «Гэта гульня ўдоўгую», – адзначыў дырэктар Нацыянальнага агенцтва па турызме.

Колькі каштуе ноч у гасцініцы ў Беларусі

Раней Times.by пісаў, у якую суму абыдзецца нумар у беларускім гатэлі.

Суткі ў гасцініцы Мінска ў сярэднім каштуюць BYN 190. Аднак цэны на нумары ў сталіцы могуць даходзіць і да BYN 500. Тым часам у рэгіёнах можна спыніцца і за BYN 27 за ноч, але гэта варыянт без выгод.

Розніца ў цане залежыць не толькі ад камфорту, але і ад набору паслуг: у кошт нумара можа быць уключаны сняданак або шведскі стол.

У мэтах дзяржпадтрымкі Прэзідэнт Беларусі падпісаў указ, які прадаставіць уладальнікам сядзіб дадатковыя прэферэнцыі.

У Беларусі абнавілі Палажэнне аб парадку ажыццяўлення дзейнасці па аказанні паслуг у сферы аграэкатурызму, адпаведны Указ «Аб развіцці аграэкатурызму» 18 жніўня падпісаў Аляксандр Лукашэнка.

Новым дакументам прадаўжаецца дзеянне льготнага крэдытавання Белаграпрамбанкам аб'ектаў аграэкатурызму на неабмежаваны перыяд. Акрамя таго, указ выключае ліміты крэдытавання ў сферы аграэкатурызму і павялічвае тэрмін заключэння такіх дагавораў: для сельгасарганізацый – з пяці да сямі гадоў, для фізічных асоб – з сямі да дзесяці гадоў.

Таксама ўводзіцца спецыяльны збор замест падатку. Ён будзе дзейнічаць для суб'ектаў аграэкатурызму ў рэгіёнах, якія знаходзяцца далёка ад буйных населеных пунктаў. Яго стаўка з 1 студзеня 2026 года складае BYN 45.

Яшчэ адзін пункт Указа «Аб развіцці аграэкатурызму» датычыцца памераў сядзібы. Дакумент павялічвае колькасць жылых пакояў да 15, а таксама пашырае спіс аказваемых паслуг.

Усе школы Беларусі да 20 жніўня павінны атрымаць пашпарты гатоўнасці да новага навучальнага года.

Новы навучальны год у Беларусі пачнецца без маштабных сюрпрызаў, але з прыкметнымі абнаўленнямі. Каля 2600 устаноў адукацыі адчыняць дзверы для 1,25 млн вучняў, сярод іх – прыкладна 87 тыс. першакласнікаў.

У Міністэрстве адукацыі паведамілі, што школы гатовы да пачатку заняткаў, толькі ў дзвюх установах капітальны рамонт працягнецца пасля 1 верасня – на гэты час вучняў перавядуць у іншыя будынкі.

Рамонт: амаль усе паспелі

На падрыхтоўку ўстаноў адукацыі мясцовыя бюджэты накіравалі BYN 341 млн.

«Капітальны рамонт праводзіўся ў 126 школах, на гэтыя работы выдзелілі каля BYN 130 млн. Прыкладна столькі ж накіравалі на бягучы рамонт. Яшчэ каля BYN 10 млн патрацілі на абнаўленне харчаблокаў», – агучыў сумы намеснік міністра адукацыі Уладзімір Далжанкоў.

Для школьных сталовых набылі больш за 1500 адзінак тэхналагічнага абсталявання, уключаючы параканвектаматы, так што ў повараў з'явілася больш магчымасцей гатаваць разнастайныя стравы.

Да 1 верасня чатыры ўстановы адукацыі пачнуць работу ў новых будынках. Дзве школы-новабудоўлі адкрыюцца ў аграгарадку Прылукі і Смалявічах – кожная разлічана на 1020 месцаў. Новыя будынкі таксама атрымаюць сярэдняя школа №3 у Смалявічах на 502 месцы і сярэдняя школа №6 у Магілёве на 1020 вучняў.

Каля 55 тыс. вучняў будуць ездзіць на заняткі на школьных аўтобусах. Для гэтага задзейнічаюць прыкладна 1600 адзінак тэхнікі. У кожным раёне вызначаны рэзервовыя машыны, якія выйдуць на маршрут, калі асноўны транспарт зламаецца.

Падвоз арганізуюць у 2136 устаноў адукацыі з 6590 населеных пунктаў па больш за 5000 маршрутаў.

«Гатоўнасць школ пацвярджаецца спецыяльнымі пашпартамі, – нагадалі ў Мінадукацыі. – Па стане на 17 жніўня было зацверджана 85% такіх дакументаў. Да 20 жніўня пашпарты павінны атрымаць усе ўстановы, якія плануюць адкрыць 1 верасня. Пры праверцы ўлічваюць стан будынкаў і матэрыяльнай базы, укамплектаванасць мэбляй, падручнікамі, метадычнай літаратурай і педагагічнымі кадрамі».

Харчаванне: гібкае меню і вендынг

З 1 верасня зменіцца парадак арганізацыі школьнага харчавання. Пры аднаразовым харчаванні ў вучняў першай змены будзе другі сняданак, а ў тых, хто вучыцца ў другую змену, – полудзень.

Для дзяцей, якія наведваюць групу падоўжанага дня, прадугледзяць двух- або трохразовае харчаванне. Колькасць прыёмаў ежы будзе залежаць ад таго, колькі часу дзіця праводзіць у школе.

«Зменіцца і размеркаванне па групах харчавання. Цяпер нормы будуць вызначаць з улікам класа: асобна прадугледжаны групы для 1–5-х, 6–8-х, 9–10-х класаў. Гэта павінна ліквідаваць ранейшую блытаніну, калі ў адным класе маглі вучыцца дзеці розных узроставых груп, якім належала рознае харчаванне», – растлумачыў сутнасць наваўвядзення Уладзімір Далжанкоў.

Паводле слоў прадстаўніка міністэрства, з 1 верасня грашовыя нормы на харчаванне павялічацца на 5%. З 1 студзеня 2027 года іх плануюць аўтаматычна карэкціраваць з улікам росту цэн на прадукты.

Пры аднаразовым харчаванні канкрэтны пералік прадуктаў і іх колькасць стануць рэкамендацыйнымі. Абавязковым параметрам застанецца каларыйнасць. Дзякуючы гэтаму школы змогуць часцей мяняць рацыёны і ўлічваць густы вучняў.

«Пашырыцца і асартымент школьных буфетаў. У школах таксама дазволяць устанаўліваць вендынгавыя апараты, але толькі пад кантролем санітарна-эпідэміялагічных службаў. Прадаваць праз іх можна будзе прадукты, дазволеныя для дзіцячага харчавання», – дадаў намеснік міністра.

Праграма: ШІ, дроны і больш практыкі

Арганізацыя адукацыйнага працэсу ў цэлым застанецца ранейшай. Школы пачнуць 2026/27 навучальны год па стабільных і ўжо знаёмых правілах. Абнаўленні ўнеслі толькі ў асобныя вучэбныя праграмы.

«У інфарматыцы для 6–9-х класаў узмоцняць практычную частку. Навучэнцаў будуць вучыць прымяняць лічбавыя навыкі ў паўсядзённым жыцці, а не толькі запамінаць тэарэтычныя паняцці», – зрабіла акцэнт начальнік упраўлення агульнай сярэдняй адукацыі – намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення агульнай сярэдняй і дашкольнай адукацыі Міністэрства адукацыі Ірына Каржова.

У праграме інфарматыкі для 8-га класа з'явіцца асобная тэма «Штучны інтэлект». Паводле слоў Ірыны Каржовай, школьнікі будуць вучыцца складаць запыты да ШІ, выкарыстоўваць яго для навучальных задач і правяраць дакладнасць атрыманай інфармацыі. Іншымі словамі, ім растлумачаць: упэўнены адказ камп'ютара яшчэ не азначае, што ён правільны.

«Змяненні закрануць і дапрызыўную і медыцынскую падрыхтоўку. У 10-х класах з'явіцца раздзел аб беспілотных лятальных апаратах. З улікам вучэбна-палявога збору каля 90% часу па прадмеце адвядуць на практычныя заняткі», – расказала Ірына Каржова.

Тры ўрокі фізічнай культуры і здароўя ў тыдзень захаваюцца. Пры гэтым трэці ўрок будзе накіраваны не толькі на гульнявыя віды спорту, але і на ўмацаванне здароўя вучняў.

Да 1 верасня плануюць выдаць 22 навучальныя дапаможнікі. 19 ужо надрукаваны, яшчэ тры знаходзяцца ў друку: па рускай мове для 6-га класа, беларускай літаратуры для 9-га і нямецкай мове для 10-га класа.

У Дзень ведаў у школах пройдуць урачыстыя мерапрыемствы і тэматычны ўрок «Веды сёння – сіла і працвітанне Беларусі заўтра!».

Айчынным збройнікам была пастаўлена задача зрабіць цалкам беларускі аўтамат, з якой яны паспяхова справіліся.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка наведаў у Мінскай вобласці пляцоўку, дзе вырабляецца айчынная стралковая зброя.

«На полі бою лёс вырашаюць людзі, салдаты. А для салдат трэба гэта. Без гэтай зброі мы нічога не зробім», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Менавіта па гэтай прычыне была пастаўлена задача стварыць у рэспубліцы ўласную вытворчасць стралковай зброі.

«Мы зрабілі гэта самі. Без гэтага няма ніякай вайны, ніякай абароны. Для таго каб ваяваць, патрэбна стралковая зброя», – падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

На думку беларускага лідара, вельмі важна мець уласную зброю, таму што яна служыць асновай для любой арміі.

Кіраўніку дзяржавы на пляцоўцы ААТ «Кідма тэк» прадставілі лакалізаваную вытворчасць, дзе выпускаецца беларускі аўтамат ВСК-100Б.

Цяпер беларускае прадпрыемства асвоіла выпуск 5 мадэляў і 6 мадыфікацый стралковай зброі. З іх 4 мадэлі ўжо стаяць на ўзбраенні беларускай арміі.

Раней Times.by пісаў, што беларускі аўтамат будзе запушчаны ў серыйную вытворчасць да канца бягучага года.

У цяперашні час у беларускай арміі прыняты на ўзбраенне сучасны айчынны аўтамат VSK-100 са 100% лакалізацыяй. Тут можна пачытаць аб яго тэхнічных характарыстыках.

Хет-трык на свой рахунак запісаў навічок мінскага хакейнага клуба Арсеній Чухраеў.

Сталічны хакейны клуб «Дынама» выйграў бронзавыя медалі дамашняга перадсезоннага турніру «Кубак Мінска».

У спаборніцтвах перад стартам чарговага рэгулярнага чэмпіянату Кантынентальнай хакейнай лігі прымалі ўдзел шэсць каманд КХЛ.

Гульня за бронзавыя ўзнагароды адбылася вечарам у панядзелак, 17 жніўня, на лёдзе «Алімпік Арэны» – «зубры» сустракаліся з новасібірскім клубам «Сібір».

Галы за мінчан закінулі Арсеній Чухраеў (2-я, 23-я і 27-я хвіліны) і Сэм Энас (12-я). У гасцей вызначыліся Сцяпан Нікулін (13-я), Сяргей Папоў (44-я) і Аляксандр Мірзабаліеў (49-я).

На наступным тыдні «Дынама» паедзе ў расійскую сталіцу, дзе прыме ўдзел у Кубку мэра Масквы. Першая сустрэча ў «зуброў» будзе супраць казанскага «Ак Барса».

Беларускія ўлады паставілі перад сабой задачу не дапусціць росту інфляцыі па выніках гэтага года вышэй за 7%.

У Беларусі цэнавая сітуацыя застаецца стабільнай і знаходзіцца пад кантролем, гаворыцца ў паведамленні прэс-службы ўрада рэспублікі.

Першы віцэ-прэм'ер Мікалай Снапкоў правёў рабочую сустрэчу з кіраўніцтвам МАРГ, Мінбудархітэктуры, Дзяржстандарту, аблвыканкамаў, сталічнай адміністрацыі, а таксама з прадстаўнікамі буйнейшых рэтэйлераў і імпарцёраў.

Ва ўрадзе абмяркоўвалі бягучую дынаміку спажывецкіх цэн ва ўмовах, калі цэнавае рэгуляванне адменена.

«Удзельнікі сустрэчы канстатавалі, што цэнавая сітуацыя застаецца стабільнай і знаходзіцца пад кантролем. Перадумоў для росту рознічных цэн няма», – адзначылі ў прэс-службе.

Рэтэйлераў і імпарцёраў папярэдзілі, што ў выпадку неабгрунтаванага росту цэн або ўзнікнення знешніх фактараў магчыма аднаўленне цэнавага рэгулявання.

Міністэрства антыманапольнага рэгулявання і гандлю будзе аналізаваць сітуацыю з цэнамі на месцах, каб ацэньваць, наколькі абгрунтавана змяненне кошту тавараў у розніцы.

Таксама ў ходзе сустрэчы была пастаўлена задача праводзіць прэвентыўную работу, якая будзе накіравана на прадухіленне негатыўных тэндэнцый на спажывецкім рынку.

Раней Times.by пісаў, што па выніках ліпеня інфляцыя ў краіне ў параўнанні з папярэднім месяцам павялічылася на 0,3%. У гадавым выражэнні ў дачыненні да ліпеня 2025 года цэны выраслі на 4,4%.

У гэтым годзе беларускія ўлады паставілі перад сабой задачу ўтрымаць інфляцыю па выніках 2026 года ў межах 7%. На будучы год стаіць задача знізіць рост цэн да 6% у гадавым выражэнні.

Хэдлайнерам канцэртнай праграмы стане вядомая расійская поп-група «На-На».

У бліжэйшую суботу Воранава ператворыцца ў бульбяную сталіцу Гродзеншчыны – тут разгорнецца бульба-фэст «Воранаўскі дранік», які ўжо стаў візітнай карткай раёна.

Свята ў гарадскім пасёлку пачнецца з адкрыцця культурна-адукацыйнага цэнтра «Беларускі дранік». У 13:00 ён расчыніць свае дзверы для гасцей, расказала Times.by галоўны спецыяліст сектара культуры Воранаўскага райвыканкама Алена Барбаровіч.

У цэнтры арганізавалі некалькі тэматычных зон. Адна раскажа аб бульбе: як яна з'явілася на беларускай зямлі, якія прылады працы выкарыстоўвалі сяляне ў розныя перыяды для яе вырошчвання.

Другая пляцоўка прысвечана стравам з цёртай бульбы – тут сабралі арыгінальныя рэцэпты з усёй краіны. А ў імправізаванай сялянскай кухні госці змогуць убачыць, як гатуюць дранікі.

Старт бульба-фэсту ўрачыста дадуць у 14:30 на галоўнай сцэне на стадыёне.

З 14:00 да 19:00 гаспадыні з розных куткоў Гродзеншчыны правядуць майстар-класы па прыгатаванні дранікаў. Можна будзе не толькі паглядзець, як гэта робіцца, але і пераняць вопыт.

З 15:00 да 19:00 сельгаспрадпрыемствы Воранаўскага раёна арганізуюць дэгустацыю. Клёцкі, цэпэліны, бабка, капыткі па-беларуску, вядзер, бліны і іншыя стравы з цёртай бульбы – усё можна будзе пакаштаваць.

Запланавана вялікая канцэртная праграма. Для тых, хто аддае перавагу актыўнаму адпачынку, падрыхтаваны спартыўныя пляцоўкі, інтэрактыўныя зоны з вясёлымі конкурсамі і гульнямі для ўсёй сям'і.

Выязны гандаль і рэстаран пад адкрытым небам будуць працаваць да 23:00. Завершаць фестываль святочны салют і дыскатэка.

Карэліцкая зямля і мясцовыя жыхары натхнілі вядомых мастакоў з Мінска стварыць у старадаўняй сядзібе музей саломкі.

Майстрыха па саломцы Вера Салдатава разам з мужам-мастаком Аляксандрам Салдатавым 16 гадоў таму сталі ўладальнікамі маёнтка ў аграгарадку Райца ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Яго яны купілі на аўкцыёне за адну базавую, якая тады складала каля $12 у эквіваленце. Сёння мастакі працягваюць аднаўляць сядзібу, у якой працуе музей і адкрыты творчыя майстэрні.

Вера Яўгенаўна – вядомы народны майстар па саломцы. Яе зубра дарылі былому прэзідэнту Венесуэлы Уга Чавесу, а капялюшык прэзентавалі Хілары Клінтан, калі тая разам з мужам, экс-прэзідэнтам ЗША Білам Клінтанам, наведвала Беларусь.

«З Наінай Ельцынай мы сустракаліся, як з вамі, і пілі гарбату, – расказвае Вера Яўгенаўна. – Для яе я рабіла з саломкі вялікую папараць-кветку – кветку мары».

Работы майстрыхі можна ўбачыць у экспазіцыях музеяў Мінска і Масквы, а таксама ў прыватных калекцыях Каліфорніі і Лондана.

Аляксандр Васільевіч Салдатаў, муж Веры Яўгенаўны, займаецца жывапісам і іканапісам. Цяпер ён працуе над аднаўленнем абраза, як мяркуецца, XII–XIV стагоддзяў.

Times.by з'ездзіў у госці да творчай сям'і і паглядзеў, як яны абсталёўваюць дваранскую сядзібу і дзе чэрпаюць натхненне для работ.

Як пераехалі ў вёску

Аграгарадок Райца знаходзіцца прыкладна ў 140 кіламетрах ад Мінска. Гэта адносна невялікая адлегласць ад сталіцы, але на месцы ты як быццам трапляеш у казачны парк з векавымі дрэвамі і незвычайным супакаеннем. Асноўныя славутасці мястэчка – неагатычны касцёл святой Варвары і сядзіба XIX стагоддзя. Апошнюю ў 2010 годзе з аўкцыёну за адну базавую велічыню купіла сям'я мінскіх мастакоў Салдатавых.

У маёнтка багатая гісторыя. Ім валодаў дваранскі род Раецкіх, пазней сядзіба належала каталіцкай царкве, таму нейкі час тут жылі манашкі. У савецкі перыяд у будынку была бальніца, паліклініка і амбулаторыя з аптэкай.

Як наогул так атрымалася, што сям'я мастакоў пераехала з кватэры побач з Мінскам у вёску і ў далейшым аказалася ўладальнікамі сядзібы Раецкіх? Месца жыхарства яны змянілі яшчэ 30 гадоў таму і адразу набылі дом на хутары ў Карэліцкім раёне прыкладна ў васьмі кіламетрах ад Райцы.

«Пераехаўшы ў вёску, я нават не ведала, як з калодзежа набраць вады. Прыходжу да суседзяў і кажу, што вядро чамусьці не тоне. Аказалася, да яго трэба прывязаць жалезную балванку, – успамінае Вера Яўгенаўна. – Цяпер я ўмею не толькі рускую печ распаліць, але і спячы хлеб, а яшчэ магу па слядах дзікіх жывёл вызначыць, хто і калі забягаў да нас у госці».

Свайго мужа яна называе на «вы» і па імені і па імені па бацьку: Аляксандр Васільевіч. Кажа, што першы час пасля куплі дома на хутары ён усё роўна «трымаўся за кватэру» і прыязджаў у вёску толькі на нейкі час. Цяпер жа ў сядзібе ў яго свая майстэрня, а гэта важна для практыкуючага мастака. Цяпер іх абодвух па праве можна назваць сельскімі жыхарамі.

«Не скажу, што ў мяне цяга да зямлі, проста была мара мець майстэрню, – тлумачыць Аляксандр Васільевіч. – У кватэры яе зрабіць складана, там не так шмат месца».

Як купілі дваранскі маёнтак

Сядзіба Раецкіх з'явілася ў планах, калі Салдатавы задумаліся аб стварэнні музея саломкі. У той перыяд майстрыха разам з мужам рабілі ўнікальны саламяны іканастас для храма ў гонар прарока Іаана Хрысціцеля ў Дудутках, што побач з Мінскам. І паколькі яны ўжо жылі ў Карэліцкім раёне, варыянты пад музей шукалі тут жа.

«Пасля куплі сядзібы ў нас пачаўся вельмі актыўны перыяд: трэба было прыводзіць у парадак не толькі дом, але і парк. Мы не ведалі, за што хапацца: трэба дах латаць, зямлю выраўноўваць, кусты карчаваць, параснік дрэў прыбіраць... Мы крыху прывялі дом у парадак і адкрылі экспазіцыю, ужо затым паціху рабілі рамонт унутры будынка, пераходзячы з пакоя ў пакой. Праз пяць гадоў валодання сядзібай нам дазволілі яе аформіць у прыватную ўласнасць. Цяпер гэты дом можна перадаваць у спадчыну», – тлумачыць Вера Яўгенаўна.

Аляксандр Васільевіч адзначае, што яны і сёння паціху працягваюць займацца аднаўленнем сядзібы: штосьці робяць самі, для нейкіх работ наймаюць рабочых. Асаблівага догляду патрабуе і парк: у ім ёсць рэдкія расліны, напрыклад васьмітычынкавы каштан, які Раецкая калісьці прывезла з Парыжа.

Таксама тут можна сустрэць клён явар, у якога з аднаго кораня растуць сем ствалоў. Сваім выглядам ён нагадвае альтанку. Турыстам падабаецца тут фатаграфавацца – бывала, што сярод ствалоў клёна змяшчалася каля 30 чалавек.

«У парку мы стараемся захаваць прыродную біяразнастайнасць і падтрымліваем экасістэму. Некаторыя ўчасткі пакідаем няскошанымі, робім кампост з апалага лісця і ўносім яго ў глебу для жыўлення», – тлумачыць Вера Яўгенаўна.

Што можна ўбачыць у музеі

Музей у сядзібе складаецца з трох зал. У адной з іх – экспанаты з саломкі Веры Салдатавай, у другой – жывапісныя работы мужа, у трэцяй – старажытныя прадметы побыту беларусаў.

У гасцінай наведвальнікаў экспазіцыі сустракаюць тры абразы святой Варвары з сямейнай калекцыі Салдатавых. Старэйшы з іх датаваны XIX стагоддзем.

У дзвюх шафах беражліва захоўваюцца артэфакты, якія знайшлі ў зямлі на агародзе побач з домам. Сярод іх цвікі XVII стагоддзя і факелатрымальнік.

Адна з цэнтральных работ у зале з саломкай – «Узнясенне». Гэта пяшчотны вобраз душы, якая ўзносіцца да неба. Вера Яўгенаўна расказвае, што зрабіла экспанат каля 30 гадоў таму. «Мне ноччу прыснілася душа, я яе так і замалявала, – успамінае яна. – А Аляксандр Васільевіч зрабіў да работы фон у выглядзе неба».

Саламяных зуброў майстрыхі перыядычна заказваюць у якасці падарункаў для міжнародных паездак. У сядзібе яны таксама ёсць, як і коні. Адзін такі конік яе аўтарства знаходзіцца ў экспазіцыі Дзяржаўнага музея выяўленчых мастацтваў імя А.С. Пушкіна ў Маскве.

Таксама Вера Яўгенаўна вышывае саломкай. Сярод яе работ у такім стылі – праваслаўныя вянчальныя кароны, створаныя з благаславення мітрапаліта Філарэта.

«Саломкай я захапілася ў 14 гадоў, калі паступіла ў Аршанскае індустрыяльна-педагагічнае вучылішча, – расказвае майстрыха. – Доўгі час рабіла аплікацыі, а затым перайшла на скульптуры».

У сядзібе ёсць асобная зала з прадметамі побыту беларусаў. Там і нацыянальныя ручнікі, і карэліцкія фіранкі на вокнах, і навагрудская выцінанка, і аўтэнтычныя куфар, стол і ложак. Матрац і падушкі на ложку напханы сенам, а на адной з навалачак – вышыўка белым па белым, датаваная 1938 годам.

Як стварае мастак

Акрамя асобнай залы жывапісу ў Аляксандра Васільевіча Салдатава ў сядзібе ёсць майстэрня. Яна знаходзіцца ў пакоі, дзе раней жылі манашкі. Цяпер ён тут піша абраз па выяве XII–XIV стагоддзяў. Работу заказаў настаяцель храма ў гонар святога велікамучаніка Дзімітрыя Салунскага, гэта царква знаходзіцца ў вёсцы Шчорсы ў Навагрудскім раёне.

«Па сутнасці, я раблю рэканструкцыю гэтага абраза, паколькі яго частка страчана. Спачатку намаляваў эскіз і дапрацаваў выяву, затым зрабіў дошку, загрунтаваў, заляўкасіў і пачаў пісаць», – тлумачыць сутнасць работы Аляксандр Васільевіч.

Акрамя абразоў мастак малюе пейзажы і партрэты.

Жыццё Веры Яўгенаўны і Аляксандра Васільевіча напоўнена не толькі творчасцю і аднаўленнем сядзібы. Яны паспяваюць і сустракаць гасцей музея, і падтрымліваць парадак у парку, і самі вырошчваюць жыта для работ з саломкі, трымаюць агарод і даглядаюць пладовыя дрэвы і ягадныя кусты. Праўда, з-за блізкасці ракі і лесу да іх пачалі заходзіць яноты, якія ў гэтым годзе з'елі амаль усю чарэшню.

«Аляксандр Васільевіч гуляў з сабакам, а ён увесь час глядзеў на чарэшню і брахаў. Аказалася, што туды забраўся янот і сваёй лапкай зрываў і еў ягады, пры гэтым костачкі не выплёўваў», – усміхаецца Вера Яўгенаўна.

Маштабны фестываль «ТАЧКІ ПІКНІК» разгарнуўся ў гэтыя выхадныя каля сцен Лідскага замка. Як усё прайшло і хто прыехаў – у рэпартажы Times.by.

З самай раніцы ў Лідзе мнагалюдна: палаткі з ежай размясціліся на адной з вуліц горада, якую перакрылі спецыяльна да фестывалю, тут жа прыязджаюць цюнінгаваныя аўта, побач манціруецца сцэна.

Праз літаральна тры гадзіны пляцоўка пераўтварылася. Запахла шашлыком і паленай гумай, усюды шмат машын і стыльных людзей.

Замест пратакольнай і нуднай цырымоніі адкрыцця арганізатары арганізавалі нерэальнае экшэн-шоу: на трасе дрыфтавалі не толькі легкавыя аўта, але і грузавік, матацыклісты дэманстравалі фрыстайл, выступалі стрытрэйсеры. Былі і небяспечныя трукі, ад якіх у публікі займала дух. Людзі заміралі і нават забывалі пляскаць артыстам на колах.

«Сёння тут вялікая колькасць гледачоў, а яшчэ столькі цікавых машын, – адзначыў адзін з самых вядомых і паспяховых расійскіх аўтагоншчыкаў Раман Русінаў. – Я ўпершыню ў Лідзе і прыемна здзіўлены колькасцю людзей, якія цікавяцца аўтаспортам. Для Беларусі і Расіі гэта даволі новы від спорту. У вас ёсць крутая ралі-каманда МАЗ. Яны дапамагаюць развівацца гэтаму напрамку ў краіне, і я думаю, у Беларусі ёсць усе шанцы на гучныя перамогі».

Рамана за рулём мы не ўбачылі, затое ён паказаў самы першы прататып гоначнага суперкара Rossа, які ў ліпені 2026-га перамог на міжнароднай арэне ў прамой барацьбе з Ferrari і Mercedes.

Па суседстве з суперкарам размясціўся Mercedes яшчэ аднаго расіяніна – аўтаблогера Нарча.

«Я лічу, што існуе толькі дзве машыны: пральная і Mercedes, – з усмешкай адзначыў мужчына. – Мая машына ўнікальная сваім дызайнам, доларавыя купюры на ёй сапраўдныя і абцягнуты з двух бакоў плёнкай. А яшчэ ў аўта ўнікальныя дыскі – у выглядзе цыферблата Rolex. Рабілі на заказ, і такіх больш ні ў кога няма».

Сямейная пара з Віцебска Вікторыя і Арцём прывезлі Volkswagen Golf у расфарбоўцы арлекін.

«Калі быў маленькі, памятаю, у дзядзькі быў Golf. Магчыма, у тыя гады ён так запаў у душу, што ў дарослым узросце вырашыў яго набыць. Уласна кажучы, я шукаў такі ж Golf, але знайшоў больш сучасны», – расказаў Арцём.

«Гэта быў дызельны Golf цёмна-чырвонага колеру, калі Арцём яго купіў. У ДТЗ пацярпела пярэдняя частка, і вырашылі памяняць матор, а там панеслася. У выніку поўнасцю самі збіралі машыну», – дапоўніла Вікторыя.

Яўген з Навагрудка купіў Mercedes, аднак больш увагі ўдзяліў знешняму выгляду аўта: пафарбаваў у цёмна-чырвоны колер звонку і нанава абшыў салон. Атрымалася вельмі стыльна.

Большасць аўтааматараў на фестывалі – аўтамеханікі. Многія з іх перазбіраюць дома з састарэлых «карчоў» унікальныя мадэлі. Напрыклад, у Яраслава з Гродна ў гаражы аднаўляюцца адразу два аўта.

«Гэта не хутка і не танна. Некаторыя запчасткі такія рэдкія, што іх амаль не знайсці на нашым рынку, – уздыхае малады чалавек. – Сёння я прыехаў сюды за кампанію, але аднойчы прыеду на сваёй малышцы».

Сярод гасцей ёсць і зусім юныя прыхільнікі машын. Сяргей з Навагрудка прыехаў з сынам Кірылам.

«Ён вельмі любіць машыны, – прызнаецца горды бацька. – Дома ў яго велізарная калекцыя мадэлей, але больш за ўсё яму падабаецца BMW. Я сам не такі аматар машын, але дзеля яго вырашыў з'ездзіць на такую падзею».

Аднак не ўсе госці фестывалю – аматары чатырохколавага транспарту. Ганна з Русланам тут апынуліся амаль выпадкова: сябры паклікалі паглядзець, вось яны і прыйшлі за кампанію. Атмасфера маладым людзям падабаецца, але любімую марку аўта яны нам так і не назвалі.

Фестываль «ТАЧКІ ПІКНІК» здзівіў у гэтым годзе нават самую дасведчаную публіку. Прычым і машынамі, і фудкортам. У палатках акрамя традыцыйных шашлыкоў і чабурэкаў можна было знайсці крэветкі і вустрыцы, плоў і чурас, а яшчэ трдэльнік, пахлаву і чак-чак – пералічваць усе далікатэсы давядзецца доўга.

«Я наогул у шоку, што тут столькі людзей! Ніколі ў нашым горадзе столькі не было, – падзялілася ўражаннямі мясцовая жыхарка Аня. – Я не магла прапусціць такую падзею. Аўтаспортам не захапляюся, але вельмі цікава было паглядзець на трукі ад матацыклістаў. Дагэтуль пад уражаннем. Цяпер вось пайду адпачыць дадому і вярнуся ўжо вечарам».

А вечар не менш насычаны, чым дзень: акрамя крутых аўта і дрыфту запланаваны яркі канцэрт. На адной сцэне выступяць Parade of Planets, праект «Барысаўскі Тракт», Elliya і DJ ERWI.

Асаблівай папулярнасцю карысталася зона Times.by, дзе госці маглі пагуляць у настольныя гульні, зарадзіць тэлефоны, адпачыць і выйграць прызы ў аўтавіктарыне.

Інфармацыйны партнёр фестывалю – мультымедыйны інтэрнэт-рэсурс Times.by.

Масавы старт у кампаніі хатніх гадаванцаў прайшоў у парку імя 50-годдзя Вялікага Кастрычніка ў Мінску.

Аўчаркі і коргі, сярэднеазіяты і джэк-раселы – больш за 60 чатырохногіх спартсменаў прынялі ўдзел у «Лахматым марафоне» ў суботу, 15 жніўня. Мілату дня злавіў у аб'ектыў Times.by.

«Спорт для ўсіх» у чарговы раз пацвердзіў званне праекта для ўсёй сям'і.

«Мы адкрыты для ўсіх! І калі ўдзельнік не хоча пакідаць свайго гадаванца дома сумаваць у самоце – прапануем узяць яго з сабой на трэніроўку», – падзяліліся арганізатары.

У мінулым годзе на старт выйшлі каля паўсотні чатырохногіх спартсменаў. У цяперашнім нарасцілі абароты і на дыстанцыі сабраліся больш за 60 сабак усіх масцей і парод.

Бегунам трэба было пераадолець дыстанцыю ў адзін кіламетр. З чым усе справіліся. Тройку самых хуткіх узнагародзілі медалямі і падарункамі. Першае месца занялі Мікіта Цімкаеў і яго джэк-расел Вінчэнца. Срэбра – у Аляксандра Някрасава і нямецкай аўчаркі Буяна, бронза – у Віялеты Карпушэнка і белай швейцарскай аўчаркі Акамі.

Заняткі «Спорт для ўсіх» у фармаце летніх трэніровак – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама, які дэбютаваў у 2025-м.

Яны праходзяць з 10 раніцы да 8 вечара. Скончыцца чатырохмесячны спартыўны марафон 27 верасня. Times.by – медыяпартнёр праекта.

Times.by не змог прапусціць такую маштабную падзею – зараджайцеся атмасферай у нашым фотарэпартажы.

Фестываль «ТАЧКІ ПІКНІК» у гэтым годзе здзіўляе сваім маштабам: дрыфт-шоу, цыркавыя нумары ад каскадзёраў, выстава ўнікальных аўта і атмасферны саўндтрэк. Пляцоўка фестывалю разгарнулася вакол Лідскага замка, дзе сабраліся сотні аматараў аўта і добрага гуку.

Яшчэ да пачатку мерапрыемства на пляцоўцы было горача: з самай раніцы ўладальнікі ўнікальных аўта пачалі з'язджацца на выставу. Велізарныя дыскі, равучыя маторы і футурыстычныя дызайны. Сярод іх хэдлайнер – тачка Сяргея Кабаргіна Hot Rod Flying Brick.

Аднак гэта не галоўная славутасць фестывалю. На суседняй лакацыі гасцей уражвала новая праграма дрыфт-шоу. Каскадзёры скакалі праз агнявое кольца, пераляталі на матацыклах праз дрыфтуючыя аўта, а таксама выконвалі іншыя трукі.

У праграме – канцэрт, конкурс «Міс Тачкі», лазернае шоу і салют. На сцэне выступяць Parade of Planets, праект «Барысаўскі Тракт», рок-гурт KORBUT, Sergey Sobol & Katya Keysi, а таксама Elliya. У фінале запланаваны сэт ад DJ ERWI.

Аўтафестываль працягнецца 16 жніўня – з 11:00 да 21:00 каля сцен Лідскага замка.

Сачыць за падрабязнасцямі мерапрыемства можна на сайце і ў сацыяльных сетках праекта: Instagram, YouTube.

Информационный партнер фестиваля – мультимедийный интернет-ресурс Times.by.

У Ляскавічах у суботу сабраліся тысячы гасцей, каб паглядзець на традыцыйную палескую культуру.

Паветра ў Ляскавічах над Прыпяццю ў суботу гудзела ад галасоў і музыкі. Раз у два гады гэта ціхае мястэчка ў Петрыкаўскім раёне ператвараецца ў жывы этнагорад, куды прыязджаюць тысячы людзей, каб убачыць сапраўдных палешукоў і пазнаёміцца з іх традыцыямі і непаўторным гумарам.

Пакуль галоўная сцэна рыхтавалася да вялікага вячэрняга канцэрта, народ гуляў паміж падворкамі ад раёнаў Гомельскай і Брэсцкай абласцей. У гэтым годзе фестываль прысвяцілі жаночаму голасу Палесся, таму на кожным падворку свая гаспадыня і гісторыя – гераіні фальклору, гістарычныя асобы і таленавітыя сучасніцы.

Сустрэча з легендамі

На падворку ў хайнічан – чарга да Ганны Чарнушкі, гераіні легендарнай трылогіі «Палеская хроніка» Івана Мележа. Вострая на язычок, у нацыянальным уборы, яна прымае гасцей каля «Грушы прадказанняў» – копіі таго самага дрэва з рамана.

«Дзяўчаткі, замуж хочаце? Спытайце ў Ганны, калі гэта здарыцца. Яна праўду скажа», – смяецца малады чалавек побач з Чарнушкай, які тут у вобразе Васіля.

На пінскім падворку гаспадарыць каралева Бона Сфорца. Менавіта яна навучыла знаць карыстацца відэльцам і завезла ў мясцовыя краі апельсіны.

Побач ужо заводзіць паланэз струнны аркестр, а ансамбль «Пінская шляхта» паказвае, як танцавалі пры каралеўскім двары. Хтосьці з гасцей ужо прымярае рыцарскі шлем – праз гадзіну пачнецца турнір.

Петрыкаўчане інсцэніруюць драму Сафіі Слуцкай. Апошняя княжна з роду Алелькавічаў-Радзівілаў, асірацеўшы ў два гады, атрымала ў спадчыну ўсё Слуцкае княства, уключаючы мястэчка Петрыкаў. Апекуны «прадалі» яе замуж даражэй, а мястэчка перайшло Гераніму Хадкевічу. Гэты момант – дарэнне маёнтка – паказвалі на пляцоўцы.

Жыткаўчане прысвяцілі падворак Ганне Бурак – кіраўніку фальклорнага ансамбля «Дубравiца», носьбіту ўнікальнага пеўчага стылю Тураўскага міжрэчча. Участак разбіты на чатыры зоны па порах года: вясной паказваюць «Юр'е», летам – «Зажынкі», восенню – «Багач», зімой – вячоркі каля ткацкага станка.

«Першы сноп заўсёды зразалі з песняй і неслі ў дом з паклонамі – гэта быў пачатак да ўраджаю наступнага года», – тлумачыць сакральны сэнс рытуалу загадчыца мясцовага палаца культуры Святлана Сакула.

Смак і рамёствы

Каля падворкаў чуюцца водары: вэнджаная рыба, хатні хлеб, травяная гарбата. Мясцовыя далікатэсы, якіх не знайсці ў рэстаранах, спрабуюць каля сталоў, каб падсілкавацца і ісці далей.

У рамеснай слабадзе – звон малаткоў і скрып рубанкаў, разьбяры выводзяць узоры па дрэве. Тут жа разгарнулася выстава-кірмаш: ніякіх кітайскіх сувеніраў, усё толькі самабытнае. Хтосьці ўжо ідзе з гліняным збаном.

Каля 63-гадовага майстра Леаніда Швеца з вёскі Перароў Жыткавіцкага раёна – аншлаг. Паляшук з цэльнага дубу выразае сапраўдны човен. Кажа, ніхто ў Беларусі так ужо не робіць. Леанід браў урокі ў старых майстроў яшчэ ў маладосці.

«Ідэальнае судна. І даўгавечнае. Побач ляжаць мае чаўны, якім ужо па 30 гадоў. Я на іх дагэтуль на Прыпяці за рыбай хаджу», – усміхаецца майстар.

Новыя фарматы

Паралельна на набярэжнай працуе палявы кінатэатр – непасрэдна пад адкрытым небам круцяць хроніку Палесся. Побач – гандлёвыя рады, дзе можна купіць мёд з сотамі і хатнюю каўбасу.

У гэтым годзе ў праграму фестывалю дабавілі сямейную пляцоўку народных гульняў – дзеці ганяюць ваўчок, дарослыя ўспамінаюць, як гуляць у лапту. Цырк шапіто «Тайны Малімона» ўжо збірае гледачоў каля шатра. А на пляцоўцы батлеечнікаў вучаць ствараць мініяцюрныя кнігі – за паўгадзіны можна зрабіць свой маленькі томік.

І вядома, квест «У пошуках Цмока». Палескі дракон, гаспадар балот і рэк, схаваўся дзесьці на тэрыторыі фестывалю. У фінале гульні запланавана сустрэча з самім Цмокам – калі ён не перадумае і не вырашыць схавацца лепш.

Вечарам усё самае цікавае будзе адбывацца на галоўнай сцэне. Тут пройдзе фінал рэгіянальнага конкурсу «Палеская прыгажуня – 2026». 10 дзяўчат з глыбінкі выйдуць у нацыянальных строях і калекцыях ад вядучых дызайнераў Гомельшчыны. За тытул і залатое ўпрыгажэнне пазмагаюцца лепшыя. Упершыню дэфіліраваць удзельніцы будуць пад эстрадна-сімфанічны аркестр і шлягеры беларускай эстрады.

Пасля конкурсу гасцей чакае народная дыскатэка «КаверХорШоу». Калектывы пераспяваюць поп-хіты на народны манер з баянам, цымбаламі і гармонікам. Хэдлайнеры гэтай часткі праграмы – маскоўскія «Казакі робяць хіты» і курскі шоу-аркестр «Рускі стыль».

Кіраўнік дзяржавы назваў палескі рэгіён адным з цэнтраў беларускай культуры.

Беларускі Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка ў суботу, 15 жніўня, адкрыў міжнародны фестываль этнакультурных традыцый «Кліч Палесся» ў Лунінцы, паведаміла прэс-служба кіраўніка дзяржавы.

У прывітальным слове ён назваў мерапрыемства яркай і ўнікальнай падзеяй.

Беларускі лідар адзначыў, што, на думку гісторыкаў, Палессе – гэта прарадзіма славян, тут знаходзяцца вытокі беларусаў.

Ён падкрэсліў, што ў тым ліку дзякуючы фестывалю «Кліч Палесся» ў рэспубліцы захоўваюць і прымнажаюць багацейшую гісторыка-культурную спадчыну.

Кіраўнік дзяржавы сказаў, што мерапрыемства стала візітнай карткай Прыпяцкага Палесся, часткай стваральнага руху.

Паводле яго слоў, у апошні час рэгіён змяніўся – стаў цэнтрам прамысловасці, агародніцтва і культуры, куды накіроўваецца мноства турыстаў.

Прэзідэнт на фестывалі «Кліч Палесся» ўзнагародзіў чатырох уладальнікаў звання «Ганаровы паляшук».

Археолагі ў гэтым палявым сезоне зрабілі некалькі яркіх навуковых адкрыццяў – рэдакцыя Times.by выбрала найбольш цікавыя.

Раскопкі ў Беларусі заўсёды праходзяць з удзелам студэнтаў і валанцёраў, таму што на месцы патрэбны рабочыя рукі, і пажадана зацікаўленых людзей.

Некалькі гадоў запар самыя вялікія палявыя даследаванні праводзіліся на гарадзішчы на рацэ Менцы. У выніку вучоныя змаглі даказаць, што летапісны Менск зарадзіўся менавіта тут і толькі пазней быў перанесены на берагі Свіслачы.

У нашым аглядзе да Дня археолага раскажам пра самыя цікавыя адкрыцці вучоных у гэтым годзе і не толькі.

Посуд узростам у 1 тыс. гадоў

У гэтым годзе раскопкі на Менцы ішлі на малым гарадзішчы, і ўпершыню за ўсе гады вывучэння старажытнага помніка археалогіі было зроблена цудоўнае адкрыццё.

Археолагі вельмі не любяць словазлучэнне «ўнікальная знаходка», але ў гэты раз яны замахнуліся нават на «сенсацыю».

Загадчык аддзела археалогіі Сярэдніх вякоў і Новага часу Інстытута гісторыі Андрэй Вайцяховіч расказаў карэспандэнту Times.by, што ўпершыню ўдалося знайсці посуд, зроблены з дрэва.

«Драўляныя вырабы на Менцы не захоўваюцца. Тут у нас унікальная сенсацыйная знаходка – фрагменты драўлянай абгарэлай талеркі XI стагоддзя», – сказаў гісторык.

Вучоныя мяркуюць, што сляды пажару, выяўленыя на малым гарадзішчы, з'яўляюцца сведчаннем паходу кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха, які ў 1084 годзе захапіў і аддаў агню Менск.

Таксама ўдалося выявіць сляды іншага посуду, які, відаць, быў зроблены з бяросты.

Валюта эпохі неаліту

Беларускія балоты застаюцца сапраўдным натуральным сейфам, дзе захоўваюцца скарбы, вядома, у разуменні гэтага слова вучонымі.

На поўначы нашай краіны археолагі ўжо некалькі дзесяцігоддзяў даследуюць тарфянікі, дзе захаваліся артэфакты эпохі стварэння егіпецкіх пірамід.

У гэтым годзе вучоныя ў ходзе раскопак знайшлі вялікую колькасць керамікі і фрагментаў пасудзін, якія адносяцца да ўсвяцкай археалагічнай культуры сярэдняга неаліту.

Гэта культура датуецца ў дыяпазоне сярэдзіна/другая палова IV – першая палова III тысячагоддзя да н.э. Усе знаходкі сама меней узростам каля 5 тыс. гадоў.

Самымі цікавымі артэфактамі, знойдзенымі ў торфе, аказаліся ўпрыгажэнні з бурштыну і каменная зброя. Бурштын у эпоху неаліту для старажытных людзей быў нечым падобным да валюты. З яго дапамогай абменьваліся розныя тавары і вырабы.

У ходзе раскопак таксама былі знойдзены дзве каменныя булавы. Прычым адтуліны ў іх былі зроблены, але не завершаны пры дапамозе складанай і архаічнай тэхнікі.

Такая зброя выкарыстоўвалася толькі супраць людзей, і на беларускай тэрыторыі булавы ўзростам 5 тыс. гадоў можна пералічыць на пальцах.

Фундамент храма і трэпанацыя

У гэтым годзе вясной у Гродне ў ходзе будаўнічых работ у цэнтры горада быў выяўлены старажытны некропаль XVI–XVII стагоддзяў.

У ходзе выратавальных раскопак беларускія археолагі зрабілі шэраг цікавых адкрыццяў. Характар захаванняў навёў вучоных на думку, што могілкі былі закладзены вакол храма, які тут стаяў у XVI–XVII стагоддзях.

У адным з пахаванняў спецыялісты знайшлі чэрап са слядамі медыцынскай трэпанацыі ў адным з захаванняў, якая была праведзена паспяхова. І гэта даволі рэдкая знаходка. Тым больш што чалавек пасля аперацыі пражыў яшчэ даволі доўга.

Загадкі полацкай Сафіі

Экспедыцыя Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта працавала ў гэтым годзе каля храма, пабудаванага ў XI стагоддзі полацкім князем Усяславам Чарадзеем.

Раскопкі былі ініцыяваны Полацкім гісторыка-культурным музеем-запаведнікам для падрыхтоўкі дакументацыі для рэстаўрацыі Сафіі.

Полацкія археолагі знайшлі фрагмент сцяны XII стагоддзя. Быў выяўлены мур з плінфы на вапнавым растворы з цаглянай крошкай.

Таксама падчас раскопак быў выяўлены слой разбурэння старажытнага храма ў першай палове XVIII стагоддзя і сляды рамонтных работ XIX стагоддзя.

Крыпты XIX стагоддзя з саркафагамі

Простыя рабочыя наткнуліся на тэрыторыі Лідскага завода электравырабаў на пахавальныя пліты. На месца знаходкі адразу адправіліся археолагі з Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

Гісторыкі даследавалі месца, дзе, як аказалася, раней размяшчаўся некропаль. У ходзе работы было знойдзена пахаванне падпалкоўніка 172-га пяхотнага Лідскага палка Юліяна Ігнацьевіча Здановіча, які памёр у 1899 годзе.

Археолагі дасталі часткова захаваныя мундзір і боты. Пры афіцэры таксама была ўзнагарода ў памяць аб імператары Аляксандры III.

Усе знойдзеныя ў ходзе выратавальных археалагічных раскопак прадметы будуць перададзены на кансервацыю. Таксама археолагі выявілі і цэлыя саркафагі на месцы некропаля ў Лідзе.

У гэтым годзе акрамя новых знаходак археолагі працягнулі вывучаць артэфакты, якія былі знойдзены раней. Сучасныя тэхналогіі ў некаторых выпадках дазваляюць даследчыкам не толькі адносіць артэфакты да больш ранняга часу, але і па-новаму іх інтэрпрэтаваць.

Пасля новай ацэнкі вучоныя выказалі меркаванне, што самая старажытная выява чалавека, знойдзеная на беларускай тэрыторыі, хутчэй за ўсё, не адносіцца да эпохі неаліту, а значна больш старажытная і датуецца мезалітам.

Беларускія даследчыкі працягнулі вывучаць унікальныя шаманскія жэзлы, знойдзеныя ў розныя гады на поўначы нашай краіны. На адным з іх быў выяўлены самы старажытны малюнак жылля на беларускай тэрыторыі – яму 8 тыс. гадоў, і ён удвая старэйшы за егіпецкія піраміды.

Археолагі лічаць, што знаходкі такога ўзроўню павінны быць у экспазіцыі новага Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусі.

У гэтым годзе гэта першая выніковая аперацыя па пошуку моранага дубу ў Беларусі.

У Гомельскім раёне працягваюць падымаць з дна Сожа ствалы моранага дубу. Самаму старому дрэву, паводле папярэдняй ацэнкі спецыялістаў, каля 6 тысяч гадоў. Большасць знойдзеных дубоў праляжалі пад вадой прыкладна 2 тысячы гадоў.

У гэты раз залеж выявілі непадалёку ад мікрараёна Сеўрукі, што будуецца. Да пачатку будаўнічых работ тут земснарад намываў пясок для будучай пляцоўкі.

«Калісьці на гэтым месцы расла дуброва. З цягам часу рака змяніла рэчышча, пачала размываць берагі, і дрэвы апынуліся пад вадой», – расказвае Аляксандр Дупанаў, дырэктар кампаніі, якая займаецца прамысловай здабычай моранага дубу.

Аляксандр Аляксандравіч з калегамі абследавалі ўчастак працягласцю каля 30 км і выявілі дзясяткі буйных ствалоў на глыбіні ад 2 да 10 метраў. У гэтым годзе гэта першая выніковая аперацыя па пошуку моранага дубу ў Беларусі. Апошняя такая знаходка датавана восенню мінулага года і таксама на тэрыторыі Гомельскага раёна.

Разам з дубамі з дна паднялі лістоўніцу. Яе ўзрост папярэдне 750–800 гадоў. Раней гэта парода ў прыдонных залежах драўніны не сустракалася.

«Нягледзячы на адсутнасць практычнай каштоўнасці, лістоўніцу мы таксама дасталі з вады. У нашай арганізацыі ёсць залатое правіла – пасля завяршэння работ рачное дно павінна заставацца чыстым», – тлумачыць кіраўнік.

Ад вадалазаў да кранаў

Пад'ём кожнага ствала пачынаецца пад вадой. Аквалангісты абследуюць залеж, вызваляюць драўніну ад грунту і замацоўваюць тросы. Затым у работу ўключаецца спецыяльны плаўсродак, створаны інжынерамі прадпрыемства для пад'ёму і перамяшчэння цяжкіх дрэў па рацэ. На бераг дубы пераносяць краны.

Самыя цяжкія з паднятых у гэты раз ствалоў важаць да 15 тон. Работа з імі патрабуе найбольшай асцярожнасці: любое пашкоджанне троса або выпадковы праход маторнай лодкі можа прывесці да аварыі.

«Мне лягчэй двое сутак аддзяжурыць на беразе, чым дзве гадзіны суправаджаць працуючага пад вадой аквалангіста. Часам водныя судны ляцяць і не звяртаюць увагу на сцяг «Падводныя работы». Але ж па правілах, убачыўшы яго, яны адразу павінны знізіць хуткасць і не набліжацца да месца бліжэй за 50 м. Прычын нервавацца хапае», – тлумачыць нюансы прамысловай здабычы моранага дубу Аляксандр Дупанаў.

Сам ён апускаецца з аквалангам з 1980-х гадоў. Спачатку гэта было захапленне, а цяпер – частка прафесіі.

Пасля пад'ёму дубы адмываюць ад глею і пяску, а затым накрываюць поліэтыленавай плёнкай. Такая ўпакоўка абараняе драўніну ад занадта хуткага высыхання. Наперадзе ў яе доўгі працэс натуральнай сушкі – ён можа заняць ад года да пяці гадоў.

Каштоўны матэрыял

Эксперт называе мораны дуб «экалагічна чыстым матэрыялам з вялікім гістарычным патэнцыялам». У працэсе марэння (мінералізацыя солямі металаў) драўніна набывае розныя адценні – ад палева-серабрыстага да вугальна-чорнага.

«Кожны ствол унікальны па тэкстуры і колеры, вось чаму не бывае двух аднолькавых вырабаў з моранага дубу», – тлумачыць Аляксандр Дупанаў.

Аднак у перапрацоўку пойдзе толькі невялікая частка рэліктавай драўніны. З нядаўняй знаходкі прыдатнымі для апрацоўкі будуць максімум 10 працэнтаў – папярэдне гэта каля 10–12 кубаметраў. Матэрыял можна будзе выкарыстоўваць для вырабу мэблі асаблівай трываласці і сувенірных вырабаў з унікальным малюнкам.

«Памер дрэва не заўсёды вызначае яго каштоўнасць. Часам невялікі фрагмент дае больш выразны малюнак, чым велізарны ствол. Каб выявіць такі ўзор, драўніну даследуюць паступова – спіл за спілам», – тлумачыць суразмоўца.

Паводле яго слоў, галоўная цяжкасць пачынаецца ўжо пасля здабычы. Калі парушыць тэхналогію сушкі або апрацоўкі, унікальны матэрыял можа растрэскацца і стаць непрыдатным для работы.

Узрост вызначаюць у лабараторыі

Раней узрост дубоў рэгулярна пацвярджалі радыевугляродным аналізам. Для лабараторнага даследавання дастаткова каля 30 грамаў драўніны. Па ўзоры можна ўстанавіць момант, калі дрэва перастала абменьвацца вугляродам з атмасферай, гэта значыць прыблізны час яго гібелі.

Аналіз каштуе нятанна, гаворыць як ёсць Дупанаў. За гады работы ў яго назбіралася каля 50 такіх даследаванняў. Цяпер папярэдні ўзрост дрэва Аляксандр Аляксандравіч здольны вызначыць і візуальна – уся справа ў вопыце, які назапашаны за амаль 40 гадоў.

Адна з вядомых знаходак у яго практыцы была яшчэ старэйшая за нядаўнюю. «Самаму старому дубу, які мы падымалі, было больш за 8 тысяч гадоў. Дзе менавіта яго знайшлі, расказваць не буду, таму што праз 5–6 гадоў абавязкова зноў туды вернемся», – запэўнівае спецыяліст.

Паводле яго слоў, мораны дуб можа зноў з'явіцца на ўжо абследаваным участку праз некалькі гадоў. Пад уздзеяннем цячэння і руху пяску на дне адкрываюцца новыя слоі з рэліктавай драўнінай.

Аб'ёмная кампазіцыя сабрана з металічных пласцін і афарбавана ў яркія колеры.

Скульптура зубра ўстаноўлена на трасе паміж Ляхавіцкім і Клецкім раёнамі, недалёка ад аграгарадка Сіняўка, паведамляе выданне «Ляховичский вестник».

Ідэю яе стварэння ініцыявалі мясцовыя ўлады, а ўвасобілі ў жыццё работнікі Ляхавіцкай ЖКГ. Яны ж займаюцца добраўпарадкаваннем, каб лакацыя стала прывабнай для падарожнікаў і турыстаў.

Ацаніць новы арт-аб'ект можна ўжо з 11 жніўня.

Зубр – адзін з галоўных сімвалаў Брэсцкай вобласці. Самая вядомая скульптура больш за 20 гадоў сустракае і праводзіць гасцей рэгіёну на трасе М1 у Баранавіцкім раёне.

Раней Times.by расказваў, што гэтым летам папулярнаму металічнаму гіганту дабавілі спецэфектаў – цяпер ён кожную гадзіну рыкае і пускае з ноздраў пару.

Адміністрацыя нацпарку адзначае высокую запатрабаванасць адпачынку з палаткамі гэтым летам.

Колькасць кемпінгавых месцаў у Нацыянальным парку «Браслаўскія азёры» збіраюцца павялічыць, адначасова павысіўшы ўзровень прапанаванага сэрвісу. Да такога рашэння адміністрацыю прыродаахоўнай установы падштурхнуў сапраўдны ажыятаж сярод аматараў адпачынку з палаткамі.

У нацпарку падкрэсліваюць, што галоўная задача на будучыню – не проста павялічыць колькасць пляцовак, а вывесці камфорт на ўзровень, які змогуць ацаніць самыя патрабавальныя госці.

На сённяшні дзень на тэрыторыі нацыянальнага парку налічваецца 80 добраўпарадкаваных стаянак, і работы па іх удасканаленні вядуцца бесперапынна.

Паводле інфармацыі спецыялістаў, самыя папулярныя лакацыі адпачывальнікі пачалі браніраваць яшчэ ў студзені.

У спіс найбольш запатрабаваных увайшлі заказныя стаянкі «Абсерваторыя», «Перавалока», «Лазурная» і «Купальская ноч». Не менш папулярныя стаянка агульнага тыпу «Перацяг», размешчаная на маляўнічым перашыйку паміж азёрамі Струста і Снуды і здольная змясціць да 80 чалавек, а таксама адасоблены «Аазіс» на востраве возера Саванар, дабрацца да якога можна толькі па вадзе. Акрамя таго, у гэтым годзе спіс папоўніў новы турыстычны аб'ект «Паўвостраў» на возеры Струста, які ўжо адкрыты для браніравання.

Больш падрабязна аб тым, як развіваюць і прыводзяць у парадак інфраструктуру на Браслаўскіх азёрах, чытайце ў нашым матэрыяле.

Кіраўнік дзяржавы прыехаў на поле ў Мінскай вобласці, каб асабіста падзякаваць лепшым аграрыям.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка падарыў перадавікам уборачнай кампаніі новыя аўтамабілі, паведамляе Telegram-канал «Пул Першага».

У чацвер, 13 жніўня, кіраўнік дзяржавы наведаў агракамбінат «Ждановічы», дзе сустрэўся з перадавікамі жніва, якія дасягнулі высокіх паказчыкаў падчас цяперашняй уборачнай кампаніі. Сярод іх – работнікі ААТ «Кухчыцы» Павел Шуціла, Віталь Кішко і Андрэй Аляксейчык.

За сваю выдатную работу кожны атрымаў у падарунак ад Прэзідэнта новы аўтамабіль BELGEE, паведамляе БелТА.

«Дзякуй за ўраджай!» – падзякаваў Аляксандр Лукашэнка, уручаючы ключы ад аўта. Цырымонія прайшла непасрэдна ў полі.

«Вы малайцы. Але не гэта галоўнае. Галоўнае, каб такіх, як вы, па дзве сотні было», – дадаў Прэзідэнт.

Раней кіраўнік дзяржавы заявіў, што гэты год складваецца ідэальным для сельскагаспадарчых культур. У краіне ўжо ўбрана амаль 80% збожжавых і рапсу. Прэзідэнт паставіў задачу, што ўраджай павінен быць не ніжэйшым за ўзровень мінулага года.

«Калі 12 млн тон дасце – гэта будзе вялікае дасягненне. Але нават 11,5 млн тон – гэта добра», – сказаў ён у канцы ліпеня, наведваючы Брэсцкую вобласць.

Рэдкая касмічная з'ява супала з пікам зарападу, які можна назіраць пасля захаду сонца.

Беларусы вечарам 12 жніўня змаглі назіраць сонечнае зацьменне.

Месяц прайшоў паміж Зямлёй і Сонцам каля дзевяці гадзін вечара, часткова закрыўшы свяціла. Назіраць гэту незвычайную з'яву можна было ў розных кутках Беларусі.

Зразумела, такая падзея не магла прайсці міма сацсетак, якія літаральна засыпалі фатаграфіямі рэдкай касмічнай падзеі.

Як выглядала сонечнае зацьменне ў іншых кутках Зямлі, можна паглядзець тут.

Аднак на гэтым касмічнае шоу не заканчваецца. У ноч з 12 на 13 жніўня будзе пік метэорнага патоку Персеіды. У гэты час у небе можна будзе назіраць да 100 пралятаючых яркіх агнёў у гадзіну.

Каб у поўнай меры атрымаць асалоду ад зоркавага шоу – лепш выбраць месца далей ад крыніц святла. Раней Times.by больш падрабязна расказваў аб тым, як узнікаюць Персеіды, калі і дзе іх лепш назіраць у Беларусі.

«ТАЧКІ ПІКНІК – Лідскі рухавік 2026» раскрылі сакрэтныя фішкі і маштаб фестывалю, які пройдзе ўжо ў гэтыя выхадныя.

У гэтым годзе гледачоў чакае не проста аўтаівент з выступленнем топавых каманд і выставай унікальных тачак, а грандыёзная вячэрняя шоу-праграма са спецэфектамі, салютам, жывымі выступленнямі артыстаў. Расказваем, чаму варта ехаць да Лідскага замка 15–16 жніўня.

Магутнае лазернае шоу і стыльны музычны лайн-ап

Арганізатары рыхтуюць для гасцей фэсту нестандартны сцэнічны комплекс у выглядзе велізарнага слупа з дзесяціметровым экранам і вялікай колькасцю спецэфектаў: лазернае шоу, агнявыя гарматы, крыяэфекты і салюты, а таксама грандыёзная пенная вечарына з надзіманымі ружовымі фламінга.

Пад эстэтыку «ТАЧКІ ПІКНІК – Лідскі рухавік 2026» падабралі адпаведны саўндтрэк. На сцэне фестывалю выступяць Parade of Planets, малады нестандартны праект «Барысаўскі Тракт», рок-група KORBUT, Sergey Sobol & Katya Keysi, а таксама Elliya. Незабыўным фіналам вечара стане сэт ад рэжысёра ўсяго шоу «ТАЧКІ ПІКНІК» DJ ERWI.

Ужо 16 жніўня ствараць саўндтрэк да свята будуць DJ Фрукт разам з DJ Boom Boom, які з'яўляецца асновай беларускай андэграўнднай электроннай сцэны.

Новае дрыфт-шоу, «Майстэрня Сіндыката» і 150 унікальных аўтамабіляў

Фестываль «ТАЧКІ ПІКНІК» у гэтым годзе збіраецца здзіўляць гледачоў не толькі магутным лазерным шоу, але і абноўленай праграмай дрыфт-шоу, дзе гледачы змогуць убачыць практычна цыркавыя нумары ад каскадзёраў: захапляльныя скачкі праз агнявое кольца, дрыфт на грузавіку, батл-дрыфт – аўта супраць грузавіка, скокі на матацыкле праз дрыфтуючыя аўта, а галоўным хэдлайнерам выставы з 150 унікальных аўта стане тачка Сяргея Кабаргіна Hot Rod Flying Brick.

Таксама ўдзельнікамі івента стануць вельмі вядомыя блогеры Warpath са сваёй тачкай і дзяўчаты з «Майстэрні Сіндыката». Напрамак канала і звязаных з ім праектаў цалкам прысвечаны аўтамабільнай тэматыцы: аднаўленню закінутых і бітых машын, цюнінгу, кастамізацыі і розным аўтамабільным эксперыментам.

Таксама на фестывалі пройдзе конкурс «Міс «Тачкі Пікнік», дзе будуць вызначаны дзве пераможніцы, якіх выбера аўдыторыя фестывалю па выніках некалькіх спаборніцтваў. Міс «Тачкі Пікнік» атрымае сертыфікат у СПА на BYN 2000, а другое месца чакае не менш шыкоўны прыз ад BonHotel у Мінску.

Акрамя таго, для ўсіх жадаючых падчас правядзення пікніка будуць арганізаваны розныя квізы з прызамі ад партнёраў і каманды арганізатараў.

Стыльная АЗС заправіць эмоцыямі

На гэты раз на фестывалі размесціцца стыльная АЗС, дзе замест бензіну будуць фірменныя кактэйлі «АІ-95» і «АІ-98» непасрэдна з калонкі. На лакацыі пройдзе інтэрактыў, дзе можна ўдзельнічаць у актыўнасцях, збіраць балы і абмяняць іх на мерч з лімітаванай калекцыі.

Асобна на АЗС адбудзецца розыгрыш 5 паездак на дрыфт-таксі са знакамітымі пілотамі.

Фудкорты, 40 удзельнікаў і 10-метровая шаўрма

Фудкорт-зона стане не проста месцам для перакусу, а паўнавартаснай лакацыяй для забаў. На працягу двух дзён тут будуць праходзіць тэматычныя аўтамабільныя і гастранамічныя віктарыны, інтэрактыўныя конкурсы з сюрпрызамі, дынамічныя турніры па бірпонгу, а галоўнай кулінарнай падзеяй выхадных стане эксклюзіўны перформанс ад майстроў Kebab Factory. Каманда шэф-повараў непасрэдна на вачах у публікі прыгатуе гіганцкую 10-метровую шаўрму.

На фудкорце размесціцца больш за 40 спотаў, дзе наведвальнікі змогуць паспрабаваць самыя розныя мясныя шэдэўры, аўтэнтычныя стравы мексіканскай кухні, духмяны плоў і традыцыйныя беларускія дранікі, марскія далікатэсы, знакамітую чэшскую выпечку, лёгкія ганконгскія вафлі, фруктовы лёд, цукровую вату і папкорн.

Дзіцячы гарадок і водныя забавы

Фестываль праходзіць без узроставых абмежаванняў і рыхтуе адпачынак для ўсёй сям'і. Для маленькіх гасцей будзе працаваць цэлы дзіцячы гарадок з асобнымі актыўнасцямі: аквагрым, майстар-класы, анімацыя, а на вадзе ўстановяць вялікую надзіманую горку і прапануюць пракаціцца на сапах або байдарках.

«ТАЧКІ ПІКНІК – Лідскі рухавік 2026» пройдзе 15 жніўня з 12:00 да 23:00 і 16 жніўня з 11:00 да 21:00 каля сцен Лідскага замка. Білеты каштуюць ад BYN 15 да BYN 50: аднадзённы білет для дарослага – BYN 30, для дзіцяці – BYN 15, двухдзённы – BYN 50 і BYN 25 рублёў адпаведна.

Сачыць за падрабязнасцямі фестывалю можна на сайце і ў сацыяльных сетках праекта: Instagram, YouTube.

Інфармацыйны партнёр фестывалю – мультымедыйны інтэрнэт-рэсурс Times.by.

За апошнія шэсць месяцаў беларусы скачалі 710 тыс. тэрабайт даных.

Прэс-служба інфраструктурнага аператара beCloud падвяла вынікі першага паўгоддзя 2026 года, назваўшы гэты перыяд «тэлеком-прарывам» для галіны.

Галоўныя вынікі – запуск 5G, рост колькасці базавых станцый і паляпшэнне сувязі ў малых населеных пунктах.

5G у абласных цэнтрах і рэкордны аб'ём даных

Галоўная падзея паўгоддзя – запуск мабільнай сувязі пятага пакалення (5G). Гэта інтэрнэт на вельмі высокіх хуткасцях, які дазваляе хутка скачваць аб’ёмныя файлы і глядзець відэа без затрымак. 5G стаў даступны ў Мінску, Віцебску, Гомелі, Магілёве і Брэсце.

Адначасова з запускам 5G аператар працягваў пашыраць сетку 4G. За паўгоддзе дабавілася больш за 500 новых базавых станцый, а ўсяго іх цяпер больш за восем тысяч.

Сетка стала больш магутнай, і людзі пачалі актыўней карыстацца інтэрнэтам: аб'ём скачаных даных вырас амаль на 20% у параўнанні з першай паловай 2025 года і дасягнуў 710 тыс. тэрабайт. У сярэднім за суткі ў чэрвені абаненты скачвалі 4066 тэрабайт – на 18% больш, чым год таму.

Для параўнання: за адзін дзень беларусы скачваюць аб'ём, роўны 1,35 млн гадзін бесперапыннага прагляду. Каб адзін чалавек змог паглядзець столькі відэа, яму спатрэбілася б 155 гадоў жыцця без перапынкаў на сон і ежу.

Новыя вышкі ў вёсках і пашырэнне частот

Каб інтэрнэт за горадам стаў хутчэйшым, аператар пашырыў палосы частот – як калі б дабавіў новыя палосы на трасе. Па ўсёй краіне дыяпазон 1800 МГц пашырылі на 10 МГц – да 40 МГц. А ў Віцебскай, Магілёўскай і Гомельскай абласцях дыяпазон 800 МГц вырас удвая: з 10 да 20 МГц. Менавіта гэты дыяпазон забяспечвае ўпэўнены прыём на вялікіх адлегласцях ад базавых станцый і стабільнасць сігналу, што выдатна падыходзіць для сельскай мясцовасці.

Яшчэ адзін важны праект – будаўніцтва ўласных вышак у невялікіх пасёлках і вёсках. За паўгода ўстанавілі 25 новых вышак у Бабруйскім, Клічаўскім, Глускім, Івацэвіцкім, Пінскім, Чэрыкаўскім, Старадарожскім і іншых раёнах. У бліжэйшых планах – яшчэ 78 вышак вышынёй ад 40 да 72 метраў.

«Мы ўзмацнілі мабільны інтэрнэт як у Мінску і абласных цэнтрах, так і ў тых населеных пунктах, дзе сувязь патрабавала паляпшэння або яе не было зусім. Значныя работы праведзены ўздоўж трас М-1, М-3, М-4, М-6, М-8, Р-2 – там запрацавалі 135 базавых станцый», – адзначыў намеснік генеральнага дырэктара па электрасувязі beCloud Міхаіл Дука.

Паляпшэнні па просьбах абанентаў

Частку работ аператар правёў, арыентуючыся на звароты грамадзян. Паводле слоў Міхаіла Дукі, кожны зварот дапамагае выявіць зоны, дзе сувязь трэба падцягнуць: спецыялісты робяць замеры, плануюць работы і тэрміны. У выніку якасць сувязі палепшылася ў 325 населеных пунктах краіны.

Больш за ўсё работ правялі ў Гродзенскім і Мінскім рэгіёнах. Адчувальныя паляпшэнні заўважылі жыхары Мазыра, Рэчыцы, Жлобіна, Ліды, Светлагорска, Наваполацка, Смаргоні, Барысава, Бабруйска, Баранавічаў, а таксама маленькіх пасёлкаў – Калініна, Васілевічаў, Баяр, Капцэвічаў і многіх іншых.

Чысты гук і мільёны карыстальнікаў

Праведзеныя мерапрыемствы аказалі пазітыўны ўплыў і на галасавыя выклікі па тэхналогіі VoLTE ў сетцы LTE ва ўсіх гарадах і раёнах Беларусі. У прыватнасці, сярэдняя ацэнка якасці перадачы маўлення ў сетцы LTE складае 4,12 бала.

Тэхналогія VoLTE – гэта сучасная сістэма перадачы галасавых выклікаў праз сетку 4G (LTE). У адрозненне ад званкоў, якія ідуць праз сеткі 2G/3G, VoLTE перадае голас як лічбавы паток даных, забяспечваючы чысты гук без перашкод і імгненны дазвон.

На заканчэнне ў прэс-службе beCloud падзяліліся, што сёння мабільным інтэрнэтам 4G і 5G карыстаюцца больш за 7,4 млн беларусаў. Адзіная сетка аператара прапускае праз сябе 77,2% усяго мабільнага трафіку ў краіне, пакрывае 94,6% тэрыторыі і забяспечвае сувяззю 99,6% насельніцтва.

Чэмпіянат Кантынентальнай хакейнай лігі стартуе 5 верасня.

КХЛ зацвердзіла час пачатку дамашніх матчаў для ўсіх клубаў у сезоне-2026/2027, паведамляе прэс-служба арганізацыі.

Дамашнія сустрэчы мінскага «Дынама» ў будныя дні будуць пачынацца ў 19:10, а ў выхадныя – у 17:10.

Вераснёвая дамашняя серыя «зуброў»:

• 7 верасня, 19:10 – «Дынама» – «Тарпеда» (Ніжні Ноўгарад);
• 10 верасня, 19:10 – «Дынама» – «Шанхай Дрэганс» (Шанхай);
• 18 верасня, 19:10 – «Дынама» – «Сібір» (Новасібірск);
• 20 верасня, 17:10 – «Дынама» – «Аўтамабіліст» (Екацерынбург);
• 28 верасня, 19:10 – «Дынама» – «Лада» (Тальяці).

У рэгулярным чэмпіянаце кожная каманда правядзе па 68 матчаў. Усяго каляндар уключае 748 гульняў, размеркаваных на 182 ігравыя дні, – як і ў мінулым сезоне.

Рэгулярка завершыцца 20 сакавіка 2027 года, а розыгрыш плэй-оф пройдзе з 23 сакавіка па 23 мая.

Карыстальнікі сацсеткі задаліся пытаннем, як чалавеку адной фразай даказаць, што ён з Беларусі.

Дзяўчына ў Threads апублікавала цікавы пост, які можа многіх беларусаў перанесці ў мінулае, а для жыхароў іншых краін стане проста наборам незразумелых фраз, аднак у кожнага з гэтых выразаў ёсць свой сэнс.

Карыстальніца сеткі прапанавала людзям даказаць, што яны з Беларусі, напісаўшы ў каментарыях адзін выраз, які будзе зразумелы толькі жыхарам нашай краіны. Пачала яна з нестарэючай класікі, якая вядома калі не кожнаму, то большасці жыхароў Сінявокай.

Арфаграфія і пунктуацыя карыстальнікаў захаваны.

«С Рождеством и с Новым годом поздравляет фирма Модум», – напісала дзяўчына. Пасля гэтага ў каментарыі прыйшлі беларусы, якія пачалі прапаноўваць свае варыянты, тым самым неўсвядомлена стварыўшы ідэальны тэст на беларуса.

З малых гадоў дзеці чулі па ТБ калыханку, якая запомнілася многім беларусам. Адзін з юзераў прапанаваў выкарыстаць фразу для тэсту: «Па красе на расе засыпаюць звезды сплюшкі».

Іншыя ўспомнілі легендарнае супрацьстаянне, якое не спыняецца ўжо шмат гадоў: «Рогачевская или Глубокская?».

Адзін з юзераў прапанаваў сваю фразу, якая адгукаецца ў душы многіх жыхароў Мінска, – «Выхад на правы бок», а другі малады чалавек працягнуў тэму транспарту: «Асцярожна. Дзверы зачыняюцца. Наступны прыпынак…».

Хтосьці лаканічна напісаў, што для тэсту на беларуса падыдзе вось такі просты выраз: «Чызбургер гэты не хочаш ты, бульбу Йодзе жадаеш аддаць». Ён адсылае да знакамітай рэкламы нулявых.

Іншыя вырашылі, што для тэсту падыдуць песні: «Хто я? Дзед Барадзед! Абышоў белы свет», «Баю бай, Баю бай, Вачаняты закрывай», «Ты куды мяне клічаш, паслухай Завіруха мяце, завіруха...», «Доўгi Дзень», «Купалінка, Купалінка, Цёмная ночка, Цёмная ночка, А дзе ж твая дочка?».

Прапанавалі ў каментарыях і некалькі папулярных фраз, якія, бясспрэчна, зразумеюць і ведаюць толькі беларусы:

«Каля нуля», «Канцавы!!!», «Шо робіш?», «Это номер Велком?», «В шуфлядке посмотри», «Бульбу выкапали?», «7788 – позвони и мы подбросим», «Хавайся ў бульбу», «АВС – это майонез», «Бонстики собираете?».

У моладзі вырас інтарэс да інжынерных і аграрных напрамкаў, а мэтавы набор застаецца папулярным.

Прадстаўнікі Міністэрства адукацыі падвялі папярэднія вынікі мінулай прыёмнай кампаніі і расказалі, колькі студэнтаў набралі ўніверсітэты і каледжы, якія спецыяльнасці сталі самымі запатрабаванымі і як змяніліся перавагі моладзі.

Галоўныя лічбы прыёму ў ВНУ

Усе кантрольныя лічбы прыёму ў вышэйшыя навучальныя ўстановы выкананы. У гэтым годзе ўніверсітэты планавалі прыняць 49,1 тыс. чалавек, з іх 33,1 тыс. – за кошт бюджэту. На сённяшні дзень студэнтамі сталі 46,7 тыс. чалавек (32 тыс. – бюджэтнікі). Яшчэ каля 2,5 тыс. абітурыентаў прымуць сельскагаспадарчыя ВНУ на завочную форму ў лістападзе – снежні.

Дадаткова, звыш плана, на платныя месцы залічана 1,5 тыс. чалавек – гэта спартсмены з высокімі дасягненнямі, грамадзяне краін СНД і тыя, хто атрымлівае другую вышэйшую адукацыю.

«Уступная кампанія гэтага года стала, бадай, самай паспяховай за апошнія гады. Гэта вынік сістэмнай работы ўсіх зацікаўленых на кожным з этапаў: ад прафарыентацыі да арганізацыі прыёму», – адзначыў першы намеснік міністра адукацыі Аляксандр Бахановіч.

Што выбіраюць абітурыенты

Як адзначылі спецыялісты, структура прыёму адпавядае запытам эканомікі. Кожны чацвёрты з тых, хто паступіў, – будучы інжынер, кожны дзясяты – педагог, медык або работнік аграпрамысловага комплексу. Прыкметна вырас інтарэс да аграрных спецыяльнасцей: план прыёму павялічаны прыкладна на 350 месцаў і цалкам выкананы.

«Меры падтрымкі працаўнікоў вёскі і новыя тэхналогіі, якія ўкараняюцца ў АПК, усё больш прыцягваюць моладзь, якая бачыць перспектыву прафесійнага росту», – растлумачыў начальнік галоўнага ўпраўлення прафесійнай адукацыі Міністэрства адукацыі Сяргей Пішчоў.

Сярод ІТ-напрамкаў адбылося зрушэнне інтарэсу: класічныя «айцішныя» спецыяльнасці ўступаюць праграмам, звязаным са штучным інтэлектам. На іх зафіксаваны даволі высокія конкурсы і прахадныя балы незалежна ад месцазнаходжання ВНУ.

Высокі попыт захоўваецца і на педагагічныя напрамкі. Напрыклад, у БДПУ імя Максіма Танка конкурс на прыродазнаўчую адукацыю перавысіў восем чалавек на месца, на гістарычную – чатыры. Кожны трэці з тых, хто паступіў сюды, набраў больш за 300 балаў.

Мэтавы набор папулярны

Без уступных выпрабаванняў і па-за конкурсам у ВНУ залічана амаль 7 тыс. чалавек – гэта пераможцы міжнародных і рэспубліканскіх алімпіяд, выпускнікі з залатым медалём або дыпломам каледжа з адзнакай, лепшыя вучні Нацыянальнага дзіцячага тэхнапарка і інш.

Папулярнай застаецца мэтавая падрыхтоўка, калі будучае месца работы гарантавана заказчыкам кадраў. Пры плане 6,3 тыс. мэтавых месцаў дакументы падалі больш за 9 тыс. абітурыентаў. Залічана 5,8 тыс. чалавек – амаль кожны пяты бюджэтнік.

Найбольшая колькасць мэтавікоў традыцыйна прыпадае на інжынерныя, медыцынскія і педагагічныя спецыяльнасці.

Вынікі прыёму ў каледжы

Ва ўстановы сярэдняй спецыяльнай і прафесійна-тэхнічнай адукацыі запланавана прыняць 38,9 тыс. абітурыентаў. Прыём на бюджэт павялічаны на 1,7 тыс. месцаў, на платны – скарочаны на 1,4 тыс.

Амаль кожны другі дзевяцікласнік сёння арыентаваны на сярэднюю спецыяльную адукацыю: на 22,3 тыс. месцаў пададзена звыш 30 тыс. заяў. Сярод выпускнікоў 11-х класаў на бюджэтныя месцы конкурс склаў 1,34 – дакументы падалі 11 тыс. чалавек, а месцаў было 8,8 тыс.

«На тэхнічныя спецыяльнасці прыпадае 34% ад плана набору – тут найбольшая колькасць пададзеных заяў», – удакладніла намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення прафесійнай адукацыі Мінадукацыі Ганна Бойка.

Сярод новых прафесій, адкрытых каледжамі ў гэтым годзе, – дызайн анімацыі, кіраванне продажамі, фарбавальшчык, аператар вяндлярнай устаноўкі, касметык, машыніст аўтаматызаванай тралёвачнай машыны.

Самы высокі конкурс склаўся на архітэктурнае праектаванне – дзевяць чалавек на месца, на дызайн анімацыі – сем-восем чалавек.

Карысныя растлумачэнні

Другі год запар працаваў папярэдні запіс для падачы дакументаў праз асабістыя кабінеты на сайце Рэспубліканскага інстытута кантролю ведаў. Гэту магчымасць выкарыстала больш за 22 тыс. абітурыентаў (у мінулым годзе – 15 тыс.). Гэта дапамагло пазбегнуць чэргаў і раўнамерна размеркаваць нагрузку на прыёмныя камісіі.

Спецыялісты таксама закранулі пытанні, якія хвалявалі бацькоў. Розніца ў сярэдніх балах цэнтралізаванага экзамену і цэнтралізаванага тэсціравання (на ЦЭ яны вышэйшыя) тлумачыцца тым, што экзамен здаюць адзінаццацікласнікі з больш свежымі ведамі, а тэсціраванне – у тым ліку выпускнікі мінулых гадоў. Маніторынг падачы дакументаў у апошні дзень перастае абнаўляцца ў 17:00, каб абітурыенты рабілі асэнсаваны выбар загадзя, а не ў апошнюю гадзіну.

Што датычыцца замежных студэнтаў, то з Расіі залічана арыенціровачна 300–400 чалавек. Для расіян створаны роўныя ўмовы з грамадзянамі Беларусі: можна паступаць па выніках ЦЭ, ЦТ або АДЭ.

Раней Times.by паведамляў, што міністр адукацыі Андрэй Іванец назваў уступную кампанію – 2026 самай удачнай за апошнія пяць гадоў.

Будаўнікі гавораць, што чакаецца вялікая работа, паколькі цяпер на месцы гэтых будынкаў – руіны.

Прадпрыемства «Мінская спадчына» паказала, як будуць выглядаць адрэстаўраваныя млын і капліца, якія ўваходзяць у склад Лошыцкага сядзібна-паркавага комплексу.

Аднаўленне з рэканструкцыяй абодвух аб'ектаў будзе весціся з захаваннем гістарычнага аблічча будынкаў і адаптацыяй іх пад сучасныя патрэбы.

На сённяшні дзень ужо ўзгоднены эскізны праект і па першым тэхналагічным этапе атрымана пасведчанне аб правядзенні экспертнага суправаджэння.

У бліжэйшы час будзе вызначаны падрадчык і пачнуцца падрыхтоўчыя работы.

«Хаця ў «Мінскай спадчыны», «Мінскпраекта» і мінскіх будаўнікоў набыты вялікі вопыт вяртання з нябыту цудам захаваных гісторыка-культурных каштоўнасцей, ужо можна меркаваць, што лёгка не будзе нікому з удзельнікаў праекта, таму што сёння на месцы будучых гістарычных славутасцей – руіны», – сказалі ў «Мінскпраекце».

Будынак млына будзе мець тры паверхі, мансарду і аднапавярховую прыбудову. Яго наведвальнікі змогуць убачыць работу млынавага механізма, паглядзець, як робіцца хлеб, і пакаштаваць выпечку.

На першым этапе будаўнікі правядуць работы па ахове захаванага мура XIX стагоддзя, затым будуць адкрыты гістарычныя фундаменты і пабудаваны новыя, якія прымуць асноўныя нагрузкі пры аднаўленні будынка.

На тэрыторыі млына з'явяцца сувенірны павільён і летняе кафэ, а ў рэчышчы сухога ручая – рэзервуар з вадой і вадзяным колам.

Ад капліцы XVIII стагоддзя да нас дайшлі толькі два фрагменты сцен. Аблічча будынка адновяць на аснове акварэльнага пейзажа мастака Эзефа Пешкі. Будуць захаваны ранейшыя габарыты будынка, яго архітэктурныя элементы і гістарычная форма даху з трохкутнымі франтонамі.

Мяркуецца, што ў будынку капліцы будуць праводзіцца пастаянныя і часовыя выставы.

Разам з будаўнікамі на аб'ектах будуць працаваць археолагі, якія даабследуюць захаваныя канструкцыі, у тым ліку метадам глыбіннага зандзіравання.

Сёлета спаўняецца 180 гадоў, як выйшла з друку апошняя частка кнігі «Шляхціц Завальня» Яна Баршчэўскага. Гэты зборнік казак і паданняў стаўся гімнам любві да Беларусі і спробаю яе спасціжэння.

Літаратар і збіральнік фальклору Ян Баршчэўскі (1792–1851) нарадзіўся на Віцебшчыне ў сям’і шляхцічаў і святароў. Падчас навучання ў Полацкім езуіцкім калегіуме, у рознамоўных вучэбных праграмах якога антычныя філосафы мірна суіснавалі з хрысціянскімі багасловамі, Ян выказаў пэўныя мастацкія здольнасці. У неспрыяльную эпоху, калі наша літаратура стваралася пераважна па-польску, Баршчэўскі пісаў вершы і на беларускай мове.

Якім чынам звычайныя юнацка-студэнцкія захапленні дарастаюць да класічнай літаратуры, перавяртаюцца ў кнігі, якія цікава чытаць і праз стагоддзі? Безумоўна, гэта чараўніцтва. І вялікая ўнутраная праца, і глыбокае спасціжэнне жыцця таксама.

Шляхі, якія мы абіраем

Падобна многім маладзёнам свайго кола і часу, Баршчэўскі падпрацоўваў настаўнікам і гувернёрам – сёння тут, а заўтра там. Ян хадзіў пешшу, бачыў безліч краявідаў, наведваў засценкі, хутары, вёскі, фальваркі, мястэчкі і гарады, дзе камунікаваў з самымі рознымі людзьмі.

Падарожжы Баршчэўскага адбываліся ў краі, сэрцам якога было агромністае возера Нешчарда (яго берагавая лінія – самая працяглая сярод беларускіх азёр).

На поўнач паблізу жылля – Нешчарда, велізарнае возера накшталт марской затокі. Калі ўсходзіцца вецер, ад возера плыве роўны шум і відаць праз вакно, як пакрытыя пенаю хвалі падымаюць угору і зноў кідаюць уніз рыбацкія лодкі… Вясна там надзвычай прыгожая, калі па лугах разальецца вада, і ў паветры над возерам і ў лясах зазвіняць галасы птушак, што вяртаюцца з выраю.

Вада і іншыя магутныя стыхіі прыроды сталіся крыніцаю натхнення для будучага класіка. Але не толькі яны.

Баршчэўскага скарылі пачутыя ў дарогах беларускія народныя казкі, легенды і песні. Ён быў адзін з першых нашых творцаў, хто ацаніў іх сэнс і прыгажосць, адчуў іх веліч і магію.

Беларускі народ прамаўляе…

А яшчэ Яна скаланулі да глыбіні душы шматлікія сустрэчы ў часе падарожжаў з калектыўным творцаю ўсяго гэтага моўнага багацця – простымі людзьмі.

Так, Баршчэўскі і сам зрабіўся выкладчыкам, але працягваў навучацца. Толькі цяпер яго настаўнікамі былі не айцы-езуіты, а народ.

Народ з яго адвечнымі клопатамі, непахіснымі маральнымі прынцыпамі, ненапышлівай жыццёвай мудрасцю. І невымоўнай, невычэрпнай, як Нешчарда, любоўю да роднай зямлі, вялікай прагай, каб яна нарэшце стала сваёю.

Калі я набыў гэты фальварак, зямля тут нагадвала дзікую пустэчу, аднак я не паддаваўся роспачы, імкнуўся ўсё палепшыць, засыпаў ямы, асушыў балацявіны, і на тым месцы вырас у мяне прыгожы бярозавы гай, маю добрыя сенажаці, завёў жывёлу, цяпер і палеткі родзяць… Хто працуе і спадзяецца на Бога – можа і тут быць шчаслівы і спакойны.

Ян слухаў і занатоўваў, ён пытаўся і атрымліваў адказы.

Верагодна, людзі давалі іх яму таксама ў выглядзе паданняў ці прыпавесцяў. О, беларускі народ любіць ціхую плынь алегорыі – сам розумам дайдзі, чалавек!

Доўгі шлях да Беларусі

Аднойчы, па далёкім ад’ездзе ў халодна-льдзісты, манерны Санкт-Пецярбург, Баршчэўскага апануе туга і смутак, ён пачне пісаць кнігу аб усім пачутым і пабачаным некалі, каб распавесці пра Беларусь іншаземцам і нават землякам. Бо ёсць жа такія сярод беларусаў, што ўсё жыццё пражылі, а галоўнага пра сябе і родны край не зразумелі.

Беларускі народ уявіў сабе пералёт-траву як нейкае лятучае зёлка, гонячыся за якім не адзін збіўся з дарогі і не вярнуўся да свае роднае хаты. І я, шукаючы яе далёка, пакінуў гэтую родную старонку, дзе прайшлі самыя прыемныя дні майго жыцця…

Баршчэўскі назваў сваю кнігу так: «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях».

Выданне на польскай мове складаецца з чатырох тамоў, апошні выйшаў з друкарні ў 1846-м. Гісторыкі беларускай літаратуры адзначаюць, што выбар Баршчэўскім польскай мовы быў абумоўлены тагачаснай забаронай друку па-беларуску. Але «Шляхціц Завальня» ўсё ж уключаў словы, урыўкі і песні на беларускай – аўтар падаў іх лацінкаю.

Пройдуць доўгія 144 гады, і «Шляхціц Завальня» з’явіцца нарэшце па-беларуску, і не ўрыўкамі, а цалкам.

Дарэчы, сёлета кніга Баршчэўскага «святкуе» не толькі 180 гадоў з’яўлення на свет у выглядзе асобнага выдання, але і 10-годдзе з першага выхаду шрыфтам Брайля.

Кніга адкрывае тэлепорт

Баршчэўскі ствараў сваю кнігу не як звычайны фалькларыст ці краязнаўца. Але як пісьменнік-філосаф, якому блізкі светапогляд Гофмана і Гогаля.

Абраўшы жанравую форму казкі, Баршчэўскі распавёў, як уладкавана-пабудавана Беларусь, якія тут людзі, якая ў іх гісторыя, культура, побыт, вера, розум, злыбеды і спадзяванні.

У большасці песень простага люду, як у словах, так і ў мелодыі, ёсць нешта меланхалічнае, і нават вясельныя песні, дзе маладым зычаць шчаслівага супольнага жыцця, маюць у сабе нейкае пачуццё смутку, як быццам яны не давяраюць будучаму лёсу ў гэтай юдолі плачу…

Гэта толькі падаецца, што «Шляхціц Завальня» – забаўляльнае чытво, тэлепорт у край, дзе жывуць міфічныя лесавікі, русалкі, ведзьмакі, вогненныя духі і безліч іншых істот.

Язык павернецца назваць іх няіснымі толькі ў таго, хто ніводнага дня не дыхаў паветрам Беларусі, хто ніводнай ночы не спаў тут. Пад саламянай страхой хаціны ці пад гонтавым дахам палаца, няважна.

У гэтым краі ўсім людзям сняцца аднолькавыя сны – іншым разам яны непрацяглыя, трывожныя.

– Ах, пане! Нейкая туга напала на нас і гэтае начы, – адказаў лёкай. – Ва ўсіх нас сон быў кароткі і неспакойны. Вартаўнікі расказваюць, што чулі яны ўначы, як па вёсках вылі сабакі, рыкала жывёла, і бачылі, як з поўначы, шугаючы полымем, ляцеў цмок і іскры сыпаліся з яго; пэўна, нёс золата для нейкае душы, што пабраталася з д’яблам.

Рэальны кодэкс для няказачнай рэчаіснасці

Калі твая рэчаіснасць не Беларусь, то так, усё тут, у кнізе «Шляхціц Завальня», падасца табе змрочнай фантазіяй.

Тут у зямлі пульсуюць клятыя скарбы, а чараўнікі вырошчваюць сабе цмокаў-паслугачоў. Тут уладарыць Белая Сарока і чуюцца галашэнні Плачкі, якая ліе слёзы на магілах славутых герояў – хто памятае іх імёны?

– На маю думку, – сказаў Завальня, – гэта папярэджанне людзям, каб выправілі свае норавы. Але прыкра, што людзі цяпер такія разумныя, што ўсё яны ўжо ведаюць, ні ў якія цуды не вераць, ім трэба скарбы, каб, не працуючы, мець усё, што толькі заманецца. Яны за золата прададуць усё тое, што нашы бацькі цанілі некалі даражэй за жыццё.

Як жыць тут – скажы мне, паданне, навучы, казка. А галоўнае, як застацца чалавекам? Героі Баршчэўскага апавядаюць, што гэта цяжка, але цалкам магчыма. Нават для таго, хто ўжо перакінуўся ў ваўкалака.

Пазбягай зла, не рабі кепскага, не ідзі на злачынства ці здзелку з д’яблам. І тады ў тваёй асабістай гісторыі будзе шчаслівы працяг. А родная краіна стане для ўсіх па-сапраўднаму фантастычным месцам.

Усе забароны па выкарыстанні нацыянальнай сімволікі будуць зняты з нашых спартсменаў з 1 студзеня 2027 года.

Міжнародная федэрацыя каноэ (Paddle Worldwide) поўнасцю адменіць абмежаванні на выкарыстанне нацыянальнай сімволікі для беларускіх і расійскіх спартсменаў. Атлеты зноў змогуць выступаць пад сваім сцягам і чуць гімн краіны на міжнародных стартах.

Адпаведнае рашэнне прыняла прэс-служба савета дырэктараў Paddle Worldwide на падставе рэкамендацый Міжнароднага алімпійскага камітэта (МАК).

Згодна з афіцыйнай заявай з пачатку наступнага года весляры на байдарках і каноэ з Беларусі і Расіі атрымаюць права выкарыстоўваць афіцыйныя назвы сваіх краін, нацыянальныя сцягі, гімны, а таксама фірменную спартыўную экіпіроўку з дзяржаўнай атрыбутыкай.

Аднак да канца 2026 года беларускія атлеты працягнуць прымаць удзел у міжнародных спаборніцтвах на ранейшых умовах – у нейтральным статусе (AIN).

Міжнародная федэрацыя каноэ асобна ўдакладніла, што зняцце абмежаванняў можа сутыкацца з лакальнымі юрыдычнымі бар'ерамі.

Для спаборніцтваў, права правядзення якіх было зафіксавана да 1 студзеня 2027 года, уведзены асаблівыя ўмовы:

• Калі законы або рашэнні ўрадаў прымаючых краін будуць перашкаджаць паўнавартаснаму ўдзелу беларусаў і расіян, спартсмены прымуць удзел у спаборніцтвах, але без выкарыстання сцяга на афіцыйных цырымоніях.
• У выпадку ўвядзення прымаючым бокам яшчэ больш жорсткіх заканадаўчых забарон атлетам давядзецца часова вярнуцца да спаборніцтваў у нейтральным статусе.

Беларускія ўлады сканцэнтраваны на стварэнні спрыяльных умоў для таго, каб у рэспубліцы станавілася больш шматдзетных сем'яў.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў ходзе нарады з членамі ўрада заклікаў выпрацаваць дзейсную формулу паляпшэння дэмаграфічных працэсаў у краіне.

У рэспубліцы бацькі, паводле яго слоў, атрымліваюць адчувальную матэрыяльную падтрымку. Сем'і атрымліваюць аднаразовую выплату пры нараджэнні дзіцяці. Існуе такі інструмент падтрымкі, як сямейны капітал, а таксама штомесячныя дапамогі.

«Здавалася б, нараджайце! На поўным дзяржаўным забеспячэнні дзеці. Але сучасны свет стаў вельмі прагматычны. Маладыя людзі спачатку імкнуцца вырашыць іншыя пытанні – адукацыя, кар'ера, яшчэ нешта, а потым ужо нараджаць», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Прэзідэнт нагадаў, што 10 гадоў таму ўзровень дабрабыту грамадзян быў у два разы ніжэйшы. ВУП на душу насельніцтва ў 2015 годзе быў на ўзроўні каля $18 тыс., а ў 2025 годзе ён дасягнуў узроўню ў $35 тыс. Пры гэтым дзяцей нараджалася ўдвая больш, калі беларусы былі бяднейшымі. У 2015 годзе нарадзілася амаль 120 тыс. дзяцей, а ў 2025 годзе – 55 тыс.

Аляксандр Лукашэнка лічыць, што для таго, каб беларусы не зніклі як нацыя, трэба, каб у бацькоў было двое дзяцей, а лепш трое і больш.

«Таму на дзяржаўным узроўні трэба знайсці дзейсную формулу, якая ажывіць дэмаграфічныя працэсы», – упэўнены ён.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што такая формула можа стаць матывацыяй для ўсвядомленага мацярынства і бацькоўства і зробіць гэта «модным трэндам», каб насельніцтва Беларусі захоўвалася і прымнажалася.

Беларускі ўрад прапануе перагледзець сістэму дзяржаўнай падтрымкі сем'яў з дзецьмі. Прэзідэнт у сваю чаргу падняў прынцыповыя пытанні ў гэтай галіне.

«Ці ёсць гарантыя, што пашырэнне фінансавых стымулаў сапраўды надасць імпульс нараджальнасці?» – удакладніў Аляксандр Лукашэнка.

На заканчэнне ён дадаў, што ў гэтым выпадку трэба вывучыць сусветную практыку, які доўгатэрміновы эфект прыносяць такія рашэнні для бюджэту і эканомікі.

Унікальны грыб расце толькі на старых пладовых целах чырванакніжнай губы ружовай.

Вучоныя выявілі ў Белавежскай пушчы буйнейшую папуляцыю рэдкага ў Еўропе грыба, паведамілі ў прэс-службе нацыянальнага парку.

«Геаграфічны статус Osteina rhodophila ўнікальны: на сённяшні дзень у Еўропе гэты від не зафіксаваны нідзе, акрамя Белавежскай пушчы», – звярнулі ўвагу спецыялісты з нацпарку.

Бліжэйшае месца, дзе гэты грыб расце яшчэ, – лясное Паволжа Расіі.

А ў пушчы выяўлена ўжо 14 месцаў, дзе можна сустрэць Osteina rhodophila.

«Такая высокая шчыльнасць папуляцыі тлумачыцца строгім рэжымам запаведнасці Белавежскай пушчы. Асцеіне жыццёва неабходны буйнамерны яловы буралом позніх стадый гніення, ужо заселены губой ружовай, а таксама стабільны мікраклімат», – растлумачылі вучоныя.

Любыя віды гаспадарчай дзейнасці – санітарныя высечкі або ачыстка лесу ад захламленасці – поўнасцю разбураюць гэты складаны экалагічны ланцужок.

«Выяўленне 14 месцаў росту стала практычным пацвярджэннем эфектыўнасці запаведнага рэжыму і эталоннага стану першабытных лясоў пушчанскага масіву», – падкрэслілі ў нацпарку.

«Любячая ружовы»

Спецыялісты расказалі, што навуковая назва грыба напрамую адлюстроўвае яго вузкую экалагічную спецыялізацыю. Пераклад лацінскага відавага эпітэта rhodophila гучыць як «любячая ружовы».

Асцеіна расце толькі на старых пладовых целах іншага рэдкага віду – губы ружовай, занесенай ў Чырвоную кнігу. У працэсе росту яе пладовыя целы набываюць далікатна-ружовае адценне, а спараносны слой мае трубчастую структуру з глыбокімі лабірынтападобнымі порамі.

У экасістэме асцеіна выступае дэструктарам другога парадку: яна садзейнічае гніенню адмерлых пладовых цел губы, паскараючы вяртанне арганічных рэчываў у лясны кругаварот.

Птушаня з'явілася на свет у ліпені і ўжо пакінула бацькоўскае гняздо.

Навіной аб папаўненні ў сям’і палярных соў падзялілася прэс-служба Гродзенскага заапарка ў сваім Telegram-канале, апублікаваўшы відэа з падрослым савянём.

Белыя совы з'явіліся ў калекцыі заапарка адносна нядаўна. Самец Нейсан прыбыў у сакавіку 2018 года з Маскоўскага заапарка, самачка Букля – у 2022-м з Мінска. Пара сфарміравалася не адразу: птушкі прыглядаліся адна да адной некалькі гадоў.

Вясной гэтага года Букля адклала тры яйкі. Паколькі ў пары гэта была першая кладка і вопыту выседжвання яшчэ не было, у ліпені на свет з'явілася толькі адно птушаня. Букля з Нейсанам клапатліва даглядалі малыша.

Супрацоўнікі заапарка назіралі за сям’ёй здалёк і стараліся не ўмешвацца ў працэс выхавання.

Прайшло крыху больш за месяц пасля нараджэння – і савяня ўжо пакінула бацькоўскае гняздо. Птушаня прыкметна памацнела і паступова пераходзіць на самастойнае харчаванне.

Праўда, Нейсан усё яшчэ пільна сочыць за ім і падкормлівае яго рознымі прысмакамі.

Раней Times.by расказваў гісторыю ваверчанят, якіх гродзенец адбіў у варон і перадаў заапарку.

Спецыялісты профільных ведамстваў падвялі вынікі праграм энергазберажэння і расказалі аб мадэрнізацыі сетак і выкарыстанні мясцовага паліва.

На прэс-канферэнцыі, прысвечанай энергетычнай бяспецы Беларусі і развіццю інфраструктуры, намеснік дырэктара Дэпартамента па энергаэфектыўнасці Дзяржстандарту Леанід Паляшчук і намеснік галоўнага інжынера «Белэнерга» Валерый Поршнеў расказалі, за кошт чаго Беларусь стала лідарам па зніжэнні энергаёмістасці ВУП, як ідзе расчыстка прасек для ЛЭП і калі з'явіцца стандарт сезоннай эфектыўнасці для электраацяплення.

Курс на зніжэнне энергаёмістасці

За 20 гадоў энергаёмістасць валавога ўнутранага прадукту Беларусі скарацілася на 54% – па тэмпах зніжэння гэтага паказчыка наша рэспубліка апярэджвае ўсе краіны Еўрасаюза. Для параўнання: Расія за той жа перыяд знізіла энергаёмістасць на 35%, Казахстан – на 40%. Сумарная эканомія за кошт сямі дзяржаўных праграм перавысіла 33 млн тон умоўнага паліва.

«Энергаэфектыўнасць – гэта не адмова ад камфорту, а далейшае развіццё эканомікі шляхам зніжэння спажывання энергіі. Вызваленыя магутнасці можна накіроўваць на іншыя мэты», – растлумачыў Леанід Паляшчук.

Паводле яго слоў, кропкавыя праекты даюць значны эфект: на гродзенскім «Азоце» рэканструкцыя паветраачышчальных установак знізіла энергаспажыванне на 40%, Крычаўскі цэментны завод дабіўся эканоміі ў 3–8%, а на «Інтэграле» замена халадзільнага абсталявання скараціла ўдзельную норму на 21%.

ЛЭП гатовы да непагадзі

У энергазабеспячэнні спажыўцоў упор зроблены на мадэрнізацыю сетак. Як паведаміў Валерый Поршнеў, у мінулым годзе рэканструявалі 3482 км ліній электраперадачы, у гэтым годзе плануецца 4 тыс., і ў бліжэйшыя гады аб'ёмы работ не будуць апускацца ніжэй за гэту планку.

Асаблівая ўвага – расчыстцы прасек. За апошнія пяць гадоў на 7 тыс. га лесу былі пашыраны прасекі, што рэзка знізіла аварыйнасць на лініях 35 кВ і вышэй. У бліжэйшую пяцігодку дабавяць яшчэ 5 тыс. га.

«Апошняя непагадзь пацвердзіла: сеткі 35 кілавольт і вышэй адпрацавалі ўстойліва. Адключэнні былі, але яны не прывялі да масавага пагашэння спажыўцоў», – адзначыў Валерый Поршнеў.

Пры атрыманні ад Белгідрамета папярэджання аб аранжавым узроўні небяспекі ўводзіцца асаблівы рэжым, і каля 800 рамонтных брыгад гатовы аператыўна выехаць на ліквідацыю пашкоджанняў.

Ад газу – да электрычнасці

Беларусь паслядоўна павялічвае выкарыстанне электраэнергіі, у тым ліку для ацяплення, каб замясціць імпартаваны газ. Да 2035 года электраспажыванне плануецца нарасціць на 4,8 млрд кілават-гадзін, з якіх прыкладна 2 млрд ужо дасягнуты. Галоўная ўмова – энергія павінна расходавацца эфектыўна, асабліва ў жылым сектары.

Цяпер Дэпартамент па энергаэфектыўнасці Дзяржстандарту сумесна з Інстытутам энергетыкі НАН распрацоўвае канцэпцыю ўкаранення электраацяплення на перыяд да 2035 года. Яе вынікам можа стаць дзяржаўны стандарт сезоннай энергаэфектыўнасці: ён вызначыць, наколькі дом гатовы да эканамічнага электрычнага ацяплення. Арыенціровачны тэрмін увядзення стандарту – 2027–2028 гады.

«Жыллё, у якім плануецца замена або ўкараненне новага ацяплення, павінна быць уцепленым і адпавядаць крытэрыям, якія дазваляюць чалавеку разумець, што яно будзе эфектыўным», – падкрэсліў Леанід Паляшчук.

Ён нагадаў, што для насельніцтва ўжо дзейнічаюць меры дзяржаўнай падтрымкі – ад дапамогі ў закупцы абсталявання да спецыяльнага электрычнага тарыфу, дзякуючы якім электраацяпленне становіцца ўсё больш даступным і прывычным.

Стаўка на мясцовае біяпаліва

За апошнія два дзесяцігоддзі доля аднаўляльных крыніц энергіі (АКЭ) у энергабалансе Беларусі вырасла ў 14 разоў у параўнанні з 2006 годам. Сёння ў краіне працуе 630 мегават магутнасцей на АКЭ – гэта ветраэнергетычныя станцыі, сонечныя электрастанцыі і біягазавыя комплексы. Дзяржаўная праграма на 2026–2030 гады ставіць мэту ўтрымаць гэты паказчык на ўзроўні 7% і адначасова павялічыць энергетычную самастойнасць краіны да 33%.

«Асноўным рэсурсам для далейшага росту долі АКЭ мы бачым мясцовыя віды паліва», – заявіў Леанід Паляшчук.

Размова ідзе перш за ўсё пра біямасу – шчэпкі і паліўныя гранулы (пелеты).

Паводле яго слоў, у бліжэйшы час 45 энергакрыніц плануецца перавесці на пелеты. Там, дзе раней сельскія фельчарска-акушэрскія пункты і клубы ацяпляліся звычайнымі дровамі, пераход на пелеты забяспечыць і аўтаматызацыю, і больш высокія сацыяльныя стандарты. Цяпло, якое атрымліваецца са шчэпкі, каштуе прыкладна на 25% танней, а вытворчасць і выкарыстанне мясцовага біяпаліва стварае дадатковую занятасць у лясгасах.

У гадавым выражэнні інфляцыя склала 4,4% (узровень – у межах нормы).

Індэкс спажывецкіх цэн у ліпені склаў 0,3% у параўнанні з чэрвенем, сведчаць даныя Белстата.

У параўнанні са снежнем 2025-га цэны ў краіне выраслі на 3,2%, а за апошні год (ліпень 2026-га да ліпеня 2025-га) яны павялічыліся на 4,4%.

Цікава, што ў ліпені прадукты харчавання ў сярэднім патаннелі на 0,3% у параўнанні з чэрвенем, а нехарчовыя тавары падаражэлі на 0,8%. Кошт паслуг за месяц вырас на 0,6%.

Нагадаем, што прагноз Нацбанка па інфляцыі на гэты год складае не больш за 7%. У 2027-м гэты паказчык плануюць знізіць да 6%.

Што падаражэла, а што патаннела ў ліпені

Times.by зрабіў параўнальны аналіз сярэдніх цэн на спажывецкія тавары, якія штомесяц публікуе Белстат. Размова аб таварах, якія рэалізуюцца ў рознічнай сетцы краіны – у магазінах і на гарадскіх рынках.

У ліпені, напрыклад, патаннелі рыс, пшанічная мука, аўсяныя шматкі, шакалад, жывая рыба, ікра, сметанковае масла. Падаражэла грэчка, прасяная каша, гарох, фасоля, мяса, некаторыя каўбасы, сыры і малочныя прадукты.

Больш значнае адрозненне прадэманстраваў фруктова-агароднінны сектар: напрыклад, грушы за месяц падаражэлі на 35 капеек у сярэднім, бульба – на 11 капеек, цыбуля – на 44 капейкі, морква – на 46 капеек, буракі – на 83 капейкі. Яблыкі ў сувязі з сезоннасцю патаннелі на 22 капейкі, вінаград страціў у цане 14 капеек, цытрусавыя і бананы – 34 капейкі, памідоры – BYN 1,9, агуркі – 66 капеек.

Вялікая колькасць міжнародна-дыпламатычных сустрэч будзе праходзіць у Мінску.

Міністр замежных спраў Беларусі Максім Рыжанкоў расказаў аб напружаным міжнародна-дыпламатычным графіку Прэзідэнта рэспублікі Аляксандра Лукашэнкі.

«Акрамя мерапрыемстваў знешнепалітычнага характару непасрэдна ў нас (візіты на ўзроўні прэзідэнтаў, міністраў, кіраўнікоў парламентаў замежных дзяржаў), у Прэзідэнта будзе вельмі напружаны графік выязны. Гэта саміты ШАС, БРІКС, мерапрыемствы па лініі СНД, ЕАЭС», – паведаміў кіраўнік МЗС у эфіры тэлеканала «Беларусь 1».

Восень у прэзідэнцкім графіку, паводле яго слоў, будзе «міжнародна-дыпламатычная». «Больш з такім вось акцэнтам», – удакладніў ён.

Пры гэтым, дадаў міністр, шмат цікавых візітаў будзе і ў Мінск – Афрыка, Азія, Цэнтральная Азія і краіны СНД.

Напярэдадні ў невялікім гарадку Іўе – памідорнай сталіцы Беларусі – разгарэлася «таматная вайна». Людзі цэлую гадзіну кідаліся адзін у аднаго спелымі пладамі, якія эпічна разляталіся на дробныя кавалачкі, пакідаючы сакавітыя сляды на траве і адзенні.

Памідорная бітва ў Іўі – галоўная фішка штогадовага фестывалю таматаў. Брэндавы гастрафэст праходзіць з 2017 года і лічыцца неафіцыйным днём горада, якому ў гэтым годзе споўнілася 632.

Пакуль тысячы людзей чакалі грандыёзнае шоу-бітву, свята ні на хвіліну не спынялася. Мясцовыя і прыезджыя танцавалі, ласаваліся шашлыком, налягалі на квасок і кайфавалі ад вечара. А яшчэ агульнымі намаганнямі сабралі 9-метровы памідорны бутэрброд і нарыхтавалі «касмічны» ўраджай.

Times.by не прапусціў магчымасці пабываць на адным з галоўных гастрафэстаў краіны.

Даеш ураджай

Як гаворыць вядомая прымаўка, у Беларусі тры сталіцы: Мінск, Бабруйск і Плешчаніцы. А яшчэ ёсць некалькі «агароднінных» і «ягадных»: у Альшанах – агурочная, у Лунінцы – клубнічная, у Міёрах – журавінная, у Шаркаўшчыне – яблычная, а ў Іўі – памідорная.

Вялікую чырвоную салодкую агародніну завезлі ў Іўе татары 600 гадоў таму. З тых часоў памідоры розных сартоў вырошчвае кожны паважаючы сябе іўеўчанін. У агародах у людзей стаяць прамысловыя цяпліцы, дзе кожнае лета збіраюць шматтонныя ўраджаі.

Вытворчасць настолькі вялікая, што раз у год у горадзе арганізуюць таматныя баі. Многія кажуць, што гэта аналаг іспанскага фестывалю Ла Тамаціна, дзе кожны жадаючы можа кінуць памідор у каго хочаце – і нічога яму за гэта не будзе. Але мясцовыя запэўніваюць: іўеўская бітва намнога круцейшая!

Свята пачалося з памідорнага парада: людзі, апранутыя ў чырвонае, ішлі па праезнай частцы, смяяліся і махалі ўсім вакол. Прахожы, які выпадкова апынуўся побач са шматтысячнай калонай, хутка зараджаўся агульнай весялосцю.

Людзі крычалі: «Ура памідору, даеш ураджай!» – і адразу станавілася зразумела, хто галоўны герой гэтага свята жыцця.

Дайшоўшы да асноўнай лакацыі, магутная калона тут жа распалася: адны ўпэўненым і хуткім крокам накіраваліся да кіёскаў з ежай, другія пайшлі асвойваць мясцовыя актыўнасці, а трэція засталіся на канцэрт каля сцэны.

Памідоры – космас

Па традыцыі на гастрафэсце выбралі «сіньёра памідора». У конкурсе штогод удзельнічаюць лепшыя агароднікі (а дакладней, памідораводы), якім удалося вырасціць таматных гігантаў вагой ад 500 г. У гэтым годзе самы буйны і прыгожы «сіньёр» – у мясцовай жыхаркі Ліліі Шагідзевіч.

Сакавіты экзэмпляр – прадстаўнік сорту «Мадрыд» – узяў першае месца за свае ўражлівыя памеры: 1 кг 108 г. За свае старанні гаспадыня рэкардсмена атрымала халадзільнік.

На гэтым рэкорды не скончыліся, і праз пару імгненняў агульнымі намаганнямі нарадзіўся 9-метровы цуда-бутэрброд з памідораў. Зрабілі яго жыхары горада пад наглядам вопытнага шэфа. У гонар свята кожнаму дасталася па кавалачку.

Фішка цяперашняга фестывалю – самыя сапраўдныя касмічныя памідоры. Times.by расказваў гісторыю аб тым, як мясцовыя гімназісты сталі ўдзельнікамі вялікага навуковага праекта: адправілі насенне таматаў на арбіту, а пасля іх вяртання на Зямлю правялі серыю эксперыментаў і высадзілі ў грунт.

Касмічная экспедыцыя дала свае плады: у канцы ліпеня быў сабраны першы ўраджай, які ўпершыню паспрабавалі на свяце памідора.

Чырвоны настрой

Перад галоўнай падзеяй вечара – таматнай бітвай – сур’ёзныя пачуцці разгарэліся на мясцовым подыуме. Памідорны дрэс-код – рэч неабавязковая, але многія прыязджалі на свята, як на чырвоную дарожку Галівуда: у смелых футболках і стыльных тэматычных аксесуарах.

«Мы зрабілі сабе аднолькавыя майкі, каб усе бачылі, што мы адна каманда. Гэта мае сябры – Наташа, Лена, Таня і Ігар, якія прыехалі да мяне ў вёску Галавачы Клецкага раёна з Мінска. І мы ўсе разам вырашылі паехаць на свята ў Іўе», – расказвае Ала.

«Мы былі на моры, былі ў гарах, на закінутых аб’ектах, у замках, але на «Іўеўскім памідоры» не былі ні разу! Тут любяць і ўмеюць вырошчваць памідоры, а мы вельмі любім іх. У мяне самой растуць і жоўтыя, і чырвоныя, і ружовыя, і паласатыя, і «Чорны прынц» ёсць. Так што мы ў курсе гэтай тэмы», – прызнаецца суразмоўніца.

Вялікая сям’я з Мінска, якая прадстаўляе тры пакаленні адразу, на свята падрыхтавала фэмілі-лук.

«Мы тут ужо другі раз. У мінулым годзе ездзілі, удзельнічалі ў баях. Сёння толькі наш сын Ян будзе змагацца ў дзіцячай бітве. План у нас такі – весяліцца, паглядзець сувеніры беларускіх майстроў і, вядома, закупіцца памідоркамі. Мы днямі купілі новы маразільнік, так што возьмем шмат кілаграмаў», – дзеліцца дэталямі Ганна.

«У гэтым годзе памідоры таннейшыя: у мінулым BYN 7–8 за кіло, а цяпер BYN 4–5», – робіць важную заўвагу бабуля сям'і Галіна.

На памідорныя закупы прыехалі таксама Галя і Оля. Свой галоўны план яны ўжо выканалі – набылі 20 кг адборных таматаў на закатку.

«Яшчэ тры гады таму паспрабавалі тут у Іўі жоўта-ружовыя памідоры, яны аказаліся вельмі смачнымі. У Мінску яны каштуюць BYN 20 за 1 кг, а тут усяго BYN 7», – акунаюцца ў арыфметыку дзяўчаты.

Сяброўкі прызнаюцца, што вельмі любяць гастранамічныя фестывалі, якія праходзяць у нас у Беларусі. Ужо распланавалі сабе амаль усе выхадныя да канца лета і восені.

«Нядаўна былі ў Глыбокім на свяце вішні, а ў Шклоў на дзень агурка не паехалі, таму што ён супадаў з днём памідора ў Іўі. Плануем быць на яблычным фэсце ў Шаркаўшчыне 15 жніўня, а потым ірванём на сырны фестываль у Гродна 5 верасня. Наша мэта – фестываліць усё лета!» – запэўніваюць прыгажуні.

У бой!

Пакуль дарослыя разміналіся, баі вырашылі арганізаваць юныя ўдзельнікі фэсту. Для дзіцячай бітвы падрыхтавалі вадзяныя пісталеты, зараджаныя чырвонай фарбай. Правіла тут адно: хто больш за ўсіх запэцкае за адведзены час, той і выйграў. Перамога для іх – пастолькі-паколькі. Галоўнае – адрэналін і магчымасць легальна абстраляць адзін аднаго фарбай.

Праз некалькі хвілін на арэну выходзяць дарослыя. Як расказалі арганізатары, для бітвы падрыхтавалі больш за 700 кг спелых таматаў. Яны далёка не першага сорту і для гэтых мэт падыходзяць выдатна. Вядома, самому тамату (хоць і не першай свежасці) наўрад ці спадабалася б, што ім кідаюцца направа і налева, але свята ёсць свята.

Галоўнае правіла дарослага бою – кідаць толькі папярэдне расціснутыя памідоры, каб не нанесці нікому траўму. У гэты раз удзельнічаюць шэсць каманд, у кожнай з іх па пяць чалавек. Перамагае той, хто не проста закідае сапернікаў «снарадамі», але і арганізуе «крывавае» шоу.

«Гэта павінен быць яркі паказ, касцюмы, крычалкі. Балы дабаўляе таксама тое, як група падтрымкі балее за сваю каманду», – адзначаюць арганізатары.

Сярод удзельнікаў – каманда жанчын, якія перанеслі анкалагічныя захворванні або непасрэдна зараз змагаюцца з гэтай цяжкай хваробай. Сёння яны кінулі выклік не толькі сапернікам, але і самім сабе.

«Нашу каманду прадстаўляюць пацыенцкая суполка ремиссия.бел і валанцёрскі клуб «СЛОН» БДУКМ. Калі мы ўбачылі, што ў Іўі будзе праходзіць памідорная бітва, сказалі сабе: мы павінны быць там! – рашуча заяўляе кіраўнік аб'яднання Кацярына. – Сваім удзелам мы хочам заматываваць усіх тых, хто сутыкнуўся з анкалогіяй: на дыягназе «рак» жыццё не заканчваецца. І сёння мы гэта даказалі».

Аграгарадок Ляскавічы ў Петрыкаўскім раёне на адзін дзень – 15 жніўня – ператворыцца ў сталіцу этнакультурных традыцый.

На фестывалі «Кліч Палесся» будуць шукаць Цмока, знаёміцца з абрадамі і рамёствамі палешукоў, частавацца хатнімі далікатэсамі і правяраць, хто лепш танцуе і спявае – госці або мясцовыя калектывы.

Times.by падрыхтаваў поўную афішу фестывалю.

Жаночы голас Палесся

Фестываль па традыцыі пройдзе на тэрыторыі Нацыянальнага парку «Прыпяцкі». На 9 гектарах уздоўж ракі вырасце вялікая Палеская вёска, дзе кожны з 13 падворкаў прадставіць пэўны раён Гомельскай і Брэсцкай абласцей. Гаспадары падворкаў раскажуць аб кухні, касцюмах і рамёствах.

У гэтым годзе фестываль прысвецяць жаночаму голасу Палесся, таму ў цэнтры ўвагі апынуцца жанчыны: гераіні фальклору, гістарычныя асобы і таленавітыя сучасніцы.

«У кожнага раёна будзе свая гераіня і свая гісторыя. У хайнічан на падворку будзе гаспадарнічаць Ганна Чарнушка са знакамітай трылогіі Івана Мележа «Палеская хроніка». На пляцоўцы пінчан гасцей чакае сустрэча з легендарнай Бонай Сфорца, чые эканамічныя і культурныя рэформы пераўтварылі Палессе. Машына часу будзе працаваць і на падворку Петрыкаўскага раёна – тут да гасцей выйдзе Сафія Слуцкая – апошняя княжна са славутага роду Алелькавічаў-Радзівілаў», – прывяла некалькі прыкладаў намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення культуры Гомельскага аблвыканкама Настасся Лысенка.

А каб знаёмства атрымалася не вельмі афіцыйным, гасцей запросяць на дэгустацыю традыцыйных страў. Магчыма, менавіта за палескай бульбай, дранікамі і іншымі мясцовымі прысмакамі высветліцца, чый падворак самы-самы.

Цмок бліжэй, чым здаецца

Яшчэ адна навінка фестывалю – квест «У пошуках Цмока». Імя беларускага Змея Гарыныча паходзіць ад беларускага дзеяслова «смактаць». Але палескі Цмок больш сімпатычны і добры, а яшчэ ён абаронца справядлівасці: бедным дапамагае, прагных карае.

«Цмоказнаўцы сцвярджаюць, што персанаж з добрымі маральнымі прынцыпамі ўсё яшчэ насяляе маладаступныя, але казачна прыгожыя вадаёмы Палесся. Удзельнікам трэба будзе раскрыць таямніцу лясных балот – выканаць заданні на кемлівасць і знайсці доказы, што Цмок існуе», – растлумачыла сутнасць квеста Настасся Лысенка.

У фінале гульні запланавана сустрэча з самім Цмокам – калі, вядома, ён не перадумае і не вырашыць схавацца лепш.

Галоўная сцэна

Цырымонія адкрыцця фестывалю пройдзе на галоўнай сцэне з прэзентацыяй гімна аўтарства галоўнага рэжысёра «Клічу Палесся» Аляксандра Бандарэнкі і ўзнагароджаннем ганаровых палешукоў.

«Гэта званне прысвойваюць з 2014 года за вялікі асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае развіццё Палескага рэгіёну. У розныя гады ганаровымі палешукамі станавіліся кіраўнік дзяржавы Аляксандр Лукашэнка, музыкант Міхаіл Фінберг, алімпійскі чэмпіён Раман Петрушэнка», – нагадала прадстаўнік аргкамітэта.

На працягу дня на сцэну будуць падымацца лепшыя калектывы Гомельскай і Брэсцкай абласцей, а таксама запрошаныя артысты з Расіі. У 18:30 узнагародзяць удзельнікаў фестывалю, а з 19:00 да 21:00 тут пройдзе фінал конкурсу прыгажосці і грацыі «Палеская Прыгажуня – 2026».

Традыцыі і новыя фарматы

Фестывальныя пляцоўкі будуць працаваць з 11:00 да 23:00. Арганізатары раяць абавязкова пабываць у рамеснай слабадзе, пазнаёміцца з унікальным побытам і ўкладам жыцця палешукоў. Тут пакажуць як музейныя экспазіцыі, так і творы сучасных майстроў: ганчароў, разьбяроў па дрэве і прадстаўнікоў іншых народных рамёстваў.

Увесь фестывальны дзень на набярэжнай будуць працаваць палявы кінатэатр, гастранамічныя рады і, вядома, выстава-кірмаш, дзе ніякіх кітайскіх сувеніраў – усё толькі самабытнае.

Арганізатары падрыхтавалі і новыя фарматы: сямейную пляцоўку народных гульняў, цырк шапіто з праграмай «Таямніцы Малімона», а таксама батлеечныя спектаклі і майстар-класы па стварэнні мініяцюрных кніг.

У самім парку «Прыпяцкі» будуць арганізаваны водныя экскурсіі, прагулкі на цеплаходах. Катары будуць адпраўляцца на паўгадзінныя прагулкі, цеплаходы – на гадзінныя, кожны змяшчае да 50 турыстаў. На спецыяльным паравозіку можна наведаць сафары-парк.

Увечары гасцей чакае мясцовы аналог дыскатэкі – народная танцавальная вечарына «КаверХорШоу» з удзелам калектываў, якія перапяваюць поп-зорак на народны манер. Хэдлайнерамі гэтай часткі фестывалю стануць смелы эксперымент з Масквы «Казакі робяць хіты» і шоу-аркестр з Курска «Рускі стыль».

Уваход на ўсе пляцоўкі фестывалю, за выключэннем паслуг нацпарку «Прыпяцкі», свабодны.

Як дабрацца і дзе пераначаваць

Даехаць да Ляскавічаў можна будзе на дадатковых аўтобусах з Петрыкава і Жыткавічаў. Яны будуць курсіраваць кожную гадзіну з 10:00 да 00:00.

На жаль, магчымасці нацпарку абмежаваныя: жыллёвы фонд складае ўсяго 120 месцаў, таму большасць гасцей фестывалю прыязджаюць на адзін дзень. Тым не менш пераначаваць можна ў палатачным лагеры, які разгорнецца каля асноўнай пляцоўкі ў Ляскавічах.

Мележ пражыў нядоўгае, але насычанае творчасцю жыццё. Пісьменнік пайшоў з жыцця паўстагоддзя таму, 9 жніўня 1976-га, калі яму было ўсяго толькі 55 гадоў.

Народны пісьменнік Беларусі Іван Мележ і напісаныя ім раманы – вялікая мастацкая з’ява. «Людзі на балоце», «Подых навальніцы» шмат разоў выдаваліся на рускай мове, перакладзены на іншыя мовы народаў свету.

У час Вялікай Айчыннай вайны Іван Мележ быў цяжка паранены. Пасля моцна хварэў. І ўсё ж прыкладваў усе магчымыя сілы для стварэння сваёй мастацкай «Палескай хронікі». Пра вайну акрамя апавяданняў Мележ напісаў раман «Мінскі напрамак».

У 1983 годзе раман «Людзі на балоце» пабачыў свет і на кітайскай мове. Перакладчыкі – Лю Гунцзе і Чжан Цзіе. Іван Паўлавіч, зразумела, ужо не мог ведаць пра гэта. Пісьменнік пайшоў з жыцця 9 жніўня 1976 года.

Але яшчэ пры жыцці Івана Паўлавіча была спроба выдання ў Пекіне на кітайскай мове яго рамана «Мінскі напрамак». У прыватнасці, пра гэта сведчыць ліставанне Івана Мележа з кітайскім перакладчыкам. У дзясятым томе Збору твораў Івана Мележа надрукаваны ліст пісьменніка да Івана Хуана. І па ўсім відаць, што гэта не адзіны эпісталярны кантакт беларускага празаіка і кітайскага перакладчыка.

Але ж чытаем сам ліст Мележа, датаваны 21 лютага 1961 года.

«Дарагі таварыш Хуан Іван!
Казкі, якія Вы мне даслалі, я прачытаў і выправіў, як Вы і прасілі. Я думаю, што Вы разбярэцеся ў маіх папраўках, таму ніякіх тлумачэнняў не раблю. У адным-двух месцах я паставіў знак (?), што значыць – што гэта слова ці выраз незразумелыя, іх патрэбна патлумачыць ці выказаць іначай.
Адпраўляючы Вам адказ на Вашы пісьмы, я хацеў таксама даведацца, ці атрымалі Вы раман і п’есу, якія я Вам дасылаў у мінулым годзе па Вашай просьбе? Калі атрымалі іх, то які лёс рамана «Мінскі напрамак»? Што было далей, пасля таго як Вы атрымалі кнігу? Будзеце ці не будзеце перакладаць, ці будуць яе друкаваць? Ці Вы памянялі свае планы перакладаць? Калі трэба было б, то я цяпер мог бы даслаць Вам добры артыкул пра кнігу, менавіта такі, які патрэбен быў Вам у мінулым годзе. Гэты артыкул надрукаваны ў новым выданні рамана, які выходзіць цяпер у Ленінградзе.
Напішыце мне, калі ласка, адкажыце на гэтыя пытанні, таму што яны мяне цікавяць, а я нічога не ведаю пра тое, што было з кнігай пасля таго, як Вы атрымалі яе.
Жадаю Вам здароўя і поспехаў.
З павагай, Іван Мележ.
Пішыце мне па адрасу: СССР, Мінск, вул. К. Маркса, дом 36, кв. 22 – Мележ Іван Паўлавіч».

Гэты ліст так і не патрапіў да адрасата. У каментарыях да публікацыі пісьма ў Зборы твораў (каментатар – даследчыца Л. Мазанік) гаворыцца, што ліст друкуецца «па арыгінале, які захоўваецца ў архіве сям’і І. Мележа».

І далей: «Ліст разам з выпраўленым перакладам казак быў адасланы адрасату ў г. Нанкін (Кітай). На канверце шмат паштовых штэмпеляў, розных адзнак – гэта сведчыць пра тое, што ліст дайшоў да Кітая, але, відаць, у сувязі з т. зв. кітайскай культурнай рэвалюцыяй не трапіў у рукі адрасата і быў вернуты назад. Хуан Іван упершыню звярнуўся да Мележа (ліст ад 15.V.1960) як да аўтара «Мінскага напрамку». У лісце паведамляў, што ён з задавальненнем прачытаў гэты раман і хоча разам з сябрам-перакладчыкам Фу перакласці яго на кітайскую мову. Прасіў таксама І. Мележа даслаць водгукі, рэцэнзіі на кнігу і аўтабіяграфію».

Мележ адказаў, хаця ліст гэты і невядомы. У архіве пісьменніка захоўваецца пазнейшы ліст з Кітая ад 3 снежня 1960 года. Разам з тым лістом таварыш Хуан даслаў і свае пераклады кітайскіх старажытных казак на рускую мову. І папрасіў беларускага пісьменніка прачытаць іх і пры неабходнасці выправіць пераклады пяці казак і адаслаць з заўвагамі і праўкамі назад.

З каментарыя Л. Мазанік: «Аналіз паправак, зробленых І. Мележам у выніку прачытання казак, сведчыць аб сур’ёзнасці, з якой паставіўся пісьменнік да просьбы кітайскага таварыша. Праўкі ў асноўным стылявога характару».

А што да кніг, якія Іван Паўлавіч адпраўляў кітайскаму перакладчыку, то гэта былі наступныя выданні: раман «Мінскі напрамак», выдадзены на рускай мове ў 1956 годзе, і п’еса «Пока вы молоды», выдадзеная ў 1958 годзе ў маскоўскім выдавецтве «Искусство».

Перыяд перакладу савецкай літаратуры на кітайскую мову пасля ўсталявання КНР у 1949 годзе і да пачатку 1960-х гадоў называюць «мядовым» перыядам. Кітайскія перакладчыкі перакладалі літаральна ўсё, што выдавалася ў СССР. Цэлае пакаленне кітайскіх чытачоў вырасла на рускай літаратуры.

Калі гаварыць пра беларускі раман, кітайскі чытач добра ведаў творы народных пісьменнікаў Беларусі Івана Шамякіна, Васіля Быкава.

Падчас «культурнай рэвалюцыі» 1966–1976 гадоў не толькі супыніліся пераклады савецкай літаратуры, але нават яе чытанне было пад строгай забаронай. Разарваліся савецка-кітайскія гуманітарныя, культурныя, літаратурныя стасункі.

Перакладчыкі з рускай мовы, якія выступалі дагэтуль шчырымі прапагандыстамі творчасці савецкіх пісьменнікаў, былі пазбаўлены працы, а шмат хто – асуджаны на высылку альбо ўтрыманне за кратамі. Прыбіральшчыкамі грамадскіх вясковых туалетаў працавалі Гаа Ман, Ай Цін.

Пасля развалу Савецкага Саюза істотна зменшылася колькасць перакладаў твораў сучаснай беларускай літаратуры на рускую мову. Выбудаваць трывалыя літаратурныя сувязі непасрэдна са сваёй нацыянальнай прасторы беларускiя пісьменнікi, выдаўцы не здолелi, хаця ў Беларусі і Кітая відавочна высокі ўзровень палітычных, эканамічных зносін. Шмат што зроблена і дзеля прадстаўлення культуры Беларусі ў Паднябеснай. Вось толькі мастацкая літаратура, калі не браць пад увагу асобныя даволі нешматлікія публікацыі, знаходзіцца па-за ўвагай кітайскага чытача.

Зараз сувязі з кітайскімі перакладчыкамі, якія маглі б звярнуць увагу на беларускую літаратуру, узнаўляюцца. Тым болей што стасункі гэтыя ладзяцца непасрэдна з Беларусі.

Як вынік – зборнік паэзіі і прозы дзевяці беларускіх аўтараў «Выбраныя творы сучасных беларускіх пісьменнікаў» (Пекін, 2022), аповесць Андрэя Федарэнкі «Шчарбаты талер» (Пекін, 2022), пераклад на кітайскую мову «Дзікага палявання караля Стаха» Уладзіміра Караткевіча (публікацыя здзейснена ў Мінску – на старонках часопіса «Беларусь»).

Будзем спадзявацца, што адбудзецца і вяртанне да раманаў народнага пісьменніка Беларусі Івана Мележа.

Мяккая расцяжка, прапрацоўка ўсіх мышцаў і нават прафілактыка плоскаступнёвасці: ёга ў гамаках – універсальны напрамак, які падыходзіць усім.

Ёга ў гамаку на выгляд здаецца складанай. На зямлі б практыкаванне правільна зрабіць. А тут у падвешаным стане, яшчэ часам і ўверх нагамі... Па факце такія трэніроўкі зразумелыя і даступныя нават навічкам.

Праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба «Спорт для ўсіх» даў магчымасць кожнаму далучыцца да заняткаў. Умацаваць мышцы, атрымаць зарад бадзёрасці і добрага настрою.

Times.by даведаўся, як правільна выконваць практыкаванне «лятучая мыш», чым спартыўны гамак адрозніваецца ад звычайнага і чаму аэраёга ўсім узростам пакорна.

На трэніроўку збіраемся ў скверы каля гасцініцы «Беларусь». Трэнер Ала Лось праводзіць інструктаж. Знаёміць з устройствам гамака, просіць праверыць карабіны, на якіх замацаваны палотны, і расказвае, як правільна трымацца.

«Я наогул трэнер-універсал – вяду джампінг, сілавыя блокі, аэрастрэтчынг і ёгу ў гамаках (так, гэта розныя напрамкі), – расказвае Ала Лось. – Паветраная ёга для Беларусі не новы напрамак. Але адназначна любімы многімі. Таму што падыходзіць усім, не патрабуе спецыяльнай падрыхтоўкі і дапамагае прапрацаваць усе групы мышц».

Элементы расцяжкі атрымліваюцца асабліва мяккімі і камфортнымі за кошт двух момантаў. Па-першае, працуеш з уласнай вагой, без дадатковых уцяжарвальнікаў. Па-другое, гамак дае дадатковую падтрымку. Галоўнае – моцна трымацца за палатно. Або за спецыяльныя стропы.

Іх тры віды: верхнія, сярэднія і ніжнія. Размешчаны на рознай даўжыні, што дазваляе зрабіць розныя пад'ёмы і перавароты. Трымальнікі ў стропаў выкананы ў выглядзе валікаў, якімі можна для прафілактыкі рабіць масаж плоскаступнёвасці.

Элемент «лятучая мыш» – адзін з акрабатычных эцюдаў. Вочы баяцца, рукі робяць. Усаджваемся на гамак і моцна трымаемся за бакі. Падымаем ногі ўверх і абхопліваем імі гамак – гэта наш дадатковы фіксаж, паколькі асноўны ўпор дае палатно. Як толькі замацаваліся – можна рукі адпусціць і свабодна павіснуць.

Трэніроўка пачынаецца лёгкай размінкай – падрыхтаваць мышцы да кульбітаў і элементаў паветранай гімнастыкі. Ала заўсёды на падхваце. Прычым у прамым сэнсе: страхуе ўдзельнікаў і дапамагае дакруціць элемент. Хтосьці жартуе, маўляў, каму расцяжка, а каму паўнавартасныя сілавыя заняткі.

Ёга ў гамаках у спісе актыўнасцей «Спорт для ўсіх» ужо другі сезон. Напрамак папулярны, у тым ліку сярод людзей сталага ўзросту. Ала падкрэслівае: часта прыходзяць людзі, якім добра за 60.

У гэту суботу больш моладзі: і навабранцы, і вопытныя. Вікторыя, напрыклад, у праекце з пачатку лета. Дзяўчына прызнаецца, што аэрастрэтчынг і ёга ў гамаках – у спісе любімых напрамкаў.

«Часта бываю на скандынаўскай хадзьбе, сёння з раніцы схадзіла на босу – актыўны фітнес на надзіманых платформах, – пералічвае Вікторыя. – Пра «Спорт для ўсіх» даведалася праз сацсеткі і хаджу на заняткі практычна кожныя выхадныя. Праект сапраўды для ўсіх. Незалежна ад узросту і ўзроўню фізпадрыхтоўкі. І гэта вельмі крута. Такія заняткі даюць зарад бадзёрасці, пазітыву і добрага настрою на ўвесь дзень».

Андрэй на такой паветранай гімнастыцы другі раз. Гаворыць, што складанасцей ніякіх (элементы выконваў як профі, самі бачылі), трэніроўка класная і дынамічная. Асобна хваліць магчымасць пакалыхацца ў гамаку пад музыку – гэта фінальнае практыкаванне.

Наталля на такой ёзе ўпершыню, хоць у «Спорце для ўсіх» ужо другі сезон.

«У мінулым годзе паспела ў апошні вагон – даведалася аб праекце толькі ў канцы лета, – удакладняе суразмоўніца. – У гэтым з нецярпеннем чакала лета і пачатку трэніровак. І дзіця падпісала – вельмі любіць валейбол».

Наталля ад трэніроўкі ў захапленні. Прызнаецца толькі, што элементы расцяжкі даюцца крыху складана. Смяецца, маўляў, да такіх практыкаванняў у яе пытанні яшчэ з часоў школьнай фізкультуры. Але «Спорт для ўсіх» дапамагае знайсці камфортнае рашэнне.

Заняткі «Спорт для ўсіх» у фармаце летніх трэніровак – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама, які дэбютаваў у 2025-м.

Актыўна правесці выхадныя ў сталіцы можна на гэтых пляцоўках:

• парк 50-годдзя Вялікага Кастрычніка;
• парк імя Паўлава;
• сквер каля гасцініцы «Беларусь»;
• пляж №3 Цнянскага вадасховішча;
• Яблыневы сквер на вуліцы Каліноўскага;
• парк Цівалі.

Заняткі праходзяць з 10 раніцы да 8 вечара. Завершыцца чатырохмесячны спартыўны марафон 27 верасня. Times.by – інфармацыйны партнёр праекта.

Часцей за ўсё на карце сустракаецца назва Рудня – 45 разоў, і на гэта ёсць лагічная прычына.

Нацыянальнае кадастравае агенцтва працягвае раскрываць тапанімічныя сакрэты краіны. На гэты раз у фокусе аказалася літара «Р», з якой пачынаюцца 944 населеныя пункты. Прычым геаграфічным лідарам па іх колькасці стала Віцебская вобласць.

Пераважна на карце сустракаецца назва Рудня – 45 разоў. І гэта невыпадкова: так называлі месцы, дзе калісьці здабывалі жалезную руду і плавілі метал. Паселішчы, якія будавалі на граніцах або рубяжах, называлі Рубеж. Такіх 14 штук у рэспубліцы. Па 13 разоў паўтараюцца Рэпішча і Русакі. Гэтыя назвы – адсылкі да земляробства (рэпа) і гістарычных прозвішчаў жыхароў. Яшчэ па 10 – Рыбакі і Рэчкі. Гэта даніна павагі вадаёмам, якія кармілі цэлыя вёскі.

Пры гэтым гарады на літару «Р» не называлі. Іх у Беларусі ўсяго два: Рэчыца, якая славіцца сваім шматвяковым летапісам і статусам нафтавай сталіцы, і Рагачоў – гастранамічны брэнд краіны, дзе вырабляюць легендарную згушчонку.

Сярод пасёлкаў гарадскога тыпу асаблівае месца займаюць Ружаны – радавое гняздо магнатаў Сапегаў. Манументальны палацавы комплекс XVIII стагоддзя часта называюць беларускім Версалем. І сёння ён застаецца адной з галоўных архітэктурных дамінант краіны.

Яшчэ літара «Р» аб'ядноўвае 99 тэрыторый са спецыяльным рэжымам выкарыстання: сюды ўвайшлі як унікальныя помнікі прыроды, так і аб'екты гісторыка-культурнай спадчыны.

Аналіз назваў вуліц таксама паказвае цікавыя трэнды. Абсалютны лідар – Рачная (384 вуліцы). За ёй ідуць Радужная (152) – сімвал сучасных жылых масіваў і Рабочая (134), якая захоўвае памяць аб індустрыялізацыі і савецкім мінулым.

Драўлянае верацяно і жалезны нож, венік-дзяркач і грамнічныя свечкі, галава пеўня і звязкі траў – арсенал абярэгаў у нашых продкаў быў вялікі. Частку з іх можна ўбачыць на выставе «Ад злога чаравання да шчаслівага вяртання».

Каларытная выстава адкрылася ў музеі Якуба Коласа ў ліпені. Сфарміравана з фондаў музея народнай архітэктуры і побыту. Рэчы ў ёй звычайныя: у асноўным – прадметы хатняга ўжытку, сельскай гаспадаркі, прадукты харчавання. Але сэнс ім нашы продкі надавалі сакральны і выкарыстоўвалі як абярэгі на розных этапах жыцця.

Times.by даведаўся, чаму цяжарнай нельга было глядзецца на сваё адлюстраванне ў калодзежы, навошта ў падпечак хавалі галаву пеўня і ад каго абараняліся палыном і крапівой.

«Усім гасцям цікава, якое дачыненне Якуб Колас мае да выставы абярэгаў, – адзначае загадчыца экспазіцыйна-асветніцкага сектара музея Алена Жасткова. – Самае непасрэднае на самай справе. Экспазіцыя расказвае пра рытуалы і абрады, якія былі непарыўна звязаны з сялянскім побытам. А ён, у сваю чаргу, быў адной з асноўных тэм у творах Коласа. «Новая зямля», па сутнасці, энцыклапедыя жыцця нашых продкаў».

Абярэгі для цяжарных і нованароджаных

У экспазіцыі прадстаўлены дзясяткі прадметаў побыту, якім нашы продкі надавалі асаблівы сімвалізм.

Напрыклад дзяркач – венік з голых прутоў – патрэбны быў не толькі смецце з хаты вымесці. Яго пакідалі пад калыскай, каб дзіця нячыстая сіла не сцягнула.

Сякерай не толькі дровы калолі, а іголкай не толькі шылі. Гэтыя прадметы побыту з жалеза выкарыстоўвалі ў абрадзе першага купання дзіцяці. Гэты рытуал праводзілі ў выдзеўбаным з цэльнага кавалка дрэва карыце, якое рабілі з ліпы або асіны і называлі начоўка або ночва. На край такой ванначкі ўкладвалі жалезную рэч, якая сімвалізавала абарону ад сурокаў, а таксама была залогам таго, што малыш вырасце працавітым і гаспадарлівым.

У саму ванначку насыпалі зерне, манеткі, травы – сімвалы пладавітасці, багацця, здароўя. Ваду пасля купання трэба было выліць пад дрэва – вішню, яблыню або дубок – у залежнасці ад полу дзіцяці. Пасля мыцця малыша належала захутаць у бацькаўскую кашулю, у рукаў якой былі завязаны хлеб, соль і зерне – сінонімы дабрабыту і абароны.

Побач з калыскай і лаўкай – манекен, на якім варыянт народнага строя, справа ад яго – звязка паясоў з рознымі ўзорамі.

«Раслінны ўзор, як правіла, выкарыстоўваўся проста для прыгажосці, таксама як і выявы птушак, – расказвае Алена Жасткова. – А вось ромбы і іх спалучэнні ўжо пра ахоўную функцыю. Для таго і пускалі такія ўзоры па поясе, каўняры, падоле і рукавах, ствараючы сімвалічны круг для абароны ад цёмных сіл».

Побач з прадметамі гардэроба стаіць стылізаваны плот з замовамі. На лістках паперы, развешаных на частаколе, – замовы, якія старанна збіралі этнографы з XIX стагоддзя да сучаснасці.

Акрамя абярэгаў і замоў, існаваў і шэраг забарон, прызначаных абараніць будучую маці.

Жанчыне, якая чакала дзіця, нельга было глядзець на сваё адлюстраванне – хоць у лужах, хоць у калодзежы, – каб малыш не нарадзіўся сляпым. Ваду з калодзежа трэба было даставаць вельмі акуратна, каб ні ў якім разе не вылілася з вядра.

Забаранялася пераступаць праз вяроўкі, аглоблі, любыя дугападобныя прадметы. Лічылася, што роды будуць цяжкімі і малыш можа заблытацца ў пупавіне.

На пахаванне хадзіць было нельга – каб дзіця вырадкам не нарадзілася, і нават пахавальную працэсію трэба было абыходзіць бокам.

Абярэгі і рытуалы для абароны дома і гаспадаркі

Адным з іх была саха. Ёй акрэслівалі межы ўчастка, на якім збіраліся будаваць хату. У рытуале павінны былі ўдзельнічаць брат і сястра: жанчына вяла двух валоў, якія і цягнулі саху, а мужчына кіраваў прыладай працы, акрэсліваючы на зямлі сімвалічны абярэжны круг.

Свая роля была ў галавы пеўня: яе выкарыстоўвалі пры будаўніцтве печы.

«З птушынай тушкі гатавалі суп і елі ўсёй сям'ёй з нагаворамі, а галаву клалі ў падпечак, дзе зімавалі куры, каб птушкі добра пладзіліся, – тлумачыць Алена Жасткова. – Таксама галаву пеўня маглі закладваць пры ўзвядзенні дома. У некаторых рэгіёнах верылі, што, калі не прынесці такую ахвяру, можа загінуць майстар, які будуе».

Быў асобны рытуал на вясну – перад першым выганам жывёлы на пашы. Асноўны рэквізіт – яйка, кажух і замок. Першае – каб кругленькая ды гладзенькая кароўка была. Другі прадмет – каб прыплод добры дала: столькі цялят, колькі варсінак на кажуху. Замак быў сімвалам абароны ад злодзеяў і драпежнікаў.

Пад вершніком або над уваходнымі дзвярамі ў хлеў развешвалі пучкі траў. Крапіва абараняла ад ведзьмы, якая магла панадзіцца даіць чужую жывёлу. Палын сцярог ад русалак, каб не казыталі каровак ноччу. Такія ж травы развешвалі на аконных ліштвах, каб нечысць не магла ўвайсці ў дом і нашкодзіць людзям.

Ад ведзьмаў абараняліся бараной: яе вешалі зубамі наверх на вароты падворка ў купальскую ноч. Вароты хлява «ўмацоўвалі» касой і чартапалохам – іх вешалі звонку, каб вядзьмарка парэзалася, абдзерлася і не пралезла.

Берагіні на асаблівыя выпадкі

На свята Грамніцы (раней адзначалі 2 лютага) звычайна рабілі свечкі з чыстага воску. Гаспадар дома абыходзіў з такой запаленай свечкай дом, сімвалічна выпальваючы крыжы над вокнамі і дзвярамі – для абароны жылля ад маланак і пажараў. Полымем маглі акуратна падпаліць пасмачку валасоў дзіцяці – каб навальніцы не баялася. У гаспадарцы таксама мелася хлебная лапата, якой належала перахрысціць навальнічныя хмары. А да гэтага не забыць запаліць грамнічную свечку і паставіць у доме на стале.

Частку экспазіцыі займаюць лялькі-мотанкі. Іх рабілі без выкарыстання нажніц, іголак і любога іншага жалеза. І самае важнае – безаблічнымі.

Жаданніца і Закаханыя, Падарожніца і Скарбонка – у кожнай берагіні было сваё прызначэнне. Адна лад у дом несла, другая прыносіла дастатак, трэцяя ў дарозе абараняла, чацвёртая дапамагала здзяйсняць жаданні, пятая захоўвала ад злога вока дом і яго жыхароў.

У фінальнай частцы выставы прадстаўлены фатаграфіі крыжоў, зробленыя ў розных рэгіёнах краіны. На здымках як падарожныя, якія акрэслівалі межы вёскі і стаялі на яе варце, так і пахавальныя, якія ўстанаўлівалі на магілах.

«У нашых продкаў быў цэлы звод правіл і рытуалаў, звязаных як з цырымоніяй пахавання, так і з наступным наведваннем магіл сваякоў, – расказвае Алена Жасткова. – Цяпер людзі часам задаюцца пытаннем, ці можна браць дзяцей на могілкі і з якога ўзросту. Раней жа Радаўніца была адзінай магчымасцю «пазнаёміць» з памерлымі продкамі маладое пакаленне. Таму на могілкі ішлі ўсёй сям'ёй: ад малога да вялікага».

Сёння многія спрачаюцца, ці дазволена трапезнічаць, хоць бы і сімвалічна, на магіле. Нашы продкі накрывалі белым палатном магільны ўзгорак, і ўсе члены сям'і садзіліся вакол. Абавязкова прыносілі яшчэ гарачую вараную бульбу і прыадчынялі накрыўку гаршка так, каб парай працягнула па магіле. Такім чынам клікалі продкаў далучыцца да застолля. З той жа мэтай крышылі на зямлю фарбаваныя курыныя яйкі – каб птушкі-душы зляцеліся.

А адпраўляючыся ў далёкую дарогу, заўсёды бралі з сабой жменю зямлі. Яе заварочвалі ў тканіну і вешалі на шыю на манер абярэга. Вось толькі гэта быў не зусім абярэг, а хутчэй нарыхтоўка, калі чалавек гінуў на чужыне. Такі мяшочак на шыі быў сімвалам таго, што паміраў ён пры сваёй зямлі.

Праграма будзе працаваць сумесна з забудоўшчыкамі, якія заключылі пагадненне з банкам.

Беларусбанк з 10 жніўня запускае нашумелы крэдыт на нерухомасць пад 1%, паведамляе прэс-служба фінансавай установы.

Новая праграма атрымала назву «Іпатэка з намі» і будзе распаўсюджвацца на аб'екты, якія ўзводзяцца забудоўшчыкамі-партнёрамі. У спісе ўжо прадстаўлена восем арганізацый, а ў далейшым гэты пералік маюць намер дапоўніць.

Крэдыт прадастаўляецца тэрмінам на 20 гадоў. Першыя 24 месяцы будзе дзейнічаць грэйс-перыяд з прымяненнем стаўкі 1% гадавых. Пасля гэтага яна вырасце да 15,4% (стаўка рэфінансавання плюс 6,15 п.п.). Таксама ў Беларусбанку адзначылі, што ўмовы распаўсюджваюцца на куплю жылля яшчэ на этапе будаўніцтва.

Дарэчы, гэта не адзінае наваўвядзенне па крэдытах, якое ўводзіць буйнейшы банк краіны.

З 10 жніўня Беларусбанк уносіць змяненні ў правілы крэдытавання долевага будаўніцтва. Цяпер у якасці забеспячэння абавязацельстваў па жыллёвым крэдыце банку дастаткова закладу маёмасных правоў на кватэру, што будуецца, гэта значыць паручыцелі больш не спатрэбяцца.

Раней Times.by даведаўся ў аналітыка па нерухомасці, як новы крэдыт на жыллё пад 1% можа паўплываць на рынак.

У рэспубліцы любы жадаючы можа набыць у сельскай мясцовасці пустуючы дом.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў ходзе рабочай паездкі ў Вілейку заклікаў беларусаў прыгледзецца да «ізбінгу».

У рэспубліцы развіваюцца аграгарадкі і вялікія вёскі ў якасці апорных населеных пунктаў у сельскай мясцовасці. Да іх падводзяць новыя дарогі і рамантуюць ужо існуючыя.

Кіраўнік дзяржавы ўпэўнены, што менавіта такога тыпу населеныя пункты і будуць развівацца ў далейшым. Малыя вёскі будуць пераўтварацца ў новыя фарматы.

«Адзін з іх – такі модны сучасны напрамак, як «ізбінг». Ён ўжо атрымаў распаўсюджанне ў Беларусі, але ў асноўным пакуль за кошт расіян», – піша БелТА.

Аляксандр Лукашэнка раней неаднаразова заклікаў купляць пустуючыя дамы і ўчасткі ў сельскай мясцовасці, тым больш свабодных месцаў пакуль хапае.

«Аказваецца, расіяне – яны Бацьку пачулі: скупляюць вось гэтыя ўчасткі. Тым больш у Беларусі развітая сістэма дарог: чыгуначных, аўтамабільных – усё ёсць. І яны пустуючыя хаты скупляюць, рамантуюць, у парадак прыводзяць, недзе зносяць. А беларусы мяне не чуюць», – канстатаваў кіраўнік дзяржавы.

Прэзідэнт Беларусі папярэдзіў суграмадзян, што наступіць момант і яны будуць рукамі разводзіць, але ўжо будзе позна.

Для жыхароў горада агурок – больш чым агародніна: у Шклове кожнае лета ў гонар яго арганізуюць вялікае свята.

У гэтым годзе Дзень агурка ў Шклове адсвяткуюць 8 жніўня. Апоўдні на плошчы каля дзіцячай школы мастацтваў з'явяцца дзясяткі падворкаў і пачнецца касцюміраваны парад. За лепшыя касцюмы ўдзельнікі атрымаюць прызы, але галоўная ўзнагарода – гэта ўсеагульная ўвага і мора фатаграфій.

Мяркуючы па афішы, спяваць, танцаваць і частаваць шклаўчане настроены цэлы дзень. Прычым салёныя агуркі – далёка не адзінае, што ўмеюць гатаваць мясцовыя гаспадыні. У святочнае меню ўключаны напіткі, выпечка і нават фаршыраваныя агуркі.

Паралельна на плошчы будуць працаваць горад майстроў, гандлёвыя рады і фотазоны. Для самых маленькіх арганізуюць пляцоўку «Агурочныя забавы», а для ўсёй сям'і – спартыўнае свята «Мама, тата, я – спартыўная сям'я», канцэрт і дэфіле ў школьнай форме.

Не абыдзецца і без конкурсаў. Журы выбера лепшыя стравы, самы незвычайны ўраджай і самыя арыгінальныя вобразы, у тым ліку ў намінацыі «Агурочная экамода».

Пасля 15:00 свята зменіць рытм: па Шклове праедуць байкеры, а разам з імі святкаванне перанясецца за горад – на тэрыторыю аздараўленчага комплексу «Лысая гара».

У 16:30 там пачнецца выстава мотатэхнікі і паказальныя выступленні па мотаспорце. З 18:00 да 20:00 гасцей чакае мотафестываль, які завершыцца дыскатэкай пад назвай «Агурочна-хрусткі рытм».

Арганізатарам фестывалю выступае Шклоўскі райвыканкам пры падтрымцы ДТСААФ Магілёўскай вобласці.

Ідэю выкарыстоўваць беларускія грошы ў якасці даведніка карыстальнікі Threads назвалі надзвычай нагляднай.

Беларускі школьнік Цімафей за два месяцы лета наведаў усе восем славутасцей, адлюстраваных на нацыянальных банкнотах. Справаздачу аб падарожжы ён апублікаваў у Threads: за тры дні пост набраў больш за 255 тыс. праглядаў і сотні каментарыяў.

Свае фота з купюрамі ў руках школьнік суправадзіў паведамленнем: «Кожны пункт – гэта асобная гісторыя, а разам яны складваюцца ў маршрут, які рэальна хочацца паўтарыць. Нашы купюры – лепшы міні-даведнік па Беларусі».

Маршрут ахапіў ключавыя архітэктурныя славутасці:

• 5 BYN – Камянецкая вежа (Брэсцкая вобласць);
• 10 BYN – Спаса-Праабражэнская царква ў Полацку;
• 20 BYN – палац Румянцавых – Паскевічаў у Гомелі;
• 50 BYN – Мірскі замак (Гродзенская вобласць);
• 80 BYN – Брэсцкая крэпасць-герой;
• 100 BYN – Нясвіжскі замак (Мінская вобласць);
• 200 BYN – магілёўскі Мастацкі музей імя П.В. Масленікава;
• 500 BYN – Нацыянальная бібліятэка ў Мінску.

З усіх гарадоў Цімафей вылучыў Магілёў. Яму спадабаліся шырокія вуліцы і новы святломузычны фантан на рацэ Дубравенцы.

Галоўная інтрыга: адкуль у яго ў руках BYN 80?

Пакуль карыстальнікі распытваюць хлопчыка аб уражаннях і раяць новыя маршруты, самая бурная дыскусія разгарнулася вакол адной банкноты, якой «быццам бы не існуе».

Папулярнае пытанне ў каментарыях: «Дзе ты ўзяў 80-рублёвую купюру, калі такой няма ў абарачэнні?». Сапраўды, многія беларусы ніколі не бачылі гэту банкноту.

Цімафей растлумачыў, што яна памятная: Нацбанк яе выпусціў у 2025 годзе да 80-годдзя Перамогі. У банкноты абмежаваны тыраж, таму ў паўсядзённым абарачэнні яна амаль не сустракаецца. Бацькі купілі яе ў Мінску на вуліцы Талстога, 6, за BYN 120.

«У хлапчука жыццё лепшае за маё за 40 гадоў»

Карыстальнікі масава хваляць школьніка і яго бацькоў.

«Вельмі дарослыя думкі! Бро, рэспект», «У хлапчука жыццё лепшае за маё за 40 гадоў: ён і купюры трымае, якіх я не бачыў, і ездзіць там, дзе я не быў», – пішуць каментатары.

Сям'я Цімафея жыве пад Мінскам і шмат падарожнічае: за свае 9 гадоў хлопчык ужо паспеў пабываць у 12 краінах свету. Весці профіль і адказваць на складаныя пытанні яму дапамагае тата, хаця, як адзначае сам хлопец, піша ён правільна і вучыцца на адны дзявяткі.

Над прапановай трэдчан пашырыць геаграфію і сабраць калекцыю з банкнот іншых краін Цімафей паабяцаў падумаць.

Рэдкае насякомае ўжо больш за дзесяць гадоў знаходзіцца пад аховай Чырвонай кнігі.

У навакольных мясцовасцях аграгарадка Ляскавічы энтамолагі выявілі сколію-гіганта – найбуйнейшую асу ў Еўропе, паведамілі ў прэс-службе Нацыянальнага парку «Прыпяцкі».

Сколія-гігант – буйное перапончатакрылае насякомае. Даўжыня цела самак дасягае 32–40 мм, самцоў – 26–32 мм у даўжыню.

Гэта насякомае лічыцца рэдкім і з 2015 года ўключана ў Чырвоную кнігу Беларусі.

Упершыню ў нашай краіне яго выявілі ў 2007 годзе ў Палескім радыяцыйна-экалагічным запаведніку. Пазней, у 2014-м, асу назіралі ў вёсцы Дарашэвічы.

«Сёння папуляцыя сколіі-гіганта знаходзіцца пад сур'ёзнай пагрозай з-за комплексу экалагічных фактараў і чалавечай дзейнасці», – канстатавалі ў нацыянальным парку.

Прычынай гэтаму паслужыла скарачэнне колькасці буйных жукоў, лічынкі якіх служаць ежай для патомства сколіі. Спад іх папуляцыі непасрэдна звязаны са знікненнем старых лясоў, расчысткай бураломаў, высечкай усыхаючых дрэў і раскарчоўкай пнёў.

У сукупнасці гэта прыводзіць да таго, што рэдкія насякомыя перабіраюцца бліжэй да чалавека і размнажаюцца ў жылой зоне. Напрыклад, яны могуць пасяліцца ў кампоставых ямах або кучы драўняных адходаў.

Дадатковы ўрон восам наносяць выпальванне травы і рэшткаў апрацоўкі драўніны, а таксама прымяненне пестыцыдаў.

У нацпарку звярнулі ўвагу, што сколія-гігант з'яўляецца неядавітым відам насякомых.

Пасля падзення ў пачатку лета ўжо ў ліпені ЗВР вярнуліся да росту.

На 1 жніўня золатавалютныя рэзервы Беларусі склалі $14,193 млрд, паведамляе Нацыянальны банк краіны.

У параўнанні з данымі на 1 ліпеня фінансавыя актывы нашай краіны павялічыліся на $36,9 млн. Большая частка ад усяго аб'ёму ЗВР складае манетарнае золата, аднак на сродкі ў замежнай валюце таксама прыпадае сур'ёзная доля ад агульных запасаў Нацбанка.

Месяцам раней аб'ёмы золатавалютных рэзерваў Беларусі складалі $14,156 млрд. Тады ЗВР зменшыліся на $881,8 млн.

Бізнесмен вырашыў адрадзіць маленькую вёсачку ў Пастаўскім раёне – і ўкладвае ў гэта дзясяткі тысяч еўра. Расчысціў раку Мядзелку і дапамог арганізаваць утульны вясковы фэст.

Забег на дзве сотні ўдзельнікаў, сплаў на каяках, рок-канцэрт… Ці верыце, што ўсё гэта можа адбывацца ў маленькай беларускай вёсачцы, дзе ледзь набярэцца дзясятак жыхароў?

Гэта Манькавічы – вёска ў Віцебскай вобласці, у дзвюх гадзінах язды ад Мінска. Месца загадкавае: з вадаспадам, руінамі старажытнай капліцы і ўласным прывідам. І знакавае для беларускай гісторыі. У апошнія дзесяцігоддзі Манькавічы страцілі былы веліч. Але цяпер дзякуючы намаганням мясцовага прадпрымальніка Віталя Улыбіна ў вёскі пачынаецца другое жыццё.

Times.by завітаў на вялікае вясковае свята Manko Fest і даведаўся ў Віталя Улыбіна, чаму ён, маючы магчымасць жыць у любой кропцы зямнога шара, выбраў менавіта гэта месца.

Вясковае свята Manko Fest сабрала некалькі соцень чалавек, якія прыехалі атрымаць асалоду ад прыгажосці тутэйшай запаведнай прыроды, паслухаць жывую музыку, з'есці смачных дранікаў і паўдзельнічаць у забегу па лясным маршруце.

Як пажартаваў вядучы: «Будзеце бегчы – перадавайце прывітанне мядзведзям!» Ці не пажартаваў… І дарослыя ж, і маленькія бегуны развілі такую хуткасць, як быццам у забегу і сапраўды ўдзельнічаў касалапы матыватар.

Пераможца забегу Віталь прыехаў з Мінска і прабег 18 км усяго за гадзіну і восем хвілін.

«Я ў спорце з 6 гадоў, і вопыт удзелу ў забегах у мяне вялікі. Але магу сказаць, што гэта на сёння самы недаацэнены маршрут у Беларусі, – падзяліўся ўражаннямі ён. – Вельмі маляўнічы! Я вельмі люблю падарожнічаць па краіне, і Віцебская вобласць – адзіная, якую ніяк не ўдавалася паглядзець. Вось, закрываю гештальт».

Спадарожніцы Віталя Яўгенія, Аліна і Яна таксама прынялі ўдзел у забегу.

«Я шматдзетная мама, старэйшаму 14 гадоў, – расказала Яўгенія. – А малодшыя сёння беглі са мной. Момантамі дзяўчынкам было няпроста, але яны бачаць, як усе зараджаны, і ў іх таксама абуджаецца азарт. Атмасфера тут душэўная, прырода прыгожая, нам вельмі спадабалася!»

Яшчэ адзін сямейны тандэм прыехаў на Manko Fest з вёскі Сар'я, што ў пяці кіламетрах ад Латвіі. Аляксандр Станіслававіч, які напярэдадні адсвяткаваў 70-годдзе, думаў на гэты раз прапусціць забег, але не мог пакінуць без падтрымкі ўнучку.

«Усё жыццё любіў лёгкую атлетыку і далучыў да гэтай справы ўсю сям'ю. Раней моцны быў, па дзесяць кіламетраў бегаў! Цяпер вось усяго адзін прабег… Затое ўнучачку падтрымаў! Жонка кажа: «Навошта табе гэта трэба?» А хочацца заставацца ў форме, быць моцным і энергічным дзеля сям'і».

Акрамя забегу, падрыхтаванага арганізацыяй аматарскіх спартыўных спаборніцтваў і забегаў RunOnline, у праграме фэсту – конкурс перацягвання каната, турнір меткасці і танцы да ўпаду.

Спонсар фэсту Віталь Улыбін аб'ездзіў 55 краін, праехаў уздоўж і ўпоперак Індыю, Шры-Ланку і В'етнам, сем разоў пабываў у Ісландыі… Усё яго жыццё да Манькавічаў было прысвечана турыстычнаму бізнесу. Але шчасце знайшоў у вёсцы побач з роднымі Паставамі.

«Штуршком да гэтага для мяне стаў, як ні дзіўна, кавід, – успамінае ён. – Для многіх калег гэта прывяло да ліквідацыі бізнесу, а я задумаўся: чаму б не паказаць прыгажосць нашай краіны? Даследуючы Пастаўскі раён, трапіў у Манькавічы – і ўлюбіўся назаўжды. Я ўпэўнены, што сюды можна прывесці турыстаў і паказаць ім, якая тут прыгажосць, якая багатая гісторыя».

Гісторыя ў Манькавічаў сапраўды цікавая: у XVII стагоддзі вёска квітнела – яна размяшчалася на скрыжаванні гандлёвых шляхоў, а рака Мядзелка была суднаходнай. Тут жылі каля 700 чалавек.

У гонар прыезду караля Рэчы Паспалітай Стэфана Баторыя тут высадзілі ліпавую алею, якая захавалася і па сённяшні дзень. Тут жа ў 1812 годзе ішлі напалеонаўскія войскі.

Князі Друцкія-Любецкія, якія абгрунтаваліся ў Манькавічах у канцы XIX – пачатку XX стагоддзя, ператварылі вёску ў мясцовы цэнтр свецкага жыцця. Тут быў пабудаваны раскошны сядзібны дом у стылі барока цалкам з дрэва, непадалёку пабудавалі Успенскую царкву.

А на супрацьлеглым беразе пабудавалі фамільную капліцу-пахавальню. Цяпер ад яе засталіся толькі руіны. Але і яны ўражваюць.

Ходзіць легенда, што побач з ёй можна ўбачыць прывід пані Снарскай. Яна апошняя, хто жыў у манькавіцкай сядзібе. Пасля прыходу савецкай улады капліцу-пахавальню пачалі рабаваць марадзёры. Яны раскрывалі труны ў падземным склепе ў пошуках каштоўнасцей і выкідвалі косці наверх. Старая пані Снарская прыходзіла да руін, збірала чалавечыя астанкі і зноў закопвала іх каля сцен капліцы, ратуючы ад апаганення. Згодна з яе апошняй воляй пані Снарскую пахавалі непасрэдна каля сцен капліцы.

«Я католік і падумаў, што перш, чым пачынаць нейкую вялікую справу, трэба благаславенне. Таму першае, што я зрабіў у Манькавічах, – санктуарый Маці Божай на ўездзе ў вёску. Гэта каменны грот, унутры якога знаходзіцца Марыя: адсылка да біблейскай пячоры, у якой нарадзілася дзіця Ісус. Уначы санктуарый падсвечваецца – там унутры ўласная міні-электрастанцыя. Нават калі здарыцца катаклізм і мы ўсе застанёмся без электрычнасці, санктуарый будзе свяціцца», – расказвае Віталь.

Нягледзячы на добрыя пачынанні Віталя, жыхары Манькавічаў доўга прыглядаліся да яго з асцярогай. Само слова «бізнесмен» выклікала ў мясцовых негатыўныя асацыяцыі з прагай нажывы, абыякавым стаўленнем да прыроды і людзей. Давялося даказваць на справе, што ў яго выпадку гэта не так.

Я дапамагаў вырашаць праблемы з дарогай, электрычнасцю, пакосам травы, прыбіраннем смецця. І з цягам часу людзі ўбачылі, што я не захопліваю тэрыторыю, а спрабую зрабіць яе лепшай для ўсіх. Улетку арганізую сплавы, зімой – цюбінг-парк.
Ды і Manko Fest я разам з Пастаўскім райвыканкамам таксама задумаў у першую чаргу для жыхароў Манькавічаў. Падумаў: чаму ў Правансе, Баварыі, італьянскіх і іспанскіх вёсачках праводзяць некамерцыйныя, утульныя святы для мясцовых жыхароў, а ў нас няма? Трэба гэта выправіць.

У нейкі момант Віталь вырашыў расчысціць раку Мядзелку і арганізаваць па ёй сплавы на каяках – адрадзіць традыцыю падарожжаў па вадзе ў новым фармаце. Прызнаецца, што ўклаў на старце ў гэта 30 тысяч еўра, нічога не падлічыўшы наперад.

«Калі ў мяне пытаюцца: «Як ты плануеш гэта адбіць?» – мне няма чаго адказаць, – паціскае плячамі бізнесмен. – Мне само слова «адбіць» катэгарычна не падабаецца. Я зрабіў гэта, каб па выхадных нашы людзі не сядзелі за камп'ютарнымі цацкамі або з півам на канапе, а прыязджалі сюды: сплаўляцца па рацэ, знаёміцца з роднай прыродай. Змяніць іх уяўленні аб адпачынку няпроста, але мяне гэта не спыняе. Я кожны свой бізнес будаваў па адным і тым жа прынцыпе: «Нават калі гэта нікому не будзе патрэбна, гэта патрэбна мне». І ведаеце, працуе!»

Адзіны этап, на якім Віталь ледзь не зламаўся, – расчыстка Мядзелкі. Гэта аказалася настолькі цяжкім фізічна, што праз тыдзень прадпрымальнік сказаў: «Усё, хопіць. Ніколі больш не буду гэтым займацца». А потым сам сябе ўгаварыў: «Давай паспрабуем яшчэ разок».

Ён параўноўвае гэта з пілігрымкай у Будслаў, куды хадзіў ужо дваццаць пяць разоў. Прайсці пешшу 77 км здаецца немагчымым, але калі прымушаць сябе рабіць крок за крокам – прыйдзеш.

Кожны з гэтых крокаў трэба было ўзгадняць з Міністэрствам прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя і... з мясцовымі бабрамі, якія аказаліся катэгарычна супраць.

Па двое сутак Віталь з памочнікамі разбіралі плаціну, каб праз тыдзень знайсці яе на тым жа месцы, але ўжо большую ў два разы. У апошні раз бабёр заваліў на яе зверху дрэва, каб напэўна не разабралі.

Знайшліся дарадчыкі, якія рэкамендавалі бізнесмену заліць плаціну саляркай, таму што бабры не церпяць гэтага паху.

«Мяне гэта прапанова абурыла. Калі ты ўрываешся ў прыроду, не забывай, што ты тут проста госць. І павінен ствараць, а не разбураць. У выніку мы спынілі змагацца з плацінай – і прыдумалі атракцыён: праскокваем на каяках зверху. Перапад вышыні – паўтара метра, дух займае! Людзям падабаецца і бабрам, здаецца, таксама. Прынамсі, яны перасталі надбудоўваць плаціну. Лічу, мы заключылі джэнтльменскае пагадненне!» – смяецца Віталь.

І дадае: калі маршрут сплаву нарэшце быў пракладзены, ён аказаўся настолькі маляўнічым, што гэта апраўдала ўсе праблемы і перажыванні.

З цягам часу Віталь абсталяваў на маршруце зоны адпачынку, альтанку. Іх абслугоўванне і прыбіранне тэрыторыі лічыць сваёй адказнасцю. Калі выязджае з Манькавічаў больш чым на тыдзень, не можа знайсці сабе месца ад трывогі: «Раптам тут нешта не так, раптам зламалі, насмецілі, а я не магу гэта выправіць».

Апаскі не безпадстаўныя. Аднойчы ўкралі мангал, які Віталь устанавіў на тэрыторыі. А альтанку рэгулярна разбіраюць на дровы.

«Ад мангала цяпер ідзе паўтараметровы штыр у зямлю. А альтанку я прамачыў вогнетрывалым саставам, спадзяюся, гэта дапаможа. Пакуль дошкі працягваюць адрываць, але паколькі яны не гараць, я знаходжу іх на папялішчы і прыбіваю назад. Раблю гэта ўжо на аўтамаце! Злавіў вясковы дзэн, – жартуе Віталь. – Можна скардзіцца, можна злавацца… А сэнс? Лягчэй адрамантаваць, прыбраць, пафарбаваць, чым марнаваць час і сілы на страсенне паветра».

Віталя натхняе прыклад князёў Друцкіх-Любецкіх, дынастыі Тызенгаўзаў і іншых мецэнатаў мінулага, якія не толькі клапаціліся аб сваім дабрабыце, але і стваралі працоўныя месцы на млынах і вінакурнях, адкрывалі музеі, бібліятэкі, мастацкія галерэі і школы.

«Заўсёды кажу: я б жыў у сталіцы… Але толькі за вялікія грошы! І, мне здаецца, многія пачынаюць падзяляць маю пазіцыю. Хутка вёска зноў стане папулярнай, таму што жыць тут намнога лепш. Я магу бясконца аб гэтым гаварыць, прабачце! – смяецца Віталь. – Ведаеце, вось ёсць амбасадары брэндаў… А я – вясковы амбасадар».

Турысты змогуць акунуцца ў атмасферу сярэдневяковага горада ў сценах старажытнай фартэцыі.

Унікальную інтэрактыўную экскурсію «З першымі пеўнямі» запускае Лідскі гісторыка-мастацкі музей.

У Лідскім замку расказалі, што гэта не звычайны агляд экспанатаў, а сапраўднае пагружэнне ў атмасферу старажытнага горада на самым світанні.

Новая для беларускіх музеяў экскурсія будзе праходзіць у сценах замка вялікага князя літоўскага Гедыміна раніцай.

«Уявіце: першыя промні сонца слізгаюць па старажытных сценах, туман паволі растае над магутнымі вежамі, а цішыня быццам захоўвае шэпт стагоддзяў», – гаворыцца ў паведамленні прэс-службы музея.

Новая экскурсія ў Лідскім замку не мае ніякіх узроставых абмежаванняў, але трапіць на яе можна толькі па папярэднім запісе.

Раней Times.by расказаў, як беларускім археолагам удалося адшукаць у самым сэрцы Палесся замак, пра які забылі на стагоддзі. Падчас экспедыцыі ў вёсцы Антонаў Нараўлянскага раёна быў выяўлены замак XVI–XVII стагоддзяў, які не быў раней апісаны. Беларускія археолагі лічаць, што гэта рэшткі маёнтка старасты аршанскага Філона Кміты-Чарнобыльскага і яго зяця Лукаша Сапегі.

Пытанне пра адкрыццё новай вышэйшай навучальнай установы разглядаюць у Палацы Незалежнасці.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка сабраў нараду, на якой абмяркоўваецца стварэнне новага адукацыйнага цэнтра, паведамляе прэс-служба кіраўніка дзяржавы.

Пытанне разглядаюць у Палацы Незалежнасці, да дыскусіі запрошаны ў тым ліку Савет Міністраў, Адміністрацыя Прэзідэнта, Нацыянальная акадэмія навук, кіраўнікі профільных міністэрстваў і ВНУ.

«Не выключаю, што ў гэтым навуковым цэнтры будзе нямала элементаў фундаментальных», – сказаў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт таксама дадаў, што ў новай Акадэміі інтэлектуальных тэхналогій павінны быць прыкладныя кірункі і пажадана не на далёкую перспектыву.

«Стварыць трэба тое, што будзе патрэбна заўтра і паслязаўтра», – падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.

Ідэю па стварэнні новага адукацыйнага цэнтра Прэзідэнт агучыў у пачатку года, назначаючы рэктараў вядучых ВНУ Беларусі. Тады Лукашэнка адзначыў, што ў новай акадэміі будуць сабраны «лепшыя зярняткі», а галоўная мэта вышэйшай навучальнай установы – падрыхтоўка спецыялістаў па запатрабаваных і перспектыўных кірунках.

Адзначаецца, што гэту адукацыйную ўстанову пакуль прапанавана стварыць у варыянце акадэміі, але, магчыма, гэта будзе нейкі навуковы цэнтр будучыні. Праект надзвычай важны і актуальны для краіны. Яго рэалізацыя дазволіць сістэматызаваць і вывесці на новы ўзровень работу з таленавітымі, адоранымі людзьмі.

«Нельга дапусціць, каб гэты цэнтр – акадэмія ці ўніверсітэт – стаў радавой ВНУ і проста пастаўшчыком дыпломаў. Тут павінны рыхтаваць спецыялістаў, здольных ствараць уласныя рашэнні ў найбольш перспектыўных галінах: як цяпер модна казаць, у штучным інтэлекце, новых матэрыялах, лічбавай прамысловасці, квантавых тэхналогіях», – засяродзіў увагу Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт таксама дадаў, што, акрамя адукацыйнага трэка, Акадэмія інтэлектуальных тэхналогій павінна стаць адным з асноўных інструментаў забеспячэння тэхналагічнага суверэнітэту. Генерыруючы новыя тэхналогіі і інжынерныя рашэнні, працаваць на павышэнне прадукцыйнасці прадпрыемстваў, рост экспарту і канкурэнтаздольнасці краіны.

«Спадзяюся, вы гэта разумееце», – адзначыў кіраўнік дзяржавы.

На зніжэнне росту цэн уплывае некалькі істотных фактараў.

Нацыянальны банк Беларусі ў II квартале 2026 года фіксуе працяг запаволення інфляцыйных працэсаў.

Па выніках чэрвеня 2026 года гэты паказчык склаў 4,3%, а ў ліпені ён працягнуў зніжацца. Змяненне спажывецкіх цэн у першы месяц лета адносна мая склала 0,3%.

Паводле даных фінансавага рэгулятара, на дынаміку інфляцыі аказалі ўплыў інтэнсіўнае патанненне плодаагародніннай прадукцыі і запаволенне базавай інфляцыі.

Акрамя таго, сфарміраваліся манетарныя ўмовы, якія садзейнічалі запаволенню дынамікі цэн у Беларусі. Уздзеянне з боку эканамічнай актыўнасці заставалася блізкім да нейтральнага.

Як раней пісаў Times.by, за шэсць месяцаў 2026 года цэны ў краіне ў сярэднім выраслі на 2,9%. Гэта гістарычны мінімум для гэтага перыяду за апошнія 20 гадоў.

Акрамя таго, Нацбанк чакае ў 2027 годзе прырост спажывецкіх цэн не больш за 6%. Гэты паказчык – меншы, чым у 2026-м. Нагадаем, у гэтым годзе прагноз па інфляцыі складае не больш за 7%.

Пасярод ціхай палескай глыбінкі разгарнуўся дзіўны сад, якіх больш не знайсці ў Беларусі. Гэта сад скульптур Сяргея Фёдаравіча Жылевіча.

Вядомы мастак ужо амаль 30 гадоў стварае на сваёй сядзібе ў Пінскім раёне ўнікальную арт-прастору, дзе мастацтва гарманічна суседнічае з прыродай, а кожная работа – частка вялікай мастацкай задумы.

Times.by прыехаў у госці, каб убачыць яго сваімі вачамі і даведацца, у чым мастак, скульптар і паэт, які аднойчы вырашыў змяніць шум сталічных праспектаў на цішыню родных мясцін, знаходзіць натхненне.

Са сталіцы – у палескую глыбінку

Некалькі гадоў у пачатку сваёй творчай дзейнасці, яшчэ ў 1980-х, Сяргей Жылевіч працаваў у Мінску як скульптар, мастак і дызайнер. Але ў пэўны момант прыняў рашэнне не заставацца ў сталіцы, а вярнуцца ў радавое гняздо.

Многія здзіўляліся, а ён ні на секунду не сумняваўся, што робіць правільна. Пераехаў у вёску Баяры і пасяліўся ў старым дзедаўскім доме, а пазней, калі з'явілася сям'я, спраектаваў і пабудаваў з нуля свой. Але старая хата з бярвення дагэтуль стаіць як памяць аб каранях.

Для Жылевіча яго Баяры – месца сілы і натхнення. Дзе б ён ні быў, яго заўсёды цягне сюды як магнітам, прызнаецца мастак.

«Я як быццам перасягнуў сам сябе»

Сяргей Фёдаравіч – вельмі гасцінны гаспадар. За гэтыя гады ў яго садзе пабывалі тысячы людзей, якім ён з задавальненнем паказвае сваё тварэнне.

«Хто б сюды ні прыходзіў, часта кажуць: «Я ў вас быў, а як быццам у першы раз. Таму што кожны год тут з'яўляецца нешта новае», – кажа мастак.

Калі Сяргею Жылевічу ўпершыню прыйшла думка ствараць сад, ён нават не ўяўляў, якіх грандыёзных памераў ён дасягне праз некалькі дзесяцігоддзяў.

Ідэя, паводле слоў майстра, нарадзілася сама сабой амаль 30 гадоў таму. Ён не ведаў аналагаў у Беларусі – прынамсі, у такім маштабе. Для многіх мастакоў стварэнне такога парку – мара. А ў Жылевіча яна здзейснілася менавіта ў гэтым месцы.

Шчыра кажучы, тады мне нават не сніўся такі размах. Я як быццам перасягнуў сам сябе. У тым сэнсе, што я здолеў стварыць тут столькі за гэты час.

«Подых лісця»: з чаго пачынаецца сад скульптур

Калісьці галоўным арыенцірам для пошуку сядзібы служыла незвычайная агароджа з драўляных ярка-жоўтых алоўкаў. Сёння ад яе засталася толькі малая частка – час не шкадуе нават самыя арыгінальныя задумы.

Цяпер гасцей каля ўваходу сустракае манументальная кампазіцыя «Подых лісця» – дванаццаць гранітных скульптур, на якіх выразана лісце. Над гэтым праектам майстар працаваў больш за дзесяць гадоў. Першая скульптура з'явілася ў 2015 годзе, а дзве апошнія ён завяршыў і ўстанавіў у мінулым годзе.

150 скульптур пад адкрытым небам

З цягам часу, адчуўшы моц і прастор сваіх уладанняў на 50 сотках, Сяргей Жылевіч стаў ствараць больш манументальныя творы.

Сёння пад адкрытым небам сабрана каля паўтары сотні скульптур з розных матэрыялаў – дрэва, металу, мармуру і граніту.

Спачатку скульптар часта працаваў з дрэвам, але з цягам часу зразумеў, што не ўсякае даўгавечна – жыве ў сярэднім 20–30 гадоў. Таму некаторыя раннія работы ў садзе давялося замяніць.

Так, Сергій Раданежскі, якога мастак лічыць сваім нябесным заступнікам (ён нарадзіўся 18 ліпеня, у дзень памяці святога), сустракае і праводзіць кожнага госця каля варот. Першая скульптура была выразана з асіны. Калі дрэва пачало разбурацца, майстар стварыў новую з дубу – і цяпер яна прастаіць доўгія гады.

«Калі б у мяне быў дуб больш магутны, я б зрабіў яго больш масіўным», – кажа скульптар.

Таксама давялося змяніць і скульптуру Багародзіцы з дзіцем, выразаную ў пяціметровым ствале старога вяза, якая шмат гадоў стаяла на ўваходзе ў сядзібу. Сяргей Фёдаравіч беражліва выразаў і перанёс яе пад дах дома – там, дзе драўляная скульптура захаваецца лепш.

Тым, хто пакінуў след

Многія работы ў садзе прысвечаны знакавым фігурам – гістарычным і рэальным, якія ў розныя перыяды аказалі вялікі ўплыў на мастака, – Сакрат, Сенека, Эпіктэт, Мікеланджэла, Растраповіч, Шагал, Высоцкі і многія іншыя.

Ёсць тут і прысвячэнне Уладзіміру Баравікову, заснавальніку Палескай карціннай галерэі, які пасля сустрэчы з міністрам культуры СССР Кацярынай Фурцавай прывёз у Пінск карціны Айвазоўскага, Пена, Шышкіна, Васняцова. Менавіта ён арганізаваў у 1977 годзе першую персанальную выставу 17-гадовага Сяргея Жылевіча.

Шмат работ майстар прысвяціў сваёй сям'і і продкам.

Вось скульптура «Казкі дзеда Паўла», у чыім доме нарадзіўся бацька Сяргея Фёдаравіча. Праходзім далей – каля бюстаў маці і бацькі пад жывой грушай на зямлі размясцілася кампазіцыя з граніту «Цень», якая нагадвае аб велізарных грушах, што раслі на гэтай зямлі ў дзяцінстве мастака.

Сваёй жонцы Сяргей Жылевіч прысвяціў работу «Флора», якая ўзвышаецца на п'едэстале з кветак, і дзіўную па глыбіні скульптуру жанчыны ў чаканні з'яўлення на свет дзіцяці.

Адна з манументальных работ у памяць аб продках размешчана адразу на ўваходзе – у мудрагелістым вобразе спляліся легендарная палеская рыба ўюн і лодка-дзяўбёнка. А ў глыбіні саду размясціўся магутны «Волат» з падковай на грудзях з трохтоннага валуна.

Тут усюды анёлы

«Калі хоць бы пару хвілін прысвяціць кожнай скульптуры, нам не хопіць і некалькі гадзін», – кажа Сяргей Фёдаравіч, працягваючы знаёміць з садам.

Мы пераходзім ад «Дрэва Эдэмскага саду» да зіхатлівай «Залатой восені», ад «Добрай весткі» з лунаючым анёлам да «Мысліцеля», падобнага да радэнаўскага, ад «Непасільнай ношы» з жывіцай, што струменіцца з кален, да каланады «Яблыневы сад».

Што ні крок – то здзіўленне і захапленне, паколькі арт-аб'ектамі з лёгкай рукі майстра тут становяцца самыя банальныя рэчы – посуд, мэбля і нават люстэркі, якія ствараюць шматмернасць прасторы і адлюстроўваюць неба.

Выдатнае «Радаснае лісце з кроплямі расы», высечанае ў камені, але асабліва ўражвае «Чарада лісця» – дарожка ад дома, якая павялічваецца на адзін гранітны ліст у дзень нараджэння майстра. Гэтай традыцыі Сяргей Фёдаравіч нязменна прытрымліваецца ўжо шмат гадоў.

Асаблівыя адносіны ў скульптара і да вобраза анёла – яны тут усюды. Беласнежны мармуровы «Анёл-захавальнік» сустракае яшчэ на ўваходзе, а скульптуры з дрэва і каменя ў мностве размешчаны па ўсім садзе.

Сярод новых работ – скульптура «Размова з Малевічам», якая суседнічае з чорным кубам на воблаку, які Жылевіч прысвяціў яго знакамітаму квадрату.

«Гэта я і Малевіч. У мяне барада, у яго няма. Калі вы адразу адгадалі, значыць, усё ў парадку», – смяецца Сяргей Фёдаравіч.

Яшчэ адзін свой аўтапартрэт мастак размясціў побач з домам – каля фантана з алюмініевым прывідам.

Музей у старым хляве

На тэрыторыі сядзібы знайшлося месца і незвычайнаму музею. Ён размясціўся ў былым дзедаўскім хляве, якому ўжо больш за сто гадоў. Сяргей Фёдаравіч перанёс яго на новае месца і ператварыў у выставачную прастору. Падлогу ўзмацніў гранітам і трылінкай, сам зрабіў мэблю – сталы і крэслы.

У музеі можна ўбачыць усё, што ён гадамі збіраў па навакольных мясцінах: сані, прасы, газавыя лямпы, рыбацкія сеткі, спражкі ад школьных рамянёў, патэфон, сталярны інструмент, посуд…

Старадаўнія кларнет, шалі, падковы і нават працуючы школьны званок у руках майстра ператварыліся ў самыя сапраўдныя арт-аб'екты.

«Тут прадметы, якія пераходзяць з веку ў век, знайшлі сваю прастору», – паэтычна кажа мастак.

Многія экспанаты – падарункі суседзяў. «Аднойчы сусед прынёс мне грыфельную дошку, на якой яго бабуля вучылася пісаць. Яму самому цяпер амаль 80 гадоў. Такія рэчы захоўваюць памяць», – тлумачыць Сяргей Фёдаравіч.

Сажалка, карабель і трон жаданняў

Водная стыхія ў садзе Жылевіча – асобная глава. Цудоўная сажалка з лілеямі тут з'явілася дзякуючы парадзе Казіміра Свёнтэка, які ў свой час быў госцем мастака. І Сяргей Фёдаравіч зрабіў – вялікую, з фантанам, каскадным вадаспадам і сапраўдным востравам.

Над сажалкай ён пабудаваў металічную «палубу», лёгкае пагойдванне якой стварае эфект прысутнасці на караблі. З яе добра відаць лодка-дзяўбёнка, якая прычаліла да берага, і вадзянік з цудоўнымі рыбамі, што жывуць тут, – над вадой і пад вадой, створаныя скульптарам з граніту і дрэва.

Яшчэ адно знакавае месца – трон жаданняў, які размяшчаецца на самым высокім месцы саду каля сажалкі. Вядуць да яго прыступкі, на якіх стаіць хор анёлаў.

Сяргей Фёдаравіч кажа, што дакладна ведае, што некаторыя жаданні ён сапраўды выконвае – аб гэтым яму казалі тыя, хто быў у гасцях.

А на пытанне, ці загадвае ён сам іх, мастак адказвае: «Справа ў тым, што ўсё гэта і ёсць адно маё жаданне. І мне нават цяжка паверыць, у якім аб'ёме яно здзейнілася. Але самае цікавае, што я не супакоіўся, не спачываю на лаўрах. Мне ўвесь час нешта новае хочацца рабіць».

«Які шчаслівы той, хто стварае»

Сяргей Жылевіч – не толькі скульптар і мастак, але і таленавіты паэт. Пакуль мы гуляем па садзе, ён цытуе паэтычныя прысвячэнні амаль да кожнай скульптуры.

Сотні вершаваных анатацый за гэтыя гады склаліся ў некалькі кніг.

Я лодкой был, плывущей в вечность.
И был страницей книги бытия.
Затем сваял я бесконечность.
Но каждый день ваяю я себя.

Свае вершы Жылевіч называе «кнігамі жыцця» – ён запісвае іх у сшыткі і ілюструе. Адна з такіх кніг раней была выдадзена ў ЗША. Астатнія пакуль існуюць у адзіным рукапісным экзэмпляры, але, калі б знайшоўся выдавец, заўважае Сяргей Фёдаравіч, ён бы іх, вядома, надрукаваў.

Планы: жыць і ствараць без планаў

Паказаўшы сад, Сяргей Фёдаравіч запрашае ў сваю майстэрню, дзе піша карціны, праўда, часцей у зімовы перыяд. Чакаем убачыць рабочую студыю мастака, а трапляем у стыльны салон, у якім работы майстра – жывапіс, графіка і скульптуры – займаюць нават столь!

Тут можна ўбачыць партрэты, пейзажы, нацюрморты – твары блізкіх людзей, кветкі, птушак і, вядома, анёлаў… Побач з аўтапартрэтам – гіпсавая галава Мадыльяні, якім мастак вельмі захапляўся ў маладосці. На кніжных паліцах – гісторыя мастацтваў і любімыя філосафы.

Больш за 20 гадоў таму Сяргей Фёдаравіч завёў кнігу водгукаў – і кожны госць пакідае ў ёй свае ўражанні ад наведвання яго сядзібы. За гэты час тут пабывалі наведвальнікі з розных краін – ёсць надпісы на японскай і іўрыце, нямецкай і французскай. Для майстра гэта зваротная сувязь вельмі важная – разумець, як яго творчасць адгукаецца ў сэрцах людзей.

«Планаў я не фармірую, – прызнаецца Сяргей Фёдаравіч. – Я жыву няпланава. Сёння раблю скульптуру, заўтра – карціну, потым нешта ландшафтнае, а потым проста газоны стрыгу».

Сяргей Жылевіч – савецкі і беларускі скульптар, мастак, паэт. Першая персанальная выстава адбылася ў Пінску ў 1977 годзе. Работы знаходзяцца ў музеях Беларусі, а таксама прыватных калекцыях Еўропы і ЗША.

Аўтар праекта і роспісу праваслаўнай царквы ў в. Баяры (2002).

«Чалавек года» Брэсцкай вобласці (2004), лаўрэат прэміі Прэзідэнцкага фонду за арганізацыю работы мастацкай студыі ў Аснежыцкай школе (2008).

Сярод работ, якія можна ўбачыць у грамадскіх прасторах, помнік уюну – гарадской легендзе Пінска на набярэжнай (2014), помнік «Смутак і Мужнасць», адкрыты ў Парахонску (Пінскі раён) у 2015 годзе да 70-годдзя Перамогі. У Пінску ў 2019 годзе ўстаноўлены памятны знак «Пагранічнікам усіх пакаленняў», а ў Давід-Гарадку ў 2020 годзе – «Помнік ахвярам Халакосту».

Журналісты Times.by праехалі больш за 300 кіламетраў ад Мінска да самага краю Магілёўскай вобласці, каб убачыць, як пад пякучым сонцам ажывае гісторыя.

Кожны год на адзін дзень старажытны Мсціслаў здзяйсняе падарожжа ў часе, ператвараючыся ў шумны сярэдневяковы горад.

У мінулым годзе Рыцарскі фэст сабраў каля 30 тысяч гасцей – утрая больш, чым насельніцтва самога горада. Мяркуючы па колькасці людзей у гэтым годзе, менш іх дакладна не стала.

Шляхта і рыцары на вуліцах горада

Ужо на подступах да цэнтра разумееш: субота тут выдалася гарачай ва ўсіх сэнсах. Слупкі тэрмометраў падняліся вышэй за +30°C. Турысты ратаваліся ад спёкі парасонамі, халодным мясцовым квасам і медавухай.

Многія ўдзельнікі і госці, творча падышоўшы да дрэс-кода, выхваляліся ў ільняных кашулях, плашчах і сярэдневяковых сукенках, ідэальна ўпісваючыся ў антураж.

На вуліцах горада можна было сустрэць прадстаўнікоў самых розных эпох. Па дарожках няспешна прагульваліся рыцары ў даспехах, вікінгі ў футравых накідках, манахі і беларуская шляхта.

«Гэта касцюмы заможнай шляхты. Прыблізна так маглі выглядаць беларусы, што гулялі па Мсціславе ў XVI стагоддзі. Напрыклад, гэта касцюм чалавека з друкарні Францыска Скарыны», – кажа мінчанка Наталля, якая з групай прывезла на фестываль выставу «Біблія пра Беларусь».

«Мы распавядаем пра тое, як з’явілася Біблія па-беларуску і якое значэнне яна мела для нашай культуры, – тлумачыць яна. – А што да спёкі – у шляхты не было шмат адзення, яны хадзілі ў такіх строях і ў спёку, і ў холад. Таму і мы адчуваем сябе цалкам нармальна».

Многія прыязджаюць сюды цэлымі сем'ямі. Удзельніца Ганна з Магілёва гуляла па горадзе разам з двухгадовай малышкай Соф’яй.

«Муж захапіўся рэканструкцыяй пару гадоў таму, а потым заразіў і мяне. Цікава даведвацца, як людзі жылі раней, якім быў іх побыт, – расказвае суразмоўніца. – Дарэчы, касцюмы для свята мы пашылі сабе самі».

На цэнтральнай плошчы турысты ахвотна фатаграфаваліся каля помніка першадрукару Пятру Мсціслаўцу – менавіта ён, а не прывычны Ленін сустракае гасцей у самым цэнтры горада. А заадно спяшаліся пацерці на ўдачу нос бронзавай лісе і загадаць жаданне.

Замкавая гара: бугурты, коннае шоу і «люлі» ад рыцараў

Галоўнае дзеянне традыцыйна разгарнулася на Замкавай гары – у гістарычным сэрцы горада, дзе з XII па XVII стагоддзе стаяў драўляны замак. Сёння аб мінулым нагадваюць назіральныя пляцоўкі, адноўленая вежа-данжон і археалагічны раскоп.

Тут, на фоне старажытнага Кармеліцкага касцёла, абсталявалі галоўнае рысталішча. Свабоднага месца амаль не было: гледачы размяшчаліся непасрэдна на траве, а бацькі падымалі дзяцей на плечы.

Пад гарачым сонцам сыходзіліся байцы ў даспехах вагой 20–30 кілаграмаў. Зброя затупленая, але ўдары наносіліся ў поўную сілу. Цяжкія сякеры і мячы з грукатам уразаліся ў шчыты, прымушаючы гледачоў заміраць ад захаплення.

Госці ўбачылі маштабныя бугурты, бітвы «сценка на сценку», турнір лучнікаў і захапляючыя конныя выступленні, дзе коні, кіруемыя коннікамі мужчынамі і жанчынамі, на скаку ўставалі на дыбкі і дэманстравалі складаныя трукі.

Пасля паядынкаў байцы літаральна валіліся на траву без сіл. Да стомленых воінаў тут жа падбягалі дзяўчаты і паілі іх вадой з гліняных збаноў, змываючы пыл і пот.

«Мае даспехі каля 25 кілаграмаў. Проста цяпер хочацца скокнуць у рэчку, не здымаючы іх, – дзеліцца ўражаннямі адзін з рэканструктараў. – Як вытрымліваем +30? На сіле волі і вопыце. Мы прыязджаем, каб даць «люляў», атрымаць «люляў» у адказ, а вечарам сабрацца каля вогнішча. У нас нават свой манах-францысканец ёсць – ён нам даруе ўсе грахі!»

«Манах» (сынок аднаго з удзельнікаў у адпаведным вобразе) тут жа зачытваў тым, хто сабраўся, малітву на латыні: «Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto…».

Для кагосьці гэтыя баі сталі першым сур'ёзным выпрабаваннем. Адзін з маладых байцоў перад выхадам на рысталішча прызнаўся: «Гэта маё баявое хрышчэнне. Хвалююся неверагодна!»

Турысты Вадзім і Юлія з Гомеля, якія прыехалі ў Мсціслаў упершыню, занялі месцы на Замкавай гары з самай раніцы.

«Я, напэўна, гучней за ўсіх крычаў падчас баёў! – смяецца Вадзім. – Больш за ўсё ўразілі коннае шоу і штурм моста. Горад маленькі, але свята зроблена на вышэйшым узроўні. Вытрымка ва ўдзельнікаў проста неверагодная. Мы ўжо знялі шмат розных відэа, будзем паказваць калегам, сябрам і рэкамендаваць сюды прыехаць».

Сярэдневяковыя забавы: мячы, катапульта і від на горад з каланчы

Не менш насычанае жыццё кіпела і на гандлёвых вуліцах. Усюды разносіліся гукі валынкі, над кірмашом лунаў апетытны водар шашлыка, а ўмельцы выставілі кераміку, драўляны посуд, скураныя кашалькі і ўпрыгажэнні.

Асаблівы ажыятаж выклікала крама мінскага каваля Аляксандра, які займаецца рэканструкцыяй гістарычнай зброі. На яго стойцы – мячы XIII стагоддзя часоў Крыжовых паходаў і шаблі эпохі вайны 1812 года. Кошт – ад BYN 400 да 1200.

«Баявы меч важыць каля 1,5 кг. На яго выраб ідзе ад месяца да года, – расказвае майстар. – У Сярэдневякоўі рыцараў рыхтавалі з пяці гадоў: вучылі не толькі валодаць зброяй, але і чытаць, пісаць, гуляць у шахматы і танцаваць».

Непадалёку разгарнуўся парк сярэдневяковых забаў. Дарослыя і дзеці прымервалі даспехі ў стылі Вялікага княства Літоўскага, стралялі з лукаў, арбалетаў і катапульт, штурмавалі хісткую лесвіцу з прызам у BYN 200 і біліся на мяккіх мячах. Таксама можна было прабегчыся пад маятнікам з сякерамі.

«Поўны рыцарскі камплект са шлемам важыць каля 30 кг. Я сам яго вырабіў і праводжу ў ім па восем гадзін – і пешшу, і вярхом на кані. Галоўны сакрэт у такую спёку – пастаянна паліваць галаву вадой, астатняе арганізм вытрымае», – з усмешкай кажа ўдзельнік Магілёўскага рыцарскага клуба Павел Станкевіч, які займаецца рэканструкцыяй з 1999 года.

А для тых, хто хацеў глянуць на свята з вышыні, адкрылі рэдкую лакацыю – 20-метровую пажарную каланчу. Яе дзверы адчыняюць выключна раз у год спецыяльна для гасцей фестывалю.

Завяршыўся фестываль далёка за поўнач, калі над Замкавай гарой прагарэлі апошнія іскры фаер-шоу, а стомленыя, але шчаслівыя рыцары разышліся па палатачным гарадку.

Рыцарскі фэст у Мсціславе зноў даказаў: гісторыя – гэта не толькі музейныя экспанаты. Гэта жывое захапленне цэлых сем'яў, шчырыя эмоцыі, звон сталі і дружба, дзеля якой людзі з году ў год апранаюць цяжкія даспехі і выходзяць на рысталішча пад пякучым сонцам.

Горкі размесцяцца на акваторыі плошчай 2 тыс. квадратных метраў ужо гэтым летам.

Найбуйнейшы ў Беларусі аквапарк на вадзе з'явіцца на Цнянскім вадасховішчы. Яго ўжо пачалі манціраваць у чыл-зоне «Лэйксайд Парку» каля жылога комплексу «Паўночны Бераг», паведаміў інфармацыйны канал забудоўшчыка.

Плошча грандыёзнага забаўляльнага аб'екта складзе каля 2000 «квадратаў». Адзначаецца, што аквапарк будзе даступны дарослым і дзецям ад 6 гадоў, якія маюць рост ад 120 см. Максімальная вага аднаго наведвальніка – 150 кг.

Нагадаем, у Беларусі ёсць і іншыя аквапаркі: адзін з найбуйнейшых аквацэнтраў ва Усходняй Еўропе размяшчаецца ў Мінску – размова аб «Лебядзіным». Вялікая аквазона таксама працуе ў Цэнтры фрыстайла. Рэгіянальныя аквапаркі ёсць у Гродне, Маладзечне, Кобрыне, Жлобіне і Пружанах.

На Нарачы пабудуюць wellness-комплекс

Тым часам у Нарачанскім краі плануюць пабудаваць сучасную прастору для ўмацавання фізічнага і ментальнага здароўя. Комплекс будзе ўключаць у сябе фітнес, водныя працэдуры і спа. Праект рэалізуе Федэрацыя прафсаюзаў, паведамляе БелТА.

«Гэта будзе яшчэ адзін дастойны аб'ект у нашай сістэме, дзе з задавальненнем будуць адпачываць беларусы і госці з блізкага і далёкага замежжа», – адзначыла намеснік старшыні ФПБ Валянціна Акудовіч.

Times.by пабываў на самай гарачай пляцоўцы праекта «Спорт для ўсіх».

Чырвоны ўзровень небяспекі аб'яўлены ў Беларусі на 1 жніўня: сіноптыкі абяцалі да +35°С. Аднак спартсменаў-аматараў гэта не спыняе: на актыўнасці праекта «Спорт для ўсіх» свабодных месцаў няма.

Times.by пабываў на пляцоўцы ў парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка.

Трэніроўкі ў розных кутках сталіцы стартуюць у 10:00. Менавіта да гэтага часу людзі пачынаюць сцякацца да месцаў актыўнасцей. Аднак самы пік наведвальнікаў пачынаецца пасля 12:00.

Хтосьці ў цені дрэў стараецца роўна дыхаць і выконваць асаны, іншыя ў «клетцы» дзеляцца на каманды і разыгрываюць мяч, а трэція скачуць на міні-батутах пад хуткую музыку. Кожны можа выбраць занятак па душы.

Тым, хто прыйшоў без рэгістрацыі, можна пагуляць у настольны тэніс, дартс і шахматы. Апошнія карыстаюцца найменшай папулярнасцю, затое дроцікі з азартам кідалі і дарослыя, і дзеці.

У першыя выхадныя жніўня ў парку 50-годдзя Вялікага Кастрычніка акрамя ўсіх актыўнасцей праводзіўся конкурс рэтракасцюмаў. Дзяўчаты ў яркіх легінсах пачалі з'яўляцца на пляцоўцы з самай раніцы.

«Спорт для ўсіх» у фармаце летніх трэніровак – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама, які дэбютаваў у 2025-м. Times.by – інфапартнёр праекта.

Першы цягнік праехаў праз станцыю Парэчча 163 гады таму. Менавіта з гэтага часу вядзе свой адлік гісторыя Беларускай чыгункі.

У першую нядзелю жніўня ў Беларусі адзначаецца Дзень чыгуначніка. Напярэдадні свята журналіст Times.by сеў у дызель-цягнік Гродна – Узбераж, адправіўся ў Парэчча і даведаўся, як у сельскім мястэчку пад Гродна з'явілася чыгунка і пайшлі цягнікі.

Як з'явілася станцыя Парэчча

30 км, 54 хвіліны – і мы на станцыі Парэчча. Той самай, дзе 27 снежня 1862 года прагучаў першы паравозны гудок.

Нашым экскурсаводам стала начальнік станцыі Ганна Ганчар. Сустракаемся ў музейным пакоі пры вакзале. Тут прадстаўлена экспазіцыя, прысвечаная гісторыі Беларускай чыгункі.

Ганна Ганчар паказвае старыя фатаграфіі, прадметы, дакументы, схемы. Расказвае, што станцыя ў свой час будавалася з вялікім размахам – класам яна нават была вышэйшай за гродзенскую.

У сярэдзіне XIX стагоддзя на месцы будучых пуцей шумелі векавыя дубровы. Калі Расійская імперыя пачала будаваць буйную магістраль – Пецярбургска-Варшаўскую чыгунку, – маршрут праклалі якраз праз гэтыя лясы. Адзін з участкаў працягласцю 30 км і праходзіў ад мястэчка Парэчча да Гродна.

Станцыя Парэчча будавалася па ўказе расійскага імператара Мікалая I як буйны вузел новай магістралі.

Будаўніцтва магістралі пачалося ў 1852-м і працягнулася роўна 10 гадоў. Хаця першапачаткова планавалі ўкласціся ў пяць. Складана ўстанавіць, на якім этапе рэалізацыі праекта ўпершыню была абазначана станцыя Парэчча. Яна з'явілася на чарцяжах, выкананых французскімі спецыялістамі, у канцы 1850-х.

У Расійскім дзяржаўным гістарычным архіве ў Санкт-Пецярбургу захоўваюцца планы будынка чыгуначных станцый у Парэччы і Гродне, датаваныя 12 студзеня 1861 года.

Вакзал, дэпо і воданапорная вежа

Комплекс станцыі Парэчча быў пабудаваны ў стылі рускага класіцызму. Інфраструктура для тых гадоў была ўражальная. У сціплым мястэчку пабудавалі вялікі вакзал, побач – два дамы для служачых, казарму для стрэлачнікаў, тэлеграф, каменны будынак для шасці паравозаў, воданапорную вежу, склады, важніцу, абсталявалі грузавую платформу.

Рух быў інтэнсіўным: праз Парэчча штодзённа праходзілі кур'ерскія, пасажырскія і таварныя цягнікі. Ёсць звесткі, што на гэтым перагоне эксплуатавалася 36 пасажырскіх і каля 700 таварных вагонаў.

«Будынак вакзала першапачаткова быў каменна-драўляным. Пазней другі паверх стаў каменным. Да нашых дзён захаваліся сам вакзал з яго своеасаблівай архітэктурай і будынак паравознага дэпо – цяпер гэта жылы дом. А воданапорную вежу, якая знаходзілася паміж імі, разабралі ў канцы XX стагоддзя», – расказвае Ганна Ганчар.

Сам будынак не зведаў значных змяненняў. На ім нават захаваўся геадэзічны знак – нівелірная марка, якая фіксуе вышыню кропкі над узроўнем мора. Яе ўстанавілі пры будаўніцтве і выкарыстоўвалі для правядзення геадэзічных вымярэнняў падчас будаўнічых работ на чыгунцы.

Галоўнай перавагай станцыі было яе зручнае геаграфічнае размяшчэнне: 30 км ад Гродна, 17 км ад Друскінінкая, 775 км ад Санкт-Пецярбурга і 270 км ад Варшавы.

Да пачатку 90-х гадоў ХХ стагоддзя цягнікі з Парэчча разыходзіліся па трох напрамках – Вільнюс, Друскінінкай і Гродна.

Вакзал у Парэччы не раз станавіўся месцам кіназдымак. У савецкі час сюды прыязджалі здымачныя групы «Беларусьфільма» і Літоўскай кінастудыі. Эпізоды з парэчскім вакзалам сустракаюцца ў фільмах «Зімародак», «Двое на востраве слёз», «Мяне завуць Арлекіна».

Будні станцыі Парэчча

Цяпер станцыя Парэчча жыве больш сціпла. Восем разоў у дзень тут спыняюцца дызель-цягнікі, якія ідуць па адзіным маршруце Гродна – Узбераж (гэта амаль граніца з Літвой).

У штаце – начальнік станцыі і дзяжурны. Паўтара года таму білетную касу закрылі: пасажыры набываюць білеты ў цягніку, без камісіі. Зала чакання вакзала па-ранейшаму адкрыта.

«Улетку пасажыраў шмат. Бываюць дні, калі людзі едуць стоячы, усе месцы занятыя. Звычайна цягнік складаецца з 5–6 вагонаў. У разгар грыбнога сезона перавозіць да 400 чалавек за рэйс», – кажа Ганна Ганчар.

Лясы ў навакольнай мясцовасці Парэчча – рай для грыбнікоў і ягаднікаў. Гродзенцы з кошыкамі і вёдрамі едуць сюды сотнямі. Білет на дызель-цягнік – BYN 1,92, для пенсіянераў у дачны сезон скідка – 50 %. Праезд на маршрутцы абыдзецца амаль у BYN 7.

Зімой на станцыі цішэй. Але і ў халады ёсць свае пасажыры – рыбакі, якія прыязджаюць на возера Малочнае.

У музей заглядваюць адпачывальнікі з мясцовага санаторыя, сярод іх нямала расіян. Убачыць найстарэйшы вакзал Беларусі прыязджаюць арганізаваныя групы з Гродна і іншых рэгіёнаў. І школьнікі, і дарослыя.

А яшчэ ў Парэччы ёсць традыцыя: штогод да Дня чыгуначніка сельскі выканкам разам з культработнікамі арганізоўваюць свята вакзала. Дзейства разгортваецца на прылеглай да станцыі пляцоўцы. У гэтым годзе свята збярэ мясцовых жыхароў і гасцей 8 жніўня.

Пяць пакаленняў на варце пуцей

На станцыі Парэчча знаёмімся з прадстаўніком працоўнай дынастыі чыгуначнікаў у пятым пакаленні – брыгадзірам пуці Андрэем Мазюком. Яго брыгада абслугоўвае ўчастак Гродна – Парэчча.

У 1916 годзе прапрадзед Андрэя Іосіф прыйшоў на станцыю простым рабочым. Услед за ім сваё жыццё з чыгункай і станцыяй Парэчча звязалі прадзед, дзед, бацька суразмоўцы. Хтосьці быў брыгадзірам, хтосьці манцёрам пуці, хтосьці дарожным майстрам.

Бацька Андрэя адпрацаваў тут да 2021 года і выйшаў на пенсію, унёсшы ў «скарбонку» сямейнай дынастыі яшчэ 43 гады стажу. Сам Андрэй працуе ўжо 18 гадоў, пачынаў тут манцёрам пуці, пазней стаў брыгадзірам у складзе Ваўкавыскай дыстанцыі пуці.

Агульны працоўны стаж дынастыі сям'і Мазюк ужо перасягнуў за 450 гадоў.

Андрэй прызнаецца: чыгунка для яго – не проста работа.

«У легкавой машыне таксама добра, але ў цягніках ёсць асаблівая рамантыка, – кажа ён. – Чуеш стук колаў, глядзіш на пейзажы за акном і п'еш гарбату са шклянкі ў падшклянку. Гэта наша, чыгуначнае. А яшчэ гэта бяспечна».

Калі шукаеце цікавы маршрут і думаеце, што яшчэ паглядзець на Гродзеншчыне, – адпраўляйцеся ў Парэчча. Найстарэйшы вакзал краіны, асаблівая атмасфера і грыбныя мясціны. Ідэальна для няспешнай паездкі.

У наступным месяцы ў жыцці беларусаў адбудуцца важныя змяненні.

Яны закрануць маладых мам, пенсіянераў, выпускнікоў, жадаючых адкрыць бізнес, турыстаў і многіх іншых. Падрабязнасці – у аглядзе Times.by.

Сапраўднае лета нарэшце дайшло да Беларусі, а на календары ўжо амаль жнівень – апошні месяц. Але не трэба сумаваць: у школьнікаў і абітурыентаў ёсць яшчэ як мінімум 30 дзён адпачынку. Для дарослых таксама ёсць некалькі добрых навін. Сабралі іх у нашым дайджэсце.

Вырастуць дапамогі і даплаты да пенсій

З 1 жніўня ўжо прывычна павышаецца бюджэт пражытачнага мінімуму. Гэта грашовая сума, якая павінна задаволіць асноўныя жыццёвыя патрэбнасці грамадзяніна краіны. Яна павялічыцца на 4,1% і складзе BYN 530,37. Ранейшае значэнне – BYN 509,62. Нагадаем, БПМ пералічваюць чатыры разы ў год – у лютым, маі, жніўні і лістападзе.

Услед за пражытачным мінімумам на 4,1% павялічацца некаторыя сацвыплаты – дапамогі ў сувязі з нараджэннем дзіцяці, даплаты да пенсій, сацыяльныя пенсіі, дапамогі па доглядзе інваліда I групы або пенсіянера, які дасягнуў 80-гадовага ўзросту.

Напрыклад, аднаразовая выплата пры нараджэнні першага дзіцяці складзе BYN 5303,70 (10 БПМ), а пры нараджэнні другога і наступных – BYN 7425,18 (14 БПМ).

З 1 жніўня пенсіянеры 75–79 гадоў будуць атрымліваць надбаўку BYN 99,44, а пры наяўнасці I групы інваліднасці – BYN 232,03. Беларусам, якім споўнілася 80 гадоў і больш, належыць даплата ў памеры BYN 198,89. Пры наяўнасці інваліднасці I групы – BYN 265,18.

Маладыя мамы будуць атрымліваць больш

Акрамя аднаразовых выплат пры нараджэнні дзіцяці з 1 жніўня вырастуць дзіцячыя штомесячныя дапамогі. Іх павелічэнне звязана з пералікам сярэднямесячнай зарплаты па краіне, якая ў чэрвені склала больш за BYN 3,1 тыс.

Памер дапамогі павысіўся на 5,7%. Новыя сумы выглядаюць так:

• на першае дзіця – BYN 1057,70 (+56,84);
• на другое і наступных дзяцей – BYN 1208,80 (+64,96);
• на дзіця-інваліда – BYN 1359,90 (+73,08).

Яны будуць дзейнічаць да 31 студзеня 2027 года.

Павялічацца субсідыі на адкрыццё бізнесу

Ад памеру БПМ залежыць памер дзяржаўнай дапамогі для грамадзян, якія плануюць арганізаваць уласную прадпрымальніцкую справу. Яе велічыня залежыць ад тэрыторыі, дзе будзе адкрыты бізнес.

Напрыклад, у гарадах гэта 11 бюджэтаў пражытачнага мінімуму – BYN 5834,07.

У малых гарадах, раёнах з высокай напружанасцю на рынку працы і сельскай мясцовасці – 15 БПМ (BYN 7955,55).

Для прадпрымальніцкай дзейнасці, звязанай з укараненнем навуковых даследаванняў і распрацовак, – 20 БПМ (BYN 10 607,4).

Каб атрымаць субсідыю, трэба мець статус беспрацоўнага (афіцыйна зарэгістраваны ў службе занятасці), дасягнуць 18-гадовага ўзросту, падаць заяву ў службу занятасці і прадаставіць бізнес-план. Спецыялісты службы могуць дапамагчы з яго складаннем.

Пачнецца адпрацоўка ў маладых спецыялістаў

Усе, хто атрымаў размеркаванне пасля заканчэння ВНУ і каледжа, з 1 жніўня зоймуць свае першыя рабочыя месцы.

Зразумела, самая важная тэма для маладых спецыялістаў – гэта грошы. Акрамя зарплаты ім выплацяць аднаразовую грашовую дапамогу – так званую апошнюю стыпендыю. Яе памер складае столькі, колькі была стыпендыя ў навучальнай установе.

Акрамя таго, малады спецыяліст можа атрымаць дапамогу за пераезд – толькі ў тым выпадку, калі месца работы знаходзіцца не па месцы пастаяннага жыхарства або прапіскі. Ёсць і іншыя выплаты, падрабязней аб іх Times.by расказваў тут.

Завяршаецца залічэнне ў ВНУ і каледжы

Тым часам у Беларусі працягваецца ўступная кампанія. У канцы ліпеня прайшло залічэнне абітурыентаў на бюджэтныя месцы ў вышэйшыя навучальныя ўстановы – студэнтамі сталі больш за 32 тыс. чалавек. На платныя месцы залічваць будуць да 2 жніўня. Выключэнне – абітурыенты, якія паступаюць у аграрныя ВНУ на завочку: прыём у іх пройдзе з 15 лістапада па 5 снежня.

Што датычыцца ўстаноў сярэдняй спецыяльнай адукацыі, для выпускнікоў 9-х класаў дэдлайн падачы заяў на бюджэт – 3 жніўня, на платнае – 10 жніўня. Для выпускнікоў 11-х класаў прыём на бюджэт завершыцца 11 жніўня, на платнае – 15 жніўня.

Пачнуць працаваць школьныя базары

У школьнікаў ёсць яшчэ месяц на адпачынак ад урокаў і дамашніх заданняў. За гэты час бацькам трэба падрыхтаваць іх да новага навучальнага года.

Школьныя базары пачнуць працаваць з 1 жніўня, пры гэтым многія магазіны ўжо пачалі гандляваць таварамі для школы яшчэ з 15 ліпеня. У гэтым сезоне базавы камплект адзення для дзяўчынкі (спадніца, жакет, некалькі штаноў, камізэлька і пара блузак) абыдзецца ў суму да BYN 500, для хлопчыка (касцюм, кашуля і запасныя штаны) – BYN 300.

Раней у Мінадукацыі расказалі, ці будуць у новым навучальным годзе змяненні, звязаныя са школьным дрэс-кодам.

Шматдзетным выплацяць матдапамогу

З 1 жніўня пачнуць выплачваць дапамогу на падрыхтоўку да школы для шматдзетных сем'яў. Памер матэрыяльнай дапамогі складзе 30% ад бюджэту пражытачнага мінімуму на кожнага школьніка.

Нагадаем, што з 1 жніўня памер БПМ складзе BYN 530,37. Адпаведна, субсідыя ад дзяржавы складзе каля BYN 160.

Каб атрымаць матдапамогу, неабходна звярнуцца ў органы сацыяльнай абароны па месцы жыхарства. У Мінску, а таксама ў некаторых раёнах Брэсцкай, Віцебскай і Гродзенскай абласцей заявы можна падаваць па месцы вучобы дзіцяці.

Егіпет уводзіць электронныя візы

Падарожнікі, увага: з 1 жніўня ў аэрапорце Каіра пачне работу сістэма афармлення лічбавых турыстычных віз. Кожны турыст будзе атрымліваць QR-код – прайсці пашпартны кантроль можна будзе толькі з ім. Кошт візы застанецца на ранейшым узроўні – $30.

Для атрымання лічбавага штампа трэба будзе запоўніць анкету і заплаціць візавы збор банкаўскай картай (наяўнымі нельга). Для арганізаваных падарожнікаў зрабілі спрошчаны парадак: тураператары будуць падаваць заяўкі і атрымліваць QR-коды за 48 гадзін да прыбыцця групы.

Пакуль электронныя візы будуць працаваць толькі ў Каіры, у Эль-Аламейне і Хургадзе працягнуць дзейнічаць звычайныя папяровыя штампы. Цалкам магчыма, што на гэтых курортах таксама адбудзецца пераход на новую сістэму – калі яна добра сябе зарэкамендуе ў егіпецкай сталіцы.

Вяртаюцца рэйсы ў Доху

З 10 жніўня «Белавія» аднаўляе чартарную праграму па маршруце Мінск – Доха. Блізкаўсходні напрамак быў недаступны з сакавіка, калі ў рэгіёне пачаліся баявыя дзеянні. Цяпер там усё адносна спакойна. У сталіцу Катара айчынны перавозчык будзе выконваць рэйсы кожныя 10–11 дзён.

Летам у цэнтры Пінска вельмі мнагалюдна: адно з самых любімых месцаў для адпачынку і няспешных прагулак – атмасферная пінская пешаходка.

Карэспандэнт Times.by прагуляўся па Пінску і даведаўся, дзе і як больш за ўсё любяць адпачываць гараджане.

Калі няма дажджу, гэта значыць, на галоўнай плошчы будзе гучаць жывая музыка. Да 20:00 тут ужо заняты ўсе лаўкі каля гарадскога Дома культуры. Пажылыя пары, прыгожа апранутыя дамы, мамы з дзецьмі, моладзь прыйшлі паслухаць музыку пад адкрытым небам.

Канцэртны аркестр духавой і эстраднай музыкі пад кіраўніцтвам Міхаіла Агіевіча радуе сваю публіку кожны тыдзень з мая па кастрычнік. У іх рэпертуары больш за 100 вакальна-інструментальных твораў, і заўсёды яны выконваюць розную праграму.

З першых нот пазнаюцца папулярныя хіты 90-х – пінчане ў асноўным слухаюць і падпяваюць, а некаторыя і прытанцоўваюць.

Пасля канцэрта цікавімся ў Міхаіла Агіевіча, як даўно ў горадзе існуе традыцыя правядзення такіх выступленняў.

«Мы іграем канцэрты пад адкрытым небам ужо больш за 20 гадоў. Гэта наогул распаўсюджаная традыцыя па ўсёй Беларусі, – расказвае ён. – Пачыналі з выступленняў у гарадскім парку па нядзелях з праграмай «Ад вальса да факстрота». Цяпер працуем на гэтай пляцоўцы. Прыемна, што з кожным годам слухачоў становіцца ўсё больш».

Бывае, збіраецца да 700 чалавек, летам шмат турыстаў. У мінулым годзе аркестр запусціў новы праект «Караоке з аркестрам»: любы жадаючы мог выканаць песню разам з музыкантамі.

Дарэчы, гэты аркестр – адзіны, хто дае канцэрты, стоячы на каньках. На свой 25-гадовы юбілей калектыў падрыхтаваў унікальнае лядовае шоу на арэне ў Пінску.

Лідзія і Алена – пастаянныя глядачкі летніх канцэртаў. Яны запэўніваюць: лепшае месца для адпачынку ў Пінску – пешаходная вуліца Леніна.

«Стараемся бываць тут кожныя выхадныя, – кажуць яны. – Усе мерапрыемствы праходзяць тут, канцэрты. Атмасфера асаблівая».

Студэнткі Настасся і Ірына таксама толькі што слухалі выступленне. Іх любімыя лакацыі – пешаходная вуліца, набярэжная і парк.

«Гэта ціхія, спакойныя месцы, куды можна прыйсці з сям'ёй або сябрамі, – дзеляцца дзяўчаты. – На пешаходцы проста гуляем, можам зайсці ў кавярню, паглядзець на віды, на касцёл. Там свая атмасфера».

На горад апускаецца змярканне, і на пешаходцы, куды мы накіроўваемся далей, запальваюцца агні. Амаль усе лаўкі заняты: пары з дзецьмі, кампаніі маладых хлопцаў, людзі старэйшага пакалення. Кожны знаходзіць тут месца, дзе можна проста пасядзець, паразмаўляць, выпіць каву і ў чарговы раз захапіцца відамі старажытнага горада ў ярка-жоўтым святле ліхтароў.

Па самой пешаходцы ў абодва бакі працягваецца рух. Жывая музыка гучыць і тут – падыходзім да хлопцаў з баянам і гітарай.

Выпускнік каледжа мастацтваў Іван і яго сябар Дамір расказваюць: «Мы іграем тут не кожны вечар, а пару разоў у тыдзень, калі захочацца. Мы не група, проста па-сяброўску сабраліся. Іграем альтэрнатыву, індзі, лёгкі рок. Публіка ўспрымае нашу творчасць станоўча. Працуем за ўражанні – для сябе і для тых, хто нас слухае».

«Тут на Леніна наогул усе творчыя, – дадаюць хлопцы. – Іграюць самую розную музыку».

Ідзём далей і зноў чуем жывы гук, гэта гучыць саксафон і крыху далей па вуліцы – яшчэ адзін. Хтосьці танцуе побач, хтосьці проста слухае, хтосьці ідзе па сваіх справах, атрымліваючы асалоду ад цудоўнага летняга вечара, праведзенага пад гукі музыкі ў любімым горадзе.

Аб тым, якія месцы абавязковыя да наведвання ў старажытным Пінску, на думку самага вядомага пінскага экскурсавода Таццяны Хвагінай, нават калі на гэта ёсць усяго адзін дзень, чытайце ў нашым матэрыяле.

У парку з'явіліся не толькі небанальныя арт-аб'екты, але і месца для пікнікоў і інклюзіўная дзіцячая пляцоўка з пандусамі.

Раней зялёная зона па вуліцы Л. Сапегі вылучалася хіба што вялікай колькасцю пладовых дрэў, дзе мясцовыя жыхары восенню збіралі яблыкі.

Гісторыю «Саду вершаў» пачалі пісаць у 2024-м. Праект добраўпарадкавання ад студэнта Уладзіслава Кашкоўскага ўзяў Гран-пры «Мінскай змены». Малады чалавек прапанаваў ператварыць «проста сад» у цікавую зону адпачынку, дзе, апрача ўсяго іншага, знойдзецца месца і дзіцячым пляцоўкам, даступным дзецям з асаблівасцямі фізічнага развіцця.

Першую «главу» аформілі максімальна хутка: за добраўпарадкаванне ўзяліся ў 2025-м і за пару месяцаў пабудавалі «жалудовую» дзіцячую пляцоўку, алею вершаў, устанавілі лавачкі-кнігі і бібліятэку пад адкрытым небам. Другую «дапісалі» ў 2026-м.

Times.by згуляў у самыя незвычайныя «крыжыкі-нулікі», нагледзеў месца для пікніка, прагуляўся па алеі пісьменнікаў.

«Сад вершаў» размясціўся ў межах вуліц Л. Сапегі, Алібегава, Я. Брыля і праспекта Дзяржынскага і займае каля 8 га. На цэнтральным уваходзе на вул. Л. Сапегі гасцей сустракае каменны надпіс «Сад вершаў», ад якога бярэ пачатак алея паэтаў. На ёй 15 стэндаў з кароткай біяграфіяй і цытатамі вершаў беларускіх класікаў.

Наш экскурсавод – намеснік дырэктара па добраўпарадкаванні і бягучым утрыманні «Зялёнбуда» Маскоўскага раёна Таццяна Зароўская. «Сад вершаў» рос на яе вачах і пры яе непасрэдным удзеле.

«Чатыры гады таму гэта быў звычайны яблыневы сад з пратаптанымі грунтавымі дарожкамі, – расказвае Таццяна Зароўская. – Цяпер гэта дагледжаная зона адпачынку, зручная для ўсіх катэгорый насельніцтва, нават з улікам узгорыстага рэльефу саду. Перапады вышынь зрабілі без адзінай прыступкі: два кіламетры дарожак не стануць паласой перашкод ні для пажылога чалавека, ні для мамы з дзіцячай каляскай».

Дарожкі асвятляюць свяцільні на сонечных батарэях, а ўздоўж размясціліся лаўкі. Усяго каля 60: палова звычайныя – з роўнымі спінкамі і сядзеннямі, палова – у выглядзе разгорнутай кнігі, іх паставілі яшчэ ў 2025-м.

Лаўкі – інтэрактыўныя: на кожнай QR-код. Калі навесці на яго камеру смартфона, на экране з'яўляецца дзяржаўны сцяг Беларусі і гучыць гімн. Калі павярнуць экран у бок, з'яўляюцца назвы твораў аўтараў з алеі вершаў.

Нязменны пункт прыцягнення гасцей «Саду вершаў» – бібліятэка пад адкрытым небам з навесамі ад дажджу. На прыступках-сядзеннях унутры зручна і кнігу пачытаць, выбраўшы на адной з паліц, і мазаіку скласці, якая тут у асартыменце.

Непадалёку – адна з трох дзіцячых пляцовак, гульнявыя комплексы якой выкананы ў выглядзе жалудоў і арэхаў.

«Пляцоўку вельмі любяць дзеці ўсіх узростаў, – адзначае Таццяна Зароўская. – Тут і зусім малышам ёсць чым заняцца, і хлопцам старэйшым цікава. Усе элементы комплексу зроблены з акацыі – яны больш трывалыя, чым шпонавыя. Нават праз год актыўнага карыстання не спатрэбіўся рамонт».

У 2026-м у «Садзе вершаў» з'явілася алея паэзіі.

Яна вядзе да зоны інтэрактыўнага адпачынку з гульнямі «крыжыкі-нулікі», «Мема» і скульптурай «Вершатворац», дзе ўсе жадаючыя могуць сфатаграфавацца.

Калі прайсці яшчэ далей па гэтай алеі, трапіце на пляцоўку для назірання за птушкамі. Тут паставілі лавачкі, кармушкі і паілкі, інфармацыйныя стэнды, на якіх сабраны цікавыя факты аб птушыных насельніках гэтай мясцовасці.

Асобнай пляцоўкі назірання за вавёркамі няма. Хвастатыя аблюбавалі ўвесь парк цалкам. Карэспандэнтам Times.by пашчасціла сустрэць рыжых каля «жалудовай» дзіцячай пляцоўкі. Дружалюбныя, фотагенічныя, таварыскія.

Для веласіпедыстаў захавалі прыродны «памп-трэк». Па сутнасці, гэта роў, дзе трэк з купінамі-ямкамі калісьці ўтварыўся сам сабой.

Па экасцежцы можна выйсці да зоны для пікнікоў з альтанкамі, лавачкамі і мангаламі. Галоўнае – ідзіце за паказальнікамі. Яны ж падкажуць, дзе знаходзіцца і больш празаічны аб'ект – біятуалеты.

Чацвёртая пляцоўка і асаблівая гордасць другой часткі добраўпарадкавання, паводле слоў Таццяны Зароўскай, – інклюзіўная дзіцячая пляцоўка.

У аснове – спецпакрыццё, якое змякчае падзенні. А гульнявыя комплексы абсталяваны пандусамі, па якіх лёгка заехаць на калясцы. З гэтым разлікам зроблена і пясочніца на слупках на вышыні прыкладна паўметра. Ёсць тут і арэлі-маятнікі, і круглыя падвесныя.

Суразмоўніца падкрэслівае: павесяліцца і пагуляць можа кожнае дзіця.

Цяпер «Сад вершаў» – дапісаная кніга. Засталося толькі «пасляслоўе» – пляцоўку для выгулу сабак мадэрнізаваць.

«Яна размяшчаецца ў правым ніжнім кутку зялёнай зоны – калі стаяць тварам да цэнтральнага ўваходу з вул. Л. Сапегі, – тлумачыць Таццяна Зароўская. – Абсталяванне там даўно ўстарэла, а нізкая агароджа – каля метра ў вышыню – выклікае нараканні. Паступаюць звароты, што сабакі сярэдніх і буйных парод проста могуць пераадолець такую перашкоду. Таму ў гэтым годзе плануем і там зрабіць сучасны рамонт».

У верасні гэтага года ў Маскоўскім раёне з'явіцца яшчэ адзін сад – «Сад фотаздымкаў» – каля скрыжавання вуліц Ясеніна – Слабадская.

«У жніўні правядзём агляд-конкурс лавак, і работы пераможцаў зоймуць месца на алеі нашага імправізаванага саду, – удакладніла Таццяна Зароўская. – Месцы для сядзення – іх плануецца каля 20 – установяць уздоўж аднаго боку алеі, а насупраць – стэнды са здымкамі знакавых аб'ектаў Маскоўскага раёна. Ва ўваходнай зоне размесцім арт-аб'ект з надпісам «Малінаўка».

Пошукавік прадставіў для шырокага кола карыстальнікаў новую функцыю.

У абноўленым інтэрфейсе Google любы жадаючы можа выбраць крыніцу кантэнту, якая стане прыярытэтнай пры выдачы вынікаў пошуку.

Напрыклад, калі спытаць у пошукавіка аб навінах Беларусі, то вам будуць паказаны загалоўкі і артыкулы з розных СМІ. Аднак не заўсёды гэта могуць быць дакладныя крыніцы. А ў сучасным лічбавым свеце вельмі важна ўмець кіраваць сваім інфармацыйным патокам.

З новай функцыяй персаналізацыі Google вы самі вырашаеце, якія крыніцы навін з'явяцца першымі ў вашых выніках пошуку.

Times.by клапоціцца аб тым, каб нашы чытачы ў сваёй стужцы атрымлівалі толькі дакладныя, актуальныя і цікавыя навіны. Таму мы падключылі новую функцыю Google на сайце. Гэта дазволіць вам у зручнай форме дадаць наш рэсурс у спіс прыярытэтных крыніц.

Для гэтага дастаткова быць аўтарызаваным у акаўнце Google, затым націснуць на кнопку «Дадаць у асноўныя крыніцы Google», якая ёсць у кожным матэрыяле на нашым мультымедыйным рэсурсе, а пасля паставіць «птушкі» насупраць Times.by. Можна выбраць і беларускую версію нашага сайта Bel.Times.by.

Націскаем «прымяніць» унізе старонкі, і ўсё! Змяненні пачнуць дзейнічаць неадкладна, а кожны пошук інфармацыі стане часам добрых навін.

Беларуская сельская гаспадарка павінна ў гэтым годзе спрацаваць не горш, чым у мінулым, і забяспечыць якасную ўборачную.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў ходзе рабочай паездкі ў Брэст паставіў аграрыям задачу на ўборачную кампанію.

Паводле яго слоў, нягледзячы на тое што па ўсёй краіне было шмат ападкаў, уборку ўраджаю збожжавых трэба правесці добра.

«У цэлым па краіне [ураджай] павінен быць не ніжэйшы за ўзровень мінулага года. Калі 12 млн тон дасце – гэта будзе вялікае дасягненне. Але нават 11,5 млн тон – гэта добра», – цытуе кіраўніка дзяржавы БелТА.

Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на стан палёў у Брэсцкай вобласці, якія ён вывучыў з борта верталёта.

«Увогуле, нядрэнна, але захаплення ніякага няма», – канстатаваў Прэзідэнт.

Звяртаючыся да старшыні Брэсцкага аблвыканкама Пятра Пархомчыка, ён выказаў упэўненасць, што ў рэгіёне ўбяруць ураджай.

«Мяне цікавіць іншае – ураджайнасць хлябоў, збожжавых і гэтак далей», – удакладніў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт у сувязі з гэтым асабліва адзначыў, што неабходна ўсюды выконваць тэхналагічную дысцыпліну.

У вёсцы Бабічы захоўваюць мноства культурных традыцый, асабліва славіцца бабіцкае ткацтва. Times.by сустрэўся з мясцовай жыхаркай, якая ўжо амаль 70 гадоў займаецца вышыўкай.

З вуліцы гэта вясковая хата выглядае, як і многія ў Бабічах, – складзены з суцэльных бярвёнаў зруб, дах з недарагога шыферу, на ганку грэюцца каты. А ў доме ўсё патанае ў яркай вышыўцы – яна на беласнежных ручніках і падзорах, падушках і карцінах, фіранках і сурвэтках. Не дом, а музей! Ды і сама гаспадыня сустракае прыгожа апранутая – блузка і платочак вышыты яе любімымі «макоўкамі».

«Точна пра мяне трэба пісаць? У нас жа такiя музеi ў кожнай хаце», – прыкметна саромеецца Ганна Гапеенка. Але мы ж ужо распыталі яе суседзяў і сябровак, таму дакладна ведаем – трэба: многім рэчам ужо па паўстагоддзя, а яны як новыя – узор не страціўся і фарбы не выцвілі.

«Што тады вышывалi? У асноўным уцiркi»

Ганне Васільеўне – 83. З вёскай Бабічы Чачэрскага раёна звязана ўсё яе жыццё. Тут яна нарадзілася, скончыла сямігодку і адразу пайшла працаваць. Спачатку на свінакомплекс – дапамагала даглядаць свіней, потым працавала на ферме. А гэта заўсёды раннія пад’ёмы і расцягнуты рабочы дзень: кароў трэба было даіць без аглядкі на выхадныя і святы. І ўсё ўручную.

Замужам Ганна Васільеўна была двойчы, нарадзіла траіх дзяцей. Шэсць гадоў таму, у пандэмію каранавіруса, пахавала старэйшую дачку. Але жанчына пачынае размову не са страт, а з таго, што трымала яе ўсё жыццё, – з вышыўкі.

Вышываць яна навучылася ў трынаццаць гадоў, тут, у бацькоўскай хаце. Каля акна заўсёды стаяў ткацкі станок, за якім мама Таццяна Дзямідаўна праводзіла практычна кожны дзень. А па вечарах у дом прыходзілі яе сястра і маладыя суседкі: мама прала, а тыя вышывалі. І заўсёды спявалі.

«Так душэўна і працягла, што мне заўсёды хацелася да іх», – успамінае Ганна Васільеўна. Кажа, старалася як мага хутчэй зрабіць школьныя ўрокі і падсаджвалася да гасцей. Назіраючы, як нараджаецца ўзор, паўтарала за імі. Так і навучылася.

На тых вячорках бабічанкі вышывалі толькі крыжыкам. Аб гладзі ў вёсцы яшчэ ніхто і не чуў.

«Што тады вышывалі? У асноўным уціркі. Не, гэта не ручнікі. Тыя тканыя. А ўціркамі ў нас называюць белыя палаценцы з цвятамі па краях. Такія ў Бабічах у кожнай хаце ёсць», – тлумачыць гаспадыня дома.

З тых часоў вышыўка стала часткай яе жыцця. У доме Ганны Васільеўны вышыта амаль усё: падушкі, навалачкі, абрусы. Асабліва шмат карцін з простымі сюжэтамі – пышныя яркія кветкі, кацяня ў кошыку, рознакаляровая жар-птушка, зімовы лес, некалькі казачных замалёвак, вясковы побыт, закаханыя...

Многія «палотны» стварала ўжо на пенсіі.

«Пакуль дзяцей трэба было гадаваць, часу вольнага было мала. А як пайшла на пенсію, мне ўжо воля стала, – суразмоўніца паказвае работы, на якіх алені з каробкі цукерак і райскія птушачкі на пакручастай лазе. – Які малюнак спадабаецца, пераздыму яго на тканіну і вышываю. Кветкі звычайна з гардзіны перамалёўвала».

Вышыўка ратуе лепш за любога псіхолага

Усе гэтыя гады Ганна Васільеўна жыве ў бацькоўскім доме. Спроба паехаць за мужам у Расію ні да чаго добрага не прывяла.

«Людзі там жылі бедна, у мазанках. Наш дом у Бабічах быў утульней і цяплей. Але ж галоўная бяда высветлілася крыху пазней – муж стаў на чужых баб заглядвацца. А я ўжо пад сэрцам старэйшую дачку насіла. Ох, наплакалася. Калi вярнулася ў бацькоўскі дом, доўга ў бок мужчын глядзець не магла», – успамінае гаспадыня 70-я гады мінулага стагоддзя.

Тады, з маленькай дачкой на руках, маладая маці за адну зіму вышыла дыван з аленямі на ўсю сцяну.

«Плакала, усё думала пра свой лёс і вышывала, – успамінае нараджэнне «манументальнага палатна» Ганна Васільеўна. – У аснове – тры мяхі з-пад бульбы, а далей – мае слёзы і каляровыя шарсцяныя ніткі. Малюнак у кагосьці падгледзела, брахаць не буду, тады гэтыя алені дужа моднымі былі. Вось я і захапілася».

Дыван атрымаўся ўсім на заглядзенне. Госці, калі ўпершыню трапляюць у дом Ганны Гапеенка, адразу звяртаюць увагу на яго. І яшчэ больш захапляюцца, калі даведваюцца, што гэта ручная вышыўка крыжам.

«Мне шмат разоў прапаноўвалі яго прадаць, я ўсім адказала. Ён жа ў тую зіму выратаваў мяне ад дрэнных думак лепш за ўсякага псіхолага», – шчыра гаворыць бабуля.

Але час лечыць, і ў хуткім часе жанчына выйшла замуж другі раз. З клапатлівым і працавітым Міхаілам яны пражылі душа ў душу 20 гадоў, выгадавалі яшчэ дваіх дзяцей.

Спявае ў ансамблі і вышывае артыстам строі

Ганна Васільеўна вышывае ўжо амаль 70 гадоў. Лічыць, што самыя яркія і незвычайныя ўзоры атрымаліся на строях для народнага ансамбля песні і музыкі «Лёс», у якім яна з іншымі бабічанкамі спявае вось ужо паўстагоддзя.

У рэпертуары ў калектыву – сотні народных песень на любога гледача, ад абрадавых да лірычных. З канцэртамі «Лёс» аб'ездзіў увесь Чачэрскі раён, бывалі гастролі і па вобласці.

У калектыве спявалі і дзеці Ганны Гапеенка. Сын Валерый дагэтуль іграе там на гармоніку.

Для выступленняў Ганна Васільеўна сама вышывае строі, старанна падбірае дэталі. Калі навучылася вязаць кручком, на галаўных уборах артыстак з'явіліся рознакаляровыя выпуклыя кветкі.

«Стараюся, каб на сцэне ўсё выглядала па-вясковаму дакладна і прыгожа. Для мяне гэта не проста сцэна, а працяг тых самых вячорак, з якіх пачалася мая маладосць», – прызнаецца бабуля Аня.

Захоўвае традыцыі і апранае гасцей

У Бабічах да нашых дзён захаваўся абрад «Ушэсце» – своеасаблівае развітанне з вясной. Яго праводзяць на саракавы дзень пасля Вялікадня, калі праваслаўная царква адзначае свята Ушэсця Гасподняга.

Паглядзець на гэта цуда госці едуць адусюль: як жартуе Ганна Гапеенка, у яе доме за гэты дзень увесь свет пераварочваецца.

«Мы з маёй сяброўкай Марыяй ды ўсімі жадаючымі праводзім абрад, як гэта рабілі нашы продкі. Збіраемся ў цэнтры вёскі і з вясновымі песнямі ідзём на жытняе поле. Водзім там карагоды, загадваем жаданні і качаемся па маладым жыце, каб быць здаровымі. На зваротным шляху спяваем летнія і грамавыя песні», – стараецца не прапусціць ніводнай дэталі старажыл Бабічаў.

Найлепшыя ўборы для «Ушэсця» – вышыванкі ад Ганны Васільеўны. І яна з задавальненнем прапануе прымераць іх гасцям.

Пры выглядзе вышытых яркімі кветкамі беласнежных блуз вочы загараюцца не толькі ў маладых дзяўчат з Веткі або Чачэрска, але і ў дарослых дам з Піцера.

«Хай фарсяць. Будуць глядзець на фотаздымкі і пра мяне што добрае ўзгадаюць, – усміхаецца жанчына. – А калі сур'ёзна, то цудоўна, што традыцыя захоўваецца. Маладых трэба вучыць абрадам, каб яны да Бога цягнуліся. Нездарма кажуць: «Без Бога – не дарога, без хлеба – не абед».

Адказваючы на пытанне, каму ўся гэта «музейная» прыгажосць з яе хаты дастанецца, Ганна Васільеўна прызнаецца, што шмат чаго ўжо раздала, а астатняе размеркавала паміж дзецьмі. Ну а калі ўнучка збярэцца замуж, таксама атрымае пасаг ад бабулі.

Мне нічога не шкада. У вёсцы да рэчаў ставяцца проста: было – сышло, засталося – жыве далей.

Нацбанк прапануе знізіць мэтавы паказчык па росце спажывецкіх цэн у краіне і павялічыць аб'ём золатавалютных рэзерваў.

Прырост спажывецкіх цэн у 2027 годзе павінен скласці не больш за 6%, паведаміў намеснік старшыні праўлення Нацыянальнага банка Андрэй Картун.

Гэты паказчык – меншы, чым у 2026-м: нагадаем, у гэтым годзе прагноз па інфляцыі складае не больш за 7%.

«Асноўная наша мэта – гэта забеспячэнне цэнавай стабільнасці. У наступным годзе мы будзем прапаноўваць Прэзідыуму Саўміна ўстанавіць мэту 6% па інфляцыі», – сказаў Картун, відэафрагмент з яго каментарыем размясціла прэс-служба Нацбанка.

Яшчэ адзін важны паказчык грашова-крэдытнай палітыкі – золатавалютныя рэзервы. Плануецца ўстанавіць іх на ўзроўні не ніжэй за $12,8 млрд. Паводле слоў намесніка старшыні, гэтага хопіць для бяспечнага функцыянавання фінансавай сістэмы. Для параўнання: мэта ЗВР на канец 2026 года – не менш за $9,2 млрд.

Доля неабслугоўваемых актываў банкаў не павінна перавышаць бяспечны ўзровень 10%, а прырост інвестыцыйнага фінансавання прапануецца ўстанавіць на ўзроўні не менш за 13%.

«Нагадаю, Нацбанк разам з банкаўскай сістэмай узялі на сябе задачу ў рамках гэтай пяцігодкі нарасціць такі партфель у паўтара раза па інвестыцыйным фінансаванні. Дык вось, на наступны год мы гэты параметр для сябе і для банкаў будзем даводзіць на ўзроўні не менш за 13%», – дадаў Картун.

Раней Times.by паведамляў, што ў Беларусі запавольваецца інфляцыя: у чэрвені цэны выраслі ўсяго на 0,3%, а ў гадавым выражэнні яна склала 4,3%.

Фэст абяцае быць багатым мерапрыемствамі і актыўнасцямі, якія напэўна застануцца ў памяці кожнага ўдзельніка і падораць цэлы калейдаскоп яркіх эмоцый.

Каля сцен Лідскага замка 15–16 жніўня адбудзецца маштабны фестываль «ТАЧКІ ПІКНІК-2026».

Маляўнічае шоу пад роў матораў абяцае асабліва здзівіць гасцей у гэтым годзе. Гледачоў чакаюць дрыфт-выступленне з удзелам тытулаваных пілотаў, мотафрыстайл ад знакамітай каманды FERZ, дрыфт-таксі для ўсіх жадаючых, водныя забавы, open air з музыкай ад рока да тэхна і 150 эксклюзіўных аўтамабіляў на аўтавыставе.

Хэдлайнерам гэтай лакацыі стане адзіная ў свеце Hot Rod «Лятаючая цэгла». Яна, дарэчы, была створана ў гаражы дрыфт-пілота і канструктара Сяргея Кабаргіна, вядомага як ddKaba, яшчэ ў яго дзяцінстве. Гэта красуня прыедзе ў Беларусь упершыню і ўзначаліць сэрца пікніка – выставу са 150 рэдкіх аўтамабіляў, праектаў з СНД і суседніх краін – ад рэтра да сучасных спарткараў і эксклюзіўных кастам-праектаў.

Галоўным відовішчам фестывалю будзе, вядома ж, незабыўнае аўташоу. У гэтым годзе гледачы ўбачаць праходжанне дрыфт-трасы ў тандэме, дыназаўра на монаколе, прафесійныя трукі на грузавіку ад клоўна-гоншчыка, афрыканскі дрыфт, трукі ад каскадзёраў на бочках з дымам і агнявым кольцам, скачкі на матацыкле праз машыну ў дрыфце, каскадзёра ў вобразе грэчаскага бога і шмат іншага.

Прадставяць шоу некалькі топавых каманд, а таксама вядомыя мотатрукачы і каскадзёры. Неверагодныя трукі будуць выконваць Аляксей Шандзюкоў, Дзмітрый Самошкін, Уладзіслаў Ламака, Юрый Клес, Павел Капшай, чэмпіён Беларусі па дрыфцінгу – 2023 Уладзіслаў Шубадзёраў.

Акрамя таго, у Ліду прыедзе першая і вядучая расійская прафесійная каманда па мотафрыстайле (FMX) FERZ, якая арганізуе маштабныя і відовішчныя моташоу, выступае на расійскіх і міжнародных пляцоўках, кіруе ўласнай моташколай. У Лідзе яе прадставяць адны з тытулаваных мотафрыстайлераў – браты Уладзімір і Міхаіл Ярыгіны, а таксама спартсмен каманды №1 у Расіі – FERZ Adrenaline Rush, чэмпіён мотафрыстайла Мікалай Іванкоў.

«ТАЧКІ ПІКНІК» – ужо не проста аўтаівент. Фестываль аб'ядноўвае аўтамабільную культуру, музыку і забавы, прапаноўваючы займальныя актыўнасці для ўсёй сям'і – ад водных забаў да мноства інтэрактываў з каштоўнымі прызамі.

Шоу пройдзе 15 жніўня з 12:00 да 23:00 і 16 жніўня з 11:00 да 21:00 каля сцен Лідскага замка. Білеты каштуюць ад BYN 15 да BYN 50: аднадзённы білет для дарослага – BYN 30, для дзіцяці – BYN 15, двухдзённы – BYN 50 і BYN 25 адпаведна.

Сачыць за падрабязнасцямі фестывалю можна на сайце і ў сацыяльных сетках праекта: Instagram, YouTube.

Times.by – інфармацыйны партнёр фестывалю.

Раней такія заняткі ўжо праводзіліся для старшакласнікаў, цяпер жа іх адаптавалі для першаклашак.

З новага навучальнага года для першакласнікаў увядуць факультатыў па фінансавай дасведчанасці, аб гэтым паведаміў намеснік міністра адукацыі Аляксандр Кадлубай у эфіры тэлеканала «Беларусь 1».

Паводле яго слоў, у мінулым навучальным годзе праграму па фінансавай дасведчанасці ўкаранілі ўжо ў 700 школах краіны, а факультатывы наведвалі больш за 5,5 тыс. вучняў.

«З новага навучальнага года факультатывы па фінансавай дасведчанасці ўпершыню прапануюць першакласнікам», – сказаў намеснік міністра.

Ён таксама адзначыў, што знаёміць дзяцей з асновамі абыходжання з грашыма можна пачынаць яшчэ раней – ужо ў старэйшых групах дзіцячых садоў.

Факультатыў па фінансавай дасведчанасці ўпершыню з'явіўся ў беларускіх школах у 2018 годзе для вучняў 8–9-х класаў. У далейшым праграму адаптавалі для школьнікаў розных узростаў.

Раней Times.by пісаў аб тым, што для школьнікаў увядуць факультатыў «Прыкладныя тэхналогіі штучнага інтэлекту». Ён разлічаны на вучняў 8–11-х класаў.

Таксама ў новым навучальным годзе для старэйшых класаў з'явіцца факультатыў «Мікраэлектроніка».

Кіраўнік дзяржавы тады паабяцаў: калі народзіцца цялушка, яна застанецца на ягонай ферме, а калі бычок – вернецца на Магілёўшчыну.

На ферме Аляксандра Лукашэнкі папаўненне: ацялілася карова герэфордскай пароды, якую падарылі Прэзідэнту 13 сакавіка на племзаводзе ў Дрыбінскім раёне.

Нарадзілася цялушка, яе назвалі Княгіня. Як адзначаюць у Telegram-канале «Пул Першага», яна – дакладная копія маці. Усе плямкі паўтарыла адзін у адзін.

Герэфордская парода была выведзена ў брытанскім графстве Херэфардшыр і папулярная ў разводчыкаў з XIX стагоддзя. Сёння гэта адна з найбольш пашыраных мясных парод у свеце. Яна цэніцца за высокую адаптыўнасць, здольнасць жыць у халодным клімаце, хуткі набор вагі і вынослівасць.

Вучоныя НАН Беларусі падвялі прамежкавыя вынікі ўборачнай кампаніі і расказалі аб новых сартах, тэхніцы і пагрозах для пасеваў.

На прэс-канферэнцыі, прысвечанай укараненню высокатэхналагічных распрацовак у сельскую гаспадарку, прадстаўнікі навукова-практычных цэнтраў НАН Беларусі па земляробстве, механізацыі і ахове раслін, а таксама Інстытута пладаводства расказалі, чым багаты ўраджай гэтага года і якія навінкі рыхтуюць вучоныя.

Рэкорд па ячмені і рапс амаль на еўрапейскім узроўні

Генеральны дырэктар Навукова-практычнага цэнтра па земляробстве Сяргей Краўцоў паведаміў: у краіне ўжо намалочана 2 млн тон збожжа без уліку рапсу і кукурузы.

«Са збожжавых поўнасцю ўбрана пакуль адна культура – азімы ячмень, яго валавы збор упершыню ў гісторыі Беларусі перавысіў мільён тон, а ўраджайнасць вырасла больш як на 3 цэнтнеры з гектара», – адзначыў спецыяліст.

Адначасова ідзе ўборка рапсу: ураджайнасць чакаецца на ўзроўні 28 цэнтнераў з гектара – гэта ўжо вельмі блізка да сярэднееўрапейскага паказчыка ў 29 цэнтнераў. Для параўнання: 20 гадоў таму ў Беларусі збіралі толькі па 9 цэнтнераў з гектара, а ў некаторых балтыйскіх краінах, размешчаных усяго ў 300 км ад Віцебскай вобласці, рапс наогул не вырошчваюць з-за клімату.

Асаблівая гордасць – айчынная селекцыя: сёння беларускія гібрыды рапсу праходзяць выпрабаванні нараўне са 100 замежнымі сартамі, а ўсяго ў 2026 годзе ў краіне раяніравана 26 новых сартоў, уключаючы пшаніцу «Айлін», якая ў мінулым годзе дала рэкордную ўраджайнасць у 131 цэнтнер з гектара.

Вінаград з Брэста і фундук

Імпартазамяшчэнне дабралася і да непрывычных для Беларусі культур. У Брэсцкай вобласці тэхнічныя сарты вінаграду ўжо даюць ураджай, прыдатны для вырабу сухіх вінаў, выпушчана і першая партыя прадукцыі з беларускай сыравіны. У бліжэйшых планах – нарасціць аб'ёмы і стварыць прамысловыя плантацыі.

Паралельна ў Маладзечанскім раёне закладзена 70 гектараў фундуку – для поўнага забеспячэння патрэб краіны, паводле ацэнак спецыялістаў, плантацыі трэба пашырыць да 300 гектараў.

Дроны супраць шкоднікаў і разумная тэхніка

Як расказаў дырэктар Інстытута аховы раслін Аляксандр Запрудскі, у мінулым годзе сумесна з Інстытутам механізацыі сельскай гаспадаркі быў рэалізаваны праект па апрацоўцы пасеваў кукурузы з дапамогай беспілотных лятальных апаратаў – метад паказаў сябе перспектыўным.

Механізатары таксама не адстаюць: для перавозкі саломы распрацавана платформа з маніпулятарам ПМК-10 грузапад’ёмнасцю 10 тон, якая замяняе адразу тры машыны – сама загружаецца, дастаўляе груз і разгружае яго. А новая лінейка грабель-валкавальнікаў вытворчасці «Лідсельмаш» дазваляе знізіць расход паліва да 15% і страты кармоў – да 8%, паколькі рабочыя органы машын не кантактуюць з глебай.

6800 камбайнаў і страты не больш за 0,5%

Аб тэхнічным баку ўборкі расказаў гендырэктар Навукова-практычнага цэнтра па механізацыі сельскай гаспадаркі Дзмітрый Камлач.

«На палях краіны сёння працуе 6815 збожжаўборачных камбайнаў, 86,2% з іх – айчынныя «Гомсельмаш». Нарматывы дапускаюць страты збожжа не больш за 0,5%, але пры дрэннай герметызацыі тэхнікі страты дробнанасенных культур могуць даходзіць да 50% ураджаю, таму гаспадаркам рэкамендуюць чысціць рабочыя органы камбайнаў мінімум раз у дзень», – расказаў ён.

Спецыяліст таксама анансаваў хуткую ўборку бульбы: беларускія камбайны з бакавым падкопам апрацоўваюць каля 10 гектараў за змену.

Шкоднікаў стала больш – клімат цяплее

Дырэктар Інстытута аховы раслін Аляксандр Запрудскі папярэдзіў: спіс шкоднікаў рапсу і збожжавых прыкметна пашырыўся – вінаватыя пацяпленне клімату і рост эфектыўных тэмператур.

«Да прывычных крыжакветных блошак дабавіліся капусная моль і тля, а да драцяніка на збожжавых – п'явіцы і злакавыя тлі. Пры гэтым сітуацыю ў інстытуце называюць кантраляванай: пры своечасовай апрацоўцы і маніторынгу шкоднікі застаюцца на эканамічна бяспечным узроўні», – паведаміў Запрудскі.

Альбомы па выяўленчым мастацтве на беларускім кніжным рынку – з’ява не такая ўжо і частая, асабліва ў апошні час.

У беларускім Саюзе мастакоў, а членства ў ім, пэўна, першая характарыстыка прафесійнасці, – крыху болей за тысячу чалавек. Жывапісцы, скульптары, графікі, майстры дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, мастакі кіно і тэатра... А колькі за апошнія пяць-шэсць гадоў выдадзена альбомаў, прысвечаных творчасці асобных мастакоў? Можа быць, з улікам таго, што пабачыла свет у дзяржаўных і прыватных выдавецтвах, 50–100. Будзьце ўпэўнены, што не набярэцца і дзясятак такіх выданняў, якія былі б прысвечаны не толькі сучаснікам, але і тым яркім мастакам, якія ўжо пайшлі ў іншы свет. І гэта прытым, што кожны год, як сведчыць Нацыянальная кніжная палата Беларусі, у краіне выходзіць ад 8 тысяч і болей назваў кніг і брашур.

Назаву найперш тых, каго ўжо няма на гэтым свеце, – не знайсці ў кнігарнях альбомаў, прысвечаных творчасці Міколы Селешчука, Уладзіміра Акулава, Анатоля Бараноўскага, Уладзіміра Шкарубы (можна хіба што згадаць альбом 2007 года), Пятра Явіча, Міхася Сеўрука, Барыса Аракчэева...

Аднаму мастаку, нашаму сучасніку, карціны якога купляюць ва ўсім свеце, найперш у Францыі, пашчасціла. Пабачыў свет мастацкі альбом «Валянцін Губараў». Тыраж – 3 тысячы экзэмпляраў.

У выданні на 224 старонках разам сабраны рэпрадукцыі каля 150 прац жывапісца. Невялікае мастацтвазнаўчае эсэ пра мастака і подпісы да карцін пададзены на рускай, англійскай і кітайскай мовах.

Валянцін Губараў ужо даўно заняў сваё трывалае месца ў шэрагу цікавейшых творцаў сучаснасці. Музеі, галерэі і прыватныя калекцыянеры лічаць за гонар мець у сваіх зборах працы яркага, таленавітага жывапісца.

Нарыс да новага альбома «Валянцін Губараў» напiсала мастацтвазнаўца Наталля Шаранговiч.

…Сам Валянцін Губараў ніколі не спяшаўся спадабацца публіцы і не імкнуўся апрануцца ў адзенне моднага свецкага мастака. Ён заўжды падкрэслівае сваю любоў да простай побытавай рамантыкі. Героі яго прац – наіўныя, смешныя, недарэчныя, яны замілавана мараць пра «прыгожае жыццё», яны па нараджэнні з правінцыяльных гарадкоў і мястэчак.
Мастаку важна ўсё і ўсе вакол. У яго няма нязначных тэм і другаразрадных сюжэтаў. Няма банальнага і ўзвышанага, класічнага і авангарднага, няма зададзенага фармату. Яму цікава пражываць жыццё сваіх герояў разам з імі, не асуджаючы іх. А толькі здзіўляючыся іх мілай і трапяткой непасрэднасці. А нам, гледачам, цікава прачытваць напоўнены іроніяй дасціпны «аповед». Дзе шмат асобных эпізодаў, напоўненых, быццам кадры з фільма, дэталямі і дробязямі. Фантазія аўтара бязмежная…

Персанажы Губарава – простыя людзі, якія «не чыталі Гегеля і Канта»

Адкуль усё гэта прыходзіць: прыцягненне колеру, захопленасць сюжэтам, спроба зазірнуць у нейкую недамоўленасць на палатне? Як утвараецца нябачная, але трывалая вялікай сілы повязь гледача, таго, хто імкнецца «прачытаць» і мастака, аўтара карціны?

Узіраюся ў карціны, разважаю над словамі пра «побытавую рамантыку» – і не пагаджаюся. Не веру, што гэтак усё проста.

Мастак успомніў пра дзіцячыя і юнацкія ўражанні ад даўно, здавалася б, забытага жыцця. І ўявіў сюжэты, знаёмыя і хлопчыку, які сядзіць ля акна ў гарадской кватэры («Снегапад»), і святару, які задумліва перабірае вёслы і імкнецца праз раку патрапіць у царкву на другім беразе («У святую мясціну»), – і перадаў сваімі фарбамі ўсе гэтыя ўспаміны гледачу. Не, не так усё проста, а шмат, істотна складаней. Верагодна, за ўсімі гэтымі няхай сабе і прыцягальнымі выявамі з неверагоднай сілай ідзе праца думкі як руху з мінулага ў сапраўднае. І гэта дапаўняе нашы зрокавыя ўражанні, уцягвае ў вір думак і асацыяцый.

Вечная задача вялікага мастацтва: арганізаваць час і прастору, паказаць іх адзінства і наадварот – адлюстраваць іх неадпаведнасць. Так, без перажыванняў не абысціся. І «эпіграф» у мастака да «Снегападу» наступны: «Канцэптуальнае мастацтва выклікае здзіўленне, абстрактнае – падштурхоўвае да эстэтычных перажыванняў. А для мяне найважней – душэўныя».

Матэрыя, якую мастак выбірае для адлюстравання прасторы і часу, носіць універсальны характар. Сваё пасланне сучаснікам і, канешне ж, будучым будаўнікам нашага светаўладкавання мастак выпісвае на матэрыяле, сюжэтах зразумелага нам жыцця. Але зразумелага толькі ў частцы знешняй. Героі прац «На раёне», «І Вас таксама!», «Сад», «Сціплая прывабнасць неразвітога сацыялізму», «Усё будзе добра», «Пятровіч і Сусвет», «Вербніца» і іншых твораў Валянціна Губарава – гэта мы самі, нашы бацькі, нашы дзеці, нашы суседзі.

І справа тут не толькі ў тым, каб прыняць гэты свет і пагадзіцца з тым, што вось, маўляў, рэчаіснасць менавіта такая, якой бачыць яе мастак. Справа ў іншым – як прайсці праз іронію, як прасунуцца да новых вяршынь чалавечага пазнання і пры гэтым не разбурыць створаную аўтарам светабудову.

Пазнаёміўшыся з працамі Валянціна Губарава, перагарніце старонкі «Мёртвых душ» Мікалая Васільевіча Гогаля, а можаце зазірнуць у нягаснучы сваімі сэнсамі раман Міхаіла Булгакава «Майстар і Маргарыта»… Ці пачытайце раман Андрэя Мрыя «Запіскі Самсона Самасуя». Гогаль ставіўся да сваёй «паэмы» як да «святога запавету паэта», праз словы, дзе суседнічалі іронія і смех, жадаў адкрыць чытачу лёсы Расіі і ўсяго свету. Валянцін Губараў запрашае нас у «Сціплую зачараванасць правінцыі» ці ў «Салодкае жыццё» і «Адведкі» праз смех, праз гратэск, пераконвае ў неабходнасці прыўзняцца над недарэчнасцямі і неверагоднасцямі.

«У творчасці я абапіраюся на жыццё, якое вакол мяне, але сваю ўвагу канцэнтрую на яго светлых баках», – гаворыць сам мастак.

І яшчэ ад Валянціна Губарава: «Мне важна, каб, пазіраючы на мае карціны, глядач не проста фіксаваў, а з радасцю пазнаваў тое, што ён амаль забыў…»

Відавочнае жаданне абхапіць шырокі свет («Пра зямное і ўзвышанае», «Толькі наперад!», «Ванільнае лета», «Чырвоная ружа – сімвал кахання», «Сцяна», «Піраміда», «Які прыгожы гэты свет!», «Старая Лошыца», «Усё магчыма!», «Арэлі») – гэта бясконцая дарога па жыцці. Без абмежаванняў і дарожных знакаў, якія даволі часта клапатліва спыняюць нашы крокі і нават нашы думкі.

Ёсць у творах Валянціна Губарава, які імкнецца падкрэсліваць і ўсяляк дэкларыраваць сваю повязь з паўсядзённай рэчаіснасцю, усё ж такі нешта фантастычнае, тое, што кліча ў іншы, не зразумелы і не раскрыты звычайным чалавекам свет.

«Я пішу свае карціны зусім безадказна. Не думаючы пра гледача, выстаўкі і ганарары. Але менавіта гэты «метад» і аказваецца самым магутным звяном да прыняцця гледачом маіх твораў», – гаворыць Губараў.

«Безадказнасць» мастака нараджае свабоду, якая ўцягвае гледача ў варонку, напоўненую дзеяннем. І як вынік – карціны прымушаюць адпраўляцца ў пошук адказу на пытанні, якія не раскрые ніводзін мастацтвазнаўца. Відаць, і глядач самастойна наўрад ці паспее за сваё кароткае жыццё знайсці адказы на пытанні, якія трывожна пагрукваюць у нашай свядомасці. Ніхто не ведае… Але галоўнае мастаком, вялікім майстрам сучаснасці дасягнута – глядач ставіць перад сабою пытанні, глядач настойліва імкнецца знайсці адказы.

Наратыў таго ці іншага твора не ў самім сюжэце, а ў тым прачытанні, якое знаходзіць водгук і ў душы гледача.

Выстаўкі Губарава праходзяць не толькі ў Беларусі, але і ў Францыі. Французская галерэя, назва якой па-беларуску гучыць як «Сланечнік» (Les Tournesols), болей як тры дзесяцігоддзі таму заключыла з беларускім мастаком эксклюзіўны кантракт.

Карціны беларускага мастака знаходзяцца ў музеях ЗША, Швейцарыі, Германіі, а таксама ў прыватных зборах калекцыянераў Расіі, Англіі, Ізраіля, Японіі, Іспаніі і іншых краін свету.

Можа быць, увага да альбома мастака Валянціна Губарава справакуе і шырэйшую цікавасць увогуле да творчасці беларускіх мастакоў-сучаснікаў? Будзем на гэта спадзявацца!

Даведацца, ці ўваходзіць прадпрыемства ў новы рэестр, можна на партале качество.бел – на галоўнай старонцы ёсць спасылка на праект.

Анлайн-пералік вытворцаў, якія шыюць школьнае адзенне паводле ДАСТ, пачаў дзейнічаць ў Беларусі. У ім ужо ёсць адзін удзельнік – Пінскае прамыслова-гандлёвае аб'яднанне «Палессе». Таксама завяршаюць працэдуру ўключэння яшчэ тры фабрыкі: «Камволь», «Світанак» і «Калінка».

Ініцыятарам стварэння рэестра выступіў Беллегпрам. Праект рэалізуюць пры ўдзеле Дзяржстандарту і Міністэрства адукацыі.

Чаму вырашылі стварыць рэестр

Вытворцы далучаюцца да рэестра школьнага адзення добраахвотна. Аднак ім трэба прайсці дадатковую сертыфікацыю, якая пацвярджае, што іх прадукцыя не толькі якасная, але і бяспечная для школьнікаў. Сертыфікат выдае Цэнтр навуковых даследаванняў лёгкай прамысловасці.

Стварыць рэестр вырашылі, убачыўшы вынікі праверак у 2025-м і першым паўгоддзі 2026-га. Паводле слоў старшыні Дзяржстандарту Алены Маргуновай, некаторыя вытворцы парушаюць патрабаванні тэхрэгламентаў да школьнага асартыменту. Спецыялісты выявілі больш за 2,7 тыс. найменняў тавараў з такімі парушэннямі. Да таго ж іх знаходзілі ў прадукцыі як у звычайных магазінах, так і на інтэрнэт-пляцоўках.

У першую чаргу недахопы датычыліся паказчыкаў гіграскапічнасці і паветрапранікальнасці. Такіх парушэнняў было каля 20%. Гіграскапічнасць паказвае, наколькі добра тканіна ўбірае вільгаць, а паветрапранікальнасць – як прапускае паветра.

«У такім адзенні дзіця праводзіць шмат часу, і паказчыкі гіграскапічнасці і паветрапранікальнасці важныя для яго бяспекі», – падкрэсліла Алена Маргунова.

Якой павінна быць якасная школьная форма

Адзенне для школьнікаў, якое выпускаюць вытворцы з новага анлайн-рэестра, павінна адпавядаць абноўленым патрабаванням нацыянальнага стандарту. Апрыёры яно адпавядае і тэхрэгламенту Мытнага саюза аб бяспецы прадукцыі для дзяцей і падлеткаў.

Алена Маргунова адзначыла, што ў нацстандарце з'явіліся дадатковыя патрабаванні па фізіка-механічных паказчыках да тканін для адзення дзелавога стылю. Напрыклад, крытэрыі да разрыўнай нагрузкі і стойкасці матэрыялаў сталі больш жорсткімі, а ў складзе матэрыялаў павінна быць мінімум сінтэтыкі.

Цікава, што трываласць школьнай формы правяраюць у акрэдытаванай лабараторыі на спецыяльнай разрыўнай машыне.

Пры гэтым цяпер верх касцюмаў, сукенак і трыкатажных вырабаў для школьнікаў павінен на 50% і больш складацца з тэкстыльных матэрыялаў, якія выпусцілі ў Беларусі і Расіі.

У Беллегпраме расказваюць, што вытворцы швейнай галіны, якія ўваходзяць у іх канцэрн і выпускаюць адзенне дзелавога стылю, паступова будуць уключацца ў новы рэестр. Аднак увайсці ў яго можа любая беларуская фабрыка, галоўнае – пацвердзіць якасць прадукцыі.

Беларускія ўлады гатовы весці дыялог з любымі замежнымі партнёрамі без папярэдніх умоў і абмежаванняў.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка прыняў з дакладам пастаяннага прадстаўніка рэспублікі ў Арганізацыі Аб'яднаных Нацый Валянціна Рыбакова.

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ААН з'яўляецца магутным міжнародным інстытутам, дзе ёсць інтарэсы і ў нашай краіны.

«Не буду ўтойваць, мяне больш цікавяць цяпер беларуска-амерыканскія адносіны», – цытуе Лукашэнку Telegram-канал «Пул Першага».

Беларускі лідар запэўніў дыпламата, што ўважліва вывучае ўсе дакументы, якія ён для яго рыхтуе.

«У мяне склаліся пэўныя ўражанні і меркаванні ў дачыненні да ЗША, іх пажаданняў. Я ўмею чытаць паміж радкоў, і справа не ў радках, а справа ў духу таго, як мысліць кіраўніцтва ЗША», – сказаў кіраўнік дзяржавы.

Лукашэнка адзначыў, што Джон Коўл (спецыяльны пасланнік прэзідэнта ЗША па Беларусі. – Times.by) можа прыхарошваць сітуацыю, але ён разумее, як усё складваецца на самай справе, таму што з'яўляецца вопытным чалавекам.

«Тым не менш існуючая абстаноўка ў нашых адносінах і, асабліва, дынаміка і перспектыва нядрэнныя», – даў сваю ацэнку беларускі лідар.

Пазіцыя Мінска і Вашынгтона

Лукашэнка нагадаў, што ў ходзе перагавораў з амерыканскімі дыпламатамі ён абазначыў пазіцыю Беларусі ў пытаннях, што дапушчальна, а што не.

Паводле яго слоў, гэта датычыцца ўзаемаадносін Мінска з Масквой, Пекінам, Пхеньянам і Тэгеранам.

«Мы ніколі не хітравалі і ў дыпламатычныя тэрміны не хавалі сваю пазіцыю. Ад гэтага сёння і выйграём. Яны выдатна разумеюць, у тым ліку спадар Коўл, што мы можам, а што не», – падкрэсліў ён.

Беларускі лідар таксама запэўніў, што Мінск будзе і надалей прытрымлівацца гэтага курсу, захоўваць прыстойнасць і адкрытасць сваёй пазіцыі.

Беларуская біятланістка паказала бронзавы вынік на алімпійскай дыстанцыі.

Алімпійская чэмпіёнка па біятлоне Дзінара Смольская заняла трэцяе месца ў Мінскім трыятлоне.

25 і 26 ліпеня прайшлі спаборніцтвы ў рамках Мінскага трыятлона. На старт выйшла каля трох тысяч атлетаў з 13 краін.

Упершыню ў гісторыі Мінскага трыятлона была прадстаўлена поўная «жалезная» дыстанцыя 226 км (Ironman). Яна ўключала ў сябе тры этапы, якія пераадольваюцца бесперапынна адзін за адным: заплыў на 3,86 км, велагонка на 180 км і марафонскі забег на 42,2 км.

У мужчын хутчэй за ўсіх 226 км пераадолеў расіянін Кірыл Краўчанка – 8 гадзін 44 хвіліны 22 секунды. У жанчын першай стала Таццяна Філіповіч з Расіі – 11 гадзін 29 хвілін 57 секунд.

На алімпійскай дыстанцыі пераадольвалі 56 км (1 км заплыў, 45 км веласіпед, 10,5 км бег). Тут першынствавалі Дзмітрый Анчукоў з Расіі і беларуска Вольга Мармыль, а тройку прызёраў у дзяўчат замкнула Дзінара Смольская (2 гадзіны 19 хвілін 13 секунд).

«Я і Антон перамаглі ў сваіх узроставых катэгорыях, але я стала трэцяй у «Абсалюце», і мяне ўзнагародзілі за бронзу. Пераможныя эмоцыі ўсё роўна я атрымала, і будзе матывацыя і стымул «падцягнуць» плаванне», – напісала Дзінара ў сваім Telegram-канале.

Антон Смольскі адзначыў, што яны добра папрацавалі, атрымалі добрую дозу нагрузкі.

Беларускі лідар лічыць, што аб'яднанне навуковага патэнцыялу дзвюх краін у гэтым напрамку будзе ўзаемавыгадным.

Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка на сустрэчы з паўнамоцным прадстаўніком прэзідэнта РФ у Цэнтральнай федэральнай акрузе Ігарам Шчогалевым прапанаваў аб'яднаць намаганні Беларусі і Расіі ў сферы біятэхналогій.

Кіраўнік дзяржавы звярнуў увагу, што высокапастаўлены расійскі чыноўнік у ходзе візіту ў нашу краіну наведаў Беларускую нацыянальную біятэхналагічную карпарацыю.

«Добра, што пабывалі на БНБК. Хацеў вас прасіць, каб вы нам дапамагалі ў тым плане, каб мы аб'ядналі намаганні», – цытуе Лукашэнку яго прэс-служба.

Паводле яго слоў, у Цэнтральнай федэральнай акрузе шмат ужо зроблена для развіцця біятэхналогій. Усё, што ў гэтым напрамку ёсць у Расіі і Беларусі, «павінна працаваць у адзіным рэчышчы».

БНБК стваралася пры садзейнічанні кітайскага боку, і афіцыйны Мінск удзячны за дапамогу і прадастаўленыя сучасныя тэхналогіі.

Біятэхналагічная галіна ў Беларусі развівалася з некаторым адставаннем, але многія савецкія напрацоўкі атрымалі развіццё ў сучаснай Расіі.

Лукашэнка канстатаваў, што развіццё БНБК не было простым працэсам, але ў цяперашні час прадпрыемства гатова да работы з РФ.

Цяпер на біятэхналагічным прадпрыемстве рэалізаваны першая і другая чэргі і ідуць работы па трэцяй – паглыбленай мікрабіялагічнай перапрацоўцы збожжавых.

«Мы стварылі БНБК, два этапы прайшлі, цяпер трэці – больш глыбокі. З Расіяй мы на гэтай базе можам нешта зрабіць талковае», – запэўніў кіраўнік дзяржавы.

Лукашэнка звярнуў увагу, што БНБК нацэлена на глыбокую перапрацоўку сыравіны і не толькі каласавых, але, магчыма, і кукурузы. У Расіі ёсць адпаведны вопыт, і тут можна аб'ядноўваць намаганні.

Рэгулятар сочыць за ўзроўнем інфляцыі ў рэспубліцы і адзначае зніжэнне кошту крэдытаў.

Зніжэнне кошту крэдытных рэсурсаў для беларускай эканомікі з'яўляецца адной з мэт рэгулятара, заявіў старшыня Праўлення Нацбанка Раман Галоўчанка ў эфіры «Першага інфармацыйнага».

«Цяпер траекторыя інфляцыі ідзе нават ніжэй за нашу мэту. Мы бачым мноства дэзінфляцыйных фактараў», – канстатаваў кіраўнік ведамства.

Паводле яго слоў, Нацыянальны банк адчувае сябе спакойна, таму што паказчыкі базавай і агульнай інфляцыі разам з чаканнямі насельніцтва пакуль толькі радуюць.

«Бачачы гэта, мы рухаемся ў тым ліку ўніз і па нашай стаўцы. Я маю на ўвазе не стаўку рэфінансавання Нацыянальнага банка», – адзначыў Раман Галоўчанка.

У цяперашні час беларускія банкі, ацэньваючы рыначную сітуацыю, зніжаюць кошт крэдытаў, што адпавядае мэтам рэгулятара.

Раней Times.by пісаў, што ў чэрвені гадавая інфляцыя склала 4,3%.

Пры гэтым з пачатку года такі паказчык склаў усяго 2,9%, што з'яўляецца гістарычным мінімумам за апошнія 20 гадоў у Беларусі.

У Мірскім замку завяршаецца другі этап глабальнай рэканструкцыі: адноўлены італьянскі сад прыме першых наведвальнікаў ужо ў верасні 2026-га.

Цяпер на подступах да яго пыл слупам – рабочыя мосцяць каменную дарожку, якая вядзе да будучай цэнтральнай алеі. Ужо добра праглядаецца выразная геаметрыя саду: 95% раслін, кустоў і дрэў высаджана – як унутры, так і звонку.

Калі пачнуць рэканструкцыю англійскага пейзажнага парку, што плануюць адкрыць у палацы апошніх уладальнікаў Мірскага замка і як збіраюцца наладзіць чыгуначныя зносіны, адбудаваўшы вузкакалейку, даведаўся Times.by.

Уся тэрыторыя музейнага комплексу займае 26 га, з якіх англійскі пейзажны парк – 16 га (аб яго лёсе мы раскажам крыху пазней) і 5,7 га – італьянскі сад. Згодна з захаванымі звесткамі яго заклалі ў XVII стагоддзі пры Каралю Станіславе Радзівіле Справядлівым.

«Першыя згадкі датуюцца 1692-м, – удакладняе намеснік дырэктара па навуковай і асветніцкай рабоце Вольга Навіцкая. – Сямю гадамі пазней фіксуюць суму, выплачаную мулярам за мост, які звязаў сад з палацавай часткай. Але поўны інвентар з апісаннем планіроўкі і насаджэнняў, які ўзяты за аснову рэканструкцыі, датуецца 1746-м».

Дарожкі і загарадзі дзялілі італьянскі сад на 25 квадратаў, у якіх раслі пладовыя дрэвы, ягадныя кусты, лекавыя травы, агародніна. Частка з іх пуставала – каб зямля адпачывала.

«Зімой цэнтрам увагі гасцей станавілася аранжарэя, – удакладняе суразмоўніца. – Згодна з інвентаром 1778-га там налічвалася каля 40 апельсінавых і больш за 150 лімонных дрэў, а таксама мірт, кіпарыс, лаўр, самшыт, інжыр».

Адноўлены фрагмент больш сціплы па плошчы: 18 квадратаў з насаджэннямі, без аранжарэі, доміка садоўніка і гаспадарчых будынкаў. Пракладзеныя на Стоўбцы дарогі ў XIX і ХХ стагоддзях значна зменшылі плошчу саду.

Па вонкавым перыметры высадзілі ліпы. Крыху паводдаль – лістоўніцы, грабы і клёны. У цэнтральнай зоне саду загарадзь з парэчак і агрэсту фарміруе квадраты, унутры якіх растуць блакітныя кветкі лёну, фіялетавыя – ісопу, белыя – шалфею, чырвоныя – крываўніку. Некалькі квадратаў выдзелены пад яблыні і вішні.

Расліны падабраны непатрабавальныя: добра адчуваюць сябе і засушлівым летам, і суровай зімой. Больш за 50% было высаджана год таму, таму праверка на марозаўстойлівасць пройдзена.

У поўнай меры прыгажосць можна будзе ацаніць гадоў праз пяць: і дрэвам, і кустам патрэбны час, каб увайсці ў поўную сілу.

Ад моста да галоўных варот саду вядзе брусчатка.

«Маставая якраз у працэсе – у дзень укладваем каля 15 метраў, і заняты на гэтым 12 чалавек – шэсць майстроў і шэсць студэнтаў у дапамогу – работа працаёмкая, – каменціруе брыгадзір БУ-145 Сяргей Беларусаў. – На спецыяльную сцяжку ўкладваем камяні. У іх якраз і галоўная складанасць: роўнымі – адзін да аднаго – яны выглядаюць толькі на паперы праекта. У рэальнасці кожны камень трэба ўручную падбіраць і ўкладваць».

Яшчэ адным цяжкім этапам работ суразмоўца называе ўкладку рулоннага газона. Ізумруднай травой не толькі запаўняюць прастору паміж квадратамі з раслінамі, але і высцілаюць некаторыя дарожкі, тыя, якія не засыпаны пясчанай сумессю.

У спісе архітэктурных аб'ектаў, якія зробяць ландшафт больш разнастайным, – 31 лавачка, чатыры альтанкі, якія будуць увіты раслінамі. Падсветка ў цэнтральнай паркавай зоне – гэта круглыя грунтавыя ўбудаваныя свяцільні, а па перыметры за агароджай – ліхтары на каваных гнутых ножках.

Аднаўленне італьянскага саду – гэта другі этап рэканструкцыі Мірскага замка, трэці – англійскі пейзажны парк. Распачаць збіраюцца ў 2027-м. Асноўны фронт работ – аднаўленне моста праз ручай, які закальцуе прагулачны маршрут вакол рукатворнага возера.

Вольга Навіцкая ўдакладняе: раней тут быў драўляны мост. Новы будзе з жалезабетону і шырэйшы. Прамы або арачны з невялікім пад’ёмам – яшчэ ўзгадняюць.

Зялёныя насаджэнні на тэрыторыі парку глабальных змяненняў не зведаюць. Тым больш што асноўныя падсадкі дрэў рабілі яшчэ на першым этапе рэканструкцыі комплексу і ў наступныя гады.

«Радуе, што некаторыя дрэвы першапачатковай пасадкі захаваліся і па сённяшні дзень выглядаюць велічна, здалёк прыцягваючы ўвагу, – расказвае Вольга Навіцкая. – Лжэтсуга Мензіса накіравалася ўверх перад уваходам у царкву, злева – лістоўніца, а хвоя чорная надзейна ахоўвае ўваход у пахавальню».

Захавалася і хваёвая алея з паўднёвага боку, якая была часткай прагулачнага маршруту вакол возера ад палаца апошніх уладальнікаў да замка.

«На жаль, час не пашкадаваў піхту Фразера, піхту сібірскую, елку Энгельмана, хвою сібірскую кедравую і многія іншыя дрэвы, якія выкарыстоўваліся ў насаджэннях англійскага пейзажнага парку. Некаторыя з іх вымерзлі ў суровую зіму 1939–1940 гадоў або былі высечаны ў гады вайны і ў пасляваенны час», – дадае суразмоўніца.

Аднаўленне палаца Святаполк-Мірскіх – гэта чацвёрты этап рэканструкцыі. Да нашых дзён захаваўся толькі фундамент і флігель.

«Лінія фронту Першай сусветнай, якая праходзіла непадалёку, не пакінула палацу шанцаў – у 1917-м ён быў спалены, – расказвае Вольга Навіцкая. – Захаваўся здымак, на якім палац адлюстраваны на трэці дзень пасля пажару. І толькі ў сярэдзіне ХХ стагоддзя будынак быў цалкам разабраны».

Унутранае размяшчэнне пакояў і іх убранне, паводле яе слоў, вядома дзякуючы ўспамінам Марыі Святаполк-Мірскай, нявесткі князя Мікалая Святаполк-Мірскага. На першым паверсе была калідорная сістэма з чатырма пакоямі з усімі выгодамі, вялікая сталовая, більярдная (яна ж бібліятэка), невялікая гасціная. На другім паверсе – вялікая гасціная, спальні, кабінет князя, побач яго ж спальня.

У адноўленым палацы плануюць размясціць гасцініцу на 40 месцаў у стылістыцы 1920–1930-х гадоў.

Праектна-каштарыснай дакументацыі гэтага этапу яшчэ няма. Але турысты ўжо цяпер могуць убачыць, якім быў палац: мурал з выявай размешчаны на адным з будынкаў спіртзавода.

Кіраўніцтва замкавага комплексу абмяжоўвацца толькі падсправаздачнай тэрыторыяй не плануе. Адзін з самых глабальных планаў – аднавіць чыгуначныя зносіны.

«Падчас Першай сусветнай вайны тут пралягала вузкакалейка – 12 кіламетраў да Гарадзеі, – расказвае дырэктар музея Аляксандр Лойка. – Пакуль гэта планы на ўзроўні мары: мы іх агучылі, але канкрэтнага рашэння па іх няма. Спадзяёмся, што і Беларуская чыгунка падтрымае такое пачынанне, і інвестары знойдуцца. Уявіце, як будзе здорава: з Мінска да Гарадзеі на электрычцы, а потым перасаджваемся на аўтэнтычны паравоз і пачынаем каларытнае падарожжа ў часе».

Аднаўленне чыгуначных зносін патрэбна не толькі для каларыту. Суразмоўца не ўтойвае: з лагістыкай складана. Дабрацца можна або на ўласным аўта, або на аўтобусе турфірмы.

У 2025-м Мірскі замак прыняў больш за 450 тыс. гасцей – і гэта толькі тыя, хто купіў білет і каго можна фізічна палічыць.

«А ёсць яшчэ тысячы людзей, якія прыязджаюць пагуляць па парку, палюбавацца архітэктурай замка, – адзначае Аляксандр Лойка. – І мы ўдзячныя кожнаму, хто галасуе рублём, купляючы білет. Выручаныя сродкі ідуць не толькі на папаўненне фондаў – сёння колькасць артэфактаў перавышае 5 тыс. Многія аднаўленчыя работы праводзяць таксама за кошт пазабюджэтных сродкаў. Па сутнасці, купля білета – гэта ўклад у будучыню, каб гэты госць праз некалькі гадоў змог зноў прыехаць за ўражаннямі і гісторыяй».

У лістападзе 2026-га на Уязной вежы з боку ўнутранага двара плануюць устанавіць вежавы гадзіннік.

А ў наступным годзе Мірскі замак адзначае 500-гадовы юбілей. Непасрэдна дзень нараджэння – 8 красавіка, але маштабныя гулянні назначаны на 4–6 чэрвеня пад агульнай назвай «Мірскі замак – увасабленне беларускай гісторыі». Плануюцца выступленні клубаў гістарычнай рэканструкцыі, работа рамесных гандлёвых радоў, насычаная канцэртная праграма і феерверк.

Віцебскія размаляваныя дываны вылучае багацце пышных кветак і сюжэты з аленямі, павамі і галубкамі.

Масквічам пакажуць беларускія маляванкі – традыцыйныя размаляваныя насценныя дываны – з калекцыі Віцебскага абласнога метадычнага цэнтра народнай творчасці, паведамляе Дэпартамент культуры Масквы.

Выставу адкрыюць 31 ліпеня ў музеі-запаведніку «Царыцына». Убачыць дываны можна будзе да 18 кастрычніка.

Гледачам прадставяць больш за 20 арыгінальных маляванак і звыш за 30 іншых твораў беларускага народнага мастацтва. Сярод іх работы беларускіх майстроў Фёдара Сухавілы, Васіля Жарнасека, Марыі Ларынай і Лідзіі Каляга.

У адной з зал экспазіцыі цэнтральнае месца зойме незвычайная інсталяцыя. Яна аднаўляе фрагмент інтэр'ера беларускага сельскага дома 1950-х гадоў. Там маляванка, якая вісіць над ложкам, замяняла багатыя тканыя дываны.

Гасцям выставы таксама пакажуць традыцыйны жаночы касцюм гараджанкі пачатку ХХ стагоддзя. Так гледачы змогуць прасачыць узаемасувязь дэкаратыўных матываў у адзенні і інтэр'ерным тэкстылі.

Маляванкі вядомы ў Беларусі з канца XIX стагоддзя, найбольшую папулярнасць яны атрымалі ў 1930–1950-х гадах. Адной з самых вядомых мастачак гэтага напрамку лічыцца Алена Кіш. Яе работы прызнаны шэдэўрамі наіўнага мастацтва.

Карэспандэнты Times.by пабывалі на адной з самых папулярных трэніровак праекта «Спорт для ўсіх», дзе паразмаўлялі з удзельнікамі і інструктарам.

Субота. Парк 50-годдзя Вялікага Кастрычніка. Тут па-добраму шумна. Пад музыку прайшла трэніроўка ProJumping (занятак на міні-батутах). Побач пастаянна нехта гуляе ў дартс, шахматы, шашкі, настольны тэніс, крыху далей – у бадмінтон. У 17:50 месца батутаў займаюць велатрэнажоры (спін-байкі). Хутка пачнецца трэніроўка па сайклінгу.

Гэта энергічная і інтэнсіўная групавая кардыятрэніроўка. На спін-байках ёсць рычажок, які рэгулюе супраціўленне і адпаведна ўзровень складанасці. Можна аднавіць эфект пад'ёму ў горку.

Такі від трэніровак стаў вельмі папулярным. На сайце праекта «Спорт для ўсіх» карэспандэнт Times.by займаў месца яшчэ ў аўторак. І гэта таго варта: за 45 хвілін інтэнсіўнага занятку паспяваеш добра папрацаваць і прапацець, а потым адчуваеш прыемную стомленасць у мышцах.

Трэнер Юлія Лабуць працуе разам з удзельнікамі і хутка настройвае на рабочы і сяброўскі лад. Пасля інструкцый пачынаецца размінка. А далей паскарэнні, пад’ёмы…

Таксама ў ходзе трэніроўкі трэба мяняць пазіцыю рук на рулі (у тым ліку адціскацца), а круціць педалі можна і трэба як у становішчы седзячы, так і ў становішчы стоячы на педалях. Трэніроўка атрымліваецца разнастайнай і цікавай.

Яшчэ адна фішка – занятак праходзіць пад музыку, і трэнер прапануе нават падпяваць. Класная разрадка. А калі іграе «Макарэна», усе ўдзельнікі, круцячы педалі, выконваюць частку танца са знакамітай песні. Даводзіцца ўспамінаць забытыя рухі. Галоўнае – не ўспамінаць, аб чым песня.

Перыядычна прахожыя спыняюцца паглядзець на трэніроўку. А вось на немаленькай хуткасці праязджае веласіпедыст. «Круцім, круцім, не спыняемся», – крычыць ён нам.

Бліжэй да канца занятку каля ўдзельнікаў на дзіцячай электрамашыне праязджае дзяўчынка. Трэнер Юлія жартуе, што пасля спуску мы пад'язджаем да горада і пачынаюцца заторы.

Удзельніца праекта Анастасія стараецца ўдзяляць час трэніроўкам кожныя выхадныя па некалькі гадзін.

«Сайклінг упершыню паспрабавала зімой на майстар-класе чыста выпадкова. І ў каментарыях у сацсетках «Спорт для ўсіх» прасіла, каб дабавілі такі від трэніровак. На шчасце, гэта зрабілі. Хаджу пастаянна. Бывала і ў лакацыі каля гасцініцы «Беларусь», і тут. Як і ўсе групавыя трэніроўкі, гэта павышае трываласць. А тут акцэнт менавіта на ногі – гэта важна», – кажа яна.

У мінулым годзе Анастасія таксама ўдзельнічала ў праекце «Спорт для ўсіх».

«Добра, што для людзей зрабілі такія магчымасці, – адзначае дзяўчына. – Пасля мінулага лета вельмі шмат людзей сталі прыходзіць у спартыўныя залы. Гэта значыць хтосьці ўпершыню прыйшоў у парк на трэніроўку, затым захапіўся і стаў прыходзіць у зал і займацца».

Дар'я таксама прыходзіць на трэніроўкі праекта кожныя выхадныя.

Падрабязней аб сайклінгу расказала трэнер Юлія Лабуць.

– Такое адчуванне, што сайклінг – адзін з самых папулярных відаў трэніровак праекта «Спорт для ўсіх»…

– Заўсёды поўны запіс, і людзі стаяць у лісце чакання. Часта прыходзяць, спадзеючыся, раптам будзе свабодны байк. Так што гэта вельмі папулярны від трэніровак.

– Якія плюсы такога напрамку фітнесу?

– Гэта выдатная кардыянагрузка. Трываласць фарміруецца дзякуючы інтэрвальнасці трэніроўкі. Гэта значыць мы займаемся з інтэрваламі высокай і больш нізкай інтэнсіўнасці. Гэта добрая работа для сардэчна-сасудзістай сістэмы, плюс мы ўмацоўваем мышцы ног, прэса, рук. Таму трэніроўка практычна на ўсё цела. Зразумела, што верхняя частка цела працуе крыху менш актыўна, чым ніжняя.

– Каму падыходзіць сайклінг? Каму ўважліва і акуратна падыходзіць да гэтых трэніровак?

– Такія трэніроўкі падыходзяць практычна для ўсіх катэгорый людзей, за выключэннем тых, у каго ёсць пытанні з апорна-рухальным апаратам у стадыі запаленчых працэсаў (напрыклад, грыжы або стан пасля аперацый). Жорсткіх проціпаказанняў тут няма. Як і на ўсіх трэніроўках з кардыянагрузкай, павінны быць добрае самаадчуванне, добры сон перад заняткам, цела павінна быць падрыхтавана. Вядома, не павінна быць ніякіх праблем з сардэчна-сасудзістай сістэмай.

– Трэніроўкі пад музыку, ды яшчэ з элементамі караоке...

– Так, гэта не толькі трэніроўка, але яшчэ і выдатны настрой. Мы здымаем стрэс дзякуючы музычнаму суправаджэнню, пад якое можна нават спяваць. І даём камандную работу, каб усе адчувалі, што не паасобку прыйшлі ў зал, а мы разам трэніруемся, мы адзінае цэлае. За кошт гэтага дасягаецца эфект каманднай работы.

– Якую зваротную сувязь атрымліваеце? Часта нават прахожыя становяцца, глядзяць, усміхаюцца, відэа здымаюць.

– Людзям вельмі падабаецца. Гэта дзякуючы таму, што ў нас класны настрой. У нас усе трэнеры, якія вядуць сайклінг, завадныя. Мы стараемся падтрымліваць сяброўскую атмасферу. Мы спяваем, у нас класны плэйліст. Людзям такое цікава.

– Праўда, што за 45 хвілін такой трэніроўкі спальваецца ў два разы больш калорый, чым за звычайную велапрагулку?

– Гэта так. Таму што за кошт інтэрвальнай трэніроўкі мы падтрымліваем даволі высокую кардыянагрузку. Адпаведна, на працягу 45 хвілін расходуецца больш калорый, чым пры манатоннай яздзе па горадзе.

І ўлічваючы, што гэта трэніроўка для аматараў, у нас ёсць такія элементы, як рухі з танца «Макарэна», якія фарміруюць новыя нейронныя сувязі, разгружаюць нервовую сістэму, здымаюць напружанне.

«Спорт для ўсіх» у фармаце летніх трэніровак – гэта праект Прэзідэнцкага спартыўнага клуба і Мінгарвыканкама, які дэбютаваў у 2025-м. Times.by – інфапартнёр праекта.

У гэтым годзе сезон адкрылі 5 чэрвеня. У сталіцы пляцоўкі размясціліся па наступных адрасах:

• парк 50-годдзя Вялікага Кастрычніка;
• парк імя Паўлава;
• сквер каля гасцініцы «Беларусь»;
• пляж №3 Цнянскага вадасховішча;
• Яблыневы сквер на вуліцы Каліноўскага;
• парк Цівалі.

Заняткі праходзяць кожныя выхадныя з 10 раніцы да 20 вечара. Завершыцца чатырохмесячны спартыўны марафон 27 верасня.

Сацсеткі поўныя фота квітнеючых гродзенскіх вуліц, а ідэі гродзенскіх азеляніцеляў разлятаюцца па іншых рэгіёнах.

Галоўны стваральнік кветкавай прыгажосці – гарадское прадпрыемства «Гродназялёнбуд». У гэтым сезоне яго работнікі высадзілі 1,3 млн кветак. У 2024 годзе было ўсяго 330 тыс. Рост – амаль у 4 разы.

Арганізацыі таксама ўпрыгожваюць свае тэрыторыі. Іх уклад у прыгажосць горада – не менш за 700 тыс. кветак.

«Прымяняем прывычнае гарызантальнае азеляненне, пашыраем практыку вертыкальнага. У кветкавым афармленні Гродна ідзе наперадзе ўсіх абласных цэнтраў. Нашы ідэі пераймаюць рэгіянальныя калегі і стараюцца не адставаць. Перагнаць пакуль нас нікому не ўдалося, але на пяткі наступаюць. Таму мы заўсёды ў пошуку новых ідэй і нестандартных рашэнняў», – гаворыць дырэктар прадпрыемства «Гродназялёнбуд» Андрэй Сяманчык.

Ужо традыцыйна ўпрыгожваюць агароджы мастоў, становіцца ўсё больш кветкавых фігур.

У гэтым сезоне канструкцыі з вячэрняй падсветкай упрыгожылі пешаходную вуліцу Савецкую – аблюбаванае месца прагулак гараджан і турыстаў.

Догляд кветак таксама ўдасканальваецца: сістэму кропельнага паліву, якая ўжо моцна ўкаранёна на цэнтральных вуліцах і ў парку Жылібера, паступова пашыраюць – цяпер яна з'яўляецца і на кальцавых развязках.

У планах азеляніцеляў – змяніць стыль упрыгожвання кальцавых развязак, дабавіць шматгадовых раслін, прыгожаквітнеючых кустоў. Пры гэтым у кожнай развязкі – свой стыль і свой настрой.

На схілах на праспекце Кляцкова восенню збіраюцца высадзіць хвойныя і шматгадовыя расліны, кусты. Падрыхтоўку пачнуць ужо на наступным тыдні. Не забываюць і аб новых мікрараёнах: Альшанка і Грандзічы ўжо заквітнелі ярчэй, і работу па іх упрыгожванні працягнуць.

«У гэтым годзе зрабілі стаўку на раннеквітнеючыя расліны, каб як мага раней пасля суровай зімы парадаваць яркімі фарбамі нашых жыхароў і гасцей. Аднымі з першых ранняй вясной зацвілі віёлы – у вертыкальным азеляненні, затым і ў клумбах. У сярэдзіне чэрвеня іх замянілі на аднагадовыя расліны», – расказаў Андрэй Сяманчык.

У апошні час азеляніцелі аддаюць перавагу кветкам, якія добра пераносяць засуху і моцныя дажджы. Для гэтага крыху абнавілі асартымент у параўнанні з мінулымі сезонамі і змянілі глебагрунт для клумб. Адрозненне новага ў тым, што гэта ўжо гатовая, угноеная сумесь. Не трэба траціць час на падрыхтоўку, як са звычайным торфам. І кветкі ў такім глебагрунце адчуваюць сябе намнога лепш – узыходзяць раўнамерна, утвараючы роўны дыван.

У прыярытэце гродзенскіх азеляніцеляў – петунія, пеларгонія сурфінія, супертунія, сальвія і аксаміткі.

Адзін з самых вялікіх кветкавых дываноў – на Румлёўскім праспекце. Там высаджана як мінімум 70 тыс. раслін. А адна з самых вялікіх кветкавых клумб – у парку Жылібера. На ёй каля 15 тыс. раслін.

Кветак у Гродне стане яшчэ больш. Абласны цэнтр рыхтуецца да 900-годдзя, якое адзначыць у 2028 годзе. Ужо цяпер «Гродназялёнбуд» нацэлены на 2 млн кветак да гэтай даты. А калі дабавіць намаганні ўсіх гарадскіх арганізацый, былая рэзідэнцыя манархаў ужо сапраўды здзівіць усіх кветкавым размахам.

«Гродзенцы і госці горада арганізуюць фотасесіі на фоне нашых кветак – гэта прыемна. Такі водгук натхняе нашых работнікаў. А мы стараемся дастойна аплачваць іх працу, каб не знікала жаданне рабіць наш цудоўны горад яшчэ больш прыгожым», – гаворыць дырэктар.

Журналіст Times.by прагуляўся па цэнтральных вуліцах і спытаў у прахожых, ці падабаецца ім квітнеючы горад.

У самай вялікай клумбы ў парку Жылібера заўважаем дзяўчыну, якая робіць сэлфі. Гэта масквічка Людміла, яна прыехала ў Гродна на выхадныя. Ужо агледзела галоўныя славутыя мясціны, а цяпер гуляе па гістарычным цэнтры, любуецца кветкамі і збіраецца на шопінг.

«Я ўпершыню ў Гродне. Уразілі здымкі ў сацсетках, але ўжывую горад проста казка. Раней была ў Мінску, Мірскім і Нясвіжскім замках, у касцёле ў Гервятах», – расказала Людміла.

У Гродне яе ўразіла мноства кветак. Дадому збіраецца абавязкова прыкупіць беларускай касметыкі і прадуктаў.

Алеся з дачкой Ганнай прыехалі з Наваполацка. У Гродне – упершыню. І ўжо з першай прагулкі горад апраўдаў іх чаканні.

«У Беларусі лета такое кароткае, яркіх фарбаў не хапае, а ў Гродне іх спаўна. Горад квітнее і зараджае пазітывам. Тут умела спалучаюцца багатая гісторыя і сучасныя рашэнні», – адзначае Алеся.

Аня займаецца ў мастацкай школе. Гаворыць, гродзенскія клумбы абавязкова з'явяцца на яе малюнках.

На вуліцы Савецкай сустракаем мінчан Юлію і Вадзіма. «Мы ўпершыню ў Гродне. Тут мілыя і прыемныя людзі, выдатнае грамадскае харчаванне. Вельмі шмат зелені і кветак. З кола агляду паглядзелі – здаецца, не горад, а парк, – дзеліцца ўражаннямі Юлія. – Мы ўжо наведалі Стары і Новы замкі, Каложскую царкву, наперадзе – Аўгустоўскі канал».

Вадзім дадае з усмешкай: «Раздзяляльныя палосы ўпрыгожаны кветкамі – прыемна ехаць па гарадскіх дарогах. А яшчэ ў Гродне вельмі ветлівыя вадзіцелі. Не сігналяць, калі крыху тупіш у незнаёмым горадзе».

Кацярына – гродзенка. Мы сустрэлі яе на плошчы Савецкай. Яна гатова бясконца гаварыць аб сваім любімым Гродне, асабліва аб кветках. На яе думку, багацце клумб і кветкавых кампазіцый – фішка горада.

Ёсць у яе любімае месца для фотасесій – плошча Леніна, якая патанае ў кветках.

«Дзякуй усім, хто стварае гэта хараство», – гаворыць на заканчэнне Кацярына.

Хто іграе на вежы ў цэнтры Гродна і ці можна трапіць на назіральную пляцоўку пажарнай каланчы.

32-метровая цагляная вежа на скрыжаванні вуліц Замкавай і Давыда Гарадзенскага – унікальны для Беларусі помнік архітэктуры.

Яе з'яўленню папярэднічаў маштабны пажар. 29 мая 1885 года агонь знішчыў амаль усе драўляныя дамы ў цэнтры горада. Пазней на месцы згарэлых драўляных будынкаў з'явіліся новыя цагляныя будынкі. Але сачыць за пажарнай абстаноўкай было неадкуль. Спачатку пабудавалі драўляную вежу, аднак яна не спраўлялася са сваёй задачай. У 1902-м на яе месцы пабудавалі мураваную каланчу.

25 ліпеня ў Беларусі адзначаецца Дзень пажарнай службы. Напярэдадні гэтай даты журналіст Times.by пабываў каля гродзенскай каланчы, даведаўся цікавыя факты і разам з дзясяткамі турыстаў паслухаў сігнал трубача.

Найстарэйшае дэпо Беларусі

Нашым правадніком у гісторыю стала старшы інспектар сектара прапаганды і ўзаемадзеяння з грамадскасцю Гродзенскага гарадскога аддзела па НС падпалкоўнік унутранай службы Ірына Качан. Яна аўтар чатырох кніг аб развіцці пажарнай службы Гродзеншчыны.

Сустракаемся з Ірынай Іванаўнай у Музеі гісторыі пажарнай службы. Ён размяшчаецца там жа, дзе каланча і пажарная аварыйна-выратавальная часць №1. Гісторыя апошняй пачалася з пажарнага абозу, які дыслацыраваўся менавіта на гэтым месцы яшчэ ў 1840-х гадах. Само ж дэпо (найстарэйшае ў Беларусі), часткай якога з'яўляецца вежа, пабудавалі ў 1903–1904 гадах.

Пабудавалі яго па тыпавым праекце канца XIX стагоддзя – аналагічныя будынкі былі пабудаваны ў Санкт-Пецярбургу, Іркуцку (там дэпо і вежа захаваліся да гэтага часу) і Беластоку.

Дэпо складалася з пажарнай рамізы, дзе захоўвалі абсталяванне і павозкі, каравульнага памяшкання і каланчы.

Шэсць ярусаў над горадам і 120 прыступак

Цагляная вежа, пабудаваная ў модным у тыя гады стылі эклектыкі, мела шэсць ярусаў. З першага на другі можна было трапіць толькі праз спецыяльны пажарны лаз. З другога яруса на кругавую аглядную пляцоўку вяла вітая лесвіца са 120 прыступкамі. На пляцоўцы была ўстаноўлена ажурная каваная агароджа і шатровы навес. З яе за абстаноўкай у горадзе кругласутачна сачылі два наперадгледзячыя – пазней пакінулі аднаго.

Вайна і прыродныя катаклізмы не закранулі вежу, яна захавалася амаль у нязменным выглядзе да нашых дзён. Цагляны мур у добрым стане, а пры рамонце абнавілі ўнутранае асвятленне і праклалі праводку ў спецыяльных латунных трубках, каб драўляныя канструкцыі каля падмурка і наверсе былі ў бяспецы.

Як на каланчы загучаў сігнал

Традыцыя падачы сігналаў з пажарных веж існавала яшчэ ў XIX стагоддзі.

«І не толькі па трывозе, была цэлая сістэма падачы сігналаў. Яны гучалі і па ўрачыстых момантах, напрыклад з нагоды ўтварэння пажарнага таварыства – кароткая фанфара», – расказвае Ірына Качан.

У 1920-я гады ў Слоніме існавала добраахвотная пажарная вежа. З яе падавалі сігнал – кароткі фрагмент паланэза Агінскага. Але яна была разбурана падчас Вялікай Айчыннай вайны пры бамбёжцы горада, і сёння застаўся толькі фрагмент будынка.

Пасля рэканструкцыі пажарнага дэпо ў Гродне гэту традыцыю адрадзілі: упершыню за шмат гадоў сігнал прагучаў у 2009 годзе ў Дзень Незалежнасці Рэспублікі Беларусь. З тых часоў гэта адбываецца штодзённа.

Цікава, што ў Расію гэта традыцыя вярнулася ў 2023 годзе менавіта дзякуючы гродзенскай каланчы.

«У той год на базе Гродзенскай вобласці праводзілася міжнародная калегія з удзелам выратавальных ведамстваў. Міністр па надзвычайных сітуацыях Расіі, пачуўшы нашага трубача, быў уражаны і задаўся пытаннем: «Калі вежы перыяду Расійскай імперыі, дык чаму нашы расійскія не гучаць?» І ў тым жа годзе некаторыя загучалі», – падзялілася гісторыяй Ірына Качан.

У вежы – свой трубач

Унікальнасць гродзенскай каланчы ў тым, што кожны дзень сігнал падае жывы чалавек. Цяпер на вежы іграе трэці па ліку трубач – Дзмітрый Кісель.

«У першага было прозвішча Мінін. Потым шукалі Пажарскага, але не знайшлі. Стаў Старавойтаў, а затым прыйшоў Кісель», – усміхаецца Ірына Качан.

46-гадовы Дзмітрый Кісель – работнік Гродзенскага абласнога ўпраўлення МНС. Скончыў музычнае вучылішча, раней іграў у аркестры Гродзенскай ваеннай камендатуры і вось ужо 10 гадоў з'яўляецца трубачом пажарнай каланчы. На час адпачынку і ў прадугледжаныя графікам выхадныя яго заменяе іншы работнік МНС з музычнай адукацыяй.

Штодзённа трубач апранае мундзір, стылізаваны пад форму брандмайстра XIX стагоддзя, каску, зробленую па ўзоры XIX стагоддзя, і пераадольвае 120 прыступак, каб падняцца на вежу і абвясціць сігналам жыхароў і гасцей Гродна: у горадзе ўсё спакойна.

«Гродна ў розныя поры года зусім розны – зялёны, жоўты, шэры, сонечны, хмарны. Але заўсёды прыгожы. Мне пашанцавала з вышыні 32 метраў глядзець на гэту прыгажосць кожны дзень», – кажа Дзмітрый.

Калі паслухаць трубача

Мелодыя гучыць у 11:58. Чаму не роўна апоўдні? У 12:00 б'юць старажытныя куранты на Фарным касцёле, які размешчаны непадалёку. Каб сігналы не накладваліся, на пару хвілін зрушылі час.

У нотным сшытку трубача – 7 мелодый.

«Першапачаткова планавалася, што на кожны дзень тыдня будзе свая фанфара. Мы назіралі за рэакцыяй гледачоў і звярнулі ўвагу, што асобныя мелодыі выклікаюць асаблівае захапленне. У дні вялікага наплыву турыстаў я стараюся падаваць сігнал з вежы менавіта гэтымі мелодыямі», – расказвае Дзмітрый.

Паводле яго слоў, самыя бурныя апладысменты выклікае фанфара «Квітней, Беларусь», з захапленнем прымаюць «Каб любіць Беларусь нашу мілую». Часам, у святочныя або выхадныя дні, Дзмітрый спускаецца да гледачоў. Ненадоўга – але турысты паспяваюць зрабіць з ім фота на памяць.

Флюгер і Мона Ліза

На вяршыні пажарнай каланчы ўстаноўлены флюгер – фігура пажарнага, ён трымае за хвост пеўня, які спрабуе вырвацца. Птушка выбрана не выпадкова: чырвоны певень – сімвал агню.

Гэты флюгер першапачаткова не ўваходзіў у архітэктурную задуму. Яго змясцілі на вежу ў 1980-я гады пасля правядзення рамонтна-будаўнічых работ.

Франтон пажарнай часці ўпрыгожвае роспіс работы гродзенскага мастака Уладзіміра Качана, на якой адлюстраваны беларускія агняборцы розных эпох. Твар адной з дзяўчат у форме МНС на ёй нагадвае Мону Лізу.

«Мастак намаляваў яе як камплімент нашым дыспетчарам-дзяўчатам. Яны ў нас усе прыгожыя», – усміхаецца Ірына Качан.

Ці можна падняцца на вежу

Яшчэ ў мінулым годзе на вежу можна было падняцца ўсім жадаючым, але пасля абследавання канструкцый было прынята рашэнне закрыць яе для масавых наведванняў.

«Апорныя канструкцыі з карабельнай хвоі – арыгінальныя, іх не мянялі. Каб захаваць помнік архітэктуры ў існуючым выглядзе, доступ вырашылі абмежаваць. Падымацца могуць толькі спецыялісты для тэхнічнага агляду і абслугоўвання», – тлумачыць Ірына Качан.

Журналісту Times.by пашанцавала пабываць там, калі доступ яшчэ быў адкрыты, прайсці па тых самых 120 прыступках і адлюстраваць гістарычную частку горада з вышыні.

Адзін з найбольш вядомых запаведнікаў Беларусі – гэта месца, дзе можна ўбачыць чырванакніжных жывёл і птушак і проста добра і з карысцю адпачыць на прыродзе.

Самая вялікая папуляцыя бурых мядзведзяў у Беларусі жыве менавіта ў Бярэзінскім біясферным запаведніку. Прычым за жыццём касалапых тут можна паназіраць амаль у натуральным асяроддзі падчас спецыяльных экскурсій. І гэта далёка не адзінае, дзеля чаго варта прыехаць сюды.

Цікавасць да адпачынку на прыродзе ў Беларусі з кожным годам толькі расце. У мінулым годзе нацыянальныя паркі краіны наведалі амаль мільён чалавек – каля 997 тыс. турыстаў (на 87 тыс. больш, чым годам раней). Амаль чвэрць гасцей – іншаземцы.

Нядзіўна, што запаведнікі пастаянна пашыраюць турыстычныя маршруты, адкрываюць новыя экскурсіі і прапануюць падарожнікам усё больш незвычайных спосабаў пазнаёміцца з дзікай прыродай.

Журналісты Times.by пабывалі ў Бярэзінскім запаведніку, каб убачыць, чым сёння сустракае гасцей адзін з самых вядомых куткоў беларускай прыроды. Сабралі самыя цікавыя месцы, якія дапамогуць не проста пагуляць па лесе, а па-сапраўднаму адчуць атмасферу гэтага месца.