Былы ратавальнік МНС стаў фермерам і вырошчвае буякі

За ягадай да падпалкоўніка ў адстаўцы абласнога ўпраўлення МНС едуць з усяго Брэсцкага раёна.

Кіраўнік фермерскай гаспадаркі «Вішнёвая паляна» Юрый Каляда нарадзіўся ў горадзе, але школьныя канікулы праводзіў у вёсцы ў бабулі і дзядулі ў Белавежскай пушчы. Там ён пасвіў авечак, кароў, а ўвосень разам з бацькамі капаў бульбу. Магчыма, гэта і паўплывала на тое, што ўжо ў сталым узросце пасля 20 гадоў службы ў МНС Юрый заняўся буякамі. Менавіта з гэтай ягады і пачалася гісторыя гаспадаркі, якую ён пачаў разам з сябрам дзяцінства – той таксама першапачаткова не меў ніякага дачынення да аграрнай тэматыкі.

«Я разумеў, што гэта маё: трактар, поле і ягада. Да гэтага заўсёды ляжала душа», – кажа ён.

Times.by з'ездзіў у Брэсцкую вобласць, паглядзеў, як збіраюць буякі, і даведаўся, у чым заключаецца ціхае шчасце фермера.

Не толькі збор карыснай ягады, але і аграрны адпачынак

Серада, на гадзінніку 9:30 раніцы, і мы стаім на полі ў 4 га, засаджаным буякамі, амаль на краі краіны – у вёсцы Малыя Радванічы Брэсцкага раёна. Юрый Каляда разам з напарнікам Сяргеем Мяшчанавым тут ужо з 5 гадзін раніцы: ім трэба ўсё агледзець і падрыхтавацца да сустрэчы гасцей. Сёння дзень самазбору ягады, а гэта значыць, што людзі прыедуць за ёй з усіх канцоў Брэста і не толькі.

Да ідэі аб самазборы ў гаспадарцы прыйшлі не адразу. Першыя гады буякі адпраўлялі на экспарт у Расію, але потым вырашылі сфакусіравацца на ўнутраным спажыўцы. Пры гэтым фармат самазбору прапанавалі самі пакупнікі.

Цяпер у сезон тры дні ў тыдзень усе жадаючыя могуць прыехаць на поле, набраць сабе ягад і заплаціць з разліку 12 рублёў за кілаграм. Цана ніжэйшая за рыначную, там кілаграм буякоў цяпер абыдзецца ў 15–18 рублёў, і такая эканоміка, магчыма, не настолькі выгадная фермерам. Аднак для іх галоўнае не гэта.

«Наша задача – не столькі забяспечыць людзей ягадай, колькі стварыць умовы для аграрнага адпачынку, – адзначае Юрый. – Прыемна бачыць, як госці атрымліваюць задавальненне і асалоду ад узаемадзеяння з прыродай. Наша поле знаходзіцца сярод лесу, а такую лакацыю ў аграрыяў сустрэнеш не часта».

Юрый і Сяргей выбралі буякі з іншых сельскагаспадарчых культур практычна выпадкова. Ягада папулярная – гэта і паўплывала. Яны ўзялі ў арэнду зямлю, купілі ў расадніках у Беларусі саджанцы і заклалі сад. Сёння ў ім шмат разнастайных сартоў, ёсць і вядомыя дачнікам «Блюкроп», «Дзюк», «Элізабет».

Стартавы капітал на запуск бізнесу складаўся выключна з асабістых зберажэнняў, якія адкладваліся з зарплат. А першы невялікі ўраджай буякоў яны атрымалі толькі на трэці год пасля таго, як высадзілі кусты, – менавіта столькі звычайна і праходзіць ад пасадкі да плоданашэння такіх саджанцаў.

«Бюджэту, каб запусціць праект адным махам, не было, таму мы рабілі ўсё паступова. Спачатку купілі невялікую колькасць кустоў, маленькі патрыманы трактар, адразу не наймалі часовых рабочых і ўсё рабілі ўдвух, а заробленыя грошы ўкладвалі ў развіццё гаспадаркі. Так у нас і з'явіліся яшчэ сад з чарэшняй і вытворчасць мёду. І вось праз восем гадоў працы на полі толькі апошнія два гады мы можам сабе нешта адкласці», – расказвае Юрый.

Ці бывае ў фермера адпачынак?

Буякі ў плане догляду не вельмі патрабавальная культура. Галоўнае – у маі не трапіць на зваротныя замаразкі: калі куст пусціцца ў рост і пачне цвісці, а на вуліцы рэзка пахаладае.

Глеба для саджанцаў павінна быць кіслай, а летам у спёку куст важна паліваць. Для гэтага, напрыклад, на полі гаспадаркі ўстанавілі аўтаматычны кропельны паліў.

Як правіла, ягада пладаносіць на працягу месяца: з пачатку ліпеня па пачатак жніўня. З аднаго куста такога сорту, як «Блюкроп», пры добрым доглядзе можна атрымаць каля трох-чатырох кілаграмаў ягад. Прычым куст будзе радаваць ураджаем на працягу 30–40 гадоў.

«Догляд буякоў складаецца з мноства аспектаў: паліў, праполка, абрэзка, падкормка… І гэтыя работы доўжацца на працягу ўсяго года: як толькі мы збіраем ураджай – пачынаем рыхтаваць кусты да зімы. Водпуск у нас у снежні, калі снегу па калена і мы проста не можам сюды даехаць», – адзначае Юрый.

Нягледзячы на тое што самазбор ягады – тры дні ў тыдзень, у сезон кіраўнік гаспадаркі прыязджае на поле кожны дзень. Трэба прасачыць за парадкам – праверыць, ці працуе паліў, прыбраць паламаныя галіны кустоў, а яшчэ пакарміць вернага сябра – рыжага сабаку Добі.

Два гады таму Юрый знайшоў яго побач з полем, так сабака з ім і застаўся.

Улетку Добі жыве на тэрыторыі гаспадаркі і ахоўвае яе ад набегаў зайцоў, якія псуюць кусты, у халодную пару года сабаку забіраюць жыць у дом.

«Работа ў полі цяжкая: напрыклад, сёння мы прыехалі сюды ў 5 раніцы, а паедзем каля 11 вечара. Калі пачыналі займацца буякамі, галоўнымі праціўнікамі былі мае бацькі, якія нарадзіліся ў вёсцы і ведаюць не па чутках, што такое сельскагаспадарчая праца. Яны так і казалі: «Юра, куды ты лезеш? Гэта ж многа зямлі, гэта складана». Але, нягледзячы на некаторыя супярэчнасці, работа закруцілася. Сёння я на 90% згодны з выбарам, які зрабіў, калі прыйшоў у аграрную сферу. А тыя 10% – гэта непрадбачаныя цяжкасці, такія, напрыклад, як надвор'е, якія часам збіваюць з намечанага курсу», – кажа фермер.

Суразмоўца ўпэўнены, што ў Беларусі дастаткова буякоў, каб іх не імпартаваць з-за мяжы нават у міжсезонне.

Хто прыязджае на самазбор?

За дзень у самазборы буякоў у сярэднім удзельнічаюць каля 200 чалавек, але колькасць зборшчыкаў залежыць ад надвор'я. Сёння сярод іх і сям'я Курылёнак з Брэста. Школьны настаўнік Юрый Віктаравіч і фармацэўт Аліна Уладзіміраўна прыехалі з пяцігадовай унучкай Палінай. Яны ўпэўнены, што самазбор – выдатнае рашэнне ў тым ліку і ў плане эканоміі, калі на рынку цана на гэту ягаду можа быць у два разы вышэйшая.

«На мінулым тыдні да нас прыйшла суседка і прынесла ўнучцы кубак буякоў. Мы спыталі, дзе яна ўзяла такую шыкоўную ягаду, так і даведаліся пра гэта месца», – тлумачыць Юрый Віктаравіч.

Суразмоўцы плануюць частку сабраных буякоў замарозіць, каб зімой есці з сырнікамі, кашай і блінамі.

Сустракаем на полі вадзіцеля пагрузчыка з Брэста Аляксандра Васільевіча Трухана. Ён у свой выхадны прыехаў сабраць ягад унукам: кожнаму па пяцілітровым вядры.

«Буякі смачныя, цана адэкватная. Прыязджаю сюды ўжо гадоў пяць па некалькі разоў за сезон», – кажа ён.

Пенсіянерка Валянціна Канстанцінаўна Пілюцік на самазбор прыехала з дачкой, дзвюма ўнучкамі і ўнукам.

«Самім збіраць больш цікава, ды і дзецям так весялей час правесці», – расказвае яна.

Нягледзячы на тое што ягада карыстаецца попытам, у фермерскай гаспадарцы плошчы пад яе павялічваць не плануюць.

«Мы хочам, каб наша паляна заставалася па-сапраўднаму хатняй і сямейнай і не ператварылася ў жорсткі бізнес», – тлумачыць Юрый Каляда.

Што галоўнае ў жыцці?

Прыкладна раз у дзесяць хвілін Юрыю тэлефануюць: людзі пытаюцца, як дабрацца да поля, ці ёсць сёння самазбор і пачым ягада. Сярод гэтых зваротаў бываюць і незвычайныя. Напрыклад, у час нашай з ім сустрэчы на сувязь выйшлі прадстаўнікі аднаго з аддзяленняў Рускага геаграфічнага таварыства. Яны зараз адпачываюць у Беларусі і хочуць наведаць гаспадарку.

Юрый жа заўсёды адкрыты да новых прафесійных знаёмстваў.

Быць у тонусе і спраўляцца з нагрузкамі нашаму суразмоўцу дапамагае спорт. Юрый займаецца бегам і захапляецца трэкінгам, падымаўся на вяршыні Казбек, Эльбрус і Манблан. Кажа, жыццё яго навучыла некалькім важным ісцінам: заўсёды заставацца сумленным, любіць людзей, клапаціцца аб бацьках і па-філасофску ставіцца да грошай.

«У жыцці вельмі важна знайсці справу, якая табе па душы. Шчасце ж не ў грошах, а ў штодзённым задавальненні. Так, без грошай вельмі дрэнна, але ў свеце шмат багатых і няшчасных людзей», – на развітанне кажа ён нам.

Рыжы сабака Добі трэцца аб нагу Юрыя, а фермер з усмешкай сустракае новых гасцей, якія прыехалі на самазбор буякоў.