Чатырохшпіндальныя гайкавёрты і жаночыя рукі: як МТЗ збірае трактар са знакам якасці

Больш за дзесяць кіламетраў падвесных канвеераў, 28 слесараў і ўсяго дзве пары жаночых рук – так выглядае лінія, дзе збіраюць гордасць завода.

Мінскі трактарны завод у лішніх прадстаўленнях не мае патрэбы. Ён шырока вядомы не толькі ў Беларусі, але і ў многіх краінах блізкага і далёкага замежжа, дзе на яго прадукцыю ёсць стабільны попыт. Асаблівую ацэнку вынікаў сваёй работы ён атрымаў у мінулым годзе, калі трактар BELARUS 1222.3 стаў уладальнікам Дзяржаўнага знака якасці.

Напярэдадні новага «сезона» ўручэння ўзнагароды карэспандэнтам Times.by ўдалося наведаць цэх зборкі і сваімі вачамі ўбачыць, як нараджаецца гэты сімвал якасці.

Усё для камфорту аператара

Мадэль 1222.3 – прамы наследнік трактара 1221.3, добра вядомага аграрыям. Паводле слоў галоўнага канструктара завода Ігара Зямцова, пры распрацоўцы ўлічылі максімум заўваг ад спажыўцоў.

«Гэта было няпроста: часам рашэнне ляжыць на паверхні, а выпрабаванні паказвалі, што яно няправільнае. Даводзілася пераасэнсоўваць, перарабляць. Але гэта і ёсць праца канструктара», – тлумачыць Зямцоў.

Галоўныя паляпшэнні закранулі камфорт аператара – кабіна, клімат-кантроль, ЖК-экраны, зручныя органы кіравання – і рамонтапрыдатнасць. Капот змянілі, доступ да вузлоў спрасцілі. Машына атрымалася ўніверсальнай і сёння запатрабавана ў розных краінах і кліматычных зонах: Расія, Казахстан, Узбекістан і Афрыка.

«Бягучыя лічбы я не ведаю, але, думаю, дзесьці каля тысячы штук ужо разышлося. Гэта запатрабаваны трактар», – характарызуе мадэль Зямцоў.

Але МТЗ ніколі не спыняецца на дасягнутым. На заводзе ўжо выпрабоўваюць 500-моцную мадэль, працуюць над мадэрнізацыяй 82.4, шахтнымі машынамі і газонакасілкамі. Але прэтэндаваць на знак якасці, гаворыць канструктар, яны змогуць толькі пасля серыйнага выпуску і зваротнай сувязі ад рэальных гаспадарак.

Аднак мы крыху забеглі ў будучыню, а ў корпусе зборкі трактароў нас чакала сучаснасць.

Нараджэнне трактара: дзве жанчыны і два ярусы аўтаматыкі

Тут рух на галоўным канвееры не спыняецца ні на хвіліну. За змену збіраюць да 25 машын – і кожная праходзіць шлях ад разрозненых агрэгатаў да гатовага трактара.

«Зборка пачынаецца са стыкоўкі рухавіка, трансмісіі і паўрамы. У такім выглядзе каркас перакідваецца на зборачны канвеер», – тлумачыць начальнік корпуса Аляксей Партны.

Далей у справу ўступаюць 28 слесараў механазборачных работ – кожны адказвае за сваю аперацыю. Над іх галовамі працуюць 14 кіламетраў падвесных штурхаючых канвеераў. У два ярусы аўтаматыка падае трансмісіі, колы, каркасы кабін.

Адна з самых цікавых зборачных аперацый – устаноўка колаў. З ёй спраўляюцца ярка-жоўтыя машыны, вырабленыя па спецзаказе шведскай фірмай. Чатырохшпіндальныя электрагайкавёрты запраграмаваны на пэўны момант зацяжкі і вугал давароту. Адно націсканне кнопкі – чатыры гайкі закручаны, разварот – яшчэ чатыры. Калі на пульце загараецца зялёны сігнал, параметры вытрыманы, і трактар гатовы ісці далей па канвееры.

Аўтаматызацыя пакуль не выцясняе людзей, а хутчэй страхуе ад памылак там, дзе патрэбна асаблівая дакладнасць. У цэху актыўна працуюць і жанчыны – 112 чалавек, але іх праца не звязана са шкоднымі або цяжкімі ўмовамі. На аглядаемым канвееры заняты дзве прадстаўніцы прыгожага полу, і яны займаюцца электраабсталяваннем.

«Як мы паміж сабой жартуем, жаночыя пальчыкі збяруць маторыку і дробныя дэталі хутчэй, чым мужчынскія», – з усмешкай заўважае Аляксей.

Пасля канвеера – абавязковая абкатка на трэку, выпрабаванні пад нагрузкай на стэндах і дапрацоўка ў цэху афарбоўкі. Толькі калі ўсе параметры пацверджаны, а карта зборкі знята, трактары адпраўляюцца на склад гатовай прадукцыі, дзе, паводле слоў начальніка цэха, яны не затрымліваюцца – тэхніку збіраюць пад ужо гатовы заказ.

Беражлівая вытворчасць: «купілі – сабралі – прадалі»

Яшчэ з цікавага, чым падзяліліся работнікі завода, – МТЗ стаў адным з першых прадпрыемстваў у Беларусі, якія атрымалі афіцыйны сертыфікат на ўкараненне сістэмы беражлівай вытворчасці. Галоўны канструктар завода апісвае яе сутнасць коратка: гэта арганізацыя ўсяго на прадпрыемстве «дакладна ў тэрмін» і скарачэнне часу знаходжання матэрыялаў на складах.

«Глабальна – гэта работа з колаў. Паступіла – тут жа ўстанавілі і рэалізавалі. Чым менш часу ад закупкі да продажу, тым больш выгадна», – адзначыў Ігар Зямцоў.

Прызнае: перабудова ішла няпроста. Многія працэсы фарміраваліся гадамі, і ўстойлівы кантэкст даводзілася літаральна ламаць. Але вынік зразумелы кожнаму: зніжэнне затрат і больш асэнсаваная арганізацыя працы на кожным участку.

«Большасць работнікаў ідуць на гэта з энтузіязмам, разумеюць, што гэта вядзе да развіцця прадпрыемства, да эканоміі сродкаў, да паляпшэння непасрэдна нават працы канкрэтнага работніка», – падвёў вынік галоўны канструктар завода.

Што стаіць за пяцівугольнікам?

Нагадаем, Дзяржаўны знак якасці – гэта галоўная ўзнагарода для тавараў беларускай вытворчасці. Наяўнасць знака гаворыць аб найвышэйшай якасці прадукцыі і яе гатоўнасці да выхаду на сусветныя рынкі.

Цяпер Дзяржстандарт праводзіць ужо трэці такі конкурс. Як паведаміла старшыня камітэта Алена Маргунова, у гэтым годзе пададзена 260 заявак ад 150 прадпрыемстваў.

Экспертныя камісіі ацэньваюць прадукцыю па пяці крытэрыях: бяспека, экалагічнасць, тэхналагічнасць, інавацыйнасць і эстэтычнасць. Апошнюю вызначаюць самі спажыўцы: да 26 ліпеня ідзе анлайн-галасаванне за візуальную эстэтычнасць тавараў. На гэты момант свае галасы аддалі больш за 33,5 тыс. чалавек. Вынікі конкурсу за 2026 год падвядуць восенню.