Дызайн-код Гомеля: як горад зменіцца ў бліжэйшыя гады – усе падрабязнасці праекта

Гомельскія ўлады распрацавалі дызайн-код, які рэгулюе літаральна ўсё: ад колеру шыльд і формы вулічных ліхтароў да прызначэння велабоксаў і афармлення прыпынкаў.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

Праект размясцілі ў адкрытым доступе, каб да зацвярджэння сабраць заўвагі і прапановы ад гараджан.

Times.by папрасіў галоўнага архітэктара Гомеля Ларысу Кавалёву пракаменціраваць асноўныя тэзісы новага дакумента.

Для каго гэтыя правілы і што яны рэгулююць

Паводле слоў Ларысы Кавалёвай, выкарыстанне дызайн-кода стане абавязковым для архітэктараў, праекціроўшчыкаў, будаўнікоў, кіруючых кампаній і ўсіх, хто так або інакш уплывае на аблічча горада – ад уладальнікаў кафэ да камунальных службаў.

«Рэгламент апісвае, як павінны выглядаць фасады, двары, прыпынкі, летнія пляцоўкі, навігацыя, урны, лаўкі і нават часовыя агароджы на будоўлях. Правілы сфармуляваны для ўсёй тэрыторыі Гомеля з акцэнтам на гістарычны цэнтр, магістральныя вуліцы, жылыя кварталы і дваровыя зоны», – растлумачыла архітэктар.

Мэту гэтага дакумента Ларыса Кавалёва сфармулявала так: «Захаваць архітэктурную індывідуальнасць Гомеля, зрабіць яго візуальна больш спакойным і прывабным для турыстаў».

Адмова ад танных матэрыялаў і назойлівай рэкламы

У гістарычнай частцы горада праект уводзіць прамую забарону на танны пластыкавы сайдынг.

«Замест яго ў аздабленні фасадаў прапануем выкарыстоўваць натуральныя матэрыялы і спакойныя адценні, якія не выбіваюцца з каларыстычнага пашпарта будынка і агульнай каляровай гамы вуліцы», – назвала альтэрнатыўны варыянт суразмоўніца.

Рэкламныя канструкцыі не павінны засланяць лепку, калоны, карнізы і іншыя архітэктурныя дэталі. Забаронена парушаць сіметрыю фасада, перакрываць аконныя і дзвярныя праёмы, ужываць глянцавы пластык, бліскучыя кампазітныя панэлі і банерную тканіну без жорсткага каркаса.

«Для шыльд на фасадах будынкаў у гістарычным цэнтры кампаніям і брэндам рэкамендуем выкарыстоўваць фармат аб'ёмных літар і сімвалаў белага колеру. Гэта стыльны і сучасны тып шыльд, і ён, дарэчы, ужо шырока выкарыстоўваецца ў Гомелі. Прагуляйцеся па праспектах Перамогі і Леніна – ніякага візуальнага шуму, пры гэтым за кошт фірменных шрыфтоў індывідуальнасць не страцілася», – прывяла прыклад Ларыса Кавалёва.

Лаўкі, урны, велапаркоўкі, агароджы, навігацыя і ліхтары, згодна з праектам, таксама павінны выглядаць як адзіны ансамбль. У прыярытэце – чыгуннае ліццё, сталь з парашковай афарбоўкай, лістоўніца або тэрмадрэва, архітэктурны бетон.

«Абазначаючы матэрыялы, зыходзілі ў тым ліку з магчымасцей мясцовых прадпрыемстваў. У нас ёсць свае «Цэнтраліт» з унікальным мастацкім ліццём і «Гомельжалезабетон», гатовы прапанаваць цікавыя элементы гарадскога дэкору. Гэта значыць, выстаўляючы ўмовы, мы будзем тут жа прапаноўваць даступныя варыянты», – удакладніла архітэктар.

Аншлагі, летнія тэрасы, кіёскі і прыпынкі

Навігацыя на фасадах таксама ўніфікуецца – назва вуліцы і нумар дома будуць размяшчацца на дзвюх асобных таблічках на адной вышыні. На таблічцы з нумарам дома будуць паказваць нумары суседніх будынкаў, каб было зручна арыентавацца.

Тэрасы кафэ і рэстаранаў, якія працуюць з 1 красавіка па 31 кастрычніка, павінны будуць пакідаць пешаходам свабодны праход шырынёй не менш за два метры.

«Гандлёвыя кіёскі прапануем перанесці ў двары або ў праходы паміж дамамі, а падводзячыя да іх правады прыбраць пад зямлю. Гэта таксама павінна дапамагчы знізіць візуальны шум на тратуарах і фасадах», – растлумачыла Кавалёва.

Нават для уваходных казыркоў у праекце прапісалі асобныя патрабаванні. Пераважны варыянт – «лунаючая» кансольная канструкцыя на стальных тросах (вантах), якая мацуецца да апорных элементаў сцяны і не патрабуе масіўных апорных стоек.

Уваходныя дзверы ў гістарычных будынках павінны быць рэстаўрацыйнымі або адноўленымі: масіў каштоўных парод драўніны або металаканструкцыі, якія паўтараюць аўтэнтычную форму і фурнітуру.

Прыпыначныя павільёны ў праекце сталі больш стрыманымі: нейтральная палітра (шэры, графіт, бэжавы, крэмавы), шмат загартаванага шкла і ўбудаваная падсветка з цёплым або нейтральным белым святлом.

«У гэтай частцы без радыкальных змяненняў. Не менш за 70% вертыкальных плоскасцей павільёна павінны быць святлопразрыстымі. Унутры абавязковым стане вертыкальны лайтбокс з раскладам і схемай маршрутаў», – удакладніла суразмоўніца.

Агароджы будынкаў павінны быць «празрыстымі», каб не перакрываць від на гістарычныя фасады. Сеткаватыя канструкцыі трапяць пад забарону. У прыярытэце, зноў жа, каваныя і чыгунныя літыя секцыі і вароты.

Па адзіным стандарце ў ідэале павінны быць аформлены і будаўнічыя агароджы, на якіх забароняць размяшчаць рэкламу.

Двары і жылыя кварталы

Праект рэгламентуе выгляд агароджаў, кантэйнерных пляцовак і пакрыццяў для дзіцячых пляцовак у жылых дварах.

«Прапануецца стрыманая палітра фасадаў жылых дамоў: ахраматычныя колеры з акцэнтам на архітэктурныя дэталі – карнізы, парталы, налічнікі. Як і на магістральных вуліцах, «ядавітыя» адценні апынуцца пад забаронай, на адным фасадзе можна будзе выкарыстоўваць не больш за тры асноўныя колеры», – дадала спецыяліст.

Зялёныя зоны і дзіцячыя пляцоўкі прапануецца агароджваць невысокім антывандальным штыкетнікам шэрага графіту – не вышэй за 60 см і з вальцаванымі краямі, каб ніхто не параніўся.

Дзіцячыя пляцоўкі павінны абавязкова заніравацца, каб забяспечыць бяспеку і камфорт дзецям розных узростаў. Паводле праекта яркія гульнявыя модулі дапушчальныя толькі на пляцоўках для дзяцей да 6 гадоў.

«Момант пра выразнасць дзіцячых пляцовак выклікаў спрэчкі і ў складальнікаў. Асабіста я не бачу нічога дрэннага, калі варкаўт-пляцоўка для падлеткаў будзе аформлена ў яркай каляровай гаме. Думаю, тут, як кажа моладзь, мы «загнулі», не выключаю, што праўкі будуць у гэтай частцы праекта», – растлумачыла Ларыса Кавалёва.

Як жыхары могуць паўплываць на фінальны дакумент

Паколькі гэта пакуль што праект, у гараджан ёсць магчымасць паўплываць на канчатковы варыянт дакумента. Заўвагі і прапановы можна накіраваць да 15 верасня 2026 года ў гарадское ўпраўленне архітэктуры на электронную пошту: uaig@gorod.gomel.by.

Пасля зацвярджэння дакумент стане абавязковым для выканання. Але гэта не значыць, што ўсе «няправільныя» шыльды здымуць у аўральным парадку за адну ноч.

«Дызайн-код не прадугледжвае імгненнай рэвалюцыі. Пасля зацвярджэння дакумента будзе ўведзены так званы пераходны перыяд – час, за які прадпрымальнікі і ўладальнікі будынкаў павінны будуць прывесці свае фасады і шыльды ў адпаведнасць з новымі патрабаваннямі. Працэс будзе ісці паэтапна», – растлумачыла архітэктар.

Паводле яе слоў, у іншых гарадах гэты перыяд склаў ад трох месяцаў да года. Пры фарміраванні дызайн-кода для Гомеля спецыялісты вывучалі вопыт не толькі беларускіх, але і еўрапейскіх гарадоў. Важнае ў гэтым праекце – пачуць меркаванне жыхароў горада.

«Вельмі разлічваем на зваротную сувязь, і ўжо першыя прапановы атрымалі, асабліва ў частцы азелянення горада. Гэта пазіцыя ў праекце ёсць з рэкамендацыяй вечназялёных, зімаўстойлівых раслін, і хтосьці ўжо падумаў, што ад ліставых парод горад адмовіцца наогул. Гэта не так. Дапрацуем правілы і ў гэтай частцы з улікам меркавання актыўных жыхароў і спецыялістаў», – запэўніла яна.