Ружы самі выбіраюць мяне: вопытны ружавод аб тым, як вырасціць сад мары на Палессі

Гэты цудоўны ружовы сад размешчаны на поўдні Беларусі, у прыгарадзе Пінска. Яго гаспадыня па адукацыі эканаміст, а па поклічы сэрца – ружавод.

Алена Ігнацьева, старшы выкладчык кафедры банкаўскай справы Палескага дзяржуніверсітэта, вось ужо 15 гадоў паспяхова вырошчвае на сваім участку кветкі, якія па праве лічацца самымі прыгожымі ў свеце.

Times.by сустрэўся з Аленай, каб даведацца, як пачыналася гісторыя яе дзівоснага саду, у якім сёння налічваецца больш за 250 кустоў руж, як ён рыхтуецца да першай хвалі цвіцення, а таксама аб сакрэтах догляду патрабавальнай каралевы кветак ва ўмовах нашага клімату.

Заўсёды хацелася чагосьці новага

«Пачыналася, бадай што, усё вельмі даўно, калі на нашым участку ў 27 сотак раслі толькі звычайныя шматгадовыя расліны, – успамінае Алена. – І асаблівага задавальнення, калі выходзіш у сад, не адчувалася. Заўсёды хацелася чагосьці новага».

Да руж яна тады адносілася без асаблівага энтузіязму. Здавалася, што гэта капрызная культура не для палескага рэгіёну з яго то гарачым засушлівым летам, то павышанай вільготнасцю. Тыя нямногія кусты, што ўжо раслі, пасля кожнай зімы «зносіла практычна пад нуль». Іх укрывалі зямлёй, рубероідам, але вясной вынік зусім не радаваў.

Аднойчы, гартаючы садовыя часопісы, Алена наткнулася на аб’яву мінскага калекцыянера аб продажы саджанцаў руж. На яго сайце яе ўвагу прыцягнулі англійскія ружы Дэвіда Осціна, да таго ж на сайце калекцыянера прыкладалася падрабязнае апісанне агратэхнікі. Гэта і падштурхнула зрабіць першы заказ.

«Першыя саджанцы былі Crown Princess Margaretha, Graham Thomas, Abraham Darby. Вось з іх у 2011 годзе ўсё і пачалося, – працягвае Алена. – Прыйшлі малюсенькія палачкі, мы нават не верылі, што з іх нешта атрымаецца. Але да канца сезона выраслі прыгожыя паўнавартасныя кусты».

Выкарыстоўваючы прапанаваны метад сухога паветранага ўкрыцця, вясной Алена пасля раскрыцця ўпершыню ўбачыла зялёныя кусты з набухлымі пупышкамі.

«Мы зразумелі, што гэта рэальна працуе, – адзначыла яна. – І тады я стала заказваць усё больш і больш саджанцаў руж».

Зачапілі ружы з душой

Самы вялікі заказ на спецыялізаваным сайце выпаў на 2014 год. Менавіта тады і была засаджана асноўная частка цяперашняга ружоўніка.

«Часам я думаю, што гэта не я выбірала ружы, а ружы самі выбіралі мяне, мой сад, – усміхаецца Алена. – Прынцып у мяне заўсёды быў просты: чапляе ці не чапляе. Адразу ж спадабаліся англійскія «осцінкі» – ружы з душой. Кветкі ў іх асаблівыя, туганабіўныя – «півоняпадобныя», як іх цяпер называюць. А далей, што называецца, галава ў працэсе выбару ўдзелу не прымала. Таму што, каб такую колькасць руж пасадзіць, трэба было мець пэўную смеласць».

Так атрымалася, што першая ружа з душой стала любоўю на доўгія гады. І цяпер менавіта жоўтая Crown Princess Margaretha – галоўная фаварытка і візітная картка саду Алены Ігнацьевай.

Ад градак з памідорамі да дызайнерскага ландшафту

У гэтым годзе саду Алены споўніцца 15 гадоў. Сёння гэта дакладна выбудаваная сістэма з заніраваннем, малымі архітэктурнымі формамі – аркамі, рашоткамі, альтанкай, вадаёмамі з німфеямі, пятляючымі дарожкамі і дызайнерскімі элементамі.

Дэкаратыўная частка саду размяшчаецца на 10 сотках – усяго тут больш за 250 кустоў руж, амаль палова з якіх расце ў асноўным ружоўніку каля дома. Але так было не заўсёды.

«У 2011 годзе асноўная частка ружоўніка межавалася са звычайнымі градкамі з памідорамі. Тады карцінка была зусім іншая – гэта быў яшчэ не сад, а толькі пасадкі руж побач з агародам», – успамінае Алена.

Кардынальныя змяненні пачаліся ў 2014 годзе: Алена і яе мама, якая заўсёды дапамагала і падтрымлівала захапленне дачкі, вырашылі поўнасцю аддзяліць ружы ад агарода, для пачатку размежаваўшы іх туямі.

У 2018 годзе да саду дадалі яшчэ адну зону з альтанкай – на месца, дзе раней раслі клубніцы. Адразу ў ёй задумвалася група хвойных раслін і гартэнзій. Але планы змяніліся – у памяць аб вялікім Дэвідзе Осціне, які пайшоў з жыцця ў снежні таго ж года, Алена пасадзіла там сарты яго селекцыі, у тым ліку і рэдкія.

Сёння вечназялёныя туі, елі і кіпарысавікі адчуваюць сябе ў садзе гэтак жа камфортна, як і іх квітнеючыя суседзі. У хвойных тут дзве асноўныя функцыі – па-першае, заніраванне прасторы і стварэнне яе асаблівай архітэктуры. А па-другое, калі большая частка саду ўкрыта тунэлямі, выгляд участка істотна мяняецца. Таму ў перыяд асенне-зімовага манахрому яны з’яўляюцца асноўнымі элементамі, якія яго ўпрыгожваюць.

Летам жа сад Алены ператвараецца ў неверагодны квітнеючы аазіс – яркі, кантрастны, пахучы. Ён афарбаваны сотнямі бутонаў самых розных адценняў: ад спакойных і мяккіх бела-ружовых да дзёрзкіх і экспрэсіўных пурпурных, якія з’яўляюцца любімымі ў гаспадыні гэтага каралеўства руж. У садзе выдатна ўжываюцца глебапокрыўныя, пляцістыя, чайна-гібрыдныя ружы, шрабы, фларыбунда.

«Няма такіх сартоў руж, якія ніколі не вырастуць у нашым клімаце, – цяпер з упэўненасцю кажа Алена. – Нам грэх скардзіцца на надвор’е. Правільная агратэхніка і ўкрыццё на зіму – вось самае галоўнае ў доглядзе».

Ужо больш за пяць гадоў новыя ружы ў сад Алена не дабаўляе.

«Мая апошняя ружа сорту Erfordia – вельмі рэдкага ў нас – жыла ў вялікім 20-літровым вазоне гады чатыры, і я нарэшце пасадзіла яе ў грунт. Цяпер пераробкі саду больш заключаюцца ў падсаджванні злакаў, шматгадовых раслін і хмызнякоў, – кажа яна. – У дызайне майго саду ружы добра спалучаюцца з клематысамі (толькі паміж імі павінна быць адлегласць у метр). Ідэальны партнёр – шалфей дуброўны, кацямятка, лаванда – лепш не прыдумаеш. Прыгожа выглядаюць флоксы пастэльных адценняў, светла-ружовыя, блакітныя. Гейхеры на пярэднім плане, хосты, якія выносяць сонца, герані і, вядома, злакі. Пажарніца, аўсяніца, малініі, адналетак вербена банарская выглядаюць шыкоўна. Таксама хвойныя, барбарысы ствараюць асаблівую фактурнасць».

На пытанне, у чым заключаецца галоўная радасць ружавода, які траціць на догляд саду амаль увесь вольны час на працягу многіх гадоў, Алена адказвае без ваганняў: «Бачыць квітнеючы сад. Увесь яго масіў. Адчуваць пах, асабліва рана раніцай і вечарам, калі спяваюць птушкі. Сядаеш, глядзіш на гэту прыгажосць і разумееш, што яно таго варта. Самае дзіўнае, што дома зрэзаных руж у мяне няма, да букетаў я абыякавая. Любуюся ружамі толькі на кустах. Жывое няхай жыве».

Ружа – культура сістэмнага догляду

За гэтыя гады ў Алены з’явілася ўласная сістэма догляду ружовага саду, якой яна строга прытрымліваецца.

Сезон пачынаецца ў пачатку лютага з планавання і аналізу памылак мінулага сезона – якія апрацоўкі будуць на працягу года, якія прэпараты для барацьбы з хваробамі і шкоднікамі неабходна набыць.

У сакавіку адбываецца раскрыццё руж і іх першая апрацоўка. У гэтым годзе Алена здымала ўкрыццё ў 20-х чыслах, але былі гады з ранняй цёплай вясной, калі гэты этап праводзіўся і ў пачатку месяца.

«Калі раскрываць? Галоўнае правіла: толькі калі поўнасцю адтала зямля. Гэта праблема ёсць у многіх: нават калі ружы добра перазімавалі, іх адкрываюць занадта рана. Калі глеба яшчэ замёрзлая – карані не працуюць, а маразы і вецер канчаткова пагоршаць сітуацыю», – адказвае садавод.

Таксама Алена рэкамендуе адкрываць ружы ў пахмурны дзень, каб яркае веснавое сонца не апякло мяккія парасткі, якія ўжо маглі пайсці ў рост ва ўкрыцці.

Зняўшы дугі-каркасы, яна адразу ж устанаўлівае іх каля кожнага вялікага куста крыж-накрыж. Гэта выратоўвае ружы ад моцных вятроў і ліўняў у чэрвені, калі пачынаецца масавае цвіценне. Звычайна зняцце ўкрыцця займае каля двух тыдняў.

Адразу пасля раскрыцця патрабуецца абавязковая апрацоўка.

«Як толькі я раскрыла ружы, імкнуся адразу ж апрацаваць – фунгіцыдам супраць хвароб (напрыклад, «Стробі»), які працуе пры нізкіх тэмпературах, прэпаратам ад шкоднікаў. Адначасова праводзіцца і пазакаранёвае падкормліванне («Плантафол 20.20.20») для запуску роставых працэсаў і прымяняецца антыстрэсавы прэпарат («Мегафол»). Калі вясна халодная і здарыліся замаразкі або, як у гэтым годзе, выпаў снег на раскрытыя ружы, выкарыстоўваць яго трэба ў максімальнай дазіроўцы – 30 мл на 10 літраў вады. Пад корань дабаўляю жменю кальцыевай салетры, але толькі ў вільготнае надвор’е», – раіць уладальніца саду.

Медзьзмяшчальныя прэпараты Алена не рэкамендуе змешваць з іншымі.

У маі асноўная праца – гэта праполка і барацьба са шкоднікамі (тлёй, разанным пільшчыкам). Паліванне праводзіцца толькі пад корань, не ўцягваючы лісце.

Як правіла, першыя кветкі ў садзе ў Алены раскрываюцца ўжо ў канцы мая (29–31-га чысла). Аднымі з першых зацвітаюць Crown Princess Margaretha, Schneewittchen, Mary Rose.

Пік першай хвалі прыпадае на сярэдзіну чэрвеня і доўжыцца каля месяца.

«Калі ружы пачынаюць цвісці, спыняюцца ўсе падкормкі, адзінае, што можна выкарыстоўваць, – гэта антыстрэсавыя прэпараты, каб нейтралізаваць негатыў, які ружы атрымліваюць ад нашай спёкі», – тлумачыць садавод.

Пасля таго як першая хваля цвіцення ідзе на спад, адразу ж пачынаецца падрыхтоўка новага цыкла. Адцвіўшыя ружы абразаюць, і кусты зноў падкормліваюць. Звычайна ўжо ў першых чыслах жніўня ідзе запуск другой хвалі – яна менш багатая, але ў ёй ёсць сваё асаблівае зачараванне.

У сярэдзіне ліпеня падкормка павінна быць з дамінаваннем азоту. А далей ён выключаецца цалкам, упор робіцца на фосфар і калій, каб парасткі пачыналі рыхтавацца да зімы, выспявалі і назапашвалі цукры.

Ці будзе ў верасні трэцяя хваля, залежыць у першую чаргу ад надвор’я. І ружаводу трэба прыняць няпростае рашэнне: «Трэба разумець, што часам лепш яе прапусціць, таму што ружы патрацяць усе свае сілы на тое, каб запусціць трэці цыкл, а наперадзе абразанне і зімоўка».

Самы працаёмкі этап пачынаецца ў верасні і доўжыцца амаль месяц.

«У 20-х чыслах верасня я пачынаю выдаляць усё лісце з кустоў, прыбіраю лішнія парасткі і гну ружы на ўзровень зямлі – чым ніжэй, тым лепш. Важна зрабіць гэта да маразоў: калі гнеш ружы пры плюсавай тэмпературы, парастак лёгка кладзецца і не пашкоджваецца. У мароз вялікая верагоднасць зламаць яго», – расказвае Алена Ігнацьева.

Затым устанаўліваюцца дугі, будуецца каркас, і да 20 кастрычніка ўвесь ружоўнік ужо ўкрыты спанбондам.

Узімку ў ружавода «дыстанцыйная» праца: планаванне новых пасадак, вывучэнне сартоў, заказы на новы сезон, перагляд схем апрацовак і падкормак.

Галоўная памылка навічка

Станаўленне Алены як ружавода пачыналася на спецыялізаваных форумах у інтэрнеце. На гэтых пляцоўках адбываўся актыўны абмен вопытам, знаёмства з аднадумцамі з розных краін, экспертамі, селекцыянерамі, калекцыянерамі, да якіх можна звярнуцца за парадай або рэкамендацыяй па любой прычыне.

Выдатным стымулам і натхненнем для далейшага ўдасканалення стала прызнанне яе першых дасягненняў прафесійнай суполкай – перамога на конкурсе сайта «Веснік садавода» ў галоўнай намінацыі «Ружа ў дызайне саду» ў 2016 годзе.

Усё больш паглыбляючыся ў вывучэнне агратэхнікі, з цягам часу Алена прыйшла да высновы, што не трэба слепа капіраваць чыйсьці вопыт у частцы апрацоўкі руж, а толькі выкарыстоўваць яго для стварэння ўласнай, праверанай гадамі сістэмы.

Цяпер сваімі ведамі ў якасці ружавода-аматара яна ў вольны час (які, аднак, выпадае вельмі рэдка) дзеліцца на сваім канале ў YouTube, а таксама развівае акаўнт у Instagram, дзе можна ўбачыць фатаграфіі сотняў цудоўных руж з яе саду.

Пры гэтым, будучы ўжо прызнаным майстрам сваёй справы, Алена шчыра прызнаецца, што сама калісьці зрабіла самую галоўную памылку навічка: «Была пасаджана вельмі вялікая колькасць руж. Цяпер я дакладна ведаю, што трэба сувымяраць свае жаданні, сілы і магчымасці. Я б цяпер спынілася ў межах 100 кустоў».

«Калі закладваюцца ружоўнікі, трэба ўключаць галаву і разумець, што ружа сама па сабе не расце. Адразу вызначыць тую колькасць кветак, догляд якіх будзе прыносіць рэальнае задавальненне. Таму што ў мяне часам бывае пачуццё, што ўвесь мой час, усё маё жыццё звязана толькі з ружамі, – дзеліцца яна. – Больш газона, зелені, іншых раслін – вось самы аптымальны варыянт».

Цяпер, у сярэдзіне мая, сад руж штодзённымі намаганнямі і клопатам Алены актыўна рыхтуецца да свайго першага ў гэтым сезоне цвіцення. Мы абавязкова зазірнем туды, каб паказаць, як ён выглядае ў гэты перыяд. А таксама падрабязна раскажам аб асноўных этапах догляду руж улетку і самых папулярных сартах у нашым рэгіёне. Сачыце за нашымі публікацыямі!