Што паглядзець у Бярэзінскім запаведніку: сабралі топавыя лакацыі ў адным месцы

Адзін з найбольш вядомых запаведнікаў Беларусі – гэта месца, дзе можна ўбачыць чырванакніжных жывёл і птушак і проста добра і з карысцю адпачыць на прыродзе.

Самая вялікая папуляцыя бурых мядзведзяў у Беларусі жыве менавіта ў Бярэзінскім біясферным запаведніку. Прычым за жыццём касалапых тут можна паназіраць амаль у натуральным асяроддзі падчас спецыяльных экскурсій. І гэта далёка не адзінае, дзеля чаго варта прыехаць сюды.

Цікавасць да адпачынку на прыродзе ў Беларусі з кожным годам толькі расце. У мінулым годзе нацыянальныя паркі краіны наведалі амаль мільён чалавек – каля 997 тыс. турыстаў (на 87 тыс. больш, чым годам раней). Амаль чвэрць гасцей – іншаземцы.

Нядзіўна, што запаведнікі пастаянна пашыраюць турыстычныя маршруты, адкрываюць новыя экскурсіі і прапануюць падарожнікам усё больш незвычайных спосабаў пазнаёміцца з дзікай прыродай.

Журналісты Times.by пабывалі ў Бярэзінскім запаведніку, каб убачыць, чым сёння сустракае гасцей адзін з самых вядомых куткоў беларускай прыроды. Сабралі самыя цікавыя месцы, якія дапамогуць не проста пагуляць па лесе, а па-сапраўднаму адчуць атмасферу гэтага месца.

1. Музей запаведнай справы са 100-гадовай гісторыяй нацпарку

Знаёмства з Бярэзінскім запаведнікам варта пачынаць менавіта адсюль.

Новы Музей запаведнай справы адкрыўся да яго 100-годдзя і пакуль застаецца адзіным у Беларусі, дзе можна прасачыць, як зараджалася сістэма аховы прыроды і запаведнай справы.

Менавіта тут становіцца зразумела, чаму гісторыя запаведніка непарыўна звязана з бабром. У 1925 годзе экспедыцыя заолага Анатоля Фядзюшына адправілася ў вярхоўі Бярэзіны шукаць адно з апошніх месцаў пражывання гэтых жывёл. Менавіта выяўленне баброў стала зыходным пунктам для стварэння запаведніка.

Экспазіцыя аб'ядноўвае рэдкія архіўныя дакументы, фатаграфіі, навуковыя дзённікі даследчыкаў, першыя выданні аб запаведніку і матэрыялы, якія расказваюць, як мянялася прыродаахоўная работа на працягу цэлага стагоддзя.

Асаблівую цікавасць выклікае рэканструяваны кабінет вучонага-натураліста 1970-х. Здаецца, быццам гаспадар толькі ненадоўга выйшаў у лес: на стале ляжаць палявыя запісы, побач – рабочыя прыборы, карты і кнігі.

Пры гэтым музей не выглядае цалкам класічным. Інтэрактыўны інфакіёск дапамагае праверыць веды аб прыродзе запаведніка, а завяршыць экскурсію можна праглядам кадраў з фотапастак, якія адлюстравалі жыццё дзікіх жывёл.

2. Музей прыроды, дзе можна пазнаёміцца з усімі жыхарамі запаведніка

Нават калі падчас прагулкі па запаведніку вам не пашанцуе ўбачыць аленя, ваўка або рысь, пазнаёміцца з яго галоўнымі жыхарамі ўсё роўна атрымаецца.

Для гэтага варта завітаць у Музей прыроды – адзін з самых папулярных пунктаў запаведніка.

Экспазіцыя займае тры тэматычныя залы і знаёміць з мясцовым жывёльным светам. Тут сабраны дзясяткі відаў млекакормячых, каля 170 відаў птушак, а таксама рыбы. Ад велічных аленяў і асцярожных ваўкоў да кабаноў, лісіц і, вядома, знакамітага рачнога бабра, дзякуючы якому амаль 100 гадоў таму і з'явіўся сам запаведнік.

Кожная экспазіцыя аформлена так, быццам пераносіць наведвальніка непасрэдна ў лес. Панарамныя фатаграфіі сапраўдных запаведных ландшафтаў ствараюць адчуванне прысутнасці, а кампазіцыі дазваляюць у дэталях разгледзець жывёл, якіх у натуральным асяроддзі ўдаецца ўбачыць далёка не кожнаму.

3. Музей мёду і пчалярства, дзе можна заснуць пад гудзенне пчол

Калі вы думалі, што музей пчалярства – гэта толькі вітрыны са старымі вуллямі, то Бярэзінскі запаведнік гатовы здзівіць.

Тут не проста расказваюць аб жыцці пчол, а прапануюць літаральна паглыбіцца ў іх свет – паспрабаваць розныя сарты мёду, даведацца сакрэты работы пчаляроў і нават прайсці незвычайную працэдуру аэраапітэрапіі.

Экспазіцыя знаёміць наведвальнікаў з гісторыяй пчалярства і паказвае, як яно мянялася на працягу дзесяцігоддзяў. Тут сабраны старадаўнія вуллі розных канструкцый, сучасны пчальніковы інвентар, узоры мёду, гербарыі меданосных раслін і абсталяванне, якое выкарыстоўвалі пчаляры з розных куткоў Беларусі.

Пасля экскурсіі гасцей звычайна чакае дэгустацыя мёду, дзе можна адчуць, наколькі адрозніваецца яго смак у залежнасці ад раслін, з якіх пчолы збіралі нектар.

Але самы незвычайны аб'ект знаходзіцца літаральна ў некалькіх кроках ад музея. Гэта апідомік, разлічаны на двух чалавек. Пад тапчанамі размешчаны вуллі, а ўнутр праз спецыяльную сістэму паступае насычанае водарамі мёду, воску, праполісу і іншых прадуктаў пчалярства паветра. Такі сеанс называецца аэраапітэрапіяй.

Пчолы пры гэтым застаюцца ўнутры вулляў і не могуць выляцець да наведвальнікаў, таму працэдура лічыцца бяспечнай.

Дарэчы, калі плануеце паездку ў жніўні, варта зазірнуць сюды 16-га чысла. Менавіта да Мядовага (Яблычнага) спаса ў запаведніку традыцыйна праходзіць вялікае свята мёду з кірмашом, майстар-класамі, экскурсіямі і займальнай праграмай для ўсёй сям'і.

4. Завітаць у лясны заапарк і ўбачыць мядзведзя, аленя і рысь у адзін дзень

Нават калі прагулка па запаведніку не падаруе сустрэчу з яго самымі нябачнымі жыхарамі, расстройвацца не трэба. У лясным заапарку можна блізка ўбачыць жывёл, якія звычайна застаюцца незаўважанымі для чалавека нават падчас доўгіх паходаў па лесе.

На тэрыторыі плошчай каля 12 га створаны прасторныя вальеры, максімальна набліжаныя да натуральнага асяроддзя. Тут жывуць галоўныя сімвалы беларускай прыроды – зубр, лось, буры мядзведзь, воўк і рысь. Кампанію ім складаюць высакародныя алені, казулі, лані, кабаны, лісіцы, а таксама дзясяткі іншых жывёл і птушак.

Асаблівасць ляснога заапарка ў тым, што гэта не класічны звярынец з цеснымі клеткамі. Жывёлам пакінулі дастаткова прасторы, каб яны маглі весці прывычны спосаб жыцця, а наведвальнікі атрымліваюць магчымасць назіраць за імі амаль ва ўмовах сапраўднага лесу.

Паводле слоў супрацоўнікаў запаведніка, менавіта сюды штогод прыязджаюць тысячы турыстаў. Асабліва часта ў лясны заапарк прыходзяць сем'і з дзецьмі: убачыць сапраўднага мядзведзя ў некалькіх метрах ад сябе – гэта запамінаецца надоўга.

Пасля прагулкі неабавязкова адразу адпраўляцца далей. На тэрыторыі абсталяваны альтанкі і зоны адпачынку, побач працуюць кафэ, пункт пракату турыстычнага інвентару і вяровачны парк, таму тут можна правесці некалькі гадзін усёй сям'ёй.

5. Музей міфалогіі, дзе ажываюць легенды

Гэты музей, напэўна, самы ўражальны. Ужо на ўваходзе наведвальнікаў сустракае незвычайнае дрэва.

Гэта сімвалічнае Дрэва жыцця, якое спалучае нябесны, зямны і падземны свет. Менавіта па такім прынцыпе пабудавана ўся экспазіцыя. Кожная зала раскрывае ўяўленні нашых продкаў аб свеце, прыродзе і месцы чалавека ў ёй.

Асабліва цікава, што прывычны многім падземны свет тут паўстае зусім не змрочным царствам. Наадварот, яго ўспрымалі як прастору, дзе жывуць сілы прыроды, якія адказваюць за ўрадлівасць зямлі, падземныя воды і натуральны парадак рэчаў.

А нябесны свет, паводле старажытных уяўленняў, быў крыніцай святла і жыцця, тады як зямны расказваў аб паўсядзённым жыцці чалавека, змене пор года, традыцыях і народным календары.

Падчас экскурсіі становіцца зразумела: многія міфалагічныя персанажы былі не столькі героямі легенд, колькі своеасаблівымі хавальнікамі лясоў, рэк, балот і палёў. Праз такія вобразы людзям тлумачылі, чаму нельга бяздумна шкодзіць прыродзе, парушаць яе законы або ставіцца да яе без павагі.

Напэўна, менавіта таму пасля наведвання музея пачынаеш глядзець на запаведны лес крыху інакш. Здаецца, што за кожным старым дрэвам сапраўды тоіцца свая старажытная гісторыя.

6. Зялёны клас для дзяцей і навучанне непасрэдна ў лесе

Гэта месца варта наведаць, калі падарожнічаеце ўсёй сям'ёй. Гэта адукацыйная пляцоўка, дзе знаёмства з прыродай праходзіць не за школьнай партай, а непасрэдна ў запаведным лесе.

Для дзяцей тут праводзяць інтэрактыўныя заняткі, экскурсіі і назіранні за дзікай прыродай. Спецыяльна абсталяваныя экалагічныя сцежкі, назіральныя пляцоўкі, тэматычныя стэнды і гульнявыя заданні дапамагаюць юным наведвальнікам не проста больш даведацца аб жывёлах і раслінах, а ўбачыць жыццё экасістэм сваімі вачамі.

Такі фармат робіць звычайную прагулку па лесе сапраўдным урокам, які дакладна запомніцца надоўга.

7. Маршруты, экскурсіі і падзеі на любы густ

Калі пасля музеяў захочацца адправіцца насустрач сапраўднай дзікай прыродзе, у Бярэзінскім запаведніку для гэтага ёсць іншыя варыянты.

Аматарам прагулак прапануюць пешыя экалагічныя маршруты працягласцю ад 3 да 12 кіламетраў.

Тым, хто аддае перавагу актыўнаму адпачынку, падыдуць веласіпедныя падарожжы ад 10 да 70 кіламетраў, разлічаныя нават на два дні.

Асобная прыгода – сплавы на байдарках па Бярэзіне. У залежнасці ад падрыхтоўкі і жадання можна выбраць маршрут ад 30 да 110 кіламетраў, які зойме ад двух да сямі дзён. Такія падарожжы праходзяць у суправаджэнні вопытных інструктараў.

Тым, хто хоча глянуць на запаведнік з другога боку, прапануюць прагулкі вярхом.

Сапраўдная фішка запаведніка – экскурсіі па назіранні за дзікай прыродай. Менавіта тут можна ўбачыць бурага мядзведзя ў натуральным асяроддзі, а таксама адправіцца на фотапаляванне за птушкамі, жывёламі і рэдкімі раслінамі разам са спецыялістамі, якія ведаюць кожны куток запаведнага лесу.

Аматарам падзейнага турызму таксама ёсць што адзначыць у календары. Ужо 22–23 жніўня тут пройдзе VII фестываль славянскай міфалогіі «Шлях Цмока» – адно з самых незвычайных свят запаведніка, прысвечанае легендам, міфам і беларускаму фальклору.

Пад канец маленькая парада ўсім, хто плануе паездку ў Бярэзінскі запаведнік: не абмяжоўвайцеся самастойнай прагулкай. Перад падарожжам лепш звязацца са спецыялістамі, якія дапамогуць падабраць маршрут, экскурсіі і актыўнасці з улікам вашых інтарэсаў, часу і складу кампаніі. Тут аднолькава лёгка арганізаваць сямейны адпачынак з дзецьмі, рамантычны ўік-энд, шматдзённы паход або сапраўдную прыгоду ў сэрца беларускай прыроды.