Тут ажываюць легенды: як праходзіць этнафестываль «Кліч Палесся»

У Ляскавічах у суботу сабраліся тысячы гасцей, каб паглядзець на традыцыйную палескую культуру.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

Паветра ў Ляскавічах над Прыпяццю ў суботу гудзела ад галасоў і музыкі. Раз у два гады гэта ціхае мястэчка ў Петрыкаўскім раёне ператвараецца ў жывы этнагорад, куды прыязджаюць тысячы людзей, каб убачыць сапраўдных палешукоў і пазнаёміцца з іх традыцыямі і непаўторным гумарам.

Пакуль галоўная сцэна рыхтавалася да вялікага вячэрняга канцэрта, народ гуляў паміж падворкамі ад раёнаў Гомельскай і Брэсцкай абласцей. У гэтым годзе фестываль прысвяцілі жаночаму голасу Палесся, таму на кожным падворку свая гаспадыня і гісторыя – гераіні фальклору, гістарычныя асобы і таленавітыя сучасніцы.

Сустрэча з легендамі

На падворку ў хайнічан – чарга да Ганны Чарнушкі, гераіні легендарнай трылогіі «Палеская хроніка» Івана Мележа. Вострая на язычок, у нацыянальным уборы, яна прымае гасцей каля «Грушы прадказанняў» – копіі таго самага дрэва з рамана.

«Дзяўчаткі, замуж хочаце? Спытайце ў Ганны, калі гэта здарыцца. Яна праўду скажа», – смяецца малады чалавек побач з Чарнушкай, які тут у вобразе Васіля.

На пінскім падворку гаспадарыць каралева Бона Сфорца. Менавіта яна навучыла знаць карыстацца відэльцам і завезла ў мясцовыя краі апельсіны.

Побач ужо заводзіць паланэз струнны аркестр, а ансамбль «Пінская шляхта» паказвае, як танцавалі пры каралеўскім двары. Хтосьці з гасцей ужо прымярае рыцарскі шлем – праз гадзіну пачнецца турнір.

Петрыкаўчане інсцэніруюць драму Сафіі Слуцкай. Апошняя княжна з роду Алелькавічаў-Радзівілаў, асірацеўшы ў два гады, атрымала ў спадчыну ўсё Слуцкае княства, уключаючы мястэчка Петрыкаў. Апекуны «прадалі» яе замуж даражэй, а мястэчка перайшло Гераніму Хадкевічу. Гэты момант – дарэнне маёнтка – паказвалі на пляцоўцы.

Жыткаўчане прысвяцілі падворак Ганне Бурак – кіраўніку фальклорнага ансамбля «Дубравiца», носьбіту ўнікальнага пеўчага стылю Тураўскага міжрэчча. Участак разбіты на чатыры зоны па порах года: вясной паказваюць «Юр'е», летам – «Зажынкі», восенню – «Багач», зімой – вячоркі каля ткацкага станка.

«Першы сноп заўсёды зразалі з песняй і неслі ў дом з паклонамі – гэта быў пачатак да ўраджаю наступнага года», – тлумачыць сакральны сэнс рытуалу загадчыца мясцовага палаца культуры Святлана Сакула.

Смак і рамёствы

Каля падворкаў чуюцца водары: вэнджаная рыба, хатні хлеб, травяная гарбата. Мясцовыя далікатэсы, якіх не знайсці ў рэстаранах, спрабуюць каля сталоў, каб падсілкавацца і ісці далей.

У рамеснай слабадзе – звон малаткоў і скрып рубанкаў, разьбяры выводзяць узоры па дрэве. Тут жа разгарнулася выстава-кірмаш: ніякіх кітайскіх сувеніраў, усё толькі самабытнае. Хтосьці ўжо ідзе з гліняным збаном.

Каля 63-гадовага майстра Леаніда Швеца з вёскі Перароў Жыткавіцкага раёна – аншлаг. Паляшук з цэльнага дубу выразае сапраўдны човен. Кажа, ніхто ў Беларусі так ужо не робіць. Леанід браў урокі ў старых майстроў яшчэ ў маладосці.

«Ідэальнае судна. І даўгавечнае. Побач ляжаць мае чаўны, якім ужо па 30 гадоў. Я на іх дагэтуль на Прыпяці за рыбай хаджу», – усміхаецца майстар.

Новыя фарматы

Паралельна на набярэжнай працуе палявы кінатэатр – непасрэдна пад адкрытым небам круцяць хроніку Палесся. Побач – гандлёвыя рады, дзе можна купіць мёд з сотамі і хатнюю каўбасу.

У гэтым годзе ў праграму фестывалю дабавілі сямейную пляцоўку народных гульняў – дзеці ганяюць ваўчок, дарослыя ўспамінаюць, як гуляць у лапту. Цырк шапіто «Тайны Малімона» ўжо збірае гледачоў каля шатра. А на пляцоўцы батлеечнікаў вучаць ствараць мініяцюрныя кнігі – за паўгадзіны можна зрабіць свой маленькі томік.

І вядома, квест «У пошуках Цмока». Палескі дракон, гаспадар балот і рэк, схаваўся дзесьці на тэрыторыі фестывалю. У фінале гульні запланавана сустрэча з самім Цмокам – калі ён не перадумае і не вырашыць схавацца лепш.

Вечарам усё самае цікавае будзе адбывацца на галоўнай сцэне. Тут пройдзе фінал рэгіянальнага конкурсу «Палеская прыгажуня – 2026». 10 дзяўчат з глыбінкі выйдуць у нацыянальных строях і калекцыях ад вядучых дызайнераў Гомельшчыны. За тытул і залатое ўпрыгажэнне пазмагаюцца лепшыя. Упершыню дэфіліраваць удзельніцы будуць пад эстрадна-сімфанічны аркестр і шлягеры беларускай эстрады.

Пасля конкурсу гасцей чакае народная дыскатэка «КаверХорШоу». Калектывы пераспяваюць поп-хіты на народны манер з баянам, цымбаламі і гармонікам. Хэдлайнеры гэтай часткі праграмы – маскоўскія «Казакі робяць хіты» і курскі шоу-аркестр «Рускі стыль».