У Беларусі можа павялічыцца колькасць асабліва ахоўных тэрыторый

Цяпер месцаў з асаблівым статусам налічваецца 1356. Гэта 1,9 млн га, або 9,2% ад агульнай плошчы краіны.

Міжнародны дзень біяразнастайнасці будзе адзначацца 22 мая. Ён пройдзе пад лозунгам «Лакальныя дзеянні – глабальны эфект». У Беларусі праводзіцца шэраг мер для захавання ландшафтнай і біялагічнай разнастайнасці ў краіне, якія рэгламентаваны законам.

«Чырвоная кніга Беларусі дапамагае захаваць у асобных выпадках папуляцыю відаў раслін і жывёл у рэспубліцы, якія знаходзіліся на мяжы знікнення. За апошнія 10 гадоў перагледжаны спісы знікаючых відаў. Цяпер налічваецца 523 віды: 310 раслін і 213 жывёл», – расказала начальнік упраўлення біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь Таццяна Жалязнова.

У сакавіку 2025 года ў Чырвоную кнігу Беларусі дабавілі 13 новых відаў дзікіх жывёл і 5 відаў дзікарослых раслін, а выключылі 13 і 58 відаў адпаведна. У тым ліку быў паніжаны статус аховы зубра, мядзведзя і рысі ў сувязі з павелічэннем іх колькасці.

У той жа час вучоныя захоўваюць дзясяткі папуляцый раслін, адзначыў дырэктар Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В.Ф. Купрэвіча НАН Беларусі, доктар біялагічных навук, дацэнт Дзмітрый Грумо. За год аднаўлялі папуляцыі і транслакацыі перамяшчэнняў званочка шыракалістага, фіялкі, званочка лілеялістага, венерына чаравічка і інш.

«Таксама ў 2025 годзе было перададзена пад ахову звыш 1 тыс. месцаў пражывання дзікіх жывёл і дзікарослых раслін і больш за 130 тыпаў рэдкіх біятопаў і ландшафтаў», – дадала Таццяна Жалязнова.

Асаблівы статус зямель дапамагае

Другім эфектыўным механізмам захавання біяразнастайнасці з'яўляецца стварэнне асабліва ахоўных прыродных тэрыторый. Цяпер іх налічваецца 1356. Гэта 1,9 млн га, або 9,2% ад агульнай плошчы краіны. Статус ахоўных тэрыторый атрымліваюць на падставе навуковага абгрунтавання, якое рыхтуюць вучоныя з улікам крытэрыяў, вызначаных заканадаўствам.

«Сёння мы разважаем пра павелічэнне асабліва ахоўных прыродных тэрыторый да 10% ад агульнай плошчы краіны. Нам трэба зрушыць акцэнт на захаванне біяразнастайнасці ва ўсходняй частцы Беларусі. Там захаваліся, напрыклад, пойменныя лугі, якія маюць патрэбу ў далейшым пашырэнні сістэмы аховы і зрушэнні. Таму што ў краіне павінны быць збалансаваны ахоўныя тэрыторыі. Але пакуль гэта перспектыва на будучыню», – падкрэсліў Дзмітрый Грумо.

У мэтах аднаўлення відаў і экасістэм устанаўліваюцца патрабаванні да рассялення, ссялення відаў, інтрадукцыі і рэінтрадукцыі, акліматызацыі, скрыжавання, уводзяцца абмежаванні і забароны, у тым ліку на асобных тэрыторыях.

«Яшчэ праводзяцца мерапрыемствы па азеляненні. У 2025 годзе высаджана больш за 502 тыс. дрэваў, 656 тыс. кустоў, звыш 33 млн кветак, абсталяваны газоны на плошчы больш за 500 га. За апошнія 5 гадоў працэнт азелянення тэрыторый гарадоў і райцэнтраў дасягнуў 40%», – адзначыла Таццяна Жалязнова.

Для захавання біяразнастайнасці таксама вядзецца барацьба з інвазіўнымі раслінамі і жывёламі. У Беларусі існуе Чорная кніга, у якую ўключана больш за 400 відаў раслін, здольных нанесці шкоду экасістэме, здароўю чалавека і эканоміцы. Таксама ў яе ўключаны 13 відаў інвазійных дзікіх жывёл, шэсць з іх адносяцца да аб'ектаў рыбалоўства.