Я дакладна ведаю, што знайшоў сябе: малады настаўнік з ДЦП працуе ў сельскай школе на Гомельшчыне

«Я хадзіў сам, без каляскі. Але паходка выдавала дыягназ. Гэта непадобнасць дала падставу для здзекаў з боку некаторых аднагодкаў. Але педагогі заступаліся за мяне, і гэта дапамагала», – успамінае школьныя гады хлопец.

Яго любімай школьнай настаўніцай была Ірына Віктараўна Кароль, якая выкладала нямецкую мову. У сёмым класе ён ёй адкрыта сказаў: «Хачу стаць настаўнікам, як вы». Ірына Віктараўна пачала больш яго пытацца, займацца з ім дадаткова, дапамагла падцягнуць граматыку.

«Стала складаней, але больш цікава. І я яшчэ больш пераканаўся – гэта маё», – усміхаецца Саша.

Пасля школы ён паступіў у Гомельскі ўніверсітэт імя Францыска Скарыны. Тут, паводле яго слоў, «распрастаў крылы». З аднакурснікамі склаліся цудоўныя адносіны, з многімі ён сябруе дагэтуль.

А летам, перад чацвёртым курсам, Сашу прапанавалі работу ў Рассветаўскай школе.

«Гэта крыху больш за 30 км ад Акцябрскага. Я адразу згадзіўся. І грошы патрэбны былі, і вельмі хацелася паспрабаваць сябе ў справе», – успамінае сваю першую рэакцыю суразмоўца.

Наконт ДЦП не перажываў, хвалявала іншае: ці хопіць атрыманых ведаў працаваць нароўні з іншымі настаўнікамі: «Я ўжо тады сябе настроіў – ніякіх патуранняў з-за ўзросту або тым больш дыягназу да сябе не прымаю».

Да першага ўрока рыхтаваўся да позняй ночы: шукаў матэрыял, думаў, як укласці ўсё ў 45 хвілін і нічога не прапусціць.

«Страхі былі менавіта перад гэтым: як усё паспець, данесці базу так, каб дзеці зразумелі», – прызнаецца Саша.

Сваё прадстаўленне класу ён рэпеціраваў. Дома перад люстэркам. Фразу запомніў літаральна: «Мяне завуць Аляксандр Міхайлавіч, і з сённяшняга дня я буду вашым новым настаўнікам нямецкай мовы. Давайце сябраваць, любіць адзін аднаго і дапамагаць адзін аднаму».

Кажа, наконт яго фізічных асаблівасцей у першыя дні пытанняў ніхто не задаваў. Саша мяркуе, што дзяцей папрасілі не пытацца пра гэта.

«Але ж гэта дзеці, асабліва трэцяклашкі. Усё заўважаюць і не саромеюцца задаваць пытанні, – усміхаецца малады педагог. – Неўзабаве хтосьці з дзяўчат усё ж такі спытаў: «А што ў вас з рукой, яна баліць?»

Нічога дрэннага ён у гэтым не ўбачыў. Расказаў аб дыягназе ДЦП, растлумачыў, што ніякі ён не «дзіцячы» і застаецца з чалавекам на ўсё жыццё.

Асаблівасць сельскай школы – маленькія класы, па 3–4 вучні. Паводле слоў Сашы, з дысцыплінай тут поўны парадак, на гэта настаўніку наогул не трэба адцягваць увагу.

«Усе дзеці паслухмяныя. Усплёск эмоцый магчымы, толькі калі нямецкая стаіць пасля фізкультуры. Яны не дагулялі ў спартзале і ніяк не супакояцца. Але гэта нармальна, – лічыць настаўнік. – Сам у дзяцінстве вельмі любіў футбол і цудоўна памятаю гэты настрой».

Аляксандр стараецца кожны раз зацікавіць сваіх вучняў.

«Вось, напрыклад, у нас 1 верасня асацыюецца з кветкамі. А ў Германіі навучальны год пачынаецца ў розны час – у залежнасці ад федэральнай зямлі. Там на вуліцах не сустрэнеш прыгожа апранутых дзяцей з вялікімі букетамі, – прыводзіць прыклад настаўнік. – У руках першакласнікаў вялікія конусы Zuckertüte – «цукровыя мяшочкі». Гэтыя мяшочкі бацькі рыхтуюць загадзя, напаўняюць прысмакамі, канцылярыяй і прыносяць у школу».

А на ўроку ў дзесяцікласнікаў, на якім нам давялося пабываць, абмяркоўвалі якасць жыцця.

Настаўнік папрасіў дзяцей уявіць сітуацыю, што яны ўжо скончылі школу, паехалі вучыцца ў вялікія гарады і непасрэдна цяпер заняты пытаннем арэнды кватэры.

«На што будзем звяртаць увагу? Кошт, плошча, наяўнасць мэблі і тэхнікі? А можа, вас у першую чаргу хвалюе, хто там суседзі і ці блізка метро?» – прапануе ён вызначыцца з прыярытэтамі.

У класе – усяго тры вучні. Сцяпан нікуды ад’язджаць не збіраецца. «Я застануся ў Рассвеце. Жыццё ў «шпакоўні» (так ён назваў шматкватэрны дом) не для мяне. А ў вас ёсць варыянт «катэдж»?» – пытаецца школьнік.

У дзяўчынак – абедзвюх завуць Аліна – планы таксама вярнуцца ў Рассвет, але спачатку хочуць скончыць ВНУ. Адна плануе стаць геолагам, другая – ляснічым. Дзяўчаты на першае месца ставяць даступнасць транспарту і прыгожы пейзаж за акном.

На ўроку ўсплывае прычына абмеркаваць жыллё інуітаў і разабрацца ў значэнні слова «небаскроб». Настаўнік і сам здзіўлены: у Гомелі ўжо будуюць дамы вышынёй 24 паверхі. «Трэба ж, два гады таму паехаў з горада, а там ужо такія вышынныя будынкі выраслі», – смяецца ён.

«Я люблю, калі ёсць зваротная сувязь, пытанні. І заўсёды кажу дзецям: памыляцца – гэта не дрэнна. Дрэнна – маўчаць і баяцца спытаць. У мяне такое было ў школе, раю не паўтараць маіх памылак», – адзначае Аляксандр.

«Тэхнічна пад мяне ў школе нічога не давялося мяняць, – кажа Аляксандр. – Як бачыце, я добра хаджу на сваіх нагах, нават не хаджу, а бегаю. Па прыступках падымаюся больш спрытна, чым многія старшакласнікі».

Дапамога маладому спецыялісту спатрэбілася ў побыце.

«Мне далі жыллё, там створаны ўсе ўмовы: ёсць пральная машына, ванная, халадзільнік. Трэба было толькі прывезці пасцельную бялізну і асабістыя рэчы. Дом знаходзіцца ў семістах метрах ад школы, так што ніякіх далёкіх паездак у маіх цяперашніх буднях няма», – расказвае ён.

Асаблівасць побыту – вадагрэйны кацёл на дровах. Вось пакалоць іх для чалавека з ДЦП сапраўды складана: сіл утрымаць у руках сякеру няма. На дапамогу прыходзяць калегі і школьныя рабочыя.

«Я ж кажу, тут як у вялікай сям'і. Мне вельмі пашанцавала з калектывам», – прызнаецца хлопец.

Ён сам гатуе сабе ежу, прасуе адзенне. Проста крыху павольней, чым гэта зрабіла б любімая мама. Яна для Сашы – па-ранейшаму галоўны чалавек у жыцці, які больш за ўсіх за яго перажывае.

«Наогул, у тым, што я прайшоў такі шлях і знайшоў сваё прызванне, – заслуга маёй мамы, – падкрэслівае Аляксандр. – Яна не толькі дапамагла стаць на ногі, але і зрабіла ўсё, каб я ніколі не адчуваў сябе адзінокім без бацькі, які пакінуў сям'ю адразу пасля майго нараджэння».

Сёння ён часта кажа сваім вучням: у жыцці галоўнае не поспех ці прэстыж, галоўнае – быць шчаслівым. А шчаслівым ты будзеш тады, калі знойдзеш у жыцці сябе.

«Я дакладна ведаю, што знайшоў сябе. Работа ў школе – гэта маё», – прызнаецца настаўнік.