Зніжэнне энергаёмістасці ВУП і ўпор на біяпаліва: як Беларусь умацоўвае энергабяспеку

Спецыялісты профільных ведамстваў падвялі вынікі праграм энергазберажэння і расказалі аб мадэрнізацыі сетак і выкарыстанні мясцовага паліва.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

На прэс-канферэнцыі, прысвечанай энергетычнай бяспецы Беларусі і развіццю інфраструктуры, намеснік дырэктара Дэпартамента па энергаэфектыўнасці Дзяржстандарту Леанід Паляшчук і намеснік галоўнага інжынера «Белэнерга» Валерый Поршнеў расказалі, за кошт чаго Беларусь стала лідарам па зніжэнні энергаёмістасці ВУП, як ідзе расчыстка прасек для ЛЭП і калі з'явіцца стандарт сезоннай эфектыўнасці для электраацяплення.

Курс на зніжэнне энергаёмістасці

За 20 гадоў энергаёмістасць валавога ўнутранага прадукту Беларусі скарацілася на 54% – па тэмпах зніжэння гэтага паказчыка наша рэспубліка апярэджвае ўсе краіны Еўрасаюза. Для параўнання: Расія за той жа перыяд знізіла энергаёмістасць на 35%, Казахстан – на 40%. Сумарная эканомія за кошт сямі дзяржаўных праграм перавысіла 33 млн тон умоўнага паліва.

«Энергаэфектыўнасць – гэта не адмова ад камфорту, а далейшае развіццё эканомікі шляхам зніжэння спажывання энергіі. Вызваленыя магутнасці можна накіроўваць на іншыя мэты», – растлумачыў Леанід Паляшчук.

Паводле яго слоў, кропкавыя праекты даюць значны эфект: на гродзенскім «Азоце» рэканструкцыя паветраачышчальных установак знізіла энергаспажыванне на 40%, Крычаўскі цэментны завод дабіўся эканоміі ў 3–8%, а на «Інтэграле» замена халадзільнага абсталявання скараціла ўдзельную норму на 21%.

ЛЭП гатовы да непагадзі

У энергазабеспячэнні спажыўцоў упор зроблены на мадэрнізацыю сетак. Як паведаміў Валерый Поршнеў, у мінулым годзе рэканструявалі 3482 км ліній электраперадачы, у гэтым годзе плануецца 4 тыс., і ў бліжэйшыя гады аб'ёмы работ не будуць апускацца ніжэй за гэту планку.

Асаблівая ўвага – расчыстцы прасек. За апошнія пяць гадоў на 7 тыс. га лесу былі пашыраны прасекі, што рэзка знізіла аварыйнасць на лініях 35 кВ і вышэй. У бліжэйшую пяцігодку дабавяць яшчэ 5 тыс. га.

«Апошняя непагадзь пацвердзіла: сеткі 35 кілавольт і вышэй адпрацавалі ўстойліва. Адключэнні былі, але яны не прывялі да масавага пагашэння спажыўцоў», – адзначыў Валерый Поршнеў.

Пры атрыманні ад Белгідрамета папярэджання аб аранжавым узроўні небяспекі ўводзіцца асаблівы рэжым, і каля 800 рамонтных брыгад гатовы аператыўна выехаць на ліквідацыю пашкоджанняў.

Ад газу – да электрычнасці

Беларусь паслядоўна павялічвае выкарыстанне электраэнергіі, у тым ліку для ацяплення, каб замясціць імпартаваны газ. Да 2035 года электраспажыванне плануецца нарасціць на 4,8 млрд кілават-гадзін, з якіх прыкладна 2 млрд ужо дасягнуты. Галоўная ўмова – энергія павінна расходавацца эфектыўна, асабліва ў жылым сектары.

Цяпер Дэпартамент па энергаэфектыўнасці Дзяржстандарту сумесна з Інстытутам энергетыкі НАН распрацоўвае канцэпцыю ўкаранення электраацяплення на перыяд да 2035 года. Яе вынікам можа стаць дзяржаўны стандарт сезоннай энергаэфектыўнасці: ён вызначыць, наколькі дом гатовы да эканамічнага электрычнага ацяплення. Арыенціровачны тэрмін увядзення стандарту – 2027–2028 гады.

«Жыллё, у якім плануецца замена або ўкараненне новага ацяплення, павінна быць уцепленым і адпавядаць крытэрыям, якія дазваляюць чалавеку разумець, што яно будзе эфектыўным», – падкрэсліў Леанід Паляшчук.

Ён нагадаў, што для насельніцтва ўжо дзейнічаюць меры дзяржаўнай падтрымкі – ад дапамогі ў закупцы абсталявання да спецыяльнага электрычнага тарыфу, дзякуючы якім электраацяпленне становіцца ўсё больш даступным і прывычным.

Стаўка на мясцовае біяпаліва

За апошнія два дзесяцігоддзі доля аднаўляльных крыніц энергіі (АКЭ) у энергабалансе Беларусі вырасла ў 14 разоў у параўнанні з 2006 годам. Сёння ў краіне працуе 630 мегават магутнасцей на АКЭ – гэта ветраэнергетычныя станцыі, сонечныя электрастанцыі і біягазавыя комплексы. Дзяржаўная праграма на 2026–2030 гады ставіць мэту ўтрымаць гэты паказчык на ўзроўні 7% і адначасова павялічыць энергетычную самастойнасць краіны да 33%.

«Асноўным рэсурсам для далейшага росту долі АКЭ мы бачым мясцовыя віды паліва», – заявіў Леанід Паляшчук.

Размова ідзе перш за ўсё пра біямасу – шчэпкі і паліўныя гранулы (пелеты).

Паводле яго слоў, у бліжэйшы час 45 энергакрыніц плануецца перавесці на пелеты. Там, дзе раней сельскія фельчарска-акушэрскія пункты і клубы ацяпляліся звычайнымі дровамі, пераход на пелеты забяспечыць і аўтаматызацыю, і больш высокія сацыяльныя стандарты. Цяпло, якое атрымліваецца са шчэпкі, каштуе прыкладна на 25% танней, а вытворчасць і выкарыстанне мясцовага біяпаліва стварае дадатковую занятасць у лясгасах.