Звон сталі, 30 кг даспехаў і пякучае сонца: як прайшоў Рыцарскі фэст у Мсціславе

Журналісты Times.by праехалі больш за 300 кіламетраў ад Мінска да самага краю Магілёўскай вобласці, каб убачыць, як пад пякучым сонцам ажывае гісторыя.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

Кожны год на адзін дзень старажытны Мсціслаў здзяйсняе падарожжа ў часе, ператвараючыся ў шумны сярэдневяковы горад.

У мінулым годзе Рыцарскі фэст сабраў каля 30 тысяч гасцей – утрая больш, чым насельніцтва самога горада. Мяркуючы па колькасці людзей у гэтым годзе, менш іх дакладна не стала.

Шляхта і рыцары на вуліцах горада

Ужо на подступах да цэнтра разумееш: субота тут выдалася гарачай ва ўсіх сэнсах. Слупкі тэрмометраў падняліся вышэй за +30°C. Турысты ратаваліся ад спёкі парасонамі, халодным мясцовым квасам і медавухай.

Многія ўдзельнікі і госці, творча падышоўшы да дрэс-кода, выхваляліся ў ільняных кашулях, плашчах і сярэдневяковых сукенках, ідэальна ўпісваючыся ў антураж.

На вуліцах горада можна было сустрэць прадстаўнікоў самых розных эпох. Па дарожках няспешна прагульваліся рыцары ў даспехах, вікінгі ў футравых накідках, манахі і беларуская шляхта.

«Гэта касцюмы заможнай шляхты. Прыблізна так маглі выглядаць беларусы, што гулялі па Мсціславе ў XVI стагоддзі. Напрыклад, гэта касцюм чалавека з друкарні Францыска Скарыны», – кажа мінчанка Наталля, якая з групай прывезла на фестываль выставу «Біблія пра Беларусь».

«Мы распавядаем пра тое, як з’явілася Біблія па-беларуску і якое значэнне яна мела для нашай культуры, – тлумачыць яна. – А што да спёкі – у шляхты не было шмат адзення, яны хадзілі ў такіх строях і ў спёку, і ў холад. Таму і мы адчуваем сябе цалкам нармальна».

Многія прыязджаюць сюды цэлымі сем'ямі. Удзельніца Ганна з Магілёва гуляла па горадзе разам з двухгадовай малышкай Соф’яй.

«Муж захапіўся рэканструкцыяй пару гадоў таму, а потым заразіў і мяне. Цікава даведвацца, як людзі жылі раней, якім быў іх побыт, – расказвае суразмоўніца. – Дарэчы, касцюмы для свята мы пашылі сабе самі».

На цэнтральнай плошчы турысты ахвотна фатаграфаваліся каля помніка першадрукару Пятру Мсціслаўцу – менавіта ён, а не прывычны Ленін сустракае гасцей у самым цэнтры горада. А заадно спяшаліся пацерці на ўдачу нос бронзавай лісе і загадаць жаданне.

Замкавая гара: бугурты, коннае шоу і «люлі» ад рыцараў

Галоўнае дзеянне традыцыйна разгарнулася на Замкавай гары – у гістарычным сэрцы горада, дзе з XII па XVII стагоддзе стаяў драўляны замак. Сёння аб мінулым нагадваюць назіральныя пляцоўкі, адноўленая вежа-данжон і археалагічны раскоп.

Тут, на фоне старажытнага Кармеліцкага касцёла, абсталявалі галоўнае рысталішча. Свабоднага месца амаль не было: гледачы размяшчаліся непасрэдна на траве, а бацькі падымалі дзяцей на плечы.

Пад гарачым сонцам сыходзіліся байцы ў даспехах вагой 20–30 кілаграмаў. Зброя затупленая, але ўдары наносіліся ў поўную сілу. Цяжкія сякеры і мячы з грукатам уразаліся ў шчыты, прымушаючы гледачоў заміраць ад захаплення.

Госці ўбачылі маштабныя бугурты, бітвы «сценка на сценку», турнір лучнікаў і захапляючыя конныя выступленні, дзе коні, кіруемыя коннікамі мужчынамі і жанчынамі, на скаку ўставалі на дыбкі і дэманстравалі складаныя трукі.

Пасля паядынкаў байцы літаральна валіліся на траву без сіл. Да стомленых воінаў тут жа падбягалі дзяўчаты і паілі іх вадой з гліняных збаноў, змываючы пыл і пот.

«Мае даспехі каля 25 кілаграмаў. Проста цяпер хочацца скокнуць у рэчку, не здымаючы іх, – дзеліцца ўражаннямі адзін з рэканструктараў. – Як вытрымліваем +30? На сіле волі і вопыце. Мы прыязджаем, каб даць «люляў», атрымаць «люляў» у адказ, а вечарам сабрацца каля вогнішча. У нас нават свой манах-францысканец ёсць – ён нам даруе ўсе грахі!»

«Манах» (сынок аднаго з удзельнікаў у адпаведным вобразе) тут жа зачытваў тым, хто сабраўся, малітву на латыні: «Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto…».

Для кагосьці гэтыя баі сталі першым сур'ёзным выпрабаваннем. Адзін з маладых байцоў перад выхадам на рысталішча прызнаўся: «Гэта маё баявое хрышчэнне. Хвалююся неверагодна!»

Турысты Вадзім і Юлія з Гомеля, якія прыехалі ў Мсціслаў упершыню, занялі месцы на Замкавай гары з самай раніцы.

«Я, напэўна, гучней за ўсіх крычаў падчас баёў! – смяецца Вадзім. – Больш за ўсё ўразілі коннае шоу і штурм моста. Горад маленькі, але свята зроблена на вышэйшым узроўні. Вытрымка ва ўдзельнікаў проста неверагодная. Мы ўжо знялі шмат розных відэа, будзем паказваць калегам, сябрам і рэкамендаваць сюды прыехаць».

Сярэдневяковыя забавы: мячы, катапульта і від на горад з каланчы

Не менш насычанае жыццё кіпела і на гандлёвых вуліцах. Усюды разносіліся гукі валынкі, над кірмашом лунаў апетытны водар шашлыка, а ўмельцы выставілі кераміку, драўляны посуд, скураныя кашалькі і ўпрыгажэнні.

Асаблівы ажыятаж выклікала крама мінскага каваля Аляксандра, які займаецца рэканструкцыяй гістарычнай зброі. На яго стойцы – мячы XIII стагоддзя часоў Крыжовых паходаў і шаблі эпохі вайны 1812 года. Кошт – ад BYN 400 да 1200.

«Баявы меч важыць каля 1,5 кг. На яго выраб ідзе ад месяца да года, – расказвае майстар. – У Сярэдневякоўі рыцараў рыхтавалі з пяці гадоў: вучылі не толькі валодаць зброяй, але і чытаць, пісаць, гуляць у шахматы і танцаваць».

Непадалёку разгарнуўся парк сярэдневяковых забаў. Дарослыя і дзеці прымервалі даспехі ў стылі Вялікага княства Літоўскага, стралялі з лукаў, арбалетаў і катапульт, штурмавалі хісткую лесвіцу з прызам у BYN 200 і біліся на мяккіх мячах. Таксама можна было прабегчыся пад маятнікам з сякерамі.

«Поўны рыцарскі камплект са шлемам важыць каля 30 кг. Я сам яго вырабіў і праводжу ў ім па восем гадзін – і пешшу, і вярхом на кані. Галоўны сакрэт у такую спёку – пастаянна паліваць галаву вадой, астатняе арганізм вытрымае», – з усмешкай кажа ўдзельнік Магілёўскага рыцарскага клуба Павел Станкевіч, які займаецца рэканструкцыяй з 1999 года.

А для тых, хто хацеў глянуць на свята з вышыні, адкрылі рэдкую лакацыю – 20-метровую пажарную каланчу. Яе дзверы адчыняюць выключна раз у год спецыяльна для гасцей фестывалю.

Завяршыўся фестываль далёка за поўнач, калі над Замкавай гарой прагарэлі апошнія іскры фаер-шоу, а стомленыя, але шчаслівыя рыцары разышліся па палатачным гарадку.

Рыцарскі фэст у Мсціславе зноў даказаў: гісторыя – гэта не толькі музейныя экспанаты. Гэта жывое захапленне цэлых сем'яў, шчырыя эмоцыі, звон сталі і дружба, дзеля якой людзі з году ў год апранаюць цяжкія даспехі і выходзяць на рысталішча пад пякучым сонцам.