Беларускія вячоркі: хто і навошта ходзіць на сустрэчы кніжных клубаў

Навошта плаціць грошы за абмеркаванне кніг? Схадзілі на сход кніжнага клуба і даведаліся аб новым відзе псіхатэрапіі.

Кніжныя клубы – нечаканы трэнд у эпоху штучнага інтэлекту і рылсаў. Людзі гатовы плаціць за тое, каб чытаць і абмяркоўваць кнігі.

У Мінску такіх клубаў цяпер дзясяткі (ніжэй будзе спіс). Times.by схадзіў на сход аднаго з іх і даведаўся, хто прыходзіць на такія сустрэчы, што на іх абмяркоўваюць і чаму папяровыя кнігі, «лямпавая атмасфера» і няспешныя гутаркі за гарбатай з пірагом вярнуліся ў моду.

Літаратура як паратунак ад трывогі

Сустрэча кніжнага клуба, дзе мы вырашылі правесці пятнічны вечар, праходзіць ва ўтульнай кватэры ў цэнтры Мінска: за сталом дзесяць жанчын, а на ім – жоўтыя кветкі, запаленыя свечкі і духмяныя пірагі. «Клуб аматараў кніг і яблычных пірагоў» пакуль апраўдвае сваю назву.

Гэта адсылка да «Клуба аматараў кніг і пірагоў з бульбяных ачыстак» – чуллівага рамана пра каханне з добрым фіналам. Такія звычайна і выбіраюць для пасяджэнняў клуба, расказала яго стваральніца кандыдат філалагічных навук Ала Шылец.

«Я зразумела, што людзі цяпер і так вельмі перагружаныя фонавым негатывам, трывогай, інфармацыйным шумам. У кніжны клуб яны прыходзяць выдыхнуць, на нейкі час адключыцца ад рэальнасці і паглыбіцца ў цёплую, утульную атмасферу. Таму мы выбіраем цікавыя кнігі, напісаныя добрай мовай, але пры гэтым лёгкія і з абнадзейлівым фіналам. У асноўным гэта сучасная замежная літаратура», – расказвае Ала аб канцэпцыі клуба.

Мара аб стварэнні кніжнага клуба з’явілася ў яе яшчэ шэсць гадоў таму, але ўвесь час здавалася, што «цяпер не самы зручны момант». А потым яна зразумела, што ідэальнага моманту не будзе. І кнігі могуць дапамагчы як ёй, так і іншым людзям знайсці гармонію і душэўны спакой – хаця б на час сустрэч.

«Я літаратуразнаўца. І хаця апошнія 20 гадоў працавала ў зусім іншых сферах, кнігі заставаліся захапленнем майго жыцця, – расказвае Ала. – У савецка-перабудоўчым дзяцінстве яны былі адзінай даступнай мне псіхатэрапіяй. Адкрываеш кнігу – і трапляеш у іншы свет. Так і цяпер! У 2020-м, падчас пандэміі, літаратура таксама выратавала мяне – ад эпідэміі страху. Я тады ўпершыню прачытала «Гары Потэра» і ўвесь год правяла ў гэтай гісторыі. І вось мне захацелася падарыць гэта пачуццё іншым».

Людзі чытаюць кнігі або кнігі счытваюць людзей?

Ала жартуе, што яна марыла аднавіць атмасферу «інтэрната на філфаку», але не была ўпэўнена, што сустрэне людзей, якія гатовыя будуць у дарослым узросце так глыбока пагружацца ў літаратуру і з такім запалам гаварыць пра кнігі.

І вось яны тут, за сталом. Кампанія разнашэрсная: псіхолаг, выкладчыца, юрыст, мастачка, авіялагіст, топ-менеджар буйной кампаніі, прадпрымальніца, хатняя гаспадыня… Усіх гэтых жанчын аб’ядноўвае любоў да літаратуры – і адчуванне, што да кніжнага клуба ў іх насычаных буднях чагосьці важнага ўсё ж такі не хапала.

«У нейкі момант я ўсвядоміла, што жыццё адно, і намаганнем волі скараціла работу роўна напалову, – расказвае Ірына, кіраўнік кампаніі. – Пачала вучыцца атрымліваць асалоду ад жыцця. І ў гэты момант богі сацсетак падкінулі мне анонс кніжнага клуба. Аказалася, гэта тое, што трэба. Кнігі дапамагаюць адключыцца ад пастаяннага патоку інфармацыі, у якім мы жывём. І часта падказваюць нам выйсце са складаных сітуацый, калі мы самі яго не бачым».

Астатнія ўдзельніцы клуба пагаджаюцца: калі адкрываеш кнігу і паглыбляешся ў гісторыю, усе трывогі адыходзяць на другі план, нават дыханне становіцца больш роўным, а сон – мацнейшым.

Чытай сабе дома – і расслабляйся. Навошта ж патрэбны клуб? Каб было з кім падзяліць эмоцыі ад таго, што даведаўся пра кнігу і пра сябе.

«Я прыходжу ў кніжны клуб за «прышчэпкай» якасных стасункаў, – дзеліцца авіялагіст Наталля. – Дакладна ведаю, што сустрэнуся з разумнымі, начытанымі, душэўнымі жанчынамі, з якімі прыемна пагаварыць. Гэта, ведаеце, падобна на традыцыйныя беларускія вячоркі, калі дзяўчаты збіраліся для сумеснага вольнага часу і гаварылі быццам бы ні аб чым, але на самай справе – аб самым важным».

У гэты раз гаварылі пра дэбютны раман амерыканскай пісьменніцы Лоры Нэльсан Спілман – «Спіс запаветных жаданняў». А заадно – пра тое, як не забываць свае дзіцячыя мары, што дапамагае стаць творцам свайго жыцця і ці правільна падвяргаць дзяцей выпрабаванням, каб яны знайшлі сябе.

Гэта кніга пра 34-гадовую Брэт, якая па завяшчанні маці павінна выканаць свае падлеткавыя мары, каб атрымаць спадчыну. Гэта прыводзіць гераіню да пераасэнсавання жыцця, адмовы ад ілжывых мэт і знаходжання сапраўднага шчасця.

Дыскусія атрымалася гарачай! Клуб падзяліўся на два лагеры: тых, хто ўпэўнены, што без выклікаў і перашкод немагчыма дабіцца значных вынікаў, і тых, хто за больш беражлівыя метады выхавання асобы.

«Часам даводзіцца кідаць дзіця ў вір з галавой, каб ён паплыў сам – інакш ніяк! Успомніце, як нас у дзяцінстве вучылі плаваць!» – заклікае Ірына.

«Ну не ведаю, мяне вучылі плаваць як належыць, па тэхніцы», – парыруе Наталля.

«Маці прымусіла дачку купіць каня, каб атрымаць спадчыну, хіба гэта нармальна?» – абураецца хатняя гаспадыня Алена.

«А тое, што яна «знайсці каханне» ад яе запатрабавала, цябе не бянтэжыць? – пытаецца мастачка Таццяна. – Па-мойму, прасцей каня завесці».

Усе смяюцца і адзначаюць: кніжны клуб – гэта рэдкае месца, дзе можна мець палярныя пункты гледжання, спрачацца так горача, быццам размова не пра кніжнага персанажа, а пра цябе самога… Але пры гэтым – захоўваць павагу адзін да аднаго і сяброўскую атмасферу, спрабаваць зразумець і прыняць карціну свету іншага чалавека.

«Вы не ўяўляеце, наколькі мне цікава ў гэтым удзельнічаць, – кажа псіхолаг Вольга. – Я заўсёды адзначаю, што кожны прапускае гісторыю праз свой фільтр. Усе чыталі адну кнігу, а як быццам бы – розную».

Як знайсці час для чытання і для сябе

Дарэчы, чытаюць у афлайн-групе «Клуба аматараў кніг і яблычных пірагоў» па адной кнізе ў месяц (а ў анлайн-групе нават па дзве). Цікава, як удзельніцам з іх загрузкай па рабоце гэта ўдаецца?

«Я прыехала ў Беларусь на святы, а так – жыву ў Англіі, выкладаю французскую мову, – расказвае Юлія. – У апошні час адчувала, што мне як быццам не хапае роднага культурнага кода. І што я чытаю ўсё менш і менш. Кніжны клуб дапамог арганізавацца: ёсць дэдлайн, да якога трэба прачытаць кнігу, і матывацыя – паўдзельнічаць у цікавых, глыбокіх абмеркаваннях».

«Калі хочацца знаёміцца з літаратурай, але часу зусім няма, выйсце – аўдыёкнігі, – кажа Наталля. – Мне раней яны зусім не падабаліся. Але я пачала слухаць удумліва: тры, пяць, дзесяць хвілін. Так і ўцягваешся!»

«Рэкамендацыя вельмі простая: на 15 хвілін вечарам перад сном і на 15 хвілін раніцай пасля абуджэння адкладзі ў бок тэлефон, – раіць Вольга. – І разгарні кнігу, якую даўно хацеў прачытаць».

Калі сустрэча кніжнага клуба заканчваецца, дзяўчаты доўга не разыходзяцца: у цёплай кампаніі можна і падзяліцца патаемным, і пасмяяцца ад душы.

«Выходжу пасля абмеркаванняў кніг так, быццам мне 19 гадоў. Бесклапотная, шчаслівая! Прынамсі, пакуль не дайду да прыпынку, – смяецца Алена. – Але тады можна яшчэ кружок накруціць і ўспомніць, што мы тут абмяркоўвалі і як смяяліся!»

Калі вам таксама хочацца больш чытаць і гаварыць пра літаратуру, мы сабралі для вас яшчэ некалькі варыянтаў кніжных клубаў Мінска, якія працуюць у розных фарматах:

Кніжны клуб «Кнігатэрапеўт» з псіхолагам і вучонай Таццянай Пузырэвіч. Тут аналізуюць кнігі з пункту гледжання псіхалогіі. Ёсць асобныя анлайн-сустрэчы для падлеткаў.

Кніжны клуб, які перарос у шырокае кам’юніці: удзельнікі разам наведваюць культурныя мерапрыемствы, а таксама часта запрашаюць да абмеркавання беларускіх пісьменнікаў.

Кавава-кніжныя вячоркі: у гэтым клубе ўдзельнікі сустракаюцца за кубачкам кавы двойчы ў месяц, каб абмеркаваць шэдэўры сусветнай літаратуры.

Літаратурны салон «Вечар» – клуб для начытанай аўдыторыі з утульным фарматам паэтычна-музычных вечароў.

Кніжны клуб «Кнігіні» – жаночы кніжны клуб, дзе праводзяць факультатыўныя чытанні і літаратурныя квізы.

Кніжны клуб Адраджэнне – паводле матываў прачытанага ўдзельнікі наведваюць тэатральныя пастаноўкі і праводзяць творчыя вечары.

А вось дзясятка твораў, якія разбіралі ў «Клубе аматараў кніг і яблычных пірагоў». Удзельніцы клуба рэкамендавалі гэтыя кнігі як добрыя гісторыі, пасля якіх хочацца жыць:

• Рэй Брэдберы «Віно з дзьмухаўцоў». • Холі Рынглэнд «Згубленыя кветкі Эліс Харт». • Боні Гармус «Урокі хіміі». • Дэніэл Мэйсан «Паўночны лес». • Марыя Сэмпл «Куды ты знікла, Бернадэт?». • Джаан Харыс «Ажынавае віно». • Абрахам Вергезе «Запавет вады». • Сайман Ван Бой «Сіпсварт». • Пол Галіка «Місіс Харыс едзе ў Парыж». • Франчэска Пікола «Хвіліны будзённага шчасця».