Дачнік з вёскі Лужкі вырошчвае экзатычныя расліны і просіць дапамагчы разгадаць загадку

Ад фантазій да справы

Андрэй адразу папярэджвае: ён не прафесіянал, а зацікаўлены садавод-аматар, які асвойвае новую справу метадам спроб і памылак. «Дрэвы растуць павольна, таму вопытным сябе хутка не назавеш», – усміхаецца садавод.

Парад па вырошчванні экзотыкі ён пакуль не дае. Кажа, сам яшчэ вучыцца і будзе рады рэкамендацыям прафесіяналаў. Хутка завядзе свой блог для зваротнай сувязі. А пакуль падзяліўся з Times.by гісторыяй, з чаго пачаў, як ідзе працэс і што ў планах.

Пяць гадоў таму Андрэй пабываў у батанічным садзе ў Кракаве і быў зачараваны прыгажосцю незвычайных дрэў. Пазней наведаў батанічныя сады ў Мінску і Санкт-Пецярбургу і загарэўся ідэяй стварыць свой міні-сад.

«Да таго часу ў мяне была асабістая падсобная гаспадарка, вырошчваў агуркі, памідоры, зеляніну, – успамінае Андрэй. – Гэтым працягваю займацца. Але вырашыў дабавіць экзотыкі».

«Трэба толькі ўмець бачыць дэталі»

Ён лічыць, што дрэвы прыгожыя самі па сабе. Трэба толькі ўмець бачыць дэталі: незвычайны ствол, мудрагелістую форму лісця або тэкстуру.

«У Гродне на плошчы Савецкай растуць платаны. Многія праходзяць міма і не заўважаюць нічога незвычайнага. А падыдзеш бліжэй – убачыш ствол з рознакаляровымі плямамі. У дрэва эфектная крона і лісце прыемнае навобмацак. Прырода – лепшы дызайнер, мы ёй толькі дапамагаем», – кажа садавод.

Ён упэўнены, што ў гэтага напрамку ёсць будучыня. Проста трэба набрацца цярпення.

Сёння ў цяпліцы, гаршках і адкрытым грунце ў Андрэя больш за 30 відаў раслін – ад малюсенькіх усходаў да трохгадовых экзэмпляраў.

Некаторыя яшчэ чакаюць свайго часу: днямі садавод плануе высадзіць у адкрыты грунт насенне клёна папяровакорага, якое яму прывезлі знаёмыя з Расіі. На фота ствол расліны зачароўвае сваёй тэкстурай: кара адслойваецца і звісае шматкамі.

Усё пачалося з метасеквоі

Першымі ў калекцыі Андрэя сталі метасеквоя і гінкга білоба – рэліктавыя расліны, іх называюць жывымі выкапнямі. Шышку з насеннем метасеквоі падабраў у батанічным садзе ў Кракаве. З яе ўсё і пайшло.

«Скажу шчыра, я не з тых, хто будзе здзімаць пылінкі і трэсціся над кожнай галінкай. Хачу праверыць, якія экзатычныя расліны можна ў нас вырошчваць без асаблівых намаганняў», – усміхаецца Андрэй.

Метасеквоя аказалася непатрабавальнай, выдатна прыжылася ў адкрытым грунце. Знешне яна падобна на лістоўніцу, але з мяккімі ігліцамі. Увосень ігліца жаўцее і барвавее.

Гінкга таксама вырасціў з насення. Частку заказваў у селекцыянераў у Расіі, частку – у Еўропе. Расліна непатрабавальная да глебы, не баіцца садовых шкоднікаў і маразы пераносіць добра. Нават маладыя саджанцы не ўкрываў на зіму.

Першыя расліны ён падарыў школе ў аграгарадку Індура, дзе вучыўся да 3-га класа. Цяпер ва двары красуюцца тры метасеквоі і тры гінкга білоба.

Цюльпанавае дрэва і іншыя рэдкасці

У Андрэя расце клён дланепадобны, ва ўжытку яго называюць японскім. Адзін экзэмпляр ужо ўпрыгожвае прысядзібную тэрыторыю, а два іншыя яшчэ ў гаршках.

«Кажуць, гэта ўжо не экзотыка, але ў нашых краях яго цяжка знайсці, – расказвае садавод. – У яго ўражлівая ажурная крона».

Яшчэ адзін рэдкі для нашых шырот экзот – дзёран коўза. Пакуль гэта толькі маленькія сеянцы. Так што ва ўсёй красе не ўбачыш і пладоў (знешне яны падобныя на маліну) яшчэ чакаць доўга.

«Я шукаў падрослыя расліны, але ў нас знайшоў толькі насенне. Можа, дрэнна шукаў», – смяецца суразмоўца.

Лірыядэндран (цюльпанавае дрэва) таксама ёсць. У гэтай расліны дрэнная ўсходжасць насення, удакладняе Андрэй. У мінулым годзе заказаў насенне ў Расіі, але яно аказалася пустым і нічога не ўзышло. Пустацветнасць – асаблівасць дрэва, таму вырасціць яго няпроста.

У гэтым годзе пашанцавала: некалькі зярнят, набытых у Расіі ў іншых селекцыянераў, прараслі. Дрэва славіцца раскошным цвіценнем, яго падвяночкі падобныя на бутоны цюльпанаў.

Балотны кіпарыс і азіміна

Таксодыум двухрадны, або балотны кіпарыс, – вынослівае дрэва родам з паўднёва-ўсходніх штатаў Амерыкі, здольнае адаптавацца да розных тыпаў глеб: вільготных, засоленых, сухіх і балоцістых.

«Такія дрэвы выдатна растуць і пладаносяць у Крыме. Адтуль я і заказваў насенне. Вырасціў саджанец і высадзіў недалёка ад рэчкі ў Лужках. Расліна любіць вільготныя месцы. У першыя гады яе трэба ўкрываць, каб не вымерзла, але ў цэлым асаблівага догляду не патрабуе», – дзеліцца першым вопытам Андрэй.

Першыя ўсходы дала і азіміна (бананавае дрэва). Гэты цеплалюбівы экзот звычайна расце ў тропіках і субтропіках, але Андрэй вырашыў прыручыць яго ў нашых шыротах. Кажа, у некаторых беларускіх садаводаў ужо ёсць паспяховы вопыт.

У першыя гады азіміна патрабуе прыцянення, а зімой пэўных умоў.

«Плады азіміны нагадваюць манга або кароткія пухлыя бананы. Але да гэтага мне яшчэ трэба дайсці, пакуль у мяне яшчэ малюсенькія парасткі. Галоўнае, што насенне ўзышло. У мінулым годзе не атрымалася, у гэтым вопыт больш удалы. На зіму пастаўлю гаршкі з парасткамі на балконе, каб не замерзлі, а вясной высаджу ў грунт», – раскрывае планы суразмоўца.

У калекцыі ўжо ёсць каркас заходні і каркас голы, бархат японскі, плейабластус фарчуна варыегата (карлікавы бамбук), багранік японскі, ліквідамбар смаланосны, клякачка калхідская і іншыя.

На шляху да арэхавага саду

Андрэй марыць аб вялікім арэхавым садзе. І гэта ідэя ўжо паціху ўвасабляецца. Сёння на прысядзібнай тэрыторыі расце чорны арэх. Ён адаптаваны да мясцовых кліматычных умоў, паспяхова зімуе, паспяхова вытрымаў маразы і снежную зіму. Праўда, маладыя расліны трэба паберагчы ад замаразкаў.

Побач – сэрцападобны арэх: «Паглядзіце, якое ў яго вялікае лісце. Пакуль гэта рэдкая культура для Беларусі. Яе вырошчваюць у асноўным энтузіясты дзеля цікавасці».

Па суседстве размясціўся арэх Зібальда. Гэты від валодае высокай зімаўстоўлівасцю і цалкам падыходзіць для нашага клімату. Экзатычнае дрэва ў першыя гады расце ў выглядзе разгалістага куста. Лісце ў яго буйное, але рэдкае. Пад такімі дрэвамі не бывае густой цемры.

Інжыр: новая глава

Асобная і, бадай, самая амбіцыйная гісторыя – інжыр. Гэтым напрамкам Андрэй заняўся ў мінулым годзе, спецыяльна пабудаваў цяпліцу. Сёння ў ёй расце 30 сартоў гэтага дрэва, і ўжо ёсць першыя плады.

«Мы ўжо паспрабавалі іх на смак. Нават лепш, чым імпартныя з магазіна», – не без гонару заўважае Андрэй.

Частку пасадачнага матэрыялу ён купіў саджанцамі, частку – чаранкамі, якія сам укараняў. Заказваў у Расіі і Беларусі.

Любоў да інжыру перарасла ў жаданне сабраць вялікую калекцыю і ў будучым запусціць вырошчванне гэтай культуры ў шырокіх маштабах.

Паводле слоў садавода, у доглядзе няма нічога складанага. Галоўнае – сачыць за тэмпературным рэжымам (пазбягаць замаразкаў і экстрэмальнай спёкі) і кантраляваць вільготнасць. Для пасадкі Андрэй рэкамендуе выкарыстоўваць не кіслы торф, а пажыўны грунт: інжыр аддае перавагу нейтральнаму або слабашчолачнаму асяроддзю.

Каб Гродна стаў яшчэ ярчэй

У Андрэя шмат ідэй. Адна з іх – стварыць расаднік для вырошчвання экзатычных раслін і міні-сад, куды змогуць прыйсці аматары флоры.

«Ідэя, вядома, смелая, але рэальная. Ды і хочацца дабавіць новых фарбаў у ландшафтны дызайн Гродна, каб ён стаў яшчэ ярчэй», – дзеліцца планамі садавод.

Ён гатовы падзяліцца раслінамі з сельсаветам, у якім знаходзіцца яго дача, і з гродзенскімі азеляніцелямі. Удакладняе: без карыслівай мэты. Андрэй жыве ў Гродне і будзе рады, калі ў мясцовых парках стане больш розных дрэў.

Трава-загадка

Неяк у прыватным сектары ў Гродне ён убачыў травяністую расліну. Такога нідзе не сустракаў: прама стаячыя сцёблы пад тры метры. Гаспадыня расказала, што расліну ёй прывезлі з Крыма. Назву не запомніла.

«Ужо другі год спрабую высветліць, што за трава. Шукаў у інтэрнэце, паказваў фота спецыялістам. Кажуць: пакуль кветанос не выйдзе, ідэнтыфікаваць складаней. Два гады расце, не цвіце. Я здзіўляюся, наколькі моцная расліна. Калі быў моцны вецер і ў рэгіёне зносіла дахі, у гэтай травы ніводнае сцябло не зламалася», – расказвае Андрэй.

Ён мяркуе, што гэта міскантус кітайскі – шматгадовы злак. У яго шмат розных сартоў, якія выглядаюць па-рознаму. Але дакладнай копіі на здымках у інтэрнэце не знайшоў. Пакуль загадка без адказу.

«Можа, чытачы Times.by дапамогуць разгадаць?» – усміхаецца Андрэй.