Гід-сяброўка, першы кавангаўз і кіно ў Гродне: пачатковец-экскурсавод пра пошук новых маршрутаў

У старэйшых класах Аліса выбірала прафесію грунтоўна: хацелася такую, каб на ўсё жыццё або хаця б не пашкадаваць праз пару гадоў. У выніку пайшла ў журналістыку. Пасля школы дзяўчына з Палесся прыехала пакараць Гродна, паступіла ў Купалаўскі ўніверсітэт. У каралеўскі горад і яго старадаўнія вулачкі яна ўлюбілася з першага позірку.

Пасля ўнівера – работа ў раёнцы, затым у гарадской газеце, а пазней – у адной з рэспубліканскіх у якасці ўласнага карэспандэнта. Класічны журналісцкі шлях.

«Але менавіта ў гады работы ўласным карэспандэнтам, пасля паездак па рэгіёне, сустрэч з рознымі людзьмі і наведвання цікавых мясцін, мяне быццам запаліла: сядай на каня і скачы наперад, пракладай свае маршруты, – смяецца Аліса. – У мяне з'явілася мара – стаць экскурсаводам. Я пайшла спецыялістам па продажах у друкарню флексадруку і пачала рыхтавацца».

Аліса прайшла адпаведныя курсы, здала экзамен, абараніла маршрут і атрымала запаветны бэйдж ад Нацыянальнага агенцтва па турызме. Гучыць лёгка, але было зусім няпроста: абараніць маршрут нялёгка, выкладчыкі ж – дзеючыя экскурсаводы. Валодаць інфармацыяй трэба на ўсе 100%. Акрамя таго, трэба яшчэ прайсці камп'ютарнае тэсціраванне – 70 пытанняў.

«Проста як тэарэтычны экзамен у ДАІ, – усміхаецца дзяўчына. – Толькі пытанні на розную тэматыку – сацыялогія, грамадазнаўства, геаграфія, гісторыя. Напрыклад, які самы старажытны горад у Беларусі або ў якім стылі пабудаваны Фарны касцёл – гэта з самых простых».

Пакуль у яе партфоліа адзін маршрут – «Старажытны Гарадзень». Гэта трохгадзінная аглядная экскурсія, аўтобусна-пешаходная. Яна ўключае папулярныя аб'екты ў цэнтры горада, у тым ліку Каложскую царкву, замкі, Фарны касцёл.

«Базавы маршрут – без яго нікуды. Навічкам не рэкамендуюць стартаваць з аўтарскіх маршрутаў і браць вузкія тэмы накшталт «Яўрэйскі Гродна». Лепш пачынаць з аглядных экскурсій», – тлумачыць Аліса.

Хутка яна павядзе сваю першую групу. Страшна? «Так. І хвалююча», – усміхаецца суразмоўніца.

Аліса прадумала для сябе тактыку: больш усміхацца, не баяцца паўз, уключаць турыстаў у дыялог, а не чытаць лекцыю. Мяркуе, што першыя пяць хвілін будуць самымі хвалюючымі, а потым – пойдзе.

А пакуль дзяўчына выношвае ідэі. Многія з'явіліся, калі рыхтавалася абараняць маршрут і адкрывала для сябе горад нанава.

«Не ўсе ведаюць, што на месцы цяперашняга галоўнага корпуса Купалаўскага ўніверсітэта ў часы Антонія Тызенгаўза была кавярня (кофенгаўз). Тызенгаўз быў яшчэ той аматар кавы і падсадзіў на яе мясцовых магнатаў і вяльможаў», – расказвае Аліса.

Адна з ідэй – тэматычны маршрут з ухілам у мастацтва. Аліса не чакае, што гэты напрамак стане масавым, але прыхільнікаў, упэўнена, знойдзе – тых, хто захоча завітаць у майстэрні мясцовых мастакоў.

Яшчэ адна важная для Гродна тэма – кіно. Каля маладзёжнага цэнтра нават ёсць Алея кіно, дзе выкладзены пліты з назвамі фільмаў, знятых у горадзе.

«У Гродне здымаліся як мінімум 15 фільмаў. Чаму б і ў гэтым напрамку не павесці турыстаў, не паказаць мясціны, дзе вяліся здымкі? Цяпер яны выглядаюць па-іншаму, і гэта цікава», – разважае пачатковец-экскурсавод.

Задумaк шмат, але ўсімі суразмоўніца дзяліцца не хоча: на рынку экскурсаводаў канкурэнцыя сёння вялікая, і кожны шукае сваю адметнасць. Тым больш для рэалізацыі ідэі спатрэбіцца час.

«Прафесійны экскурсавод не мае права травіць байкі. Аўтарскі маршрут яшчэ трэба абараніць, атрымаўшы станоўчы вердыкт ад профі, і прайсці атэстацыю», – падкрэслівае Аліса.

Яна лічыць, што моладзі цікавыя экскурсіі, дзе трэба больш хадзіць, актыўнічаць.

«Агульную інфармацыю можна і ў інтэрнэце знайсці. Самае класнае, калі экскурсавод па ходзе аповеду звяртае ўвагу на нейкія дэталі. Напрыклад, а тут у нас старажытныя графіці ўнутры, а тут знакі, сімвалы. І імгненна гэтым прыцягвае ўвагу. Так і засвойваецца інфармацыя», – кажа Аліса.

А яшчэ заўсёды цікавыя мясціны, куды сам не трапіш. Як, напрыклад, экскурсіі з пад'ёмам на вежу Бернардзінскага касцёла. У трэндзе вытворчы і прыродны турызм – дзе можна пахадзіць, дакрануцца, паспрабаваць, абмеркаваць.

У Гродна часта прыязджаюць турысты на выхадныя, асабліва мінчане. І не ўсе хочуць браць экскурсію на невялікую групу. Многія проста жадаюць няспешна пахадзіць па старадаўніх вулачках, зрабіць фота. Што паглядзець – прачыталі ў інтэрнэце, але хочуць яшчэ і паслухаць нешта цікавае з жыцця сённяшняга Гродна, пагаварыць з кімсьці з мясцовых.

«Мяркую па сваіх равесніках, плюс-мінус 30 гадоў. Нядаўна да мяне прыехалі сябры з Мінска, учацвярых. Прапанавалі проста пагуляць разам. Я ім – крыху аглядкі, крыху цікавых фактаў з сучаснага жыцця горада, дзённага і вячэрняга. У канцы яны сказалі: «Ты – добры гід-сяброўка», – успамінае Аліса. – А чаму б і не? Такі лёгкі фармат вельмі нават ужываецца ў сучасным жыцці».

Гід-сяброўка не толькі паводзіць па замках, але і параіць, дзе выпіць смачную каву, у якія дворыкі завітаць, дзе весялей танцуюць. А калі за горад, то куды з'ездзіць. Адначасова і бытавымі парадамі падзеліцца.

«У выніку пасля экскурсіі госць не стаміўся, а, наадварот, напоўнены фарбамі і энергіяй. Пакуль я ў пошуках свайго стылю», – дзеліцца пачатковец-экскурсавод.

Сама яна любіць экскурсіі і, дзе б ні была, заўсёды бярэ экскурсавода. І не толькі з прафесійнага інтарэсу.

«Калі прайшла курсы, зразумела: сэнс простых паездак губляецца, калі не было добрай экскурсіі. Экскурсавод напаўняе, знаёміць, падсвечвае фішкі, пакідае нейкае ўражанне. У кожнага ж горада свой характар», – лічыць Аліса.

І ў Гродна ён таксама ёсць. Наша суразмоўніца бачыць яго такім: «Горад з прэтэнзіяй, са сваім шармам. Калі б ён быў чалавекам, гэта быў бы інтэлігент, акуратна прычасаны, няспешны, з добрымі манерамі, але з доляй хітрасці і гулянкі».