Голас дзікай прыроды: з'ездзілі ў Прыпяцкі паслухаць рык аленяў падчас гону

У Ляскавічах у поўдзень нас сустракае ўжо прывычная поўнапрывадная «буханка», таму што інакш даехаць да рысталішчаў аленяў не атрымаецца.

Шлях да самай вялікай у Беларусі паляўнічай вальеры не блізкі, і егер Дзмітрый паціху ўводзіць нас у курс справы і правярае, каб не было яркіх дэталяў у адзенні. Алень – жывёла асцярожная і ўважлівая. А спудзіць звера – значыць застацца без уражанняў і запаветных кадраў.

Палескія алені падчас гону з году ў год збіраюцца ў адных і тых жа месцах, па ўсім запаведніку іх шмат, але ніхто ніколі не гарантуе, што, прыехаўшы на месца, вы застанеце звера. Спудзіць яго можа што хочаце, а можа і надвор'е не спадабацца – дождж або, наадварот, занадта гарачае сонца.

Егер нас адразу папярэджвае, што пачуць рык аленяў мы зможам дакладна, а вось убачыць паядынкі – гэта пра ўдачу і нешта, што сышлося на небе.

«Усё залежыць ад актыўнасці гону, шчыльнасці звера на тэрыторыі. Алені любяць халаднаватае надвор'е, часам і першыя марозікі могуць заспець», – прысвячае нас у таямніцы дзікай прыроды работнік нацпарку.

Падчас гону бываюць выпадкі, калі жывёлы траўміруюць адзін аднаго і могуць нават забіць. Нярэдка яны счапляюцца рагамі ў паядынку. Буйныя самцы могуць важыць 400 кг, а іх рогі 15 кг. Таму нас папярэджваюць адразу нават не спрабаваць падысці бліжэй да дзікага звера.

«Смяротных паядынкаў у нас пакуль яшчэ не было, але прабітыя бакі ў аленяў пасля паядынкаў – гэта не рэдкасць», – падкрэсліў Дзмітрый.

У апошнія гады турысты ўсё часцей прыязджаюць у запаведнік, каб у натуральным асяроддзі паназіраць за паядынкамі дзікіх жывёл і пачуць іх знакамітыя «песні».

«Зверу ўласціва баяцца чалавека. Яго проста можа спудзіць машына або трактар у лесе. Самыя пужлівыя і чуйныя падчас гону – самкі. Яны могуць пачуць пах, самы малы шорах і ўцячы», – папярэдзіў егер.

Звычайна алені выходзяць на палі перад змярканнем і ў перадсвітальныя гадзіны. Нас адразу сарыентавалі, што здымаць звера лепш у два падыходы.

Першае фіяска нас чакала на пад'ездзе да вялікіх палёў. У густым лесе мы ўбачылі некалькіх рагачоў, і аператар паспрабаваў іх зняць на відэа. Акно «буханкі» ўсё ніяк не паддавалася.

«Кнопку шукаеш? Тут няма шклопад'ёмніка, ручку круці – гэта уазік! – параіў егер. Але звер да таго часу паспяхова пайшоў у гушчар.

Увесь час, што мы едзем у «буханцы», проста назіраем за тым, як ад нас уцякаюць алені. Хуткасць даволі вялікая – злавіць іх у кадры проста нереальна. Паціху пачынаем сумаваць, усведамляючы, што з фотакартак нам свеціць толькі шыкоўнае Палессе.

«Аленяў у нас шмат – больш за тысячу, – падбадзёрвае нас егер. – Яны ў нас добра размнажаюцца, у гэтым годзе бачылі шмат самачак, у якіх было па два цяляці. Алені добра перажылі гэту зіму, мы нікога не страцілі».

У гэты час патроху пачынае накрапваць дождж – у такое надвор'е на тое, каб пачуць рык аленяў паблізу, разлічваць асабліва не даводзіцца.

Высаджваючы на першай вышцы аператара, егер строга інструктуе: «Ад вышкі можна адысці на 100 м, але як толькі пачне цямнець, трэба вярнуцца, каб не шукаць нікога потым з сабакамі».

Першымі замест аленяў мы сустракаем на полі цэлую сям'ю лебедзяў, якія, здаецца, зусім не звярталі ўвагі ні на нас, ні на падворліка, ні на белахвостага арла ў небе.

Наша невялікая каманда размясцілася на трох вышках бліжэй да пяці гадзін вечара. Рассеўшыся па месцах, мы сталі чакаць і слухаць. Перыядычна з лесу да нас даносіўся рык то бліжэй, то далей.

Гук гэты складана з чымсьці параўнаць: працяглы і трубны, ён на самай справе падобны на паляўнічы рог. Калі трубяць велізарныя рагачы, ствараецца ўражанне, што вібруе нават паветра, а з ім – і твая ўласная дыяфрагма.

Чакалі мы так каля гадзіны, а затым на поле пад аглушальны рык сталі выходзіць адзін за адным самцы з самкамі.

Узбуджаныя жывёлы магутнымі рагамі ўзрываюць зямлю і падкідваюць яе на некалькі метраў над сабой. Набраўшыся смеласці, алені з уласцівай ім грацыяй бягуць насустрач адзін аднаму і ў момант, калі чакаеш сутыкнення, спыняюцца. Потым зноў бягуць як быццам паралельным курсам, адмахваючыся ад саперніка магутнымі рагамі. Усё гэта з фірменным музычным суправаджэннем.

Гучным рыкам яны прывабліваюць самак. Непасрэдна на нашых вачах «мясцовы Рамэа», прыйшоўшы на поле ў адзіночку, гучна рыкаючы і бегаючы ад аднаго самца з самачкамі да другога, сабраў за гадзіну «цудоўную сямёрку». Іншым аленям не заставалася нічога іншага, акрамя як рыкаць ці то ад прыкрасці, ці то з гора ў адказ.

Змярканне апускалася на поле, а велізарная прастора перад вышкай напаўнялася какафоніяй прыродных гукаў рознай ступені гучнасці і прыгажосці. Пачуўшы і ўбачыўшы такое хоць бы раз, адразу зразумееш па фота, хто перад табой – высакародны алень у гоне ці проста блукаючы ў высокай траве звер у пушчы.

Наступленне цемры падказвае, што здымка для нас на сёння завершана і трэба тэлефанаваць егеру, каб нас забралі і адвезлі ў цывілізацыю. Аднак сігнал удалося злавіць толькі хвілін праз пятнаццаць. «А што вы хацелі – гэта запаведнік, тут сувязі няма», – спакойна адрэагаваў Дзмітрый, калі ўсё ж удалося дазваніцца.

Егер папярэдзіў, што забярэ нас з Ляскавічаў задоўга да світання. І мы былі на нагах ужо ў тры гадзіны ночы, падбадзёрваючы сябе надзеяй зняць аленяў у світальных промнях сонца.

Праязджаючы ў апраметнай цемры сярод палёў і дуброў, Дзмітрый раз-пораз глядзеў у прыбор начнога бачання. «Звера проста процьма. Яны непасрэдна пад вышкай спяць у полі», – анансаваў удалую здымку супрацоўнік нацпарку.

Рассеўшыся па трох новых вышках, мы пачалі чакаць світання, да якога былі яшчэ доўгія дзве з паловай гадзіны. Азарт неймаверны: адусюль даносіўся рык аленяў, і па адчуваннях яны былі на адлегласці выцягнутай рукі.

Якое ж было наша здзіўленне, калі з наступленнем світання мы не ўбачылі нікога. Перад намі былі некранута чыстыя палі, па якіх хадзілі галубы, але ніяк не алені.

«А што вы хацелі – гэта дзікі звер, ён непрадказальны. Нешта яму не спадабалася», – абмаляваў сітуацыю егер.

Па дарозе назад мы ўбачылі і велізарных зуброў, і арлоў, і ласёў, і лісіц, і нават дзіка, але аленяў, як гэта было ў першы дзень, нам больш адлюстраваць не пашанцавала. Вось такія асаблівасці беларускага нацыянальнага палявання.