Не горш, чым у Нідэрландах: беларускі фермер высадзіў на Палессі цюльпанавыя палі

У першы год убачыць на свае вочы маляўнічае хараство палёў з цюльпанамі прыехалі ўсяго 45 чалавек, але ўжо праз тры гады на экскурсіі пабывалі больш за 10 тысяч гасцей.

Цюльпанавыя плантацыі ў аграгарадку Тышкавічы займаюць амаль 20 гектараў. Палі пераліваюцца шматколернасцю. Так і не скажаш, што тут усяго 8 сартоў.

Times.by паспеў да самага старту сезона, калі расліны пераўтвараюцца на вачах, раскрываючы яркія бутоны.

Уладальнік фермерскай гаспадаркі Раман Шпак сустракае нас на пад’ездзе да офіса. Смяецца, маўляў, спалохаліся, калі адразу цюльпанаў не ўбачылі? А вакол сапраўды ніводнай кветкі. Толькі здаравенны банер непразрыста намякае: кветкі недзе побач.

За яркай карцінкай трэба праехаць углыб аграгаспадаркі. Агульная плошча ўгоддзяў – пад 340 гектараў. У адказ на наша здзіўленае «Ого!» Раман паціскае плячыма, маўляў, гэта яшчэ вельмі сціплыя маштабы. Вырошчваюць півоні, агуркі (яны пакуль сядзяць у цяпліцах), цыбулю, буракі, бульбу.

Але старт усяму 18 гадоў таму далі менавіта цюльпаны.

«Бацькі жонкі калісьці пасадзілі некалькі цяпліц на прысядзібным участку, – успамінае Раман Шпак. – Як і ўсе – на продаж букетаў да 8 Сакавіка. А потым зацягнула, мы з жонкай ужо ў другім пакаленні падхапілі. І ад кветак у цяпліцах выраслі ў прадпрыемства поўнага цыкла. Ад вырошчвання цыбулін да зрэзкі кветак да 14 лютага і 8 Сакавіка».

Да Міжнароднага жаночага дня тут зразаюць каля 8 мільёнаў сцёблаў. Раман смяецца, маўляў, па некалькі кветак кожнай беларусцы.

Цяплічныя кветкі, якіх каля 20 сартоў, пастаўляюць мясцовым гандлёвым сеткам і аптавікам і экспартуюць у Расію і Казахстан.

А мы тым часам пад’язджаем да экскурсійных палёў.

«Мы пастаянна праводзім меліярацыю земляў. З вось гэтых каналаў потым забірае ваду палівачная ўстаноўка і распыляе на кветкі-гародніну», – тлумачыць Раман.

Доўгі рукаў устаноўкі – 920 метраў – якраз працягнуўся над далёкім краем цюльпанавай плантацыі. Разумную тэхніку іспанскай зборкі зараджаюць на патрэбныя нормы. Скажам, 10 міліметраў ападкаў на «квадрат» ці 5 міліметраў – тут як аграномы вырашаць. І ўстаноўка бесперапынна поіць зямлю.

Карцінка пастаральная: у сонечны дзень над яркім кветкавым марывам скрозь кроплі вады працягваецца ў паветры вясёлка.

Праўда, у перыяд пыльных бур, у адну з якіх мы патрапілі, разгледзець вясёлку можна не з любога ракурсу. У адрозненне ад цюльпанаў, якія прыгожыя, як ні круціся ў гэтым полі.

Пасадачны цюльпанавы матэрыял закуплены ў Нідэрландах. Увесь вытворчы цыкл, пакуль яна дасягне прыдатнага для рэалізацыі памеру, займае 3–4 гады.

«З аднаго гектара збіраем прыкладна мільён цыбулін, у менш ураджайныя сезоны – 600–800 тысяч. І толькі 10–15% – буйныя, якія можна затым высадзіць у цяпліцы і атрымаць кветкі да зрэзу для 8 Сакавіка. Больш дробныя ў новым сезоне высяваем у поле і дарошчваем. Такія «цюльпанавыя яслі» могуць займаць 2–3 гады», – тлумачыць Раман Шпак.

Сезон цвіцення цюльпанаў пачынаецца з канца красавіка і доўжыцца ў сярэднім два тыдні.

Менавіта ў гэты час у Тышкавічы з’язджаюцца турысты з усіх куткоў краіны, а таксама з блізкага і далёкага замежжа. Упершыню наведвальнікаў у аграгаспадарцы прымалі ў 2023-м.

«Вырашылі падзяліцца ўражаннямі з навакольнымі, – з усмешкай адзначае суразмоўца. – Да Нідэрландаў даехаць – той яшчэ квэст. А тут – вунь якая прыгажосць».

У першы раз праект сабраў 45 гледачоў, а на трэці год (у 2025-м) колькасць турыстаў вырасла да 10 тысяч. У гэтым сезоне чакаюць каля 20 тысяч гасцей.

Вясна ў 2026-м выдалася халодная, так што ёсць усе шанцы застаць квітучыя палі нават у свята 9 Мая.

Па заканчэнні сезона ўсе бутоны, нават калі яны будуць мець таварны выгляд, пусцяць пад нож касілкі. Інакш цыбуліны не вырастуць. Калі простымі словамі, то ўсе сокі і сілы расліна будзе гнаць у «вяршкі», а карэньчыкам дастанецца па рэшткавым прынцыпе.

А чаму не зрэзаць так, каб кветкі можна было ў букеты і на продаж? Сумна гэта, калі каляровыя ахапкі будуць сіратліва ляжаць на градках.

На жаль, калі зрэзаць ствол пад аснову, напрыклад для букетнай даўжыні, то цыбуліне не спадабаецца.

У зямлі яна сядзіць да канца чэрвеня. Затым вымаюць, сушаць і адпраўляюць у спецкамеры з нізкай тэмпературай. Па сутнасці, ахаладжэнне – штучная спячка. Калі гэты этап прапусціць, кветка потым не вырасце.

Калі радавы пакупнік бачыць у чырвоным цюльпане жоўты пялёстак – замілоўваецца, маўляў, якая рэдкасць. Аграномы гэтае захапленне не падзяляюць.

«Гэта брак, калі мы гаворым пра сарты монаколеру, а не пра тыя ж «папугайныя», якія славяцца расцяжкай адценняў і перакручанымі пялёсткамі, – тлумачыць Раман Шпак. – Ці вось, глядзіце, у палосцы фіялетавых цюльпанаў замяшаўся белы колер. На фота гэта выглядае прывабна. З пункту гледжання бізнесу – перасорціца. Уявім, што вы заказчык і патрэбна сотня фіялетавых цыбулін. А атрымалі толькі палову, бо другая вырасла з белай кветкай. Малаверагодна, што будзеце захапляцца».

Каб такога не здаралася, у сезон цвіцення па цюльпанавай плантацыі ездзяць аграномы і выдаляюць некандыцыю.

Уся працэдура аўтаматызаваная: дзве машыны павольна прасоўваюцца па радах. У кожнай па сем чалавек: аператар і шэсць аграномаў. Знайшлі брак – тэхніцы аддаецца каманда «выдаліць».

На цюльпанавых палях у Тышкавічах растуць 8 сартоў. Чаму не больш? Па-першае, усе адценні даўно запатэнтаваныя, і не кожны ўладальнік жадае прадаваць. Па-другое, і гэта больш важкі фактар, колькасць не роўная якасці.

«Сусветныя вытворцы цюльпанаў імкнуцца вялікія плантацыі засаджваць адным-двума сартамі максімум. Прычына празаічная: лягчэй у вытворчасці. Засадзіў усё поле адным сортам – і ведаеш, што любыя перамешванні выключаныя», – расказвае Раман Шпак.

Зараз у планах фермера – пашыраць вытворчасць.

«20 гектараў – ужо неяк не салідна, – кажа Раман. – Трэба не менш за 60 гектараў. Каб да 8 Сакавіка маглі ўручыць кожнай беларусцы па букеце, у якім не менш за 15 цюльпанаў са сваёй цыбуліны».