Убачыла яе і зразумела – трэба забіраць: беларуска адна выхоўвае дзвюх прыёмных дачок

Ганне крыху за сорак, у яе дзве дачкі. Абедзве – Сафіі. У адной Соні – рэдкая «хвароба матылька», пры якой адно неакуратнае дакрананне раніць скуру. Другая Соня два гады пражыла без сям’і і баялася нават падысці да дарослага.

Старэйшай Соні цяпер дзесяць. Ганна ўбачыла дзяўчынку за дзень да яе першага дня нараджэння: «Мы пазнаёміліся – а на наступны дзень ёй споўніўся годзік. І праз месяц я забрала яе дадому».

Малодшай нядаўна споўнілася тры гады. Іх сустрэча адбылася зусім нядаўна – мінулай вясной. А ўжо летам Ганна аформіла апеку.

«Спачатку здавалася, што ў гэтым няма нічога асаблівага. Ну Соня і Соня, думала, будзем неяк адрозніваць: малодшая, старэйшая… Але ўжо ў першыя дні стала зразумела, што так не атрымаецца. І тады малодшая стала Зосяй. Гэта таксама Сафія, толькі на беларускі лад», – расказвае жанчына.

Пра тое, як яна вырашыла выхоўваць дзвюх дзяўчынак з адным імем і рознымі лёсамі, Ганна расказала Times.by.

«Нараджаць для сябе – эгаізм»

Да з’яўлення дзяўчынак усё жыццё Ганны вялося вакол работы. Яна была спачатку псіхолагам, потым – выхавальніцай у дзіцячым анкацэнтры, увесь час аддавала не сабе і нават не сваёй сям’і, а ўзаемадзеянню з чужымі дзецьмі.

Магла затрымлівацца дапазна, вяртацца дадому толькі каб паесці і паспаць. Прызнаецца, што раней жыла толькі работай. Ганне складана было адтуль сысці, складана было заставацца адной дома.

Але потым з’явілася Соня. І ўсё змянілася.

Рашэнне стаць мамай не прыйшло раптоўна.

Спачатку Ганна абзавялася ўласным жыллём. Потым зразумела, што можа клапаціцца аб жывёлах – і не аб адным: цяпер у яе тры каты і тры сабакі.

А пасля трыццаці з’явілася адчуванне, што яшчэ застаецца рэсурс, якім вельмі хочацца дзяліцца з другім: «У мяне было столькі цяпла ўнутры, што хацелася клапаціцца пра кагосьці блізкага. Аддаваць гэты рэсурс камусьці звонку. Напэўна, прыйшоў момант стаць мамай».

На той момант у жанчыны не было партнёра, а сядзець ды на неба глядзець ёй таксама не хацелася.

«Я падумала: калі ёсць дзесьці дзіця, якому патрэбна мама, чаму я не магу стаць тым самым чалавекам? Нараджаць для сябе – гэта эгаізм, як мне здаецца. А вось быць карыснай дзецям, якія ўжо нарадзіліся – чаму б і не?» – разважае Ганна.

Бацькі і сябры не адгаворвалі і не задавалі лішніх пытанняў. Проста падтрымалі без слоў, і гэта было вельмі важна.

«Я яе ўбачыла і адразу зразумела: трэба забіраць»

Калі рашэнне стала канчатковым, Ганна пачала дзейнічаць: даведалася, якія дакументы патрэбны, каб удачарыць дзяўчынку, прайшла спецыяльныя курсы ўсынавіцеляў, потым звярнулася ў органы апекі і даволі хутка атрымала дазвол.

Патрабаванні да ўсынавіцеляў не былі жорсткімі. Зарплата магла быць сярэдняя па краіне, і нават на той момант неабавязкова было мець сваё жыллё, можна было арандаваць. Галоўнае – падрыхтоўка да бацькоўства і заключэнне псіхолага.

«Я не магу сказаць, што гэта быў нейкі бясконцы складаны шлях. Не, наадварот, усё дакладна і па сутнасці. Перш чым я стала мамай, мяне да гэтага добра падрыхтавалі», – успамінае жанчына.

Соня стала першым дзіцем, з якім яе пазнаёмілі. У Ганны не было мэты доўга выбіраць і параўноўваць дзяцей. Убачыла дзяўчынку – і ўсё, узнік імпульс адразу забраць.

У судзе жанчыну прама спыталі пра тое, як яна збіраецца спраўляцца адна, без мужчыны, і як будзе расціць дзіця з дыягназам.

«Мне адкрыта казалі: а калі вы не зможаце працаваць, калі дзіцяці патрэбны пастаянны догляд – што тады? Занадта шмат «калі» было. Я вырашыла не гадаць, а даверыцца жыццю. І ўсё атрымалася. Відаць, мне гэта чамусьці было трэба», – гаворыць Ганна.

Жанчына прызнаецца, што спачатку хацела ўдачарыць дзяўчынку больш старэйшую, каб не сядзець у дэкрэце, а адразу зарабляць. Але потым ёй паказалі анкету Соні.

Там было напісана, што ў дзяўчынкі простая форма булёзнага эпідэрмалізу. Гэта рэдкае генетычнае захворванне, пры якім скура траўміруецца любым неасцярожным рухам. Дастаткова занадта моцна абняць, каб з’явіліся раны. Такіх дзяцей часта называюць «матылькамі», настолькі крохкая ў іх скура.

На той момант Ганна загугліла ўсё пра хваробу і падумала: «З простай формай дакладна спраўлюся». Пазней аказалася, што дыягназ быў іншым – дыстрафічная форма, значна больш цяжкая.

Калі Ганна прыехала знаёміцца з дзяўчынкай, гадавалую малышку вынеслі на руках. На пераноссі ў яе віднелася ранка: «Я яе ўбачыла і адразу зразумела: трэба забіраць. Простая, ясная думка, без усплёску эмоцый».

Кожны дзень цяпер – перавязкі. У першую чаргу даводзіцца думаць нават не пра тое, чым накарміць дзіця, а дзе ўзяць спецыяльныя перавязачныя матэрыялы, бінты і пластыры.

«Мы не можам проста легчы спаць, калі захочам. У нас ёсць рэжым. Мы павінны вярнуцца дадому своечасова, таму што перавязка – гэта не тое, што можна адкласці на ноч, – дзеліцца падрабязнасцямі Ганна. – Гэта цэлая сістэма, у якой мы навучыліся жыць».

Са складанасцей: цяпер у Беларусі не купіць неабходных перавязачных матэрыялаў для дзяцей-«матылькоў». А за мяжой адна іх упакоўка каштуе каля 800 еўра, прычым хапае яе на чатыры перавязкі. Выкарыстоўваць матэрыялы прасцейшыя не выходзіць: скура настолькі раніцца, што «злазіць потым разам з бінтамі».

«Мы спраўляемся дзякуючы неабыякавым людзям», – не хоча ўдавацца ў падрабязнасці мама.

З цягам часу сям’і стала лягчэй, таму што Соня падрасла. Яна лепш стала разумець сваё цела, адчуваць сябе і дапамагаць самой сабе, можа сама апрацаваць раны.

Праўда, з узростам узмацніліся і страхі. Аднойчы Соня скацілася з горкі без дазволу, і гэта павярнулася ледзь не катастрофай: «Мы прыйшлі дадому са слязамі, у яе не было скуры на ягадзіцах».

Цяпер Соня ходзіць у школу. І там таксама ёсць свае складанасці. Не заўсёды гэта прамы булінг, хутчэй адчуванне, што дзяўчынка застаецца крыху ў цені. Часам дзеці ёй кажуць: «Ты – «матылёк», мы з табой не будзем гуляць».

Ганна часта размаўляе са старэйшай дачкой. Соня смела задае пытанні пра сваё мінулае. Калі ёй было тры годзікі, пацікавілася: «Мама, а дзе я была да цябе?»

Пазней стала пытацца, ці можна ёй будзе сустрэцца з біялагічнымі бацькамі. Або якое ў яе было прозвішча пры нараджэнні.

«Я адказваю шчыра, не спрабую схавацца ад складаных тэм, – гаворыць Ганна. – Увогуле, мацярынства аказалася зусім не такім, якім я яго ўяўляла. Калі была псіхолагам, мне здавалася, што я ведаю, як усё вырашаць. А потым, калі стала мамай, зразумела, што знутры ўсё выглядае зусім інакш».

Яшчэ ні разу ў жыцці Ганна не шкадавала пра сваё рашэнне. Але задумвалася: а што, калі б у іх была поўная сям’я, з татам?

Часам Соня пытаецца, чаму ў іншых дзяцей ёсць таты, якія іх носяць на плячах, а ў яе няма. Жанчына шчыра прызнаецца, што мужчынскай фігуры ў іх сям’і не хапае: «Адна справа, калі мама гаворыць, што ты прыгожая, і зусім іншая – калі гэта гаворыць тата. Часткова мужчынскую ролю ў нашай сям’і бярэ мой тата, але ён ужо ва ўзросце, усё яму таксама не даверыш».

«У мяне былі сілы для другога дзіцяці»

Калі Соня падрасла і сама змагла спраўляцца з часткай догляду сябе, жанчына задумалася пра другое дзіця. А потым пагаварыла з дачкой: «Соня была ў поўным захапленні, падтрымлівала мяне на ўсіх этапах. Увесь час пыталася: «Ну калі ўжо? Давай хутчэй».

Ганна ўжо тады ведала: гэта будзе дзяўчынка. Нават не абмяркоўвалася, тым больш што сям’я працягвала жыць у аднапакаёвай кватэры. Калі з’явілася Зося, мама ўступіла пакой дзецям, а сама перабралася на кухню. Пазней яны пераехалі ў трохпакаёвую кватэру, дзе ў кожнай ёсць свой асабісты пакой.

Ці быў страх перад тым, як узяць другое дзіця? Страх ёсць заўсёды, прызнаецца суразмоўніца. Не толькі перад мацярынствам, у цэлым перад жыццём.

Зосю жанчына ўбачыла на сайце дзе размешчана ўся афіцыйная інфармацыя пра дзяцей, якія маюць патрэбу ў бацьках.

«Гэта, праўда, падобна на вітрыну. Ты глядзіш і выбіраеш. Гэта вельмі складана. Было дзве дзяўчынкі, паміж якімі я не магла вызначыцца. Але ў Зосі свая асаблівасць – адна ножка карацейшая за другую, гэта было відаць нават на фатаграфіі. Я падумала, што ў другой дзяўчынкі больш шанцаў хутчэй трапіць у сям’ю, і паехала ў Віцебск знаёміцца з Зосяй», – успамінае жанчына.

У першую сустрэчу дзяўчынка моцна спалохалася. Ганна прыехала ў светлым адзенні і потым зразумела: для дзіцяці яна выглядала як урач. Зося не падыходзіла, трымалася на адлегласці. Пужлівая, насцярожаная: «Я здымала яе тады на відэа. Такі маленькі, спалоханы камячок».

Але паступова Зося прывыкла да новага чалавека. Соню яна таксама ўбачыла, праўда, па відэасувязі.

У хуткім часе дзяўчынку дазволілі забраць дадому назаўсёды.

Другі раз Ганна стала мамай яшчэ хутчэй. Уся справа ў фармаце: калі Соня – удачаронае дзіця, то Зося знаходзіцца пад апекай. Жанчына свядома выбрала такую форму мацярынства.

Па-першае, гэта займае менш часу. Яна ўжо ведала, за кім іменна ідзе, і хацелася забраць дзяўчынку як мага хутчэй.

Па-другое, у дзіцяці пад апекай захоўваецца статус сіраты. А значыць, у будучыні ў дзяўчынкі ёсць права на ўласнае жыллё. Ганна разумела, што сама з кватэрай дачцэ не дапаможа, таму вырашыла не пазбаўляць яе такой магчымасці.

Навучыліся жыць усе разам яны не адразу. Напрыклад, цяпер Зося пасля абуджэння адразу цягнецца абняць ката Сярогу. Але ж іх першая сустрэча была зусім не мілай.

«Кот падышоў да дзіцяці – і Зосю накрыла паніка. Яна ніколі раней не бачыла жывёл. Ні разу ў жыцці, можаце сабе ўявіць?! Яе проста калаціла ад жаху», – расказвае Ганна.

Прайшло ўсяго некалькі дзён – і страх знік. З’явілася цікаўнасць. А потым яшчэ пару месяцаў – і сапраўдная любоў, цяпер ужо спяць у адным ложку.

Першыя тыдні пасля з’яўлення Зосі Ганна называе «мядовымі». Любві было столькі, што яна літаральна пералівалася цераз край.

Соня не адыходзіла ад малодшай сястры – купала яе, насілася з ёй, як з самым важным чалавекам у свеце: «Яна была шчаслівая».

Але вельмі хутка ў Зосі праявіўся свой няпросты характар. Ёй было цяжка засынаць, і перад сном дзяўчынка ўпадала ў двухгадзінныя істэрыкі.

Ганна спрабавала ўсё: укалыхвала, гладзіла, спявала, чытала, ляжала побач. Даводзілася літаральна вучыць таму, да чаго дзіця не прывыкла: спакою, блізкасці, засынанню не ў адзіноце.

З цягам часу стала лягчэй. Цяпер дзяўчынкі па-рознаму праяўляюць свой характар. Калі Соня настойлівая і цярплівая, то ў Зосі – эмоцый цераз край. Калі ў яе нешта не атрымліваецца, гэта аўтаматычна суправаджаецца «выбухам».

«Яна не можа сказаць, чаго хоча. І злуецца ад таго, што яе не разумеюць. Два гады ў дзіцячым доме – і як вынік: глыбінная траўма, гэта адчуваецца ва ўсім. Праўда, мне з Зосяй значна лягчэй, пасля Соні я як быццам ужо шмат чаго ўмею», – прызнаецца Ганна.

Распарадак дня цяпер арганізаваны жорстка: ранні пад’ём, у Соні – школа, у Зосі – свае дзіцячыя клопаты. Па вечарах – догляд старэйшай дзяўчынкі. І так – кожны дзень.

«Самае складанае – гэта калі ты не разумееш, як дапамагчы. Страхі таксама нікуды не знікаюць. Галоўны – за Соню. Я вельмі баюся, што могуць скончыцца перавязачныя матэрыялы. І што тады рабіць – я не ведаю. За Зосю страх прасцей: я вельмі хачу, каб яна пачала гаварыць», – дзеліцца набалелым мама.

Ганна не строіць ілюзій ні пра мацярынства, ні пра будучыню. Соня ўжо ўвайшла ў падлеткавы ўзрост – і гэта новая тэрыторыя, дзе зноў усё мяняецца: сёння ўсё добра, а заўтра дзяўчынка ляпае дзвярамі, плача і сама не разумее, што здарылася.

І ўсё ж у жыцці застаецца месца простым марам. Ганна хоча зняць дачны домік і паехаць летам з дзяўчынкамі за горад, каб мець магчымасць выйсці раніцай басанож на траву і ні аб чым не трывожыцца.

Пад канец Ганна шчыра гаворыць пра свой вопыт мацярынства: «Рэкамендую спачатку ўсім добра падумаць, перш чым прымаць рашэнне пра мацярынства. У гэтым выпадку такое рашэнне – не толькі пра вас, але і пра жыццё іншага чалавека. Нельга загадзя ўгадаць, як усё складзецца. Але трэба разумець, ці гатовы вы жыць побач з болем траўміраванага дзіцяці».