Усё па ДАСТ: як ствараюць тавары, прызнаныя лепшымі ў Беларусі

Журналісты Times.by ўласнымі вачыма ўбачылі, як робяць згушчонку, збіраюць суперкамбайны і «пякуць» ламінат. Па гарачых слядах – наш рэпартаж з Гомельскай вобласці.

У 2024 годзе ў Беларусі заснавалі Дзяржаўны знак якасці. Гэта высокая ўзнагарода прысвойваецца «самым-самым» – таварам, якія адначасова экалагічныя, бяспечныя, інавацыйныя, тэхналагічныя і эстэтычныя.

Выканаць усе патрабаванні няпроста, таму пераможцаў няшмат. У мінулым годзе іх было ўсяго дванаццаць. Сярод лаўрэатаў апынуліся шакалад «Алёнка», кобрынскае марожанае, згушчонка, мясны рулет, садовыя арэлі, аўтамабіль і нават камбайн.

Нацыянальны прэс-цэнтр і Дзяржстандарт арганізавалі для журналістаў тур па заводах, дзе выпускаюць лепшыя ў краіне тавары.

Тоны задавальнення

Наш першы пункт – Рагачоўскі малочнакансервавы камбінат. Усе ведаюць: тут робяць легендарную беларускую згушчонку.

Два гады запар гэты прадукт станавіўся лепшым у краіне: у 2024-м вызначыўся класічны варыянт з бела-блакітнай этыкеткай на бляшанцы, у 2025-м – вараная «Ягорка». Такі статус, вядома, абавязвае мясцовых тэхнолагаў працаваць на мяжы, каб задаволіць не толькі ўнутраны попыт. Нашу згушчонку любяць і ведаюць нават у ЗША.

«Экспарт – гэта ў асноўным Расія і Казахстан. Пастаўкі таксама выконваюцца ў Азербайджан, Грузію, Амерыку і Кітай», – інфармуе начальнік кансервавага цэха Павел Анісечкаў.

Кансервавы цэх працуе ў тры змены. Малако тут знаходзіцца ў пастаянным руху: стаяць яно не можа – інакш сапсуецца. Кожны дзень завод прымае 430 тон малака. Ад паступлення сыравіны да закручвання бляшанкі праходзіць каля 5 гадзін.

За адны суткі выпускаюць 300–350 тыс. бляшанак класічнай згушчонкі і 55–65 тыс. варанай згушчонкі. У месяц – 10 млн бляшанак.

Пасля закручвання малочныя кансервы перамяшчаюць у халоднае памяшканне на трое сутак – на працягу гэтага часу праводзяць даследаванні па мікрабіялагічных паказчыках. Затым тавар ідзе на рэалізацыю. «Ягорка» адгружаецца адразу, паколькі вараная згушчонка праходзіць цыкл тэрмізацыі пры тэмпературы 100°С.

Згушчонка са смакам драніка

Беларуская згушчонка – сінонім слова «якасць». Малочны ласунак вырабляецца па строгіх стандартах ДАСТ, а кожная бляшаначка, разлітая ў Рагачове, зроблена з душой.

«Толькі натуральныя інгрэдыенты – малако і цукар. Ніякіх пабочных прымесей. Стабільная праца абсталявання плюс жаданне работнікаў ствараць», – апісвае сакрэт поспеху рагачоўскай згушчонкі Павел Анісечкаў.

Усе працэсы на вытворчасці аўтаматызаваныя і стэрыльныя, ручная праца пры варэнні згушчонкі выключана. Чалавек ніяк не ўзаемадзейнічае з прадуктам – толькі з гатовай яго версіяй у выглядзе бляшанкі.

Нярэдка камбінат сутыкаецца з падробкамі: паўтарыць легендарны смак рагачоўскай смакаты спрабуюць у іншых краінах.

«Падробкі лёгка вызначыць. Этыкеткі на нашы бляшанкі наносяцца спецыяльным клеем. Фальшыўкі, якія мы бачылі, мелі глянцавыя самаклейкі. Акрамя таго, інфармацыя аб кожнай нашай бляшанцы заносіцца ў базу, і можна адсачыць наменклатурны нумар. Для кожнай краіны, куды мы экспартуем згушчонку, ён індывідуальны», – тлумачыць начальнік кансервавага цэха.

У якасці прыкладу ён прывёў выпадак, калі махляры скапіравалі дата-матрыкс, які выкарыстоўваецца пры маркіроўцы тавару, і хацелі незаконна прадаваць тавар у Расіі. Але забыліся пра наменклатурны нумар.

«Яшчэ адзін спосаб выявіць падробку – паглядзець на дно бляшанкі. Там ёсць маркіроўка «Рагачоў» і «Беларусь». Гэта афіцыйны знак сапраўднасці», – адзначыў суразмоўца.

«У нас спецыяльная апрацоўка, спецыяльны штрыхкод, таму падробка для нашай прадукцыі мінімізавана, – дадае намеснік генеральнага дырэктара прадпрыемства Галіна Заморская. – Памятаеце, нядаўна казалі, што на Рагачоўскім малочным выпусцілі згушчонку са смакам драніка? [Гэта быў першакрасавіцкі жарт у сетцы. – Times.by]. У нас працуе аддзел якасці і інавацыйнага росту, таму робіцца акцэнт на тое, каб наша прадукцыя была бяспечная і абароненая».

Апельсін у шакаладзе

Вядома ж, мы не маглі не спытаць аб навінках, якія завод плануе выпусціць у самы бліжэйшы час. Адна з іх ужо рыхтуецца, рэліз павінен адбыцца ўжо ў гэтым годзе.

«Гэта апельсін у шакаладзе – проста бамбічны смак! З ноткамі млявасці, асалоды, прывабнасці і чароўнасці», – паэтычна апісала будучы рэліз Галіна Заморская.

Каб адпавядаць высокім стандартам якасці, трэба пастаянна ўдасканальваць смак. Але гэта гісторыя не пра рагачоўскую згушчонку: класічная рэцэптура – даніна савецкаму ДАСТ.

«У нас бесперапынны цыкл згушчэння – гэтым мы і вылучаемся. Таму класічнае традыцыйнае варэнне згушчонкі застаецца. Ну зразумела, напаўняльнікі – гэта ўжо свая тэхналагічная асаблівасць», – канстатуе намеснік дырэктара.

Як нараджаюцца камбайны

Наступны прыпынак – завод «Гомсельмаш». Ужо шмат гадоў там выпускаюць флагман айчыннага камбайнабудавання – GS12A1. Менавіта гэта машына па выніках мінулага года атрымала знак якасці.

У 1990-х у Беларусі назіраўся дэфіцыт збожжаўборачнай тэхнікі, а закупляць імпартную было дорага. У 1995-м Прэзідэнт ставіць задачу – стварыць свой айчынны камбайн, і праз год быў гатовы доследны экзэмпляр. Цікавая асаблівасць: бункер быў не ў камбайне, а ехаў прычэпам.

«Гэта машына ўвогуле выканала сваю задачу, але далейшыя тэндэнцыі гаварылі аб тым, што патрэбны монакамбайн для больш эфектыўнага выканання пастаўленых задач. Так з'явіўся КЗС-7 з 210 конскімі сіламі», – акунаецца ў гісторыю галоўны канструктар «Гомсельмаша» Сяргей Кузмянкоў.

На змену папярэднім мадэлям прыйшоў той самы GS12A1. На гэты момант гэта самая масавая машына, калі-небудзь вырабленая на «Гомсельмашы»: за 20 гадоў з канвеера выйшла больш за 26 тыс. экзэмпляраў.

«Гэта своеасаблівы, унікальны апарат. Малатарня мае два барабаны: малацільны апарат і паскаральнік масы. Гэта дазваляе машыне эфектыўна працаваць на пераўвільготненых і забруджаных землях. Машына добра сябе зарэкамендавала пры рабоце ў складаных глебава-кліматычных умовах і можа ўбіраць усе збожжавыя культуры. Рухавік – 320 конскіх сіл», – звяртае ўвагу галоўны канструктар.

Стварэнне камбайна – працэс няхуткі. Аграрыі задаюць уводныя: трэба ўбраць пэўныя культуры за пэўны час. Далей у працэс уключаюцца канструктары, тэхнолагі, вытворчыя службы і маркетолагі. Ствараецца эскіз машыны, які затым увасабляецца ў дэталі і вузлы. Так нараджаецца доследны экзэмпляр.

На гэтым этапе канструктыўныя асаблівасці могуць поўнасцю мяняцца. Калі ўсё ўсіх задавальняе, мадэль ставіцца на канвеер. Увесь працэс – ад задумкі да выхаду з лініі – займае 1,5–3 гады. Цяпер «Гомсельмаш» рыхтуецца да выпуску новага суперкамбайна.

«На змену 12А1 выйдзе наступная мадэль – GS600 з шэрагам паляпшэнняў. Яна на этапе падрыхтоўкі да выпрабаванняў. Мы зараз вучым яе ездзіць і хадзіць, скажам так. Выпуск гэтай машыны – перспектыва бліжэйшых двух гадоў», – адзначае суразмоўца.

Mercedes, бывай!

Раней на гомельскія камбайны ставіліся рухавікі Mercedes-Benz. Ва ўмовах санкцыйных абмежаванняў «Гомсельмаш» вымушаны быў перайсці на расійскія і кітайскія маторы.

«Мы не адмаўляліся ад супрацоўніцтва з Mercedes – у гэтым выпадку сышлі яны. Мы лічым сябе адкрытым прадпрыемствам для партнёрскіх адносін з кім хочаце. Галоўнае, каб гэта ішло на карысць абодвум бакам. Цяпер мы працуем з КАМАЗ. Адна з машын, якія мы аснашчаем камазаўскімі рухавікамі, – гэта якраз «дванаццатка» (GS12A1). Таксама ёсць варыянт камплектацыі нашага энерганасычанага кормаўборачнага камбайна FS650 рухавіком ад Тутаеўскага маторнага завода, які ўваходзіць у групу КАМАЗ», – расказаў Сяргей Кузмянкоў журналісту Times.by.

Ён дадаў, што пэўныя заказчыкі могуць выказаць свае пажаданні адносна таго, якія рухавікі яны хацелі б бачыць у камбайне.

«Хтосьці хоча машыну з КАМАЗам, хтосьці з ЯМЗам, а камусьці хочацца з Weichai. Цяпер асноўны трэнд – гэта расійскія і кітайскія рухавікі», – удакладніў галоўны канструктар «Гомсельмаша».

І акуркі тушаць, і каву разліваюць

Фінальны пункт прэс-тура – завод МДФ «Гомельдрэва» пад Рэчыцай. Тут робяць панэлі для апрацоўкі памяшканняў і мэблі, але асаблівая гордасць прадпрыемства – ламінаваныя падлогі. Па выніках 2024-га яны сталі лепшымі ў рэспубліцы, атрымаўшы знак якасці.

Суперсучасную вытворчасць запусцілі ў эксплуатацыю ў 2015 годзе, а праз два гады стартаваў масавы выпуск ламінату. Працэс яго стварэння вельмі «заліпальны»: драўніну здрабняюць у валокны, змешваюць з натуральнымі смоламі, прэсуюць і пасля шліфуюць. На моцную пліту ўкладваюць дэкаратыўны слой паперы і ахоўны слой смалы. Знізу мацуецца стабілізуючы слой.

Увесь гэты «пірог» адпраўляецца пад гарачы прэс, дзе прамочванне намертва спякае слаі пад уздзеяннем высокіх тэмператур. Гатовыя пліты астываюць на «сонейку» (так называецца веерны ахаладжальнік), затым наразаюцца на ламелі, фрэзеруюцца і пакуюцца ў каробкі.

Аб'ём вытворчасці – 200 тысяч квадратных метраў у тыдзень. За суткі завод здольны перапрацаваць тысячу кубоў лесу (для ўяўлення: у адным лесавозе каля 40 кубаметраў драўніны). Для стварэння пакрыцця выкарыстоўваецца тэхналагічная сыравіна з трох асноўных парод – хвоі, бярозы і алешыны. Ламінат пастаўляецца на экспарт у пяць краін: Расію, Азербайджан, Арменію, Узбекістан і Туркменістан.

«Наш ламінат вытрымаў мноства тэстаў. Аб яго тушылі акуркі, разлівалі каву і ёрзалі офісным крэслам – некалькі тысяч абаротаў. Усё вытрымаў!» – горда заяўляе дырэктар прадпрыемства Андрэй Шандрак.

Зроблена ў Беларусі

Падводзячы вынік прэс-тура, старшыня Дзяржстандарту Алена Маргунова прывяла статыстыку: за два гады лаўрэатамі знака якасці сталі 29 прадпрыемстваў. Усе яны паказалі ідэальны вынік па бяспецы, экалагічнасці, інавацыйнасці, тэхналагічнасці і эстэтычнасці.

«Уся беларуская прадукцыя якасная і ўнікальная, таму ў гэтым выпадку выбіраюцца лепшыя з лепшых. Гэта вельмі складаны працэс. Навошта гэта ўсё патрэбна? Каб пазіцыянаваць нашы тавары на рынках іншых краін і каб брэнд «зроблена ў Беларусі» гучаў усюды», – адзначыла Маргунова.

Знак якасці прысуджаецца на два гады. У любы момант рэспубліканская камісія можа выехаць на вытворчасць, каб пераканацца ў захаванні высокіх стандартаў якасці. У гэтым годзе заяўку ўжо адправілі больш за 150 прадпрыемстваў: на прысваенне знака якасці прэтэндуе 260 тавараў.