Нерукатворны лік Хрыста і гаючая крыніца: завіталі ў Пустынскі манастыр пад Мсціславам

Адзін з найстарэйшых праваслаўных манастыроў Магілёўскай вобласці перажывае другое нараджэнне.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

Пустынскі Свята-Успенскі мужчынскі манастыр знаходзіцца каля самай граніцы з Расіяй. Вузкая дарога пятляе сярод лесу, а затым выводзіць да белай званіцы, якая ўзвышаецца над верхавінамі дрэў.

Каля брамы амаль няма свабодных месцаў: адна машына ад’язджае, следам пад'язджае другая. Сем'і з дзецьмі, пажылыя паломнікі, маладыя пары, турыстычныя аўтобусы – плынь людзей тут не спыняецца.

Адны едуць набраць святой вады, другія – акунуцца ў купелі, трэція – убачыць знакаміты нерукатворны лік Хрыста. Але абсалютна ўсе гавораць аб адным: тут неверагодная атмасфера, ад якой на душы становіцца спакойна.

Здымачнай групе Times.by таксама пашчасціла пабываць у манастыры, пачуць перазвон і даведацца, чаму людзі вяртаюцца ў Пустынкі зноў і зноў.

Сляпы князь і цудадзейная крыніца

Манастыр у Пустынках – адзін з самых старажытных на Магілёўшчыне. Ён быў заснаваны ў 1380 годзе мсціслаўскім князем Сімяонам Лугвенам (сынам літоўскага князя Альгерда і братам Вітаўта).

Паводле падання, пасля працяглай хваробы кіраўнік аслеп. Лепшыя лекары былі бяссільныя, і яму заставалася толькі маліцца.

«Аднойчы ў сне князю з'явіўся старац і загадаў ехаць у пустынь, каб абмыць вочы вадой з гаючай крыніцы. Ён выканаў наказ, і адбылося цуда – зрок вярнуўся», – расказвае экскурсавод Яраслава Асіпцова.

Першым, што ўбачыў князь, які стаў відушчым, быў абраз Божай Маці. Яна з'явілася яму ў лістах ліпы, што расла над крыніцай.

У падзяку за вылячэнне Сімяон Лугвен заснаваў тут манастыр. Менавіта таму галоўныя храмы манастыра – Успенскі, Пакроўскі і царква Нараджэння Прасвятой Багародзіцы – асвечаны ў Яе гонар.

Крыніца з-пад зямлі б'е тут і па сённяшні дзень. Мы падыходзім да крыніцы: хтосьці акуратна напаўняе вадой бутэлькі, хтосьці хрысціцца і абмывае твар. А самыя смелыя адразу накіроўваюцца ў абсталяваную побач купель.

Вада ў ёй ледзяная круглы год – тэмпература трымаецца на ўзроўні +3°C. Вернікі кажуць: калі акунуцца ў купелі тры разы, змыеш не толькі хваробы, але і грахі.

Мы таксама вырашылі паспрабаваць. Першае адчуванне – рэзкі шок ад холаду, дыханне перахоплівае. Але ўжо праз пару секунд па целе разліваецца прыемнае цяпло, а затым пачуццё неверагоднай свежасці. Бывалыя паломнікі раяць нам не выцірацца ручніком адразу – няхай гаючая вада высахне на скуры сама.

Другое нараджэнне манастыра

За больш чым 600 гадоў манастыр бачыў многае. Ён пераходзіў да уніятаў, зноў вяртаўся праваслаўнай царкве, перажываў перыяды росквіту і поўнага запусцення.

Пасля рэвалюцыі 1917 года манастыр закрылі, а маёмасць канфіскавалі. У яго сценах размясцілі дзіцячы дом, а пазней – няпоўную сярэднюю школу, якая праіснавала да 1970-х гадоў. Потым комплекс дзесяцігоддзямі стаяў закінутым і разбураўся. Толькі ў пачатку 2000-х пачалося яго другое нараджэнне.

Сёння тэрыторыя манастыра патанае ў зелені. Усюды цвітуць ружы, лілеі і пышныя гартэнзіі. Уздоўж дарожак – акуратна падстрыжаныя туі, дэкаратыўныя кусты і дзясяткі клумб.

Дзесьці стракочуць конікі. Спяваюць птушкі. Каля невялікай сажалкі важна ходзіць чапля. На лаўках сядзяць людзі. Ніхто нікуды не спяшаецца. Час тут быццам запавольваецца.

Толькі каля шасці вечара цішыню парушае перазвон. Магутны, густы гук разносіцца далёка за межы манастыра і рэхам коціцца па навакольных палях. Людзі міжвольна спыняюцца. Хтосьці хрысціцца. Хтосьці дастае тэлефон, каб запісаць некалькі хвілін гэтага гучання. А потым усё зноў сціхае.

Лік без слядоў пэндзля

Галоўная святыня сучаснага Пустынскага манастыра знаходзіцца ў будынку былой савецкай школы. Дзеля яе сюды едуць за сотні кіламетраў.

Гэта аблічча Спаса Нерукатворнага, якое з'явілася на адной са сцен.

Паводле слоў экскурсавода, лік выявілі ў 2003 годзе падчас рэстаўрацыйных работ. Калі будаўнікі пачалі здымаць старую тынкоўку, пад ёй праявілася выява Ісуса Хрыста (памерам 17x11 см). Пазней спецыялісты пацвердзілі ўнікальны факт: на сцяне няма ніякіх слядоў пэндзля, фарбы або якіх-небудзь іншых матэрыялаў.

«Людзі, якія прыязджалі сюды адразу пасля выяўлення ліка, успамінаюць, што тады ён быў ледзь прыкметны, – адзначае Яраслава. – Але з гадамі выява становіцца ўсё больш дакладнай і выразнай. Сёння пры добрым асвятленні можна разгледзець нават блакітныя вочы Хрыста».

Любы жадаючы можа падысці да нерукатворнага аблічча і ціха памаліцца.

«Памятаем Пустынкі яшчэ ў руінах»

Разгаварыцца з людзьмі тут вельмі лёгка – практычна кожны гатовы падзяліцца сваёй гісторыяй.

Таццяна прыехала з сям'ёй з Маладзечна. Мсціслаў – яе малая радзіма, і кожны візіт дадому яна абавязкова сумяшчае з паездкай у Пустынкі.

«З кожным годам манастыр становіцца прыгажэйшым. Тэрыторыю добраўпарадкоўваюць, з'яўляюцца новыя насаджэнні, нават экзатычныя – магноліі, сакура. Вельмі прыемна бачыць, як развіваецца месца з такой багатай гісторыяй», – кажа жанчына.

Мінчане Дзіна і Сяргей прыязджаюць сюды ўжо амаль два дзесяцігоддзі і памятаюць Пустынкі яшчэ ў руінах: «Манастыр адраджаўся літаральна на нашых вачах. Раней тут дзейнічала толькі маленькая царква, а цяпер усё змянілася».

Дзіна робіць паўзу і з усмешкай працягвае: «Мяняецца не толькі манастыр, мяняешся і ты сам. Бываючы ў такіх месцах, становішся дабрэйшым, пачынаеш больш цаніць людзей, дзякаваць за самыя простыя рэчы».

Для яе мужа Сяргея гэта месца звязана з сямейнай гісторыяй. Ён паказвае на адзін з будынкаў: «Мая мама родам з вёскі Еўлашы Смаленскай вобласці і вучылася менавіта ў гэтай школе, калі тут пры савецкай уладзе была навучальная ўстанова. Гэта былі цяжкія пасляваенныя гады. Тут вучыліся многія нашы родныя. Цяпер іх ужо няма, але памяць засталася».

Праца, малітва і ніякай мітусні

Цяпер у манастыры жывуць усяго восем чалавек: тры манахі, тры паслушнікі і два свяшчэннікі. Акрамя службаў і малітваў, у кожнага ёсць строгі штодзённы послух.

Яны працуюць у садзе і агародзе, прыбіраюць тэрыторыю, фарбуюць фасады, прадаюць свечкі і абразы ў краме, займаюцца падсобнай гаспадаркай і пчальнікам. Дзякуючы іх штодзённай працы Пустынкі сёння выглядаюць так дагледжана. Манастыр стараецца забяспечваць сябе сам: тут пякуць хлеб, ёсць свая прасвірня, робяць сыр, масла, тварог, вырошчваюць агародніну.

Экскурсавод тлумачыць, што менавіта гэтым манастыр і адрозніваецца ад звычайнага храма: «Царква – гэта перш за ўсё месца для богаслужэнняў. А манастыр – цэлы комплекс будынкаў, дзе па строгіх правілах і адзіным статуце жывуць манахі або манашкі. Тут ёсць келлі, трапезная, гаспадарчыя пабудовы, храмы і г.д.».

Сёння ў Пустынскім манастыры можна ўбачыць адрэстаўраваныя жамчужыны – Пакроўскую царкву і Нараджэння Прасвятой Багародзіцы, 59-метровую званіцу і старадаўнюю крыніцу. А побач руіны Успенскага сабора, якія нагадваюць аб войнах, ганеннях і часе.

Як дабрацца: Манастыр знаходзіцца ў Мсціслаўскім раёне, у вёсцы Пустынкі (12 км ад горада). Каардынаты для навігатара: 54.101281, 31.746883.

Дрэс-код і правілы найстарэйшага праваслаўнага манастыра патрабуюць павагі. Перш чым пераступіць парог манастыра, трэба абавязкова надзець хустку і спадніцу.