Самыя крутыя знаходкі археолагаў у 2026 годзе сабралі ў адным аглядзе

Археолагі ў гэтым палявым сезоне зрабілі некалькі яркіх навуковых адкрыццяў – рэдакцыя Times.by выбрала найбольш цікавыя.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

Раскопкі ў Беларусі заўсёды праходзяць з удзелам студэнтаў і валанцёраў, таму што на месцы патрэбны рабочыя рукі, і пажадана зацікаўленых людзей.

Некалькі гадоў запар самыя вялікія палявыя даследаванні праводзіліся на гарадзішчы на рацэ Менцы. У выніку вучоныя змаглі даказаць, што летапісны Менск зарадзіўся менавіта тут і толькі пазней быў перанесены на берагі Свіслачы.

У нашым аглядзе да Дня археолага раскажам пра самыя цікавыя адкрыцці вучоных у гэтым годзе і не толькі.

Посуд узростам у 1 тыс. гадоў

У гэтым годзе раскопкі на Менцы ішлі на малым гарадзішчы, і ўпершыню за ўсе гады вывучэння старажытнага помніка археалогіі было зроблена цудоўнае адкрыццё.

Археолагі вельмі не любяць словазлучэнне «ўнікальная знаходка», але ў гэты раз яны замахнуліся нават на «сенсацыю».

Загадчык аддзела археалогіі Сярэдніх вякоў і Новага часу Інстытута гісторыі Андрэй Вайцяховіч расказаў карэспандэнту Times.by, што ўпершыню ўдалося знайсці посуд, зроблены з дрэва.

«Драўляныя вырабы на Менцы не захоўваюцца. Тут у нас унікальная сенсацыйная знаходка – фрагменты драўлянай абгарэлай талеркі XI стагоддзя», – сказаў гісторык.

Вучоныя мяркуюць, што сляды пажару, выяўленыя на малым гарадзішчы, з'яўляюцца сведчаннем паходу кіеўскага князя Уладзіміра Манамаха, які ў 1084 годзе захапіў і аддаў агню Менск.

Таксама ўдалося выявіць сляды іншага посуду, які, відаць, быў зроблены з бяросты.

Валюта эпохі неаліту

Беларускія балоты застаюцца сапраўдным натуральным сейфам, дзе захоўваюцца скарбы, вядома, у разуменні гэтага слова вучонымі.

На поўначы нашай краіны археолагі ўжо некалькі дзесяцігоддзяў даследуюць тарфянікі, дзе захаваліся артэфакты эпохі стварэння егіпецкіх пірамід.

У гэтым годзе вучоныя ў ходзе раскопак знайшлі вялікую колькасць керамікі і фрагментаў пасудзін, якія адносяцца да ўсвяцкай археалагічнай культуры сярэдняга неаліту.

Гэта культура датуецца ў дыяпазоне сярэдзіна/другая палова IV – першая палова III тысячагоддзя да н.э. Усе знаходкі сама меней узростам каля 5 тыс. гадоў.

Самымі цікавымі артэфактамі, знойдзенымі ў торфе, аказаліся ўпрыгажэнні з бурштыну і каменная зброя. Бурштын у эпоху неаліту для старажытных людзей быў нечым падобным да валюты. З яго дапамогай абменьваліся розныя тавары і вырабы.

У ходзе раскопак таксама былі знойдзены дзве каменныя булавы. Прычым адтуліны ў іх былі зроблены, але не завершаны пры дапамозе складанай і архаічнай тэхнікі.

Такая зброя выкарыстоўвалася толькі супраць людзей, і на беларускай тэрыторыі булавы ўзростам 5 тыс. гадоў можна пералічыць на пальцах.

Фундамент храма і трэпанацыя

У гэтым годзе вясной у Гродне ў ходзе будаўнічых работ у цэнтры горада быў выяўлены старажытны некропаль XVI–XVII стагоддзяў.

У ходзе выратавальных раскопак беларускія археолагі зрабілі шэраг цікавых адкрыццяў. Характар захаванняў навёў вучоных на думку, што могілкі былі закладзены вакол храма, які тут стаяў у XVI–XVII стагоддзях.

У адным з пахаванняў спецыялісты знайшлі чэрап са слядамі медыцынскай трэпанацыі ў адным з захаванняў, якая была праведзена паспяхова. І гэта даволі рэдкая знаходка. Тым больш што чалавек пасля аперацыі пражыў яшчэ даволі доўга.

Загадкі полацкай Сафіі

Экспедыцыя Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта працавала ў гэтым годзе каля храма, пабудаванага ў XI стагоддзі полацкім князем Усяславам Чарадзеем.

Раскопкі былі ініцыяваны Полацкім гісторыка-культурным музеем-запаведнікам для падрыхтоўкі дакументацыі для рэстаўрацыі Сафіі.

Полацкія археолагі знайшлі фрагмент сцяны XII стагоддзя. Быў выяўлены мур з плінфы на вапнавым растворы з цаглянай крошкай.

Таксама падчас раскопак быў выяўлены слой разбурэння старажытнага храма ў першай палове XVIII стагоддзя і сляды рамонтных работ XIX стагоддзя.

Крыпты XIX стагоддзя з саркафагамі

Простыя рабочыя наткнуліся на тэрыторыі Лідскага завода электравырабаў на пахавальныя пліты. На месца знаходкі адразу адправіліся археолагі з Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

Гісторыкі даследавалі месца, дзе, як аказалася, раней размяшчаўся некропаль. У ходзе работы было знойдзена пахаванне падпалкоўніка 172-га пяхотнага Лідскага палка Юліяна Ігнацьевіча Здановіча, які памёр у 1899 годзе.

Археолагі дасталі часткова захаваныя мундзір і боты. Пры афіцэры таксама была ўзнагарода ў памяць аб імператары Аляксандры III.

Усе знойдзеныя ў ходзе выратавальных археалагічных раскопак прадметы будуць перададзены на кансервацыю. Таксама археолагі выявілі і цэлыя саркафагі на месцы некропаля ў Лідзе.

У гэтым годзе акрамя новых знаходак археолагі працягнулі вывучаць артэфакты, якія былі знойдзены раней. Сучасныя тэхналогіі ў некаторых выпадках дазваляюць даследчыкам не толькі адносіць артэфакты да больш ранняга часу, але і па-новаму іх інтэрпрэтаваць.

Пасля новай ацэнкі вучоныя выказалі меркаванне, што самая старажытная выява чалавека, знойдзеная на беларускай тэрыторыі, хутчэй за ўсё, не адносіцца да эпохі неаліту, а значна больш старажытная і датуецца мезалітам.

Беларускія даследчыкі працягнулі вывучаць унікальныя шаманскія жэзлы, знойдзеныя ў розныя гады на поўначы нашай краіны. На адным з іх быў выяўлены самы старажытны малюнак жылля на беларускай тэрыторыі – яму 8 тыс. гадоў, і ён удвая старэйшы за егіпецкія піраміды.

Археолагі лічаць, што знаходкі такога ўзроўню павінны быць у экспазіцыі новага Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусі.