Шлях самурая: японец пераехаў у Беларусь, прыняў праваслаўе і стаў Антонам

Кожную нядзелю ён прыходзіць на службу ў мінскі храм Мікалая Японскага, ставіць свечку і хрысціцца як праваслаўны. Гэта гісторыя пра тое, як аднойчы японскі рамантык адважыўся на пераезд у Беларусь і застаўся тут назаўжды.

Хітошы Танака жыве ў Беларусі 15 гадоў, пяць з якіх ён прысвяціў служэнню Богу і нядзельнай школе, дзе выкладае японскую мову ўсім жадаючым. Тут ён знайшоў любімую працу, сяброў і заспакаенне. А яшчэ здзівіўся таму, што суп можа быць халодным, а людзі – такімі «цёплымі».

Пра жыццё ў Мінску, хрышчэнне на Вялікдзень, праваслаўе, беларускую «філадэльфію» і многае іншае Хітошы расказаў у інтэрв’ю Times.by.

Цяжкасці перакладу

«Прыехаў сюды, як зараз памятаю: 15 сакавіка 2011 года. Мне было 27 гадоў», – пачынае свой аповед суразмоўца пасля нашага знаёмства і традыцыйнага «канічыва».

З Хітошы мы сустрэліся ў храме Мікалая Японскага, названага ў гонар заснавальніка праваслаўя ў Японіі. Такіх у свеце ўсяго пяць – у Токіа, Мінску, Смаленскай і Цвярской абласцях Расіі і (хто б мог падумаць) паўднёваафрыканскім Іаганесбургу.

Вырас Танака ў паўтарамільённым Кобэ – горадзе непадалёк ад Осакі. Каменныя джунглі ў Ціхім акіяне. На радзіме працаваў лагістам у буйной кампаніі Hitachi, добра зарабляў і меў неблагія кар’ерныя перспектывы. Але ў нейкі момант зразумеў: у жыцці трэба нешта мяняць.

«У 2004 годзе я глядзеў Алімпійскія гульні і ўбачыў па тэлевізары беларускіх спартсменаў. Ад іх ішла такая класная аўра! Пасля перамогі яны не саромеліся выказваць свае эмоцыі – крычаць, плакаць, смяяцца, з гонарам глядзець на свой сцяг. Японскія журналісты бралі ў беларусаў інтэрв’ю, і мне вельмі спадабалася, як яны гаварылі – інтанацыя, дыкцыя, вымаўленне. Я зразумеў, як здорава было б вывучыць рускую мову. З гэтага ўсё і пачалося», – адзначае Хітошы.

У Кобэ хлопец знайшоў рэпетытара з Санкт-Пецярбурга і пачаў узмоцнена вывучаць рускую. Каб авалодаць мовай, спатрэбілася пяць з лішнім гадоў. Падкапіўшы грошай і набраўшыся мужнасці, Танака паляцеў у Беларусь – далёкую і чужую краіну, дзе ён нікога не ведаў. Але чаму, уласна, Беларусь?

«Настаўніца з Японіі сказала: гэта самае спакойнае месца на зямлі. І людзі ў Беларусі добрыя. І працу я тут знайду на рускай мове, як даўно хацеў. У Японіі гэта немагчыма. Акрамя мамы, усе былі супраць майго рашэння. Казалі: у цябе добрая праца, ты нармальна тут жывеш, навошта кідаць? Але я так вырашыў і зараз не шкадую аб гэтым», – прызнаецца японец.

Першы год у Беларусі, паводле яго слоў, быў самым складаным. Малады чалавек сутыкнуўся з сур’ёзным лінгвістычным бар’ерам. Ведаў, атрыманых на радзіме, аказалася недастаткова, і Хітошы паступіў на курсы рускай мовы ў БДУ.

«Калі я прыехаў у Беларусь, у мяне здарыўся культурны шок – я не мог гаварыць! Але дапамагла практыка. Я сабраў усю волю ў кулак і пайшоў на курсы паляпшаць сваю размоўную рускую. Там выкладчык даведаўся, што мне падабаецца спорт, і параіў паступіць на спартыўнага журналіста. Так я апынуўся на журфаку», – дэталёва апісвае паслядоўнасць падзей Хітошы.

Дарога да храма

Дыплом журналіста ён атрымаў у 2018 годзе, але не знайшоў працу па спецыяльнасці і вырашыў вучыцца далей – спачатку ў магістратуры, потым у аспірантуры. Каб аплаціць вучобу, Танака падпрацоўваў перакладчыкам. І толькі ў 2021-м у яго з’явілася пастаянная праца – настаўнік у нядзельнай школе.

У храме Мікалая Японскага Хітошы ўпершыню пабываў яшчэ 14 гадоў таму. Сяброўка яго пецярбургскай настаўніцы, якая жыве ў Мінску, прывезла Танаку на адкрыццё царквы – 16 лютага 2012 года.

«Я пазнаёміўся з маладым настаяцелем айцом Паўлам і стаў перыядычна наведваць храм. Мне вельмі спадабалася гэтая маленькая драўляная царква і атмасфера ў ёй. Я нават задумаўся наконт праваслаўя, але вельмі доўга не наважваўся прымаць гэтую веру», – шчыра гаворыць суразмоўца.

Хітошы быў ітсістам – пазаканфесійным вернікам. Верыў у Бога, але да канкрэтнай рэлігіі сябе не адносіў.

«У 2020 годзе я з’ехаў у Японію па справах. Але праз каранавірус не змог хутка вярнуцца ў Беларусь. Прыйшлося дзевяць месяцаў правесці на радзіме і чакаць, калі адкрыюць межы. У лютым 2021-га мне ўдалося патрапіць назад у Мінск, і тады я прыняў для сябе канчатковае рашэнне – хрысціцца», – успамінае мужчына.

«Я даўно гэта адчуў, бо праз праваслаўных людзей, у тым ліку майго выкладчыка з Японіі, я пазнаёміўся з Беларуссю і вырашыў застацца тут. Прагучыць дзіўна, але я адчуў, што гэта мой лёс. І я сказаў «так» праваслаўю», – дадае Хітошы.

Белая паласа

У 2021 годзе Танака здзейсніў Таінства Хрышчэння і афіцыйна стаў праваслаўным хрысціянінам.

«Была падрыхтоўка, якая заняла амаль тры месяцы. Я чытаў Евангелле, праводзіў гутаркі са святарамі, вывучаў гісторыю хрысціянства. Хрышчэнне прыняў перад самым Вялікаднем», – кажа ён.

Пасля здзяйснення абраду ў Хітошы пачалося актыўнае духоўнае жыццё – ён стаў рэгулярна ўдзельнічаць у набажэнствах і таінствах. Каб усё было па-сапраўднаму, японец нават выбраў сабе царкоўнае імя – Антоній.

«Хітошы, Тоша, Антоша – такая гульня слоў. Іншыя імёны я нават не разглядаў. Гэта ў гонар Антонія Вялікага (хрысціянскага манаха з Егіпта, які жыў у III–IV стагоддзях н.э.)», – тлумачыць ён.

Цяпер Танака адзначае Раство не 25 снежня, як раней, а 7 студзеня. І, як сапраўдны хрысціянін, святкуе Вялікдзень. Пост трымаць пакуль не навучыўся: прызнаецца, што ад мяса ў яго наўрад ці атрымаецца адмовіцца. Але не выключае, што калі-небудзь паспрабуе духоўна і тэлесна ачысціцца.

Хітошы ўпэўнены, што дзякуючы новай веры яго жыццё пачало наладжвацца: з’явіліся любімая праца, сябры і мэта – далучаць беларусаў да японскай культуры.

«Пасля хрышчэння ў мяне нібы белая паласа пайшла. І я яшчэ заўважыў, што кожны раз пасля службы нешта цікавае, нешта добрае адбываецца. Гэта выпадкова ці з Богам?» – разважае мужчына.

Урокі японскай мовы

Клуб японскай мовы на базе нядзельнай школы храма існуе ўжо чатыры гады. Хітошы тут называюць сэнсэем.

Японская – адна з самых складаных моў у свеце. Каб разумець мову, трэба вывучыць каля тысячы іерогліфаў, а каб гаварыць на ёй – тры тысячы. Без цярпення і ўседлівасці – ніяк.

Беларусы прыходзяць у японскі клуб з рознымі мэтамі. Хтосьці вучыць мову, каб здаць экзамен (ён праходзіць адзін раз на год) і паступіць ва ўніверсітэт у Краіне ўзыходзячага сонца. Для астатніх гэта больш хобі, самаразвіццё і спосаб небанальна правесці час.

«Пастаянных вучняў у мяне 15 – гэта дарослыя і дзеці. У мяне ёсць праблема – я не ўмею быць строгім. Хоць часам трэба. Дзеці часта балуюцца на ўроках і ўспрымаюць мяне як сябра, а не настаўніка. Айцец Павел сказаў, што гэта добра. З іншага боку, трэба быць строгім, калі яны хочуць вучыць мову. А то нічога не атрымаецца», – упэўнівае Танака.

Сэнсэй кажа, што ў яго ў групе ёсць і выдатнікі. Многім з іх спатрэбілася два гады, каб авалодаць японскай мовай.

«Іронія лёсу ў тым, што я марыў знайсці працу на рускай мове, а выкладаю японскую, – звяртае ўвагу на забаўнае супадзенне акалічнасцей Хітошы. – Але мне гэта падабаецца: мы гаворым тут на дзвюх мовах».

Мова, халаднік і беларуская «філадэльфія»

Акрамя рускай, Хітошы крыху засвоіў беларускую мову. Яе ён вывучаў на журфаку БДУ.

«Зараз паспрабую што-небудзь сказаць. Мне вельмі падабаецца беларуская мова таксама. Хацеў бы размаўляць, але дрэнна атрымліваецца… Свабодна гаварыць, як на рускай, не атрымліваецца. Я проста завучваю некаторыя словы, каб потым хваліцца: глядзіце, як я ўмею!» – смяецца Танака і дадае, што ў яго ёсць любімае слова на беларускай – «цудоўна».

Размовы аб мовах заканчваюцца, і Хітошы дае ацэнку мясцовай кухні. Яна, вядома, кардынальна адрозніваецца ад японскай, таму яму прыйшлося доўга прывыкаць да беларускага фастфуду. Першы час Танака быў фанатам бліноў і дранікаў, пакуль яны не надакучылі.

У Мінску, працягвае суразмоўца, ёсць шмат крутых месцаў, дзе можна паспрабаваць традыцыйныя японскія далікатэсы – караагэ (курыца ў фрыцюры), якімешы (смажаны рыс з мясам, яйкам і гароднінай), какуні (тушаная грудзінка ў цукры). І куды ж без сушы!

«Вашы сушы ад нашых вееееельмі моцна адрозніваюцца. У нас, напрыклад, не выкарыстоўваецца сыр. Хоць у Беларусі мне падабаецца «філадэльфія». Калі я гатую, то бяру круглы рыс, норы, агурок альбо салату, смажаныя яйкі і чырвоную рыбу – сёмгу або фарэль. Такімі роламі я часам частую сваіх вучняў», – адзначае Хітошы.

Жыць, маліцца, любіць

Некалькі гадоў таму ў інтэрв’ю Хітошы сказаў, аплануе ў Беларусі знайсці сваё каханне. Мы спыталі ў яго, ці ёсць поспехі з гэтым. Адказ засмуціў: пакуль што Танака – адзінокі самурай.

«Жаданне ажаніцца па-ранейшаму ёсць, яно нікуды не знікала. Але не абавязкова на беларусцы – на той, якой спадабаюся. Не скажу, што знаходжуся ў актыўным пошуку, проста пакуль не атрымліваецца знайсці другую палавінку. Усё яшчэ наперадзе», – аптымістычна заяўляе ён.

Далейшыя планы на жыццё Хітошы апісвае амаль што цытатай з вядомага рамана: жыць, маліцца і любіць – калі знойдзецца каго.

«Ажаніцца – гэта ўжо як атрымаецца. У Беларусі хачу застацца да пенсіі, а там відаць будзе», – усміхаецца Танака.

Паводле яго слоў, беларусы і японцы вельмі падобныя, нягледзячы на розныя культуры і прыхільнасці да ежы.

«Беларусы добрыя, спагадлівыя, культурныя, ахайныя. Вы любіце, калі вакол вас чыста і акуратна – мы таксама. Вядома, людзі бываюць розныя: хтосьці вельмі камунікабельны, хтосьці вельмі сарамлівы, як японцы. Беларусы гасцінныя, мой народ таксама», – кажа Хітошы.

Яго любімы горад у Беларусі – Брэст. Кажа, што ён кампактны, прыгожы і «проста вельмі класны». Там ён пачуў галоўную мясцовую прымаўку: «лучше Бреста нету места». За 15 гадоў японец аб’ездзіў паўкраіны – быў у Гродне, Гомелі, Віцебску і іншых гарадах. Таму задаем напаследак пытанне, якое ставіць у тупік нашага суразмоўцу: «Вы палюбілі Беларусь больш, чым Японію?»

«О, гэта складанае пытанне (доўгая паўза). Я люблю дзве краіны, я іх абажаю! Працаваць і жыць у Беларусі мне падабаецца больш. Адпачываць – на радзіме. Ведаеце, што мяне больш за ўсё здзівіла ў Беларусі? Мароз. Гэтая зіма была нерэальна халоднай. Але нават нягледзячы на гэта, я вельмі люблю гэту краіну і не хачу адсюль нікуды з’язджаць», – падсумоўвае ён.