Як толькі чуюць трактар, бягуць з усіх бакоў: з'ездзілі ў Нарачанскі нацпарк пакарміць аленяў

У сафары-парку аленяў можна ўбачыць на адлегласці выцягнутай рукі – падчас кармлення яны падыходзяць да назіральнай пляцоўкі зусім блізка. Карэспандэнты Times.by адправіліся ў азёрны край, каб убачыць, як гэта адбываецца.

Дадаць у асноўныя
крыніцы Google

З лесу даносіцца глухі рокат трактара. Самой тэхнікі яшчэ не відаць, але паміж соснамі ўжо мітусяцца рыжыя сілуэты: адзін алень, другі, трэці. Праз некалькі хвілін да дарогі цягнецца цэлы статак. Жывёлы ведаюць – трактар прыехаў, значыць, каля кармушак хутка з'явіцца ежа.

У вальеры Нарачанскага нацыянальнага парку жывуць каля 460 высакародных аленяў і ланяў. Дакладную лічбу назваць цяжка: жывёлы пастаянна перамяшчаюцца па вялікай тэрыторыі, перыметр якой – амаль 22 кіламетры.

Гэта не заапарк. Алені жывуць у натуральным для сябе асяроддзі. А агароджа патрэбна перш за ўсё для абароны парнакапытных ад драпежнікаў – у навакольных лясах жывуць ваўкі, рысі і мядзведзі.

Трактар як сігнал да абеду

«Калі есці захочаш, разумным станеш», – смяюцца супрацоўнікі нацпарку, назіраючы, як статак выходзіць на знаёмы гук.

Аленяў падкормліваюць тут круглы год, але рацыён залежыць ад сезона. Вясной і летам жывёлам хапае травы, лісця, парасткаў, таму зерня даюць менш. Зімой, калі здабываць ежу пад снегам складана, кармленне становіцца больш інтэнсіўным.

У кармушкі засыпаюць зернясумесь – у асноўным ячмень, часам пшаніцу. Дадаткова прывозяць сена, сянаж, кармавыя дабаўкі і мел.

У парку дзве асноўныя падкормачныя пляцоўкі. Акрамя таго, егеры раскладаюць корм і ў іншых месцах – на ўзлесках і лугавых участках. Гэта патрэбна для таго, каб групы жывёл, на якія падзялілася вялікае стада, маглі спакойна атрымаць сваю порцыю.

Сёння падсілкавацца прыйшло каля пяцідзесяці жывёл: маладняк, мамы з дзіцянятамі і два дарослыя самцы з раскошнымі галінастымі рагамі. Але часам, кажуць, на гук трактара збягаюцца сто або нават дзвесце аленяў.

Прычым некаторыя чакаць не любяць.

«Сяголеткі могуць залезці непасрэдна ў прычэп з зернем. Калі ежа ўжо тут, навошта чакаць, пакуль яе высыплюць у кармушку?» – з усмешкай расказвае начальнік сафары-парку Алег Карпік.

Дарэчы, браць з сабой моркву, яблыкі або хлеб, каб пачаставаць аленяў, не трэба. Жывёлы тут да такой ежы не прывучаны.

Асцярожныя, але не ручныя

Нягледзячы на тое што падчас кармлення алені падыходзяць да людзей на некалькі метраў, хатнімі яны ад гэтага не становяцца.

Жывёлы чуйна рэагуюць на любы незнаёмы гук. Гул трактара іх не хвалюе – да яго яны даўно прывыклі. А вось варта было нашаму фатографу адкрыць сумку з фотаапаратам, як алені тут жа насцярожыліся і адышлі ў бок.

Калісьці ў парку быў алень, які настолькі прывык да егераў, што нават дазваляў сябе гладзіць. Але супрацоўнікі называюць гэта хутчэй выключэннем.

«Людзі часта адразу хочуць абдымацца, рабіць сэлфі, – расказвае Алег Алегавіч. – Але з рагачом лепш не эксперыментаваць».

Асабліва асцярожнымі раяць быць побач з дарослымі самцамі. Падчас кармлення наведвальнікаў просяць заставацца на спецыяльных памостах. Алень вагой у некалькі соцень кілаграмаў, які бяжыць да ежы або ўдзельнічае ў бойцы, можа проста не заўважыць чалавека на сваім шляху.

Хто галоўны каля кармушкі

«Алень высакародны толькі па назве, – жартуе Алег Карпік. – На самай справе гэта вельмі нахабная, бесцырымонная жывёла. Вялікі самец можа маленькага рагамі ад кармушкі адагнаць так, што таму мала не пакажацца».

У стадзе дзейнічае строгая іерархія, асабліва гэта прыкметна падчас гону. Дарослыя самцы трымаюцца побач з групамі самак, адціскаюць сапернікаў і хутка даюць зразумець, хто тут галоўны.

Часам дастаткова аднаго руху галавы, каб канкурэнт адступіў. Але здараюцца і сапраўдныя паядынкі.

«Калі яны б'юцца, то нічога не бачаць. Пень на дарозе могуць вывернуць. А нашы егеры не раз пераляталі разам з вёдрамі праз кармушкі», – расказвае начальнік вальеры.

Аднойчы два алені счапіліся рагамі і прайшлі так некалькі соцень метраў – праз канавы і кусты. Расчапіцца ім удалося толькі на другім канцы ўчастка.

Пры гэтым становішча ў стадзе не гарантавана назаўсёды.

«Быў адзін самец, які тут усё кантраляваў. З часам ён аслабеў, а маладыя і больш моцныя сапернікі пачалі выціскаць старога лідара. У выніку алень застаўся адзін».

Узрост і сілу самца можна вызначыць у тым ліку па рагах. У маладых жывёл яны з гадамі становяцца больш масіўнымі, з'яўляюцца новыя адросткі. У пажылых, наадварот, рогі прыкметна змяншаюцца і страчваюць ранейшую форму.

Алег Карпік успамінае аднаго аленя з асабліва шырокімі чашападобнымі рагамі: «У паглыбленне можна было наліць грамаў 700 вады. З узростам рогі сталі больш сціплымі – як і яго становішча ў стадзе».

У натуральным асяроддзі высакародныя алені жывуць каля 15 гадоў, а ва ўмовах сафары-парку – да 25.

Пасля абеду можна і паляжаць

Галоўны ажыятаж каля кармушак праходзіць даволі хутка. Частка жывёл адпраўляецца правяраць суседнія пляцоўкі: раптам дзесьці зерня насыпалі больш або яно здаецца смачнейшым. Іншыя проста кладуцца ў траву.

Адзін алень хаваецца так, што наверх тырчаць толькі вушы. Другі размяшчаецца каля кармушкі і працягвае жаваць, не ўстаючы.

«Навошта стаяць, калі можна паляжаць і адначасова паесці?» – усміхаецца Алег Алегавіч.

Пад кармушкамі тым часам збіраюцца птушкі і хутка падбіраюць рэшткі зерня.

Трактар паступова заканчвае работу і ад'язджае. Алені яшчэ некаторы час застаюцца на паляне, а потым адзін за адным пачынаюць адыходзіць у лес.

Праз некалькі хвілін ад статка застаюцца толькі сляды капытоў на зямлі і вытаптаная трава.

Як трапіць у сафары-парк

Наведаць сафары-парк і палюбавацца аленямі можа любы жадаючы. Для гэтага трэба звязацца з Нацыянальным паркам «Нарачанскі» і забраніраваць сабе месца.

Кошт складае Br30 з чалавека. У цану ўваходзіць экскурсійнае суправаджэнне. Уся паездка займае 2–2,5 гадзіны.

Тэлефоны для сувязі: +375 1797 37127, +375 1797 29884, +375 1797 29807.